Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 52

Devanagari script

आत्मरूपस्थितं स्वेन महिम्ना भावयञ्जगत् । देवदानवरक्षांसि यक्षीविद्याधरोरगाः

Transliteration

ātmarūpasthitaṃ svena mahimnā bhāvayañjagat | devadānavarakṣāṃsi yakṣīvidyādharoragāḥ

Translation

ସେ ନିଜ ଆତ୍ମସ୍ୱରୂପରେ ଅବସ୍ଥିତ ରହି, ନିଜସ୍ୱ ମହିମାଦ୍ୱାରା ଜଗତକୁ ପ୍ରକାଶ କରି ଧାରଣ କଲେ—ଦେବ, ଦାନବ, ରାକ୍ଷସ, ଯକ୍ଷିଣୀ, ବିଦ୍ୟାଧର ଓ ନାଗମାନେ ସମସ୍ତେ ତାହାରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଥିଲେ।

Word by Word

• आत्मरूपस्थितम्: situated in the form of the Self
• आत्मरूपस्थितम्: Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: आत्मन् + रूप + स्थित (प्रातिपदिक; स्थित = स्था (धातु) क्त-प्रत्यय)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past participle), नपुंसकलिङ्गम्, द्वितीया, एकवचनम्; (जगत् इति पदस्य विशेषणम्)

• स्वेन: by his own
• स्वेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: स्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गम्, तृतीया (Instrumental/करण), एकवचनम्; (महिम्ना सह करणार्थे)

• महिम्ना: by (his) greatness
• महिम्ना: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: महिमन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गम्, तृतीया (Instrumental), एकवचनम्

• भावयन्: causing to be, pervading/manifesting
• भावयन्: Karta (Agent qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु) (णिच् causative: भावय)
• Form: वर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त (present active participle), पुंलिङ्गम्, प्रथमा, एकवचनम्; (कर्ता-विशेषणम्)

• जगत्: the world
• जगत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: जगत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गम्, द्वितीया (Accusative/कर्म), एकवचनम्

• देवदानवरक्षांसि: gods, demons, and rākṣasas
• देवदानवरक्षांसि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव + दानव + रक्षस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गम्, प्रथमा (Nominative/कर्ता), बहुवचनम्; (समाहार-द्वन्द्वः)

• यक्षीविद्याधरोरगाः: yakṣīs, vidyādharas, and serpents
• यक्षीविद्याधरोरगाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यक्षी + विद्याधर + उरग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गम्, प्रथमा, बहुवचनम्; (इतर-इतर-द्वन्द्वः)

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic narration within Revākhaṇḍa; specific speaker not explicit in the snippet)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā (Narmadā)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A panoramic cosmic assembly: devas, dānavas, rākṣasas, yakṣiṇīs, vidyādharas, and nāgas arranged in tiers, all illuminated by a central, serene divine presence seated in self-form, radiating sustaining power.

Characters & Entities

• Ātman
• Devas
• Dānavas
• Rākṣasas
• Yakṣiṇīs
• Vidyādharas
• Uragas (Nāgas)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

All classes of beings—celestial and non-celestial—subsist within the Supreme’s own power; nothing stands outside divine governance.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Revā Khaṇḍa context relates to the sacred Narmadā landscape, though this verse focuses on universal cosmology rather than a named site.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual instruction appears in this verse.