Rig Veda 3.56.7 — Mandala 3, Sukta 56, Mantra 7
Sukta 3.56
Rishi: Viśvāmitra Gāthina
Devata: Savitṛ (with Mitra-Varuṇa co-invoked; cosmic supports)
Chandas: Triṣṭubh (probable; verify metrically)
Samhita Patha (Devanagari)
त्रिरा दिवः सविता सोषवीति राजाना मित्रावरुणा सुपाणी । आपश्चिदस्य रोदसी चिदुर्वी रत्नं भिक्षन्त सवितुः सवाय ॥
Transliteration
trír ā́ diváḥ savitā́ sóṣavīti rājānā mitrā́váruṇā supāṇī́ | ā́paś cid asya ródasī cid urvī́ rátnam bhikṣanta savitúḥ savā́ya ||
Translation
ଦିବରୁ ତ୍ରିବାର ସବିତୃ ନିଜ ପ୍ରେରଣାକୁ ଚାଳନ କରନ୍ତି; ଏବଂ ସୁପାଣୀ ଦୁଇ ରାଜା—ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣ—ତାହାକୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି। ଜଳମାନେ ମଧ୍ୟ, ଏବଂ ବିଶାଳ ଦ୍ୟାବା-ପୃଥିବୀ ମଧ୍ୟ, ସବିତୃଙ୍କ ସବ (ସୃଷ୍ଟି-ପ୍ରେରଣା) ପାଇଁ ରତ୍ନ (ଧନ) ଯାଚନା କରନ୍ତି।
Word by Word
त्रिःthrice
त्रिः:
Adhikaraṇa (काल/आवृत्ति-निर्देश) / क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक) → त्रिः (अव्यय)
आtowards, forth
आ:
— (क्रियाविशेषक-उपसर्ग)
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग)
दिवःof heaven / of the sky
दिवः:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्धः)
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौ (प्रातिपदिक: दिव्/द्यौ ‘sky, heaven’)
सविताSavitar (the impeller, Sun-god)
सविता:
Kartā
TypeNoun
Rootसवितृ (प्रातिपदिक)
सोषवीतिimpels, sets in motion
सोषवीति:
Kriyā (मुख्यक्रिया)
TypeVerb
Root√सू (सुवति/सोषव-) + इति (निपात)
राजानौthe two kings
राजानौ:
Kartā (सहकर्तृ—सविता सह)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
मित्रावरुणाMitra and Varuṇa
मित्रावरुणा:
Kartā (राजानौ इत्यस्य विशेषण/अप्पोज़िशन)
TypeNoun
Rootमित्र + वरुण (द्वन्द्व-समास)
सुपाणीhaving good hands (kind-handed)
सुपाणी:
Kartā-विशेषण
TypeAdjective
Rootसु- + पाणि (प्रातिपदिक) (बहुव्रीहि/कर्मधारय-भाव: ‘सु-पाणी’)
आपःthe waters
आपः:
Kartā (अन्ये कर्तारः)
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
चित्even
चित्:
— (निपात)
TypeIndeclinable
Rootचित् (निपात)
अस्यof him / of this (one)
अस्य:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्धः)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
रोदसीthe two worlds (heaven and earth)
रोदसी:
Kartā
TypeNoun
Rootरोदसी (द्यावापृथिव्यौ; द्विवचन-प्रातिपदिक)
चित्even
चित्:
—
TypeIndeclinable
Rootचित् (निपात)
उर्वीbroad, wide
उर्वी:
Kartā-विशेषण
TypeAdjective
Rootउर्वी (प्रातिपदिक)
रत्नम्treasure, boon
रत्नम्:
Karma
TypeNoun
Rootरत्न (प्रातिपदिक)
भिक्षन्तthey beg/ask for
भिक्षन्त:
Kriyā (मुख्यक्रिया)
TypeVerb
Root√भिक्ष् (याचते)
सवितुःof Savitar
सवितुः:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्धः) / हेतु-निर्देश
TypeNoun
Rootसवितृ (प्रातिपदिक)
सवायfor the impelling (impulse)
सवाय:
Sampradāna (उद्देश्य/प्रयोजन)
TypeNoun
Rootसव (प्रातिपदिक: ‘impulsion, instigation’)
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.