Shukla Yajur Veda — Adhyaya 17, Mantra 35

Rishi: Indra-victory cycle (Ṛgvedic source-stratum within VS)

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh (probable; to be verified)

Samhita Patha (Devanagari)

स इषु॑हस्तैः॒ स नि॑ष॒ङ्गिभि॑र्व॒शी सᳪस्र॑ष्टा॒ स युध॒ इन्द्रो॑ ग॒णेन॑ । स॒ᳪसृष्ट॒जित्सो॑म॒पा बा॑हुश॒र्ध्युग्रध॑न्वा॒ प्रति॑हिताभि॒रस्ता॑

Transliteration

sa íṣuhastaiḥ sá niṣaṅgíbhir vaśī saṃsrā́ṣṭā sá yúdha índro gaṇéna | saṃsṛṣṭajít somapā́ bāhuśárdhy ugrádhanvā pratihitā́bhir ástā

Translation

ହାତରେ ଇଷୁ (ବାଣ) ଧରିଥିବା ସେ; ନିଷଙ୍ଗିଭିଃ (ଶସ୍ତ୍ର-ସଜ୍ଜ) ସେ; ବଶୀ (ଅଧିପତି) ସେ, ସଂସ୍ରଷ୍ଟା (ବ୍ୟବସ୍ଥାପକ/ପଙ୍କ୍ତିବଦ୍ଧ କରୁଥିବା) ସେ—ଯୁଦ୍ଧରେ ଗଣ (ଦଳ) ସହିତ ଇନ୍ଦ୍ର। ସଂସୃଷ୍ଟଜିତ୍ (ପଙ୍କ୍ତିବଦ୍ଧ ହୋଇ ବିଜୟୀ), ସୋମପା (ସୋମପାନକାରୀ), ବାହୁଶର୍ଧ୍ୟ (ବାହୁବଳ-ସମୃଦ୍ଧ), ଉଗ୍ରଧନ୍ୱା (ଭୟଙ୍କର ଧନୁଷଧାରୀ), ପ୍ରତିହିତାଭିଃ ଅସ୍ତା (ସୁନିଶାନ ବାଣ ନିକ୍ଷେପକ)।

Padapatha (Word Analysis)

सः । इषु॑-हस्तैः । सः । नि॒ष॒ङ्गि॑भिः । व॒शी । स॒म्- स्र॑ष्टा । सः । युधः॑ । इन्द्रः॑ । ग॒णेन॑ । स॒म्- सृष्ट॑-जित् । सो॒म॒-पाः । बा॒हु॒-श॒र्धि॑ । उ॒ग्र॒-ध॒न्वा॑ । प्रति॑-हिता॑भिः । अ॒स्ता॑ ।

Word by Word

• सः: he
• सः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• इषुहस्तैः: with hands holding arrows
• इषुहस्तैः: करण
• Type: Noun (compound)
• Root: इषु-हस्त (प्रातिपदिक; इषु ‘arrow’ + हस्त ‘hand’)

• सः: he
• सः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: तद्

• निषङ्गिभिः: with quiver-bearers / with those bearing scabbards
• निषङ्गिभिः: करण
• Type: Noun/Adjective
• Root: निषङ्गिन् (प्रातिपदिक; ‘having a quiver/sword-sheath’)

• वशी: self-controlled, masterful
• वशी: कर्तृ
• Type: Adjective
• Root: वशिन् (प्रातिपदिक)

• संस्रष्टा: the arranger/organizer (one who joins together)
• संस्रष्टा: कर्तृ
• Type: Agent noun
• Root: सम् + सृज् (धातु) → संस्रष्टृ (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• सः: he
• सः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: तद्

• युधे: for battle
• युधे: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: युध् (स्त्रीलिङ्ग-प्रातिपदिक)

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: कर्तृ
• Type: Noun (proper)
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• गणेन: with a troop/host
• गणेन: करण
• Type: Noun
• Root: गण (प्रातिपदिक)

• संसृष्टजित्: victorious through well-marshalled union / conquering when arrayed
• संसृष्टजित्: कर्तृ
• Type: Adjective (compound)
• Root: सम् + सृज् (कृदन्त) + जित् (प्रातिपदिक; ‘conquering’)

• सोमपाः: the Soma-drinker
• सोमपाः: कर्तृ
• Type: Noun/Adjective
• Root: सोमपा (प्रातिपदिक; सोम + पा ‘drinker’)

• बाहुशर्ध्य्: having a host of arms / strong-armed with a troop
• बाहुशर्ध्य्: कर्तृ
• Type: Adjective (compound)
• Root: बाहु-शर्ध्य (प्रातिपदिक; बाहु ‘arm’ + शर्ध्य ‘having a troop/host’)

• उग्रधन्वा: fierce-bowed, formidable archer
• उग्रधन्वा: कर्तृ
• Type: Adjective (compound)
• Root: उग्र-धन्वन् (प्रातिपदिक; उग्र ‘fierce’ + धन्वन् ‘bowman’)

• प्रतिहिताभिः: with the set/placed (missiles), with the fixed (arrows)
• प्रतिहिताभिः: करण
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: प्रति + धा (धातु) → प्रतिहित (कृदन्त-प्रातिपदिक) + आभिः (स्त्री. तृतीया बहु.)

• अस्ता: weapons, missiles
• अस्ता: कर्म
• Type: Noun
• Root: अस्त (प्रातिपदिक; ‘weapon, missile’)

Entities Mentioned

• Indra