
Sukta 1.130
Indra
ଏହି ସୂକ୍ତଟି ଦୂରଦେଶରୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସୋମ-ପୀଡନ ଯଜ୍ଞକୁ ଶୀଘ୍ର ଆସିବାକୁ ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ ଆହ୍ୱାନ କରେ, ଏବଂ ଉପାସକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନିଜ ଘରର ରାଜା ପରି ଆସନ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ କହେ। ଏଠାରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଦୁର୍ଗଭେଦୀ, ଶକ୍ତି ଓ ଧନର ଦାତା ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି; ସେହି ସହ କବିମାନଙ୍କ ଗଢ଼ା କଥାକୁ ଏକ ରଥ ଭାବେ ଦେଖାଯାଇଛି, ଯାହା ‘ନିର୍ମାଣ’ ହୋଇ ଦେବତାଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞକୁ ବହି ଆଣେ। ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ସୁରକ୍ଷା ଓ ବିଜୟ—ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶକ୍ତିମୟ ଉପସ୍ଥିତି ଓ ରକ୍ଷାଦାନ ଦ୍ୱାରା ଗୋଧନ, ଧନ-ଭଣ୍ଡାର ଓ ବଳ ଜିତିବା।
Mantra 1
एन्द्र याह्युप नः परावतो नायमच्छा विदथानीव सत्पतिरस्तं राजेव सत्पतिः । हवामहे त्वा वयं प्रयस्वन्तः सुते सचा । पुत्रासो न पितरं वाजसातये मंहिष्ठं वाजसातये ॥
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ପରାବତରୁ (ଦୂର ଲୋକରୁ) ଆମ ପାଖକୁ ନିକଟେ ଆସ; ସତ୍ପତି ପରି, ରାଜା ଯେପରି ନିଜ ଗୃହକୁ ଆସେ, ସେପରି ଏହି ଆମ ବିଦଥ (ଯଜ୍ଞସଭା)କୁ ଆସ। ଆମେ ତୁମକୁ ହବାହେ—ଅର୍ପଣରେ ସମୃଦ୍ଧ ଆମେ, ପିଷିତ ସୋମ ସହିତ। ପୁତ୍ରମାନେ ଯେପରି ପିତାଙ୍କୁ ଡାକନ୍ତି—ବାଜସାତି (ବଳ-ସମୃଦ୍ଧି) ଲାଭ ପାଇଁ, ହେ ଅତିଦାନଶୀଳ, ବାଜସାତି ଲାଭ ପାଇଁ।
Mantra 2
पिबा सोममिन्द्र सुवानमद्रिभिः कोशेन सिक्तमवतं न वंसगस्तातृषाणो न वंसगः । मदाय हर्यताय ते तुविष्टमाय धायसे । आ त्वा यच्छन्तु हरितो न सूर्यमहा विश्वेव सूर्यम् ॥
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଅଦ୍ରି (ପଥର)ଦ୍ୱାରା ପିଷିତ, କୋଶରେ ଢାଳା ସୋମକୁ ପାନ କର; କୂପକୁ ଅବତରଣ କରୁଥିବା ଲୋକ ପରି—ତୃଷିତ ଲୋକ ଯେପରି ଅବତରେ। ତୁମ ମଦ ପାଇଁ, ତୁମ ହର୍ଷମୟ ପ୍ରୀତି ପାଇଁ, ତୁମ ଅତିଶକ୍ତିଶାଳୀ ପାନ ପାଇଁ। ହରିତମାନେ (ତୁମ ଅଶ୍ୱ) ତୁମକୁ ଏଠାକୁ ଆଣୁନ୍ତୁ—ଯେପରି ସେମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଆଣନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଦିନରେ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ପାର କରାନ୍ତି ସେପରି।
Mantra 3
अविन्दद्दिवो निहितं गुहा निधिं वेर्न गर्भं परिवीतमश्मन्यनन्ते अन्तरश्मनि । व्रजं वज्री गवामिव सिषासन्नङ्गिरस्तमः । अपावृणोदिष इन्द्रः परीवृता द्वार इषः परीवृताः ॥
ସେ ଗୁହାରେ ନିହିତ ନିଧିକୁ ଅବିନ୍ଦତ—ପାଷାଣରେ ପରିବୀତ ଗର୍ଭ ପରି, ଅନନ୍ତ ଅନ୍ତର୍-ଅଶ୍ମନିରେ। ବଜ୍ରଧାରୀ, ଅଙ୍ଗିରସ-ସଦୃଶ ମହାତମ, ପ୍ରକାଶର ଗୋମାନଙ୍କ (ଗବାମ୍) ଆକାଂକ୍ଷାରେ ବ୍ରଜ (ଗୋବାଡ଼ା)କୁ ଭେଦି ଖୋଲିଦେଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର ଇଷା (ପ୍ରେରଣାର ପ୍ରବାହ)କୁ ଅପାବୃଣୋତ୍ କଲେ; ଇଷା ଉପରେ ପରିବୃତ ଥିବା ଦ୍ୱାରମାନଙ୍କୁ ସେ ଖୋଲିଦେଲେ।
Mantra 4
दादृहाणो वज्रमिन्द्रो गभस्त्योः क्षद्मेव तिग्ममसनाय सं श्यदहिहत्याय सं श्यत् । संविव्यान ओजसा शवोभिरिन्द्र मज्मना । तष्टेव वृक्षं वनिनो नि वृश्चसि परश्वेव नि वृश्चसि ॥
ଇନ୍ଦ୍ର ନିଜ ହସ୍ତଦ୍ୱୟରେ ବଜ୍ରକୁ ଦୃଢ଼ଭାବେ ଧରି, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଖଡ୍ଗ ପରି ତାହାକୁ ନିକ୍ଷେପ କରନ୍ତି—ମିଥ୍ୟାର ଆବରଣକୁ ଭେଦିବା ପାଇଁ; ଅହି (ସର୍ପ-ଶକ୍ତି)ର ବଧ ପାଇଁ ତାହାକୁ ଅଗ୍ରସର କରନ୍ତି। ବଳରେ ଆବୃତ, ଅନେକ ଶକ୍ତିରେ ପ୍ରେରିତ, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମ ବିଶାଳ ମହିମା-ପରାକ୍ରମରେ ତୁମେ ଅବରୋଧକ ବୃଦ୍ଧିକୁ କାଠକାମି ଯେପରି ବୃକ୍ଷ କାଟେ ସେପରି କାଟିଦିଅ; ପରଶୁ ପରି କାଟିଦିଅ।
Mantra 5
त्वं वृथा नद्य इन्द्र सर्तवेऽच्छा समुद्रमसृजो रथाँ इव वाजयतो रथाँ इव । इत ऊतीरयुञ्जत समानमर्थमक्षितम् । धेनूरिव मनवे विश्वदोहसो जनाय विश्वदोहसः ॥
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ନଦୀମାନଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କଲ—ସେମାନଙ୍କୁ ସମୁଦ୍ର ଦିଗକୁ ଧାଉଥିବାକୁ ଦେଲ, ପୁରସ୍କାର ପାଇଁ ଉଦ୍ୟତ ରଥମାନଙ୍କ ପରି। ସେହି କାର୍ଯ୍ୟରୁ ସହାୟକ ଶକ୍ତିମାନେ ଏକେ, ଅକ୍ଷୟ ଲକ୍ଷ୍ୟରେ ନିଜକୁ ଯୋଗ କଲେ। ସର୍ବଦିଗରୁ ଦୋହନ କରୁଥିବା ଧେନୁମାନଙ୍କ ପରି, ସେମାନେ ମନୁଷ୍ୟ ପାଇଁ, ଜନ ପାଇଁ, ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ପୂର୍ଣ୍ଣତା ଝରାନ୍ତି।
Mantra 6
इमां ते वाचं वसूयन्त आयवो रथं न धीरः स्वपा अतक्षिषुः सुम्नाय त्वामतक्षिषुः । शुम्भन्तो जेन्यं यथा वाजेषु विप्र वाजिनम् । अत्यमिव शवसे सातये धना विश्वा धनानि सातये ॥
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର! ବସୁ (ଧନ) ଆକାଙ୍କ୍ଷା କରି ଆମେ ଏହି ବାଣୀକୁ ତୁମ ପାଇଁ ଗଢ଼ିଛୁ; ଧୀର ଓ କୁଶଳମାନେ ଏହାକୁ ରଥ ପରି ଗଢ଼ିଲେ—ତୁମ ସୁମ୍ନ (କୃପା/ଆନନ୍ଦ) ପାଇଁ ତୁମକୁ ହିଁ ଗଢ଼ିଲେ। ହେ ବିପ୍ର! ଯେପରି ଦୌଡ଼ରେ ଜୟୀ ବାଜିନକୁ ଶୋଭାୟିତ କରାଯାଏ, ସେପରି ଆମେ ତୁମ ଜେନ୍ୟ (ଜୟଶୀଳ) ବଳକୁ ଶୋଭାୟିତ କରୁଛୁ। ଶବସ (ଶକ୍ତି) ପାଇଁ, ସାତୟେ (ଜୟ) ପାଇଁ, ତୁମକୁ ଅଶ୍ୱ ପରି ଆଗେଇ ଦେଉଛୁ—ସମସ୍ତ ଧନ ଜିତିବାକୁ, ବିଶ୍ୱ ଧନ ଜିତିବାକୁ।
Mantra 7
भिनत्पुरो नवतिमिन्द्र पूरवे दिवोदासाय महि दाशुषे नृतो वज्रेण दाशुषे नृतो । अतिथिग्वाय शम्बरं गिरेरुग्रो अवाभरत् । महो धनानि दयमान ओजसा विश्वा धनान्योजसा ॥
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର! ପୂରୁ ପାଇଁ, ଦାନଶୀଳ ଦିବୋଦାସ ପାଇଁ, ପୁରୁଷାର୍ଥୀ ଯଜମାନ ପାଇଁ—ତୁମେ ବଜ୍ରଦ୍ୱାରା ନବ୍ବେ ପୁର (କୋଟ) ଭେଦିଦେଲ। ଅତିଥିଗ୍ୱ ପାଇଁ ଉଗ୍ର ଇନ୍ଦ୍ର ପର୍ବତରୁ ଶମ୍ବରକୁ ତଳେ ଆଣି ପକାଇଲେ। ନିଜ ଓଜସରେ ମହାଧନ ଦାନ କରି, ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ସମସ୍ତ ଧନ—ସମୃଦ୍ଧିର ସମସ୍ତ ଧନ—ଦେଇଥାନ୍ତି।
Mantra 8
इन्द्रः समत्सु यजमानमार्यं प्रावद्विश्वेषु शतमूतिराजिषु स्वर्मीळ्हेष्वाजिषु । मनवे शासदव्रतान्त्वचं कृष्णामरन्धयत् । दक्षन्न विश्वं ततृषाणमोषति न्यर्शसानमोषति ॥
ଇନ୍ଦ୍ର ସମରରେ ଆର୍ୟ ଯଜମାନକୁ ଆଗେଇ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି; ସମସ୍ତ ଆଜିଷୁ—ସ୍ୱର୍ଗ-ଜୟ ଯୁଦ୍ଧସଂଘର୍ଷରେ—ସେ ଶତମୂତି (ଶତଗୁଣ ସହାୟ) ଅଟନ୍ତି। ମନୁ ପାଇଁ ସେ ଅବ୍ରତ (ନିୟମହୀନ)ମାନଙ୍କୁ ଶାସନ କଲେ; କୃଷ୍ଣ ଆବରଣ (ଅନ୍ଧକାର/କଳା ଆବରଣ)କୁ ବଶ କଲେ। ଦକ୍ଷ କୌଶଳ ପରି ସର୍ବହିତକାରୀ ହୋଇ, ତୃଷିତକୁ ଶୁଷ୍କ କରନ୍ତି ଏବଂ ଉଗ୍ର ଅର୍ଶସ (ରୌଦ୍ର ହିଂସା)କୁ ନିମ୍ନ କରନ୍ତି।
Mantra 9
सूरश्चक्रं प्र वृहज्जात ओजसा प्रपित्वे वाचमरुणो मुषायतीशान आ मुषायति । उशना यत्परावतोऽजगन्नूतये कवे । सुम्नानि विश्वा मनुषेव तुर्वणिरहा विश्वेव तुर्वणिः ॥
ସୂର୍ଯ୍ୟଜ, ଓଜସ୍ବୀ, ନିଜ ବଳରେ ଚକ୍ରକୁ ଆଗେଇ ନେଇଯାଏ; ଅରୁଣ (ଲାଲିମାମୟ) ପାନ ପାଇଁ (ପ୍ରପିତ୍ୱେ) ବାଚ୍/ବାଣୀକୁ ଚୋରାଇନେଉଛି; ଈଶାନ (ଅଧିପତି) ତାହାକୁ ନିଜ ଅଧିକାରରେ ନେଇନେଉଛି। ଯେତେବେଳେ ଉଶନା (କବି ଉଶନସ୍) ପରାବତ—ଦୂର ପାରରୁ—ଋଷିଙ୍କ ସହାୟତା ପାଇଁ ଆସିଲେ, ସେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ସୁମ୍ନ (କୃପା-ବର) ଆସିଲା—ଦିନକୁ ଦିନ—ମନୁଷ୍ୟ-ଦାନ ପରି, ତଥାପି ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ବେଗରେ ଆଣିଦେବା ତୁର୍ବଣି ସମାନ।
Mantra 10
स नो नव्येभिर्वृषकर्मन्नुक्थैः पुरां दर्तः पायुभिः पाहि शग्मैः । दिवोदासेभिरिन्द्र स्तवानो वावृधीथा अहोभिरिव द्यौः ॥
ହେ ବୃଷକର୍ମନ୍ (କର୍ମରେ ବୃଷଭ) ଇନ୍ଦ୍ର! ଆମ ନବ୍ୟ ଉକ୍ଥ (ନୂତନ ସ୍ତୁତିଗୀତ) ଦ୍ୱାରା—ହେ ପୁରାଂ ଦର୍ତଃ (ଦୁର୍ଗଭେଦକ)—ତୁମ ପାୟୁଭିଃ (ରକ୍ଷା-ଉପାୟ) ଓ ଶଗ୍ମୈଃ (ପ୍ରବଳ ରକ୍ଷା) ଦ୍ୱାରା ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର। ଦିବୋଦାସମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତବିତ, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ଅଧିକ ଅଧିକ ବୃଦ୍ଧି ପାଅ—ଯେପରି ଦ୍ୟୌଃ (ଆକାଶ) ନିଜ ଅହୋଭିଃ (ଦିନମାନ) ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସାରିତ ହୁଏ।
To come to the Soma offering, accept the praise, and grant strength, victory, wealth, and protection—especially by breaking obstacles compared to ‘forts.’
It means the hymn is carefully crafted as an effective vehicle of invocation: the mantra itself ‘carries’ Indra to the ritual and helps set his power in motion for winning treasures.
On the outer level it is Indra’s battle power against enemies and strongholds; inwardly it symbolizes breaking through inner blockages that prevent energy, courage, and success.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.