Sarga 67

Verse 1

आक्रन्दितनिरानन्दा सास्रकण्ठजनाकुला।अयोध्यायामवतता सा व्यतीयाय शर्वरी।।।।

ଅୟୋଧ୍ୟାରେ ଆନନ୍ଦଶୂନ୍ୟ କ୍ରନ୍ଦନ ଛାଇଥିଲା; ଅଶ୍ରୁରେ କଣ୍ଠ ଅବରୁଦ୍ଧ ଲୋକମାନଙ୍କ ଭିଡ଼ ଥିଲା; ସେ ରାତି ଅନନ୍ତ ପରି ଟାଣି ହୋଇ ଶେଷେ କଟିଗଲା।

Verse 2

व्यतीतायां तु शर्वर्यामादित्यस्योदये ततः।समेत्य राजकर्तारः सभामीयुर्द्विजातयः।।।।

ରାତ୍ରି ବିତିଗଲାପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ହେଲା; ତାପରେ ରାଜାଭିଷେକ କର୍ମ କରୁଥିବା ଦ୍ୱିଜ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସମେତି ହୋଇ ସଭାମଣ୍ଡପକୁ ଗଲେ।

Verse 3

मार्कण्डेयोऽथ मौद्गल्यो वामदेवश्च काश्यपः।कात्यायनो गौतमश्च जाबालिश्च महायशाः।।।।एते द्विजा स्सहामात्यैः पृथग्वा च मुदीरयन्।वसिष्ठमेवाभिमुखाः श्रेष्ठं राजपुरोहितम्।।।।

ତାପରେ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ, ମୌଦ୍ଗଲ୍ୟ, ବାମଦେବ, କାଶ୍ୟପ, କାତ୍ୟାୟନ, ଗୌତମ ଓ ମହାୟଶସ୍ବୀ ଜାବାଳି—ଏହି ଦ୍ୱିଜମାନେ ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ସହ (କିମ୍ବା ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍) ନିଜ ନିଜ ମତ ପ୍ରକାଶ କରି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜପୁରୋହିତ ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଅଭିମୁଖେ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ।

Verse 4

मार्कण्डेयोऽथ मौद्गल्यो वामदेवश्च काश्यपः।कात्यायनो गौतमश्च जाबालिश्च महायशाः।।2.67.3।।एते द्विजा स्सहामात्यैः पृथग्वा च मुदीरयन्।वसिष्ठमेवाभिमुखाः श्रेष्ठं राजपुरोहितम्।।2.67.4।।

ତାପରେ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ, ମୌଦ୍ଗଲ୍ୟ, ବାମଦେବ, କାଶ୍ୟପ, କାତ୍ୟାୟନ, ଗୌତମ ଓ ମହାୟଶସ୍ବୀ ଜାବାଳି—ଏହି ଦ୍ୱିଜମାନେ ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ସହ (କିମ୍ବା ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍) ନିଜ ନିଜ ମତ ପ୍ରକାଶ କରି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜପୁରୋହିତ ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଅଭିମୁଖେ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ।

Verse 5

अतीता शर्वरी दुःखं या नो वर्षशतोपमा।अस्मिन्पञ्चत्वमापन्ने पुत्रशोकेन पार्थिवे।।।।

ପୁତ୍ରଶୋକରେ ଦଗ୍ଧ ଏହି ପାର୍ଥିବ ପଞ୍ଚତ୍ୱକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରିଛନ୍ତି; ତେଣୁ ଗତ ରାତି ଆମ ପାଇଁ ଦୁଃଖମୟ—ଶତବର୍ଷ ସମାନ ଲାଗିଲା।

Verse 6

स्वर्गतश्च महाराजो रामश्चारण्यमाश्रितः।लक्ष्मणश्चापि तेजस्वी रामेणैव गतस्सह।।।।

ମହାରାଜ ସ୍ୱର୍ଗଗତ ହେଲେ; ରାମ ଅରଣ୍ୟକୁ ଆଶ୍ରୟ କଲେ; ଏବଂ ତେଜସ୍ବୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ମଧ୍ୟ ରାମଙ୍କ ସହିତେ ଗଲେ।

Verse 7

उभौ भरतशत्रुघ्नौ केकयेषु परन्तपौ।पुरे राजगृहे रम्ये मातामहनिवेशने।।।।

ଶତ୍ରୁଦମନ ଭରତ ଓ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ—ଉଭୟ କେକୟ ଦେଶରେ ଅଛନ୍ତି; ରମ୍ୟ ରାଜଗୃହ ପୁରୀରେ, ମାତାମହଙ୍କ ନିବାସରେ।

Verse 8

इक्ष्वाकूणामिहाद्यैव कश्चिद्राजा विधीयताम्।अराजकं हि नो राष्ट्रं विनाशं समवाप्नुयात्।।।।

ଏହେତୁ ଆଜି ଏଠାରେ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶରୁ କାହାକୁ ରାଜା ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରାଯାଉ; କାରଣ ରାଜାବିହୀନ ରାଷ୍ଟ୍ର ନିଶ୍ଚୟ ନାଶକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 9

नाराजके जनपदे विद्युन्माली महास्वनः।अभिवर्षति पर्जन्यो महीं दिव्येन वारिणा।।।।

ରାଜାବିହୀନ ଜନପଦରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ମାଳୀ, ମହାସ୍ୱନ ପର୍ଜନ୍ୟ ଧରାପୃଷ୍ଠରେ ଦିବ୍ୟ ଜଳ ବର୍ଷା କରେ ନାହିଁ।

Verse 10

नाराजके जनपदे बीजमुष्टिः प्रकीर्यते।नाराजके पितुः पुत्रो भार्या वा वर्तते वशे।।।।

ରାଜା ନଥିବା ଜନପଦରେ ବୀଜର ଏକ ମୁଠି ମଧ୍ୟ ଠିକ୍‌ଭାବେ ବୁଣାଯାଏ ନାହିଁ। ରାଜା ନଥିଲେ ପିତାଙ୍କ ବଶରେ ପୁତ୍ର କିମ୍ବା ଭାର୍ଯ୍ୟା ମଧ୍ୟ ରହେ ନାହିଁ।

Verse 11

नाराजके धनं चास्ति नास्ति भार्या प्यराजके।इद मत्याहितं चान्यत्कुतस्सत्य मराजके।।।।

ରାଜା ନଥିଲେ ଧନ ମଧ୍ୟ ସ୍ଥିର ରହେ ନାହିଁ; ରାଜା ନଥିବା ଦେଶରେ ଭାର୍ଯ୍ୟା ମଧ୍ୟ ସୁରକ୍ଷିତ ରହେ ନାହିଁ। ଆଉ ଏକ ଗୁରୁତର ଆପଦା—ରାଜାବିହୀନ ଦେଶରେ ସତ୍ୟ କେଉଁଠି ଦଢ଼ିବ?

Verse 12

नाराजके जनपदे कारयन्ति सभां नराः।उद्यानानि च रम्याणि हृष्टाः पुण्यगृहाणि च।।।।

ରାଜା ନଥିବା ଜନପଦରେ ଲୋକେ ସଭା ଡାକନ୍ତି ନାହିଁ; ଆନନ୍ଦିତ ନିଶ୍ଚିନ୍ତତାରେ ରମ୍ୟ ଉଦ୍ୟାନ ଓ ପୁଣ୍ୟଗୃହ ମଧ୍ୟ ନିର୍ମାଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 13

नाराजके जनपदे यज्ञशीला द्विजातयः।सत्राण्यन्वासते दान्ता ब्राह्मणा स्संशितव्रताः।।।।

ରାଜା ନଥିବା ଜନପଦରେ ଯଜ୍ଞଶୀଳ, ଦାନ୍ତ ଓ ଦୃଢବ୍ରତ ଦ୍ୱିଜ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମଧ୍ୟ ସତ୍ରଯଜ୍ଞରେ ଅବିରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 14

नाराजके जनपदे महायज्ञेषु यज्वनः।ब्राह्मणा वसुसम्पन्ना विसृजन्त्याप्तदक्षिणाः।।।।

ରାଜା ନଥିବା ଜନପଦରେ ମହାଯଜ୍ଞର ଯଜମାନ, ଧନସମ୍ପନ୍ନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଯଥାବିଧି ଦେବାଯୋଗ୍ୟ ଦକ୍ଷିଣା ଓ ଦାନ ବିତରଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 15

नाराजके जनपदे प्रभूतनटनर्तकाः।उत्सवाश्च समाजाश्च वर्धन्ते राष्ट्रवर्धनाः।।।।

ରାଜା ନଥିବା ଜନପଦରେ ବହୁ ନଟ-ନର୍ତ୍ତକ ଦଳ ଫଳିବା ନାହିଁ; ଏବଂ ରାଷ୍ଟ୍ରବର୍ଧକ ଉତ୍ସବ ଓ ସାମାଜିକ ସମାଗମ ମଧ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ପାଉନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 16

नाराजके जनपदे सिद्धार्था व्यवहारिणः।कथाभिरनुरज्यन्ते कथाशीलाः कथाप्रियैः।।।।

ରାଜା ନଥିବା ଜନପଦରେ ବ୍ୟବହାରରେ ଲିପ୍ତ ଲୋକେ ନିଜ ମାମଲାରେ ସିଦ୍ଧି ପାଆନ୍ତି ନାହିଁ; ଏବଂ କଥାପ୍ରିୟ ଶ୍ରୋତାମାନଙ୍କୁ କଥାଶୀଳ ବକ୍ତାମାନେ ମଧ୍ୟ କଥାଦ୍ୱାରା ରଞ୍ଜିତ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 17

नाराजके जनपदे उद्यानानि समागताः।सायाह्ने क्रीडितुं यान्ति कुमार्यो हेमभूषिताः।।।।

ରାଜା ନଥିବା ଜନପଦରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ କୁମାରୀମାନେ ଏକତ୍ର ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସାୟାହ୍ନେ ଉଦ୍ୟାନକୁ କ୍ରୀଡ଼ା ଓ ବିହାର ପାଇଁ ଯାଆନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 18

नाराजके जनपदे वाहनै शशीघ्रगामिभिः।नरा निर्यान्त्यरण्यानि नारीभिस्सह कामिनः।।।।

ରାଜା ନଥିବା ଜନପଦରେ କାମାସକ୍ତ ପୁରୁଷମାନେ ନାରୀମାନଙ୍କ ସହ ଅତିଶୀଘ୍ରଗାମୀ ଯାନରେ ଚଢ଼ି ବିହାର ପାଇଁ ଅରଣ୍ୟକୁ ବାହାରନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 19

नाराजके जनपदे धनवन्तस्सुरक्षिताः।शेरते विवृतद्वाराः कृषिगोरक्षजीविनः।।।।

ରାଜା ନଥିବା ଜନପଦରେ କୃଷି ଓ ଗୋରକ୍ଷାରେ ଜୀବିକା କରୁଥିବା ଧନବାନମାନେ ମଧ୍ୟ ସୁରକ୍ଷିତ ନୁହନ୍ତି; ଦ୍ୱାର ଖୋଲା ରଖି ନିର୍ଭୟରେ ଶୋଇପାରନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 20

नाराजके जनपदे बद्धघण्टाविषाणिनः।अटन्ति राजमार्गेषु कुञ्जरा षष्टिहायनाः।।।।

ରାଜା ନଥିବା ଜନପଦରେ ଘଣ୍ଟା ଓ ବିଷାଣରେ ସଜ୍ଜିତ ଦନ୍ତବାନ, ଷଷ୍ଟି ବର୍ଷର ବୃଦ୍ଧ କୁଞ୍ଜରମାନେ ମଧ୍ୟ ରାଜମାର୍ଗରେ ଅଟନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 21

नाराजके जनपदे शरान्सन्ततमस्यताम्।श्रूयते तलनिर्घोष इष्वस्त्राणामुपासने।।।।

ରାଜାବିହୀନ ଜନପଦରେ ନିରନ୍ତର ଶରବିକ୍ଷେପ ଓ ଇଷ୍ୱସ୍ତ୍ର-ଅଭ୍ୟାସ ନିଷ୍ପ୍ରଭ ହୋଇଯାଏ; ଉପାସନାରେ ଧନୁଷ୍ୟର ତନ୍ତୁର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଝଙ୍କାର ଓ ହସ୍ତରକ୍ଷକରେ ପଡୁଥିବା ତଲ-ନିର୍ଘୋଷ ଶୁଣାଯାଏ ନାହିଁ।

Verse 22

नाराजके जनपदे वणिजो दूरगामिनः।गच्छन्ति क्षेममध्वानं बहुपण्यसमाचिताः।।।।

ରାଜାବିହୀନ ଜନପଦରେ ବହୁ ପଣ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦୂରଗାମୀ ବଣିଜମାନେ କ୍ଷେମ ମାର୍ଗରେ ନିର୍ଭୟରେ ଗମନ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 23

नाराजके जनपदे चरत्येकचरो वशी।भावयन्नात्मनाऽत्मानं यत्र सायंगृहो मुनिः।।।।

ରାଜାବିହୀନ ଜନପଦରେ ଏକାକୀ ବିଚରଣକାରୀ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟଜିତ ଓ ଆତ୍ମଚିନ୍ତନରେ ଲୀନ ମୁନି ମଧ୍ୟ ନିର୍ଭୟରେ ଚରଣ କରେ ନାହିଁ; ସାୟଂକାଳେ ଶାନ୍ତ ଆଶ୍ରୟ ମଧ୍ୟ ପାଉନାହିଁ।

Verse 24

नाराजके जनपदे योगक्षेमं प्रवर्तते।नचाप्यराजके सेना शत्रून्विषहते युधि।।।।

ରାଜାବିହୀନ ଜନପଦରେ ଯୋଗକ୍ଷେମ—ଅର୍ଜିତ ସମ୍ପତ୍ତିର ସୁରକ୍ଷା ଓ ସୁଖଭୋଗ—ଚାଲିନଥାଏ; ଏବଂ ରାଜତ୍ୱ ବିନା ସେନା ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ସହିପାରେ ନାହିଁ।

Verse 25

नाराजके जनपदे हृष्टैः परमवाजिभिः।नरास्संयान्ति सहसा रथैश्च परिमण्डिताः।।।।

ରାଜାବିହୀନ ଜନପଦରେ ପରମ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଶ୍ୱମାନେ ଯୁକ୍ତ, ରଥରେ ସୁଶୋଭିତ ହର୍ଷିତ ନରମାନେ ମଧ୍ୟ ସହସା ଯାତ୍ରା କରନ୍ତି ନାହିଁ; ଲୋକବିଶ୍ୱାସ ଓ ଉତ୍ସବର ଉତ୍ସାହ ମ୍ଲାନ ହୋଇଯାଏ।

Verse 26

नाराजके जनपदे नराश्शास्त्रविशारदाः।संवदन्तोऽवतिष्ठन्ते वनेषूपवनेषु च।।।।

ରାଜାହୀନ ଜନପଦରେ ଶାସ୍ତ୍ରବିଶାରଦ ନରମାନେ ମଧ୍ୟ ବନ ଓ ଉପବନରେ ସଂବାଦ–ବିବାଦ କରି ଶାନ୍ତିରେ ରହିପାରନ୍ତି ନାହିଁ; ବିଦ୍ୟାର ନିରାପଦ ଆଶ୍ରୟ ମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହୁଏ।

Verse 27

नाराजके जनपदे माल्यमोदकदक्षिणाः।देवताभ्यर्चनार्थाय कल्प्यन्ते नियतैर्जनैः।।।।

ରାଜାହୀନ ଜନପଦରେ ନିୟମନିଷ୍ଠ ଭକ୍ତଜନମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେବପୂଜାର୍ଥେ ମାଳା, ମୋଦକ ଓ ଦକ୍ଷିଣା ଯଥାବିଧି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 28

नाराजके जनपदे चन्दनागरुरूषिताः।राजपुत्रा विराजन्ते वसन्त इव शाखिनः।।।।

ରାଜାହୀନ ଜନପଦରେ ଚନ୍ଦନ ଓ ଅଗରୁରେ ଅନୁଲେପିତ ରାଜପୁତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ ତେଜରେ ବିରାଜିତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ—ବସନ୍ତ ବିନା ବୃକ୍ଷମାନେ ଯେପରି ଶୋଭା ପାଉନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 29

यथा ह्यनुदका नद्यः यथा वाऽप्यतृणं वनम्।अगोपाला यथा गावस्तथा राष्ट्रमराजकम्।।।।

ରାଜାହୀନ ରାଷ୍ଟ୍ର ଜଳହୀନ ନଦୀ ପରି, ତୃଣହୀନ ବନ ପରି, ଗୋପାଳହୀନ ଗାଈ ପରି—ତାହାର ଜୀବନାଧାର ଓ ପଥପ୍ରଦର୍ଶନ ଉଭୟ ନଷ୍ଟ ହୁଏ।

Verse 30

ध्वजो रथस्य प्रज्ञानं धूमो ज्ञानं विभावसोः।तेषां यो नो ध्वजो राजा स देवत्वमितो गतः।।2.66.30।।

ରଥର ପରିଚୟ ଧ୍ୱଜ, ଅଗ୍ନିର ପରିଚୟ ଧୂମ। ସେହିପରି ଆମ ପରିଚୟର ଧ୍ୱଜସ୍ୱରୂପ ରାଜା ଥିଲେ; ସେ ରାଜା ଏବେ ଏଠାରୁ ଦେବଲୋକକୁ ଗତ ହୋଇଛନ୍ତି।

Verse 30

ध्वजो रथस्य प्रज्ञानं धूमो ज्ञानं विभावसोः।तेषां यो नो ध्वजो राजा स देवत्वमितो गतः।।2.66.30।।

ରଥର ପରିଚୟ ଧ୍ୱଜ, ଅଗ୍ନିର ପରିଚୟ ଧୂମ। ସେହିପରି ଆମ ପରିଚୟର ଧ୍ୱଜସ୍ୱରୂପ ରାଜା ଥିଲେ; ସେ ରାଜା ଏବେ ଏଠାରୁ ଦେବଲୋକକୁ ଗତ ହୋଇଛନ୍ତି।

Verse 31

नाराजके जनपदे स्वकं भवति कस्यचित्।मत्स्या इव नरा नित्यं भक्षयन्ति परस्परम्।।।।

ରାଜା ନଥିବା ଜନପଦରେ କାହାରି ନିଜସ୍ୱ ବୋଲି କିଛି ରହେନାହିଁ; ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମାଛମାନଙ୍କ ପରି ନିତ୍ୟ ପରସ୍ପରକୁ ଭକ୍ଷଣ କରନ୍ତି।

Verse 32

ये हि सम्भिन्नमर्यादा नास्तिकाश्छिन्नसंशयाः।तेऽपि भावाय कल्पन्ते राजदण्डनिपीडिताः।।।।

ଯେମାନେ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଭଙ୍ଗ କରନ୍ତି—ନାସ୍ତିକ, ସମସ୍ତ ସଂକୋଚ ଛେଦ କରିଥିବା—ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ରାଜଦଣ୍ଡର ଚାପରେ ସଦ୍ଭାବ ଓ ସଦାଚାରକୁ ଆସନ୍ତି।

Verse 33

यथा दृष्टि श्शरीरस्य नित्यमेव प्रवर्तते।तथा नरेन्द्रो राष्ट्रस्य प्रभवस्सत्यधर्मयोः।।।।

ଯେପରି ଦୃଷ୍ଟି ନିତ୍ୟ ଶରୀରକୁ କାର୍ଯ୍ୟରେ ପ୍ରବୃତ୍ତ କରେ, ସେପରି ନରେନ୍ଦ୍ର ରାଷ୍ଟ୍ରରେ ସତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମର ପ୍ରଭବ—ଆଧାରସ୍ୱରୂପ।

Verse 34

राजा सत्यं च धर्मश्च राजा कुलवतां कुलम्।राजा माता पिता चैव राजा हितकरो नृणाम्।।।।

ରାଜା ହେଉଛନ୍ତି ସତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମ; ରାଜା ହେଉଛନ୍ତି କୁଳବନ୍ତମାନଙ୍କ କୁଳର ପ୍ରତିଷ୍ଠା। ରାଜା ମାତା ଓ ପିତା ମଧ୍ୟ; ରାଜା ନରମାନଙ୍କ ହିତକାରୀ।

Verse 35

यमो वैश्रवण श्शक्रः वरुणश्च महाबलः।विशेष्यन्ते नरेन्द्रेण वृत्तेन महता ततः।।।।

ଏହିପରି ତାଙ୍କର ମହାନ୍ ସଦାଚାର ଦ୍ୱାରା ସେ ନରେନ୍ଦ୍ର ଯମ, ବୈଶ୍ରବଣ (କୁବେର), ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ଓ ମହାବଳୀ ବରୁଣଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରନ୍ତି।

Verse 36

अहो तम इवेदं स्यान्नप्रज्ञायेत किञ्चन।राजा चे न्न भवे ल्लोके विभज साध्वसाधुनी।।।।

ହାୟ! ଯଦି ଲୋକେ ସାଧୁ ଓ ଅସାଧୁ କର୍ମକୁ ବିଭାଜନ କରିବା ପାଇଁ ରାଜା ନଥାନ୍ତେ, ତେବେ ଏହି ଜଗତ ଅନ୍ଧକାର ସଦୃଶ ହୋଇଯାଇ, କିଛିମାତ୍ର ଚିହ୍ନିହେବ ନାହିଁ।

Verse 37

जीवत्यपि महाराजे तवैव वचनं वयम्।नातिक्रमामहे सर्वे वेलां प्राप्येव सागरः।।।।

ମହାରାଜ ଜୀବିତ ଥିବା ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ଆମେ ସମସ୍ତେ ଆପଣଙ୍କ ବଚନକୁ କେବେ ଅତିକ୍ରମ କରିନାହୁଁ; ଯେପରି ସାଗର ତଟକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ ନିଜ ସୀମା ଲଂଘେ ନାହିଁ।

Verse 38

स न स्समीक्ष्य द्विजवर्य वृत्तं नृपं विना राज्यमरण्यभूतम्।कुमारमिक्ष्वाकुसुतं वदान्यं त्वमेव राजानमिहाभिषिञ्च।।।।

ଏହିହେତୁ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଘଟିଥିବା କଥାକୁ ବିଚାର କରି, ରାଜା ବିନା ରାଜ୍ୟ ଅରଣ୍ୟ ସଦୃଶ ହୋଇଯାଏ ବୋଲି ଦେଖି, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁବଂଶଜ ଦାନଶୀଳ କୁମାରଙ୍କୁ ଏଠାରେ ଆମର ରାଜା ଭାବେ ଆପଣ ନିଜେ ଅଭିଷେକ କରନ୍ତୁ।