Adhyaya 4
Seasonal sacrifices (Chaturmasya).
Mantras
Mantra 1
एदम॑गन्म देव॒यज॑नं पृथि॒व्या यत्र॑ दे॒वासो॒ अजु॑षन्त॒ विश्वे॑ । ऋ॒क्सा॒माभ्या॑ᳪ सं॒तर॑न्तो॒ यजु॑र्भी रा॒यस्पोषे॑ण॒ समि॒षा म॑देम । इ॒मा आप॒: शमु॑ मे सन्तु दे॒वी रोष॑धे॒ त्राय॑स्व॒ स्वधि॑ते मैन॑ᳪ हिᳪसीः
ଆମେ ପୃଥିବୀରେ ଦେବୟଜନ-ସ୍ଥାନକୁ ଆସିଲୁ, ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ। ଋକ୍ ଓ ସାମନ ସହ, ଏବଂ ଯଜୁଃ-ମନ୍ତ୍ରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପାର ହୋଇ, ଧନବୃଦ୍ଧି ଓ ପୋଷଣ ସହିତ ଆମେ ଆନନ୍ଦିତ ହେବା। ଏହି ଦିବ୍ୟ ଆପଃ (ଜଳ) ମୋ ପାଇଁ ଶାନ୍ତି ହେଉ; ହେ ଔଷଧି, ରକ୍ଷା କର; ହେ ସ୍ୱଧିତି (କୁହାଡ଼ି), ତାହାକୁ ହିଂସା କରନି।
Mantra 2
आपो॑ अ॒स्मान्मा॒तर॑: शुन्धयन्तु घृ॒तेन॑ नो घृत॒प्व॒: पुनन्तु । विश्व॒j हि रि॒प्रं प्र॒वह॑न्ति दे॒वीरुदिदा॑भ्य॒: शुचि॒रा पू॒त ए॑मि । दी॒क्षा॒त॒पसो॑स्त॒नूर॑सि॒ तां त्वा॑ शि॒वाᳪ श॒ग्मां परि॑ दधे भ॒द्रं वर्णं॒ पुष्य॑न्
ଆପଃ—ମାତୃମାନେ—ଆମକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରନ୍ତୁ; ଘୃତପ୍ରଭା ଆପଃ ଆମକୁ ଘୃତଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର କରନ୍ତୁ। କାରଣ ସେହି ଦେବୀମାନେ ସମସ୍ତ ଦୋଷକୁ ବହାଇ ନେଇଯାନ୍ତି; ସେମାନଙ୍କୁ ଉଦ୍ଭବ କରି ମୁଁ ଶୁଚି ଓ ପୂତ ହୋଇ ଆଗେଇଯାଏ। ତୁମେ ଦୀକ୍ଷା ଓ ତପସର ତନୁ (ଦେହ); ତୁମକୁ ଶିବା ଓ ଶଗ୍ମା (ମଙ୍ଗଳମୟ, କୃପାମୟ) ବୋଲି ଭାବି ମୁଁ ଧାରଣ କରେ—ଭଦ୍ର ବର୍ଣ୍ଣ (ଶୁଭ ତେଜ)କୁ ପୋଷଣ କରୁଥିବା।
Mantra 3
म॒हीनां॒ पयो॑ऽसि वर्चो॒दा अ॑सि॒ वर्चो॑ मे देहि । वृ॒त्रस्या॑सि क॒नीन॑कश्चक्षु॒र्दा अ॑सि॒ चक्षु॑र्मे देहि
ତୁମେ ମହାନମାନଙ୍କର ଦୁଧ (ପୟ) ଅଟ; ତୁମେ ତେଜ ଦାତା ଅଟ; ମୋତେ ତେଜ ଦିଅ। ତୁମେ ବୃତ୍ରର କନୀନକ (ଚକ୍ଷୁର ପୁପିଲ) ଅଟ; ତୁମେ ଦୃଷ୍ଟି ଦାତା ଅଟ; ମୋତେ ଦୃଷ୍ଟି ଦିଅ।
Mantra 4
चि॒त्पति॑र्मा पुनातु वा॒क्पति॑र्मा पुनातु दे॒वो मा॑ सवि॒ता पु॑ना॒त्वच्छि॑द्रेण प॒वित्रे॑ण॒ सूर्य॑स्य र॒श्मिभि॑: । तस्य॑ ते पवित्रपते प॒वित्र॑पूतस्य॒ यत्का॑मः पु॒ने तच्छ॑केयम्
ଚିତ୍ପତି ମୋତେ ପବିତ୍ର କରୁନ୍ତୁ; ବାକ୍ପତି ମୋତେ ପବିତ୍ର କରୁନ୍ତୁ; ଦେବ ସବିତା ନିର୍ଦୋଷ ପବିତ୍ରଦ୍ୱାରା, ସୂର୍ଯ୍ୟର ରଶ୍ମିମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା ମୋତେ ପବିତ୍ର କରୁନ୍ତୁ। ହେ ପବିତ୍ରପତେ! ସେହି ପବିତ୍ରଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ହୋଇଥିବା ମୁଁ, ଯେଉଁ ଯେଉଁ କାମନା (ଧର୍ମସମ୍ମତ ଇଚ୍ଛା) ଅଛି, ତାହା ସାଧନ କରିପାରିବି।
Mantra 5
आ वो॑ देवास ईमहे वा॒मं प्र॑य॒त्य॒ध्व॒रे । आ वो॑ देवास आ॒शिषो॑ य॒ज्ञिया॑सो हवामहे
ହେ ଦେବମାନେ! ଯଜ୍ଞର ଅଗ୍ରସର ପଥରେ ମଙ୍ଗଳମୟ ବର ପାଇଁ ଆମେ ତୁମମାନଙ୍କ ଶରଣ ନେଉଛୁ। ହେ ଦେବମାନେ, ଯଜ୍ଞାର୍ହ (ଯଜ୍ଞିୟ) ତୁମମାନଙ୍କୁ ଆମେ ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇଁ ଆହ୍ୱାନ କରୁଛୁ।
Mantra 6
स्वाहा॑ य॒ज्ञं मन॑स॒: स्वाहो॒रोर॒न्तरि॑क्षा॒त्स्वाहा॒ द्यावा॑पृथि॒वीभ्या॒j स्वाहा॒ वाता॒दार॑भे॒ स्वाहा॑
ସ୍ୱାହା! ମନରୁ ଯଜ୍ଞ (ଅର୍ପଣ) — ସ୍ୱାହା! ବିଶାଳ ଆକାଶରୁ, ଅନ୍ତରିକ୍ଷରୁ — ସ୍ୱାହା! ଦ୍ୟାବା-ପୃଥିବୀରୁ — ସ୍ୱାହା! ବାତ (ବାୟୁ) ଠାରୁ ମୁଁ ଧରିନେଉଛି — ସ୍ୱାହା!
Mantra 7
आकू॑त्यै प्र॒युजे॒ऽग्नये॒ स्वाहा॑ मे॒धायै॒ मन॑से॒ऽग्नये॒ स्वाहा॑ दी॒क्षायै॒ तप॑से॒ऽग्नये॒ स्वाहा॑ सर॑स्वत्यै पू॒ष्णेऽग्नये॒ स्वाहा॑ ।आपो॑ देवीर्बृहतीर्विश्वशम्भुवो॒ द्यावा॑पृथिवी॒ उरो॑ अन्तरिक्ष । बृह॒स्पत॑ये ह॒विषा॑ विधेम॒ स्वाहा॑
ଆକୂତି (ସଙ୍କଳ୍ପ) ଓ ପ୍ରୟୁଜ୍ (ବିଧିର ଯୋଗ) ପାଇଁ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ସ୍ୱାହା; ମେଧା (ବୁଦ୍ଧି) ଓ ମନ ପାଇଁ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ସ୍ୱାହା; ଦୀକ୍ଷା ଓ ତପସ୍ (ତେଜ) ପାଇଁ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ସ୍ୱାହା; ସରସ୍ୱତୀ ଓ ପୂଷଣ ପାଇଁ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ସ୍ୱାହା। ହେ ଦେବୀ ଆପଃ (ଜଳମାନେ)—ମହତୀ, ବିଶ୍ୱଶମ୍ଭୁ; ହେ ଦ୍ୟାବା-ପୃଥିବୀ, ହେ ବିଶାଳ ଅନ୍ତରିକ୍ଷ—ହବିଷା ଦ୍ୱାରା ଆମେ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ଅର୍ପଣ କରୁ—ସ୍ୱାହା!
Mantra 8
विश्वो॑ दे॒वस्य॑ ने॒तुर्मर्तो॑ वुरीत स॒ख्यम् । विश्वो॑ रा॒य इ॑षुध्यति द्यु॒म्नं वृ॑णीत पु॒ष्यसे॒ स्वाहा॑
ଦେବଙ୍କ ନେତା ସହ ସଖ୍ୟ ବାଛିବାକୁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ମର୍ତ୍ୟ ଇଚ୍ଛା କରେ; ପ୍ରତ୍ୟେକ ମନୁଷ୍ୟ ଧନ ପାଇଁ ପ୍ରୟାସ କରେ ଏବଂ ନିଜ ପୁଷ୍ଟି ପାଇଁ ଦ୍ୟୁମ୍ନ (ତେଜସ୍ବୀ କୀର୍ତ୍ତି) ବାଛେ—ସ୍ୱାହା!
Mantra 9
ऋ॑क्सा॒मयोः॒ शिल्पे॑ स्थ॒स्ते वा॒मार॑भे॒ ते मा॑ पात॒मास्य य॒ज्ञस्यो॒दृच॑: । शर्मा॑सि॒ शर्म॑ मे यच्छ॒ नम॑स्ते अस्तु॒ मा मा॑ हिᳪसीः
ଋକ୍ ଓ ସାମନ୍ର ଶିଳ୍ପରେ ତୁମେ ସ୍ଥିତ; ତୁମ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ମୁଁ ଧରୁଛି—ଏହି ଯଜ୍ଞର ହାନିକର ଅପଘାତ/ଆଘାତରୁ ମୋତେ ରକ୍ଷା କର। ତୁମେ ଆଶ୍ରୟ; ମୋତେ ଆଶ୍ରୟ ଦିଅ। ତୁମକୁ ନମସ୍କାର—ମୋତେ ହିଂସା କରନି, ମୋତେ ହିଂସା କରନି।
Mantra 10
ऊर्ग॑स्याङ्गिर॒स्यूर्ण॑म्म्रदा॒ ऊर्जं॒ मयि॑ धेहि । सोम॑स्य नी॒विर॑सि॒ विष्णो॒: शर्मा॑सि॒ शर्म॒ यज॑मानस्येन्द्र॑स्य॒ योनि॑रसि सु॑स॒स्याः कृ॒षीस्कृ॑धि । उच्छ्र॑यस्व वनस्पत ऊ॒र्ध्वो मा॑ पा॒ह्यᳪह॑स॒ आस्य य॒ज्ञस्यो॒द्रच॑:
ଅଙ୍ଗିରସର ଊର୍ଜ୍ଜାର କୋମଳ ଉନ, ମୋ ଭିତରେ ଊର୍ଜ୍ଜା ସ୍ଥାପନ କର। ତୁମେ ସୋମର ନୀବିର୍ (କଟିବନ୍ଧ) ଅଟ; ତୁମେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଶର୍ମ (ଆଶ୍ରୟ) ଅଟ—ଯଜମାନଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ ଦିଅ। ତୁମେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଯୋନି; ଆମ କୃଷିକୁ ସୁସସ୍ୟ (ଭଲ ଫସଲଯୁକ୍ତ) କର। ହେ ବନସ୍ପତେ, ଉଚ୍ଛ୍ରୟ ହେଅ; ଊର୍ଧ୍ୱ ହୋଇ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହି, ଏହି ଯଜ୍ଞର ଦୁଷ୍କର ଅପଘାତ/ଆଘାତ ଓ ଅଂହସ (ପାପ/କ୍ଲେଶ)ରୁ ମୋତେ ରକ୍ଷା କର।
Mantra 11
व्र॒तं कृ॑णुता॒ग्निर्ब्रह्मा॒ग्निर्य॒ज्ञो वन॒स्पति॑र्य॒ज्ञिय॑: । दैवीं॒ धियं॑ मनामहे सुमृडी॒काम॒भिष्ट॑ये वर्चो॒धां य॒ज्ञवा॑हसᳪ सुती॒र्था नो॑ अस॒द्वशे॑ । ये दे॒वा मनो॑जाता मनो॒युजो॒ दक्ष॑क्रतव॒स्ते नो॑ऽवन्तु॒ ते न॑: पान्तु॒ तेभ्य॒: स्वाहा॑
ବ୍ରତ ସ୍ଥାପନ କର: ଅଗ୍ନି ହିଁ ବ୍ରହ୍ମ; ଅଗ୍ନି ହିଁ ଯଜ୍ଞ; ବନସ୍ପତି (ବନର ଅଧିପତି) ଯଜ୍ଞଯୋଗ୍ୟ। ଅଭିଷ୍ଟି (ଇଚ୍ଛିତ ସିଦ୍ଧି) ପାଇଁ ଆମେ ଦୈବୀ ଧୀ (ଦିବ୍ୟ ବୁଦ୍ଧି/ପ୍ରେରଣା)କୁ ମନନ କରୁ—ସୁମୃଡୀକା, ତେଜର ଆସନ, ଯଜ୍ଞବାହିନୀ; ସୁତୀର୍ଥା ସେ ଆମ ବଶରେ ଏଠାରେ ଉପବିଷ୍ଟ ହେଉ। ଯେ ଦେବମାନେ ମନୋଜାତ, ମନୋୟୁଜ, ଦକ୍ଷକ୍ରତୁ—ସେମାନେ ଆମକୁ ସହାୟ କରୁନ୍ତୁ, ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ; ସେମାନଙ୍କୁ ସ୍ୱାହା।
Mantra 12
श्वा॒त्राः पी॒ता भ॑वत यू॒यमा॑पो अ॒स्माक॑म॒न्तरु॒दरे॑ सु॒शेवा॑:। ता अ॒स्मभ्य॑मय॒क्ष्मा अ॑नमी॒वा अना॑गस॒: स्वद॑न्तु दे॒वीर॒मृता॑ ऋता॒वृध॑:
ପାନ କରାଯାଇ ତୁମେ ହିତକର ହେଉ; ହେ ଆପଃ (ଜଳମାନେ), ଆମ ଉଦରର ଭିତରେ ସୁସେବାଯୁକ୍ତ, ଉପକାରୀ ହେଉ। ସେହି ଦେବୀ—ଅମୃତ, ଋତକୁ ବୃଦ୍ଧି କରୁଥିବା—ଜଳମାନେ ଆମ ପାଇଁ ମଧୁର ହେଉନ୍ତୁ; କ୍ଷୟରୋଗରହିତ, ରୋଗରହିତ, ପାପରହିତ ହୋଇ ସ୍ୱାଦ ଦିଅନ୍ତୁ।
Mantra 13
इ॒यं ते॑ य॒ज्ञिया॑ त॒नूर॒पो मु॑ञ्चामि॒ न प्र॒जाम् । अ॒जहो॒मुचः॒ स्वाहा॑कृताः पृथि॒वीमा वि॑शत पृथि॒व्या सम्भ॑व ।
ଏହା ତୋର ଯଜ୍ଞୀୟ ତନୁ; ମୁଁ ଏହାକୁ ଅପଃ (ଜଳ) ଠାରୁ ମୁକ୍ତ କରୁଛି—କିନ୍ତୁ ତୋର ପ୍ରଜାକୁ ନୁହେଁ। ‘ଅହୋ!’ ଠାରୁ ମୁକ୍ତ ଓ ସ୍ୱାହାକୃତ ହେ ଦେବମାନେ, ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରବେଶ କର; ପୃଥିବୀଠାରୁ ତୁମେ ସମ୍ଭବ ହେଉ।
Mantra 14
अग्ने॒ त्वᳪ सु जा॑गृहि व॒यᳪ सु म॑न्दिषीमहि । रक्षा॑ णो॒ अप्र॑युच्छन् प्र॒बुधे॑ न॒: पुन॑स्कृधि ।
ହେ ଅଗ୍ନେ, ତୁମେ ସୁଜାଗୃତ ହେଉ; ଆମେ ସୁମନରେ ଆନନ୍ଦିତ ହେବା। ଅପ୍ରୟୁଚ୍ଛନ ରହି ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର; ଆମ ପ୍ରବୋଧ ପାଇଁ ଆମକୁ ପୁନଃ ନବୀକୃତ କର।
Mantra 15
पुन॒र्मन॒: पुन॒रायु॑र्म॒ आऽग॒न् पुन॑: प्रा॒णः पुन॑रा॒त्मा म॒ आऽग॒न् पुन॒श्चक्षु॒: पुन॒: श्रोत्रं॑ म॒ आऽग॑न् । वै॒श्वा॒न॒रो अद॑ब्धस्तनू॒पा अ॒ग्निर्न॑: पातु दुरि॒ताद॑व॒द्यात् ।
ପୁନଃ ମୋର ମନ ମୋ ପାଖକୁ ଆସୁ; ପୁନଃ ମୋର ଆୟୁ ମୋ ପାଖକୁ ଆସୁ; ପୁନଃ ପ୍ରାଣ, ପୁନଃ ଆତ୍ମା ମୋ ପାଖକୁ ଆସୁ; ପୁନଃ ଚକ୍ଷୁ, ପୁନଃ ଶ୍ରବଣ ମୋ ପାଖକୁ ଆସୁ। ଅଦବ୍ଧ, ତନୂପା—ଦେହର ରକ୍ଷକ—ବୈଶ୍ୱାନର ଅଗ୍ନି ଆମକୁ ଦୁରିତରୁ ଏବଂ ନିନ୍ଦନୀୟ ଦୋଷରୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ।
Mantra 16
त्वम॑ग्ने व्रत॒पा अ॑सि दे॒व आ मर्त्ये॒ष्वा । त्वं य॒ज्ञेष्वीड्य॑: । रास्वेय॑त्सो॒मा भूयो॑ भर दे॒वो न॑: सवि॒ता वसो॑र्दा॒ता वस्व॑दात् ।
ହେ ଅଗ୍ନେ, ତୁମେ ବ୍ରତପା—ବ୍ରତର ରକ୍ଷକ; ମର୍ତ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେବ ଭାବେ ତୁମେ ବସ କର। ଯଜ୍ଞମାନେ ତୁମେ ସ୍ତୁତ୍ୟ। ସୋମର ଯେତେ ଭାଗ (ଆମକୁ) ଦିଅ; ଆଉ ଅଧିକ ମଧ୍ୟ ଆଣିଦିଅ। ଦେବ ସବିତା—ବସୁମାନଙ୍କ ଦାତା—ଆମକୁ ସମୃଦ୍ଧି ସହିତ ଧନ ଦିଅନ୍ତୁ।
Mantra 17
ए॒षा ते॑ शुक्र त॒नूरे॒तद्वर्च॒स्तया॒ सम्भ॑व॒ भ्राजं॑ गच्छ । जूर॑सि धृ॒ता मन॑सा॒ जुष्टा॒ विष्ण॑वे ।
ହେ ଶୁକ୍ର, ଏହା ତୁମର ଦୀପ୍ତ ତନୁ; ଏହାହିଁ ତୁମର ବର୍ଚ୍ଚସ। ଏହାଦ୍ୱାରା ତୁମେ ସମ୍ଭବ ହେଅ; ତେଜକୁ ଗମନ କର। ତୁମେ ଜୂର—ବୀର୍ୟ/ବଳ; ମନଦ୍ୱାରା ଧୃତ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ।
Mantra 18
तस्या॑स्ते स॒त्यस॑वसः प्रस॒वे त॒न्वो॒ य॒न्त्रम॑शीय॒ स्वाहा॑ । शु॒क्रम॑सि च॒न्द्रम॑स्य॒मृत॑मसि वैश्वदे॒वम॑सि
ହେ ସତ୍ୟପ୍ରେରଣାଶକ୍ତିଯୁକ୍ତେ, ତୁମ ସତ୍ୟସବସର ପ୍ରସବରେ ମୁଁ ମୋ ନିଜ ଦେହର ନିୟନ୍ତ୍ରକ ବନ୍ଧନ ପ୍ରାପ୍ତ କରୁ—ସ୍ୱାହା! ତୁମେ ଶୁକ୍ର; ତୁମେ ଚନ୍ଦ୍ର; ତୁମେ ଅମୃତ; ତୁମେ ବୈଶ୍ୱଦେବ।
Mantra 19
चिद॑सि म॒नासि॒ धीर॑सि॒ दक्षि॑णासि क्ष॒त्रिया॑सि य॒ज्ञिया॒स्यदि॑तिरस्युभयतःशी॒र्ष्णी । सा न॒: सुप्रा॑ची॒ सुप्र॑तीच्येधि मि॒त्रस्त्वा॑ प॒दि ब॑ध्नीतां पू॒षाऽध्व॑नस्पा॒त्विन्द्रा॒याध्य॑क्षाय
ତୁମେ ଚିତ୍; ତୁମେ ମନସ୍; ତୁମେ ଧୀର ବୁଦ୍ଧି; ତୁମେ ଦକ୍ଷିଣା; ତୁମେ କ୍ଷତ୍ର; ତୁମେ ଯଜ୍ଞଯୋଗ୍ୟ; ତୁମେ ଅଦିତି—ଉଭୟ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଦ୍ୱିଶୀର୍ଷିଣୀ। ଆମ ପାଇଁ ଆଗକୁ ଓ ପଛକୁ ଗତିରେ ଶୁଭ, ସୁପ୍ରାଚୀ-ସୁପ୍ରତୀଚୀ ହେଉ। ମିତ୍ର ତୁମକୁ ପାଦରେ ବାନ୍ଧୁନ୍ତୁ; ପୂଷା ମାର୍ଗକୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ; ଇନ୍ଦ୍ର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ହେଉନ୍ତୁ।
Mantra 20
अनु॑ त्वा मा॒ता म॑न्यता॒मनु॑ पि॒ताऽनु॒ भ्राता॒ सग॒र्भ्योऽनु॒ सखा॒ सयू॑थ्यः । सा दे॑वि दे॒वमच्छे॒हीन्द्रा॑य॒ सोम॑ᳪ रु॒द्रस्त्वा व॑र्त्तयतु स्व॒स्ति सोम॑सखा॒ पुन॒रेहि॑
ଅନୁ ତ୍ୱା ମାତା ମନ୍ୟତାମ୍, ଅନୁ ପିତା; ଅନୁ ଭ୍ରାତା ସଗର୍ଭ୍ୟଃ, ଅନୁ ସଖା ସୟୂଥ୍ୟଃ। ହେ ଦେବୀ, ଦେବଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସ—ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ସୋମଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସ। ରୁଦ୍ର ତୁମକୁ ନେତୃତ୍ୱ କରୁନ୍ତୁ; ସ୍ୱସ୍ତିରେ, ହେ ସୋମସଖା, ପୁନଃ ଫେରିଆସ।
Mantra 21
वस्व्य॒स्यदि॑तिरस्यादि॒त्यासि॑ रु॒द्रासि॑ च॒न्द्रासि॑ । बृह॒स्पति॑ष्ट्वा सु॒म्ने र॑म्णातु रु॒द्रो वसु॑भि॒रा च॑के
ତୁମେ ବସୁସ୍ୱରୂପା; ତୁମେ ଅଦିତି; ତୁମେ ଆଦିତ୍ୟ; ତୁମେ ରୁଦ୍ର; ତୁମେ ଚନ୍ଦ୍ରସମ ଦୀପ୍ତିମତୀ। ବୃହସ୍ପତି ତୁମକୁ ସୁମ୍ନରେ (କୃପାରେ) ସ୍ଥିର କରୁନ୍ତୁ; ରୁଦ୍ର ବସୁମାନଙ୍କ ସହିତ ଏଠାକୁ ଆସିଛନ୍ତି।
Mantra 22
अदि॑त्यास्त्वा मू॒र्धन्नाजि॑घर्मि देव॒यज॑ने पृथि॒व्या इडा॑यास्प॒दमा॑सि घृ॒तव॒त् स्वाहा॑ । अ॒स्मे र॑मस्वा॒स्मे ते॒ बन्धु॒स्त्वे रा यो॒ मे रायो॒ मा व॒यᳪ रा॒यस्पोषे॑ण॒ वियौ॑ष्म॒ तोतो॒ राय॑:
ଅଦିତିର ଶକ୍ତିଦ୍ୱାରା ମୁଁ ତୁମକୁ ମୂର୍ଧାରେ ଅଭିଷେକ କରୁଛି, ପୃଥିବୀର ଦେବଯଜନ ସ୍ଥାନରେ; ତୁମେ ଇଡା (ଇଳା)ର ଆସନ, ଘୃତବତ୍—ସ୍ୱାହା! ଆମ ମଧ୍ୟରେ ରମ; ଆମ ସହିତ ତୁମର ବନ୍ଧୁତ୍ୱ ରହୁ; ତୁମ ମଧ୍ୟରେ ମୋ ପାଇଁ ରାୟ (ଧନ) ରହୁ। ରାୟ ଓ ରାୟର ପୋଷଣରୁ ଆମେ କେବେ ବି ବିୟୁକ୍ତ ନ ହେଉ—ସଦା ରାୟ!
Mantra 23
सम॑ख्ये दे॒व्या धि॒या सं दक्षि॑णयो॒रुच॑क्षसा । मा म॒ आयु॒: प्रमो॑षी॒र्मो अ॒हं तव॑ । वी॒रं वि॑देय॒ तव॑ देवि सं॒दृशि॑
ଦେବୀୟ ଧୀ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଏକାସାଥି, ଦୀପ୍ତ ଦୃଷ୍ଟିରେ, ଦକ୍ଷିଣ (ଡାହାଣ) ପକ୍ଷର ଦୁଇ ଭାଗକୁ ନିରୀକ୍ଷଣ କରୁଛି। ମୋ ଆୟୁଷ୍ୟ କେବେ ଛିନିନେବ ନାହିଁ; ଏବଂ ମୋତେ ତୋଠାରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ କରିବ ନାହିଁ। ହେ ଦେବୀ, ଦୃଷ୍ଟି-ସଙ୍ଗମରେ ତୋଠାରୁ ମୁଁ ଏକ ବୀର ପୁତ୍ର ପ୍ରାପ୍ତ କରିବି।
Mantra 24
ए॒ष ते॑ गाय॒त्रो भा॒ग इति॑ मे॒ सोमा॑य ब्रूतादे॒ष ते त्रैष्टु॑भो भा॒ग इति॑ मे॒ सोमा॑य ब्रूतादे॒ष ते॒ जाग॑तो भा॒ग इति॑ मे॒ सोमा॑य ब्रूताच्छन्दोना॒माना॒j साम्रा॑ज्यं ग॒च्छेति॑ मे॒ सोमा॑य ब्रूतादास्मा॒को॒ऽसि शु॒क्रस्ते॒ ग्रह्यो॑ वि॒चित॑स्त्वा॒ वि चि॑न्वन्तु
‘ଏହା ତୋର ଗାୟତ୍ରୀ ଭାଗ’—ଏପରି ସେ ସୋମଙ୍କୁ କହୁ; ‘ଏହା ତୋର ତ୍ରିଷ୍ଟୁଭ ଭାଗ’—ଏପରି ସେ ସୋମଙ୍କୁ କହୁ; ‘ଏହା ତୋର ଜଗତୀ ଭାଗ’—ଏପରି ସେ ସୋମଙ୍କୁ କହୁ; ‘ଛନ୍ଦମାନଙ୍କ ସାମ୍ରାଜ୍ୟକୁ ତୁ ଯାଅ’—ଏପରି ସେ ସୋମଙ୍କୁ କହୁ। ତୁ ଆମର; ତୁ ଦୀପ୍ତିମାନ; ତୁ ଗ୍ରହଣଯୋଗ୍ୟ; ତୁ ଚୟିତ—ତୋତେ ସେମାନେ ବିଶେଷ ଭାବେ ଚୟନ କରୁନ୍ତୁ।
Mantra 25
अ॒भि त्यं दे॒वᳪ स॑वि॒तार॑मो॒ण्यो॒: क॒विक्र॑तु॒मर्चा॑मि स॒त्यस॑वᳪ रत्न॒धाम॒भि प्रि॒यं म॒तिं क॒विम् । ऊ॒र्ध्वा यस्या॒मति॒र्भा अदि॑द्युत॒त्सवी॑मनि॒ हिर॑ण्यपाणिरमिमीत सु॒क्रतु॑: कृ॒पा स्व॑: । प्र॒जाभ्य॑स्त्वा प्र॒जास्त्वा॑ ऽनु॒प्राण॑न्तु प्र॒जास्त्वम॑नु॒प्राणि॑हि
ମୁଁ ସେ ଦେବ ସବିତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରେ—ଯୋଜନାରେ ଋଷି, ସତ୍ୟ-ପ୍ରେରଣାବାନ, ରତ୍ନଧାମ; ମୁଁ ଦ୍ରଷ୍ଟା କବିଙ୍କ ପ୍ରିୟ ମତିକୁ ସ୍ତୁତି କରେ। ତାଙ୍କ ସଙ୍କଳ୍ପ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱ; ତାଙ୍କ ଆଲୋକ ନିଜ ପଥରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଛି; ସୁବର୍ଣ୍ଣହସ୍ତ, ସୁସଙ୍କଳ୍ପବାନ, କୃପାଶକ୍ତିରେ ଆକାଶକୁ ମାପିଛନ୍ତି। ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ତୁ; ପ୍ରଜାମାନେ ତୋତେ ଅନୁପ୍ରାଣିତ କରୁନ୍ତୁ; ତୁ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କୁ ଅନୁପ୍ରାଣିତ କର।
Mantra 26
शु॒क्रं त्वा॑ शु॒क्रेण॑ क्रीणामि च॒न्द्रं च॒न्द्रेणा॒मृत॑म॒मृते॑न । स॒ग्मे ते॒ गोर॒स्मे ते॑ च॒न्द्राणि॑ तप॑सस्त॒नूर॑सि प्र॒जाप॑ते॒र्वर्ण॑: पर॒मेण॑ क्रीयसे सहस्रपो॒षं पु॑षेयम्
ଦୀପ୍ତ ତୋତେ ମୁଁ ଦୀପ୍ତିଦ୍ୱାରା କ୍ରୀଣେ; ଚନ୍ଦ୍ରସମାନକୁ ଚନ୍ଦ୍ରଦ୍ୱାରା; ଅମୃତକୁ ଅମୃତଦ୍ୱାରା। ତୋର ଗତିପଥରେ ଗୋ ଅଛି; ଆମ ଭିତରେ ତୋର ଦୀପ୍ତିମାନତା ଅଛି। ତୁ ତପସର ତନୁ; ତୁ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ବର୍ଣ୍ଣ (ରୂପ)। ପରମ ମୂଲ୍ୟରେ ତୁ କ୍ରୀଣିତ ହୁଅ; ମୁଁ ସହସ୍ରଗୁଣ ପୋଷଣକୁ ପୋଷିବି।
Mantra 27
मि॒त्रो न॒ एहि॒ सुमि॑त्रध॒ इन्द्र॑स्यो॒रुमा वि॑श॒ दक्षि॑णमु॒शन्नु॒शन्त॑ᳪ स्यो॒नः स्यो॒नम् । स्वान॒ भ्राजा॑ङ्घारे॒ बम्भा॑रे॒ हस्त॒ सुह॑स्त॒ कृशा॑नवे॒ते व॑: सोम॒क्रय॑णा॒स्तान्र॑क्षध्वं॒ मा वो॑ दभन्
ମିତ୍ର ପରି, ସୁମିତ୍ରଭାବରେ ଏଠାକୁ ଆସ; ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବିଶାଳ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଡାହାଣ ପଟେ ପ୍ରବେଶ କର—ଇଚ୍ଛନୀୟକୁ ଇଚ୍ଛୁଥିବା, କ୍ଷେମରୁ କ୍ଷେମକୁ। ହେ ଗର୍ଜ୍ଜନଶୀଳ, ଦୀପ୍ତିମାନ—ଚୁଲି ପାଖରେ, ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ଅଗ୍ନି ପାଖରେ! ହେ ହସ୍ତ, ସୁହସ୍ତ—କୃଶାନୁ ପାଇଁ! ଏମାନେ ତୁମ ସୋମ-କ୍ରୟଣ (ସୋମ କିଣୁଥିବା) ଅଟନ୍ତି; ତୁମେ ଏମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କର; କେହି ତୁମକୁ ଠକାଇ ନ ପାରୁ।
Mantra 28
परि॑ माग्ने॒ दुश्च॑रिताद्बाध॒स्वा मा॒ सुच॑रिते भज । उदायु॑षा स्वा॒युषोद॑स्थाम॒मृताँ॒२ अनु॑
ହେ ଅଗ୍ନି, ମୋତେ ସର୍ବଦିଗରୁ ପରିବେଷ୍ଟନ କର; ଦୁଶ୍ଚରିତ (କୁଚରଣ)ରୁ ମୋତେ ଦୂରେ ହଟାଇଦିଅ; ସୁଚରିତ (ସଦାଚାର)ରେ ମୋତେ ଭାଗୀ କର/ସ୍ଥାପିତ କର। ଉନ୍ନତ ଆୟୁଷ୍ୟ ସହ, ମୋର ନିଜ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆୟୁଷ୍ୟ ସହ, ଅମୃତମାନଙ୍କ (ଅମରମାନଙ୍କ) ଅନୁସରଣରେ ଆମେ ଉତ୍ଥିତ ହେବା/ଉଠି ଦାଁଡାଇବା।
Mantra 29
प्रति॒ पन्था॑मपद्महि स्वस्ति॒गाम॑ने॒हस॑म् । येन॒ विश्वाः॒ परि॒ द्विषो॑ वृ॒णक्ति॑ वि॒न्दते॒ वसु॑
ଆମେ କଲ୍ୟାଣକୁ ନେଇଯାଉଥିବା ପଥରେ ପଦାର୍ପଣ କରୁ—ସ୍ୱସ୍ତିଗାମନ, ଅହିଂସକ/ନିର୍ହାନିକର ପଥରେ। ଯାହାଦ୍ୱାରା ଜଣେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଦ୍ୱେଷୀମାନଙ୍କୁ ଅପସାରଣ କରେ ଏବଂ ବସୁ (ଧନ-ସମୃଦ୍ଧି) ପାଏ।
Mantra 30
अदि॑त्या॒स्त्वग॑स्यदि॑त्यै॒ सद॒ आसी॑द । अस्त॑भ्ना॒द्द्यां वृ॑ष॒भो अ॒न्तरि॑क्ष॒ममि॑मीत वरि॒माणं॑ पृथि॒व्याः । आऽसी॑द॒द्विश्वा॒ भुव॑नानि स॒म्राड्विश्वेत्तानि॒ वरु॑णस्य व्र॒तानि॑
ତୁମେ ଅଦିତିଙ୍କ ତ୍ୱକ୍ (ଚର୍ମ); ଅଦିତି ପାଇଁ ‘ସତ୍’ (ଅସ୍ତିତ୍ୱ) ଥିଲା। ବୃଷଭ ଦ୍ୟାମ୍କୁ ଭିତ୍ତି ଦେଇ ଧାରଣ କଲା; ସେ ଅନ୍ତରିକ୍ଷକୁ ପ୍ରସାର କଲା; ସେ ପୃଥିବୀର ବିଶାଳ ପ୍ରସ୍ତାରକୁ ମାପିଲା। ସେ ସମସ୍ତ ଭୁବନ ଉପରେ ସମ୍ରାଟ୍—ସର୍ବାଧିପତି—ହେଲା; ହଁ, ଏ ସବୁ ଭରୁଣଙ୍କ ବ୍ରତ (ଧର୍ମ-ନିୟମ) ଅଟେ।
Mantra 31
वने॑षु॒ व्यन्तरि॑क्षं ततान॒ वाज॒मर्व॑त्सु॒ पय॑ उ॒स्रिया॑सु । हृ॒त्सु क्रतुं॒ वरु॑णो वि॒क्ष्व॒ग्निं दि॒वि सूर्य॑मदधा॒त् सोम॒मद्रौ॑
ବନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେ ଅନ୍ତରିକ୍ଷକୁ ପ୍ରସାର କଲା; ଅର୍ବତ୍ମାନଙ୍କ (ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କ) ମଧ୍ୟରେ ବାଜ (ବିଜୟ-ପୁରସ୍କାର) ରଖିଲା, ଉସ୍ରିଆ (ଲାଲ ଛାୟାର ଗାଈମାନେ) ମଧ୍ୟରେ ପୟଃ (କ୍ଷୀର) ରଖିଲା। ହୃଦୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭରୁଣ କ୍ରତୁ (ସଙ୍କଳ୍ପ-ଶକ୍ତି) ସ୍ଥାପନ କଲେ; ବିକ୍ଷୁ (କୁଳ/ଜନସମୂହ) ମଧ୍ୟରେ ଅଗ୍ନି ସ୍ଥାପନ କଲେ; ଦିବିରେ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ସ୍ଥାପନ କଲେ, ଏବଂ ଅଦ୍ରୌ (ପଥର ଉପରେ) ସୋମକୁ ରଖିଲେ।
Mantra 32
सूर्य॑स्य॒ चक्षु॒रारो॑हा॒ग्नेर॒क्ष्णः क॒नीन॑कम् । यत्रै॑त्रशेभि॒रीय॑से॒ भ्राज॑मानो विप॒श्चिता॑
ସୂର୍ଯ୍ୟର ଚକ୍ଷୁ (ନେତ୍ର) ଉପରେ ଆରୋହଣ କର; ଅଗ୍ନିର ଅକ୍ଷ୍ଣଃ କନୀନକ (ଚକ୍ଷୁର ପୁପିଲ) ଉପରେ ମଧ୍ୟ। ଯେଉଁଠାରେ ଏତ୍ରଶେଭମାନଙ୍କ ସହ ତୁମେ ଗତି କର—ପ୍ରଭାମୟ ହୋଇ, ହେ ବିପଶ୍ଚିତ (ଜ୍ଞାନୀ)।
Mantra 33
उ॒स्रा॒वेतं॑ धूर्षाहौ यु॒ज्येथा॑मन॒श्रू अवी॑रहणौ ब्रह्म॒चोद॑नौ । स्व॒स्ति यज॑मानस्य गृ॒हान् ग॑च्छतम्
ହେ ଦୁଇଜଣ, ଯେ ଧୁରା ବହନ କର ଓ ଯୁଆ ସହନ କର, ଯୁକ୍ତ ହେଉ—ଅଶ୍ରୁହୀନ, କାହାକୁ ହାନି ନ କରୁଥିବା, ବ୍ରହ୍ମବାଣୀରେ ପ୍ରେରିତ। ଯଜମାନଙ୍କ ଗୃହମାନଙ୍କୁ ସ୍ୱସ୍ତି ସହିତ ଯାଅ।
Mantra 34
भ॒द्रो मे॑ऽसि॒ प्रच्य॑वस्व भुवस्पते॒ विश्वा॑न्य॒भि धामा॑नि । मा त्वा॑ परिप॒रिणो॑ विद॒न् मा त्वा॑ परिप॒न्थिनो॑ विद॒न् मा त्वा॒ वृका॑ अघा॒यवो॑ विदन् । श्ये॒नो भू॒त्वा परा॑ पत॒ यज॑मानस्य गृ॒हान् ग॑च्छ॒ तन्नौ॑ सस्कृ॒तम्
ହେ ଭୁବସ୍ପତେ (ଜଗତର ସ୍ୱାମୀ), ତୁମେ ମୋ ପାଇଁ ଭଦ୍ର (ଶୁଭ) ଅଟ; ଆଗକୁ ବଢ଼, ସମସ୍ତ ନିବାସ-ସ୍ଥାନମାନଙ୍କୁ ଅଭିମୁଖେ ଯାଅ। ଯେମାନେ ଘେରି ଅଟକାନ୍ତି ସେମାନେ ତୁମକୁ ନ ଜାଣୁନ୍ତୁ; ପଥରେ ଘାତ ଲଗାଇଥିବାମାନେ ତୁମକୁ ନ ଜାଣୁନ୍ତୁ; ଦୁଷ୍ଟ-ମନ ଥିବା ବୃକ (ଓଲ୍ଫ)ମାନେ ତୁମକୁ ନ ଜାଣୁନ୍ତୁ। ଶ୍ୟେନ (ବାଜ) ହୋଇ ଦୂରକୁ ଉଡ଼ିଯାଅ; ଯଜମାନଙ୍କ ଗୃହମାନଙ୍କୁ ଯାଅ—ଏହା ଆମ ପାଇଁ ସଂସ୍କୃତ (ସୁବ୍ୟବସ୍ଥିତ) ହେଉ।
Mantra 35
नमो॑ मि॒त्रस्य॒ वरु॑णस्य॒ चक्ष॑से म॒हो दे॒वाय॒ तदृ॒तᳪ स॑पर्यत । दू॑रे॒दृशे॑ दे॒वजा॑ताय के॒तवे॑ दि॒वस्पु॒त्राय॒ सूर्या॑य शᳪसत
ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ (ନେତ୍ର)କୁ ନମସ୍କାର; ମହାଦେବ ରୂପ ଋତକୁ ସେବନ କର। ଦୂରଦର୍ଶୀ, ଦେବଜାତ ଧ୍ୱଜରୂପ କେତୁକୁ—ଦିବସପୁତ୍ର ସୂର୍ୟଙ୍କୁ—ସ୍ତୁତି କର।
Mantra 36
वरु॑णस्यो॒त्तम्भ॑नमसि वरु॑णस्य स्कम्भ॒सर्ज॑नी स्थो वरु॑णस्य ऋत॒सद॑न्यसि॒ वरु॑णस्य ऋत॒सद॑नमसि वरु॑णस्य ऋत॒सद॑न॒मा सी॑द
ତୁମେ ବରୁଣଙ୍କ ଉତ୍ତମ୍ଭନ (ଆଧାର ଦେବାଳା) ଅଟ; ତୁମେମାନେ ବରୁଣଙ୍କ ସ୍କମ୍ଭ-ସର୍ଜନୀ (ସ୍ତମ୍ଭ/ଆଧାର ଗଢ଼ିବାଳା) ଅଟ। ତୁମେ ବରୁଣଙ୍କ ଋତ-ସଦନ୍ୟ; ତୁମେ ବରୁଣଙ୍କ ଋତ-ସଦନ। ବରୁଣଙ୍କ ଋତ-ସଦନରେ ବସ।
Mantra 37
या ते॒ धामा॑नि ह॒विषा॒ यज॑न्ति॒ ता ते॒ विश्वा॑ परि॒भूर॑स्तु य॒ज्ञम् । ग॒य॒स्फ़ान॑: प्र॒तर॑णः सु॒वीरोऽवी॑रहा॒ प्र च॑रा सोम॒ दुर्या॑न्
ହେ ସୋମ! ହବିଷା ଦ୍ୱାରା ଲୋକେ ତୁମର ଯେଯେ ଧାମମାନଙ୍କୁ ଯଜନ୍ତି, ସେ ସମସ୍ତ ଧାମ ତୁମ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞକୁ ସର୍ବତଃ ପରିବେଷ୍ଟିତ କରୁ। ହେ ଗୟସ୍ଫାନ (ଜୀବରସରେ ଫୁଲିଥିବା), ପ୍ରତରଣ (ଆଗକୁ ନେଇଯିବା), ସୁବୀର (ବୀରସମୃଦ୍ଧ), ଅବୀରହା (ବୀରକୁ ନ ହଣୁଥିବା) ସୋମ! ଆଗକୁ ଚାଲ; ଗୃହମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଚର।
Frequently Asked Questions
It chiefly treats the Soma-purchase sequence and the Atithya (guest-reception) rites, in which Soma is ritually obtained, welcomed, seated, and established to pervade and protect the yajña.
Because the rite is framed as a conscious act: the sacrificer’s faculties must be gathered back into wholeness so recitation, perception, and intention do not lapse, preserving efficacy and correctness.
It explicitly places the action on Varuṇa’s seat of ṛta and aligns timing and right-seeing through Sūrya as the eye of Mitra–Varuṇa, making the ritual conform to cosmic law rather than mere procedure.