Shukla Yajur Veda — Adhyaya 17, Mantra 34
Rishi: Indra-victory cycle tradition (Ṛgvedic provenance within VS compilation)
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (to be confirmed in metrical layer)
Samhita Patha (Devanagari)
सं॒क्रन्द॑नेनानिमि॒षेण॑ जि॒ष्णुना॑ युत्का॒रेण॑ दुश्च्यव॒नेन॑ धृ॒ष्णुना॑ । तदिन्द्रे॑ण जयत॒ तत्स॑हध्वं॒ युधो॑ नर॒ इषु॑हस्तेन॒ वृष्णा॑
Transliteration
saṃkrándanenānimíṣeṇa jiṣṇúnā yutkārēṇa duścyavanēṇa dhṛṣṇúnā | tád índrēṇa jayata tát sahadhvaṃ yúdho nara íṣuhastēna vṛ́ṣṇā
Translation
ସଂକ୍ରନ୍ଦନ (ଯୁଦ୍ଧ-ଘୋଷ) ଦ୍ୱାରା, ଅନିମିଷ (ଅନିମେଷ) ଦ୍ୱାରା, ଜିଷ୍ଣୁ (ବିଜୟୀ) ଦ୍ୱାରା; ଯୁତ୍କାର (ଆକ୍ରମଣ-ଘୋଷ) ଦ୍ୱାରା, ଦୁଶ୍ଚ୍ୟବନ (ଅଚଳ/ଅଡ଼ିଗ) ଦ୍ୱାରା, ଧୃଷ୍ଣୁ (ଧୈର୍ୟଶାଳୀ) ଦ୍ୱାରା—ସେହି ଇନ୍ଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଜୟ କର; ସେହି ଶକ୍ତିରେ ଏକତ୍ର ରୁହ; ହେ ଯୁଦ୍ଧର ନରମାନେ, ହାତରେ ଇଷୁ (ବାଣ) ଧରିଥିବା ବୃଷ୍ଣ (ବୃଷଭ-ସମ ପରାକ୍ରମୀ) ସହିତ।
Padapatha (Word Analysis)
सं॒-क्रन्द॑नेन । अ॒-नि॒मि॒षेण॑ । जि॒ष्णुना॑ । यु॒त्क॒-आ॒रेण॑ । दु॒श्च्य॒व॒नेन॑ । धृ॒ष्णुना॑ । तत् । इन्द्रे॑ण । ज॒य॒त॒ । तत् । स॒ह॒-ध्व॒म् । युधः॑ । न॒रः॑ । इषु॑-हस्तेन । वृष्णा॑ ।
Word by Word
संक्रन्दनेनwith the (battle-)roar/with the war-cry (i.e., with the ‘saṃkrandana’)
संक्रन्दनेन:
Karaṇa
TypeNoun
Rootसंक्रन्दन (प्रातिपदिक; √क्रन्द ‘रुद्/नाद’ उपसर्ग-सं) अथवा ‘संक्रन्दन’ (इन्द्रस्य विशेषणम्)
अनिमिषेणwith the unblinking (one)
अनिमिषेण:
Karaṇa
TypeAdjective
Rootअनिमिष (प्रातिपदिक; a-निमिष ‘न निमिषति’)
जिष्णुनाwith the victorious/conquering (one)
जिष्णुना:
Karaṇa
TypeAdjective
Rootजिष्णु (प्रातिपदिक; √जि ‘जय’ + ष्णु)
युत्कारेणwith the battle-shout/war-cry
युत्कारेण:
Karaṇa
TypeNoun
Rootयुत्कार (प्रातिपदिक; युत्/युध्-सम्बद्ध ‘युद्ध-कार’/‘युत्कार’ ‘युद्धघोष’)
दुश्च्यवनेनwith the hard-to-move/unyielding (one)
दुश्च्यवनेन:
Karaṇa
TypeAdjective
Rootदुश्च्यवन (प्रातिपदिक; dus- + च्यवन ‘च्युत/चलन’ < √च्यु ‘चल’)
धृष्णुनाwith the bold/dauntless (one)
धृष्णुना:
Karaṇa
TypeAdjective
Rootधृष्णु (प्रातिपदिक; √धृष् ‘साहस/धैर्य’)
तत्that (deed/aid)
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इन्द्रेणwith Indra
इन्द्रेण:
Karaṇa
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
जयतconquer! / win!
जयत:
(मुख्य क्रिया)
TypeVerb
Root√जि (जय)
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सहध्वम्join together!/act together!/be united!
सहध्वम्:
(मुख्य क्रिया)
TypeVerb
Rootसह (अव्यय) + √धा (ध्वम्-आदेश; ‘सह-धा’ = ‘सह भव/सह कुरु’)
युधःin/for the battle (lit. ‘of battle’)
युधः:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootयुध् (प्रातिपदिक; ‘युद्ध’/‘योध’)
नरःO men!/men
नरः:
Kartā
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
इषुहस्तेनwith the arrow-in-hand (one)
इषुहस्तेन:
Karaṇa
TypeAdjective
Rootइषु-हस्त (समास; इषु ‘बाण’ + हस्त ‘हाथ’)
वृष्णाwith the mighty/bull-like (one)
वृष्णा:
Karaṇa
TypeNoun/Adjective
Rootवृषन् (प्रातिपदिक; ‘बलवान्/वृषभ’—इन्द्रस्य विशेषणम्)
Entities Mentioned
I
IndraRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes