Rig Veda 3.56.6: Mandala 3, Sukta 56, Mantra 6

Sukta 3.56

Rishi: Viśvāmitra Gāthina

Devata: Savitṛ (with Bhaga invoked as distributor/protector)

Chandas: Triṣṭubh (probable; verify metrically)

Samhita Patha (Devanagari)

त्रिरा दिवः सवितर्वार्याणि दिवेदिव आ सुव त्रिर्नो अह्नः । त्रिधातु राय आ सुवा वसूनि भग त्रातर्धिषणे सातये धाः ॥

Transliteration

trír ā́ diváḥ savitar vā́ryāṇi divédiva ā́ suva trír no áhnaḥ | tridhā́tu rāyá ā́ suva vásūni bhága trātar dhiṣaṇe sātáye dhāḥ ||

Translation

ହେ ସବିତୃ, ଦିବରୁ ତ୍ରିବାର ଇଚ୍ଛନୀୟ ବରଦାନ ପ୍ରକଟ କର; ଦିନେଦିନେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରେରିତ କର—ଆମ ପାଇଁ ଦିନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତ୍ରିବାର। ତ୍ରିଧାତୁ ଲୋକରୁ ଧନ ଓ ଶୁଭ ବସୁମାନେ ଝରାଇଦେ; ହେ ଭଗ, ରକ୍ଷକ, ଜୟସାଧନ ପାଇଁ ଶକ୍ତିକୁ ଆମ ଧିଷଣା (ବୁଦ୍ଧି)ରେ ସ୍ଥାପନ କର।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• त्रिः: thrice
• त्रिः: Adverbial (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: त्रि (संख्या-प्रातिपदिक) → त्रिः (अव्यय)

• आ: hither, forth
• आ: — (क्रियायोगे)
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/निपात)

• दिवः: of heaven, of the sky
• दिवः: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun
• Root: दिव्/द्यौ (प्रातिपदिक: दिव्/द्यौ ‘द्यौः/स्वर्ग’)

• सवितः: O Savitar
• सवितः: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: सवितृ (प्रातिपदिक)

• वार्याणि: desirable (boons/things)
• वार्याणि: कर्म
• Type: Noun/Adjective
• Root: वार्य (प्रातिपदिक; √वृ/वर् ‘choose, desire’ से ‘वरणीय/वाञ्छनीय’)

• दिवे-दिवे: day by day
• दिवे-दिवे: सम्प्रदान/काल-अधिकरण (दत्तिवाचक/कालवाचक)
• Type: Noun (reduplicated phrase)
• Root: दिव् (प्रातिपदिक: दिवस ‘दिन’)

• आ: forth
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग)

• सुव: impel, bring forth
• सुव: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √सू (सुवति ‘प्रेरयति/जनयति/प्रसवति’)

• त्रिः: thrice
• त्रिः: Adverbial
• Type: Indeclinable
• Root: त्रि → त्रिः

• नः: of us, our
• नः: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• अह्नः: of the day
• अह्नः: सम्बन्ध/काल-निर्देश
• Type: Noun
• Root: अहन् (प्रातिपदिक)

• त्रिधातु: threefold-ordered / having three stations
• त्रिधातु: कर्म (विशेषणरूपेण)
• Type: Adjective (epithet)
• Root: त्रि + धातु (प्रातिपदिक: धातु ‘स्थापन/आधार; तत्त्व’)

• रायः: of wealth
• रायः: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun
• Root: राय्/रायि (प्रातिपदिक: राय ‘धन’)

• आ: forth
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग)

• सुव: impel, bestow
• सुव: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √सू

• वसूनि: goods, riches
• वसूनि: कर्म
• Type: Noun
• Root: वसु (प्रातिपदिक)

• भग: O Bhaga (Lord of share/fortune)
• भग: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: भग (प्रातिपदिक)

• त्रातः: O protector
• त्रातः: सम्बोधन
• Type: Noun (agent/epithet)
• Root: √त्रा (त्रायते/त्राति ‘रक्षति’) → त्रातृ/त्रात (agent/epithet)

• धिषणे: O Dhishanā-s (inspirations/holy powers)
• धिषणे: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: धिषणा (प्रातिपदिक; ‘प्रज्ञा/वाणी/समृद्धि’)

• सातये: for winning, for gain
• सातये: सम्प्रदान (purpose)
• Type: Noun
• Root: साति (प्रातिपदिक; √सन्/सा ‘to win, gain’ से ‘विजय/लाभ’)

• धाः: place, grant
• धाः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √धा (दधाति ‘स्थापयति/ददाति’)