The Recitation of the Thousand Names of Rādhā and Kṛṣṇa (Yugala-Sahasranāma) and Śaraṇāgati-Dharma

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । किं त्वं नारद जानासि पूर्वजन्मनि यत्त्वया । प्राप्तं भगवतः साक्षाच्छूलिनो युगलात्मकम् ॥ १ ॥

ସନତ୍କୁମାର କହିଲେ—ହେ ନାରଦ, ତୁମ ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ ତୁମେ ସାକ୍ଷାତ୍ ଭଗବାନ ଶୂଲିନ (ଶିବ)ଙ୍କ ଯୁଗଳ-ସ୍ୱରୂପରୁ ଯାହା ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲ, ସେଥି ତୁମେ ଜାଣୁଛ କି? ॥ ୧ ॥

Verse 2

कृष्णमंत्ररहस्यं च स्मर विस्मृतिमागतम् । सूत उवाच । इत्युक्तो नारदो विप्राः कुमारेण तु धीमता ॥ २ ॥

ଏବଂ ବିସ୍ମୃତିରେ ପଡ଼ିଥିବା କୃଷ୍ଣମନ୍ତ୍ରର ରହସ୍ୟକୁ ସ୍ମରଣ କର। ସୂତ କହିଲେ—ହେ ବିପ୍ରମାନେ, ବୁଦ୍ଧିମାନ କୁମାର ଏପରି କହିଲେ ନାରଦ… ॥ ୨ ॥

Verse 3

ध्याने विवेदाशु चिरं चरितं पूर्वजन्मनः । ततश्चिरं ध्यानपरो नारदो भगवत्प्रियः ॥ ३ ॥

ଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା ସେ ଶୀଘ୍ରେ ନିଜ ପୂର୍ବଜନ୍ମର ଦୀର୍ଘ ଚରିତ୍ରକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଜାଣିଲେ। ତାପରେ ଭଗବାନଙ୍କ ପ୍ରିୟ ନାରଦ ଦୀର୍ଘକାଳ ଧ୍ୟାନରେ ନିଷ୍ଠ ରହିଲେ। ॥ ୩ ॥

Verse 4

ज्ञात्वा सर्वं सुवृत्तांतं सुप्रसन्नाननोऽब्रवीत् । भगवन्सर्ववृत्तांतः पूर्वकल्पसमुद्बवः ॥ ४ ॥

ସମସ୍ତ ଶୁଭ ବୃତ୍ତାନ୍ତ ଜାଣି, ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ମୁଖରେ ସେ କହିଲେ—ହେ ଭଗବନ, ଏହି ସମଗ୍ର ବୃତ୍ତାନ୍ତ ପୂର୍ବକଳ୍ପରୁ ଉଦ୍ଭବିତ। ॥ ୪ ॥

Verse 5

मम स्मृतिमनुप्राप्तो विना युगललंभनम् । तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य नारदस्य महात्मनः ॥ ५ ॥

ମହାତ୍ମା ନାରଦଙ୍କ ଏହି ବଚନ ଶୁଣିବାମାତ୍ରେ, କୌଣସି ମଧ୍ୟସ୍ଥ ପ୍ରେରଣା ବିନା ତାହା ମୋ ସ୍ମୃତିରେ ସ୍ୱୟଂ ଉଦିତ ହେଲା; ଏବଂ ମୁଁ ତଦନୁସାରେ ଉତ୍ତର ଦେଲି।

Verse 6

सनत्कुमारो भगवान् व्याजहार यथातथम् । सनत्कुमार उवाच । श्रृणु विप्र प्रवक्ष्यामि यस्मिञ्जन्मनि शूलिनः ॥ ६ ॥

ଭଗବାନ୍ ସନତ୍କୁମାର ଯଥାତଥ୍ୟ ଭାବେ କହିଲେ। ସନତ୍କୁମାର ଉବାଚ—“ହେ ବିପ୍ର, ଶୁଣ; ଶୂଳଧାରୀ (ଶିବ) କେଉଁ ଜନ୍ମରେ ପ୍ରାଦୁର୍ଭୂତ ହେଲେ, ମୁଁ କହିବି।”

Verse 7

प्राप्तं कृष्णरहस्यं वै सावधानो भवाधुना । अस्मात्सारस्वतात्कल्पात्पूर्वस्मिन्पंचविंशके ॥ ७ ॥

ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ କୃଷ୍ଣ-ରହସ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛ; ଏବେ ସାବଧାନ ହେଅ। ଏହା ସାରସ୍ୱତ କଳ୍ପର ପୂର୍ବତନ ପଞ୍ଚବିଂଶ (ପଚିଶତମ) ଖଣ୍ଡ/ଚକ୍ରରେ ନିହିତ।

Verse 8

कल्पे त्वं काश्यपो जातो नारदो नाम नामतः । तत्रैकदा त्वं कैलासं प्राप्तः कृष्णस्य योगिनः ॥ ८ ॥

ଏକ କଳ୍ପରେ ତୁମେ କାଶ୍ୟପ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲ, ନାମରେ ‘ନାରଦ’ ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲ। ସେଠାରେ ଏକଦା ପରମଯୋଗୀ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ କୈଲାସ-ଧାମକୁ ତୁମେ ପହଞ୍ଚିଲ।

Verse 9

संप्रष्टुं परमं तत्वं शिवं कैलासवासिनम् । त्वया पृष्टो महादेवो रहस्यं स्वप्रकाशितम् ॥ ९ ॥

ପରମ ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି ତୁମେ କୈଲାସବାସୀ ଶିବଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲ। ତୁମ ପ୍ରଶ୍ନରେ ମହାଦେବ ନିଜ ସ୍ୱପ୍ରକାଶ ଜ୍ଞାନରେ ସେହି ରହସ୍ୟ ପ୍ରକାଶ କରିଦେଲେ।

Verse 10

कथयामास तत्वेन नित्यलीलानुगं हरेः । ततस्तदन्ते तु पुनस्त्वया विज्ञापितो हरः ॥ १० ॥

ସେ ତତ୍ତ୍ୱାନୁସାରେ ଶ୍ରୀହରିଙ୍କ ନିତ୍ୟ-ଲୀଳାର କଥା କହିଲେ; ତାହାର ଶେଷରେ ତୁମେ ପୁନର୍ବାର ହର (ଶିବ)ଙ୍କୁ ନିବେଦନ କଲ।

Verse 11

नित्यां लीलां हरेर्द्रष्टुं ततः प्राह सदाशिवः । गोपीजनपदस्यांते वल्लभेति पदं ततः ॥ ११ ॥

ତାପରେ ଶ୍ରୀହରିଙ୍କ ନିତ୍ୟ-ଲୀଳା ଦେଖିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି ସଦାଶିବ କହିଲେ—“‘ଗୋପୀଜନପଦ’ ଶବ୍ଦର ଶେଷରେ ‘ବଲ୍ଲଭ’ ପଦ ଯୋଗ କର।”

Verse 12

चरणाच्छरणं पश्चात्प्रपद्ये इति वै मनुः । मंत्रस्यास्य ऋषिः प्रोक्तो सुरभिश्छंद एव च ॥ १२ ॥

‘ଏକ ଶରଣରୁ ଅନ୍ୟ ଶରଣକୁ ଯାଇ, ପରେ ମୁଁ ଶରଣାଗତ ହୁଏ’—ଏହିପରି ମନୁ କହନ୍ତି। ଏହି ମନ୍ତ୍ରର ଋଷି ମନୁ, ଛନ୍ଦ ସୁରଭି ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।

Verse 13

गायत्री देवता चास्य बल्लवीवल्लभो विभुः । प्रपन्नोऽस्मीति तद्भक्तौ विनियोग उदाहृतः ॥ १३ ॥

ଏହାର ଛନ୍ଦ ଗାୟତ୍ରୀ; ଦେବତା ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ପ୍ରଭୁ—ଗୋପୀମାନଙ୍କ ବଲ୍ଲଭ। ଏହାର ବିନିଯୋଗ: ‘ମୁଁ ଶରଣାଗତ’—ତାଙ୍କ ଭକ୍ତି ପାଇଁ କୁହାଯାଇଛି।

Verse 14

नास्य सिद्धादिकं विप्र शोधनं न्यासकल्पनम् । केवलं चिंतनं सद्यो नित्यलीलाप्रकाशकम् ॥ १४ ॥

ହେ ବିପ୍ର, ଏହାରେ ସିଦ୍ଧି ଆଦି ପୂର୍ବକ୍ରିୟା ନାହିଁ, ଶୋଧନ କ୍ରିୟା ନାହିଁ, ନ୍ୟାସର କଳ୍ପନା ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। କେବଳ ଚିନ୍ତନ ମାତ୍ରେ ତୁରନ୍ତ ନିତ୍ୟ-ଲୀଳା ପ୍ରକାଶ କରେ।

Verse 15

आभ्यंतरस्य धर्मस्य साधनं वच्मि सांप्रतम् ॥ १५ ॥

ଏବେ ମୁଁ ଅନ୍ତର୍ଧର୍ମ ସାଧନର ଉପାୟ କହୁଛି।

Verse 16

संगृह्य मन्त्रं गुरुभक्तियुक्तो विचिंत्य सर्वं मनसा तदीहितम् । कृपां तदीयां निजधर्मसंस्थो विभावयन्नात्मनि तोषयेद्गुरुम् ॥ १६ ॥

ମନ୍ତ୍ର ଗ୍ରହଣ କରି, ଗୁରୁଭକ୍ତିଯୁକ୍ତ ହୋଇ, ଗୁରୁଙ୍କ ଇଚ୍ଛାକୁ ମନରେ ସମ୍ୟକ୍ ଚିନ୍ତନ କର; ନିଜ ଧର୍ମରେ ସ୍ଥିତ ହୋଇ, ଗୁରୁକୃପାକୁ ଆତ୍ମାରେ ଭାବି ଗୁରୁଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କର।

Verse 17

सताः शिक्षेत वै धर्मांन्प्रपन्नानां भयापहान् । ऐहिकामुष्मिकीचिंताविधुरान् सिद्धिदायकान् ॥ १७ ॥

ସଜ୍ଜନଙ୍କ ନିକଟରୁ ଶରଣାଗତଙ୍କ ପାଇଁ ଭୟନାଶକ ଧର୍ମ ଶିଖିବା ଉଚିତ—ଯାହା ଇହଲୋକ-ପରଲୋକ ଚିନ୍ତା ଦୂର କରି ସିଦ୍ଧି ଦିଏ।

Verse 18

स्वेष्टदेवधिया नित्यं तोषयेद्वैष्णवांस्तथा । भर्त्सनादिकमेतेषां न कदाचिद्विचिंतयेत् ॥ १८ ॥

ସେମାନଙ୍କୁ ନିଜ ଇଷ୍ଟଦେବ ସହ ସମ୍ବନ୍ଧିତ ବୋଲି ଭାବି, ବୈଷ୍ଣବମାନଙ୍କୁ ନିତ୍ୟ ସନ୍ତୋଷ କରାଅ; ତାଙ୍କ ନିନ୍ଦା-ଭର୍ତ୍ସନା ଆଦି ଚିନ୍ତା କେବେ ମଧ୍ୟ କରନି।

Verse 19

पूर्वकर्मवशाद्भव्यमैहिकं भोग्यमेव च । आयुष्यकं तथा कृष्णः स्वयमेव करिष्यति ॥ १९ ॥

ପୂର୍ବକର୍ମବଶେ ଏହି ଲୋକରେ ଯାହା ଘଟିବାକୁ ଅଛି, ଯାହା ଭୋଗ୍ୟ, ଏବଂ ଆୟୁଷ୍ୟ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଯାହା କିଛି—ସେ ସବୁ କୃଷ୍ଣ ସ୍ୱୟଂ ହିଁ କରିବେ।

Verse 20

श्रीकृष्णं नित्यलीलास्थं चिंतयेत्स्वधियानिशम् । श्रीमदर्चावतारेण कृष्णं परिचरेत्सदा ॥ २० ॥

ନିଜ ବୁଦ୍ଧିରେ ନିରନ୍ତର ନିତ୍ୟଲୀଲାସ୍ଥ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଚିନ୍ତନ କର; ଏବଂ ତାଙ୍କ ଶ୍ରୀମଦ୍ ଅର୍ଚ୍ଚାଅବତାର (ବିଗ୍ରହ) ରୂପେ ସଦା କୃଷ୍ଣସେବା କର।

Verse 21

अनन्यचिंतनीयोऽसौ प्रपन्नैः शरणार्थिभिः । स्थेयं च देहगेहादावुदासीनतया बुधैः ॥ २१ ॥

ଶରଣାଗତ ହୋଇ ଆଶ୍ରୟ ଚାହୁଁଥିବାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଅନନ୍ୟଭାବେ ଚିନ୍ତନ କରନ୍ତୁ; ଏବଂ ବୁଦ୍ଧିମାନେ ଦେହ, ଗୃହ ଆଦି ପ୍ରତି ଉଦାସୀନତାରେ ସ୍ଥିତ ରୁହନ୍ତୁ।

Verse 22

गुरोरवज्ञां साधूनां निंदां भेदं हरे हरौ । वेदनिंदां हरेंर्नामबलात्पापसमीहनम् ॥ २२ ॥

ଗୁରୁଙ୍କୁ ଅବମାନ, ସାଧୁଙ୍କ ନିନ୍ଦା, ହରିଭକ୍ତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭେଦ ସୃଷ୍ଟି, ବେଦନିନ୍ଦା, ଏବଂ ହରିନାମର ବଳରେ ପାପ କରିବା ଇଚ୍ଛା—ଏସବୁ ମହାଅପରାଧ।

Verse 23

अर्थवादं हरे र्नाम्नि पाषंडं नामसंग्रहे । अलसे नास्तिके चैव हरिनामोपदेशनम् ॥ २३ ॥

ହରିନାମକୁ ଅର୍ଥବାଦ (ଅତିଶୟୋକ୍ତି) ଭାବିବା, ନାମସାଧନା କରି ମଧ୍ୟ ପାଷଣ୍ଡ ଭାବ ଧରିବା, ଏବଂ ଆଳସୀ କିମ୍ବା ନାସ୍ତିକଙ୍କୁ ହରିନାମ ଉପଦେଶ ଦେବା—ଏସବୁ ନାମାପରାଧ, ପରିହାର୍ଯ୍ୟ।

Verse 24

नामविस्मरणं चापि नाम्न्यनादरमेव च । संत्यजेद् दूरतो वत्स दोषानेतान्सुदारुणान् ॥ २४ ॥

ନାମକୁ ଭୁଲିଯିବା ଓ ନାମ ପ୍ରତି ଅନାଦର—ହେ ବତ୍ସ, ଏହି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଦୋଷଗୁଡ଼ିକୁ ଦୂରରୁ ହିଁ ତ୍ୟାଗ କର।

Verse 25

प्रपन्नोऽस्मीति सततं चिंतयेद्धृद्गतं हरिम् । स एव पालनं नित्यं करिष्यति ममेति च ॥ २५ ॥

‘ମୁଁ ଶରଣାଗତ’ ବୋଲି ଭାବି ହୃଦୟସ୍ଥ ହରିଙ୍କୁ ସଦା ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ। ଏବଂ ‘ସେଇ ନିତ୍ୟ ମୋତେ ରକ୍ଷା କରିବେ’ ବୋଲି ନିଶ୍ଚୟ ଧରିବା ଉଚିତ।

Verse 26

तवास्मि राधिकानाथ कर्मणा मनसा गिरा । कृष्णकांतेति चैवास्मि युवामेव गतिर्मम ॥ २६ ॥

ହେ ରାଧିକାନାଥ! କର୍ମ, ମନ ଓ ବାଣୀରେ ମୁଁ ତୁମରି। ମୁଁ ‘କୃଷ୍ଣକାନ୍ତା’ ମଧ୍ୟ; ତୁମେ ଦୁଇଜଣେ ମୋର ଶରଣ ଓ ପରମଗତି।

Verse 27

दासाः सखायः पितरः प्रेयस्यश्च हरेरिह । सर्वे नित्या मुनिश्रेष्ठ चिंतनीया महात्मभिः ॥ २७ ॥

ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଏଠାରେ ହରିଙ୍କ ଦାସ, ସଖା, ପିତୃତୁଲ୍ୟ ଓ ପ୍ରେୟସୀଜନ—ସମସ୍ତେ ନିତ୍ୟ; ତେଣୁ ମହାତ୍ମ ଭକ୍ତମାନେ ସଦା ତାଙ୍କୁ ଚିନ୍ତନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 28

गमनागमने नित्यकरोति वनगोष्टयोः । गोचारणं वयस्यैश्च विनासुरविघातनम् ॥ २८ ॥

ସେ ନିତ୍ୟ ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଗୋଷ୍ଠ ମଧ୍ୟରେ ଯାତାୟାତ କରନ୍ତି; ସଖାମାନଙ୍କ ସହ ଗୋଚାରଣ କରନ୍ତି ଏବଂ ବାଧାଦାୟକ ଅସୁରମାନଙ୍କୁ ବିନାଶ କରନ୍ତି।

Verse 29

सखायो द्वादशाख्याता हरेः श्रीदामपूर्वकाः । राधिकायाः सुशीलाद्याः सख्यो द्वात्रिंशदीरिताः ॥ २९ ॥

ହରିଙ୍କ ଦ୍ୱାଦଶ ସଖା ଶ୍ରୀଦାମ ଆଦି ଭାବେ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛନ୍ତି। ଏବଂ ରାଧିକାଙ୍କ ଦ୍ୱାତ୍ରିଂଶତ୍ ସଖୀ ସୁଶୀଳା ଆଦି ଭାବେ ଘୋଷିତ ହୋଇଛନ୍ତି।

Verse 30

आत्मानं चिंतयेद्वत्स तासां मध्ये मनोरमाम् । रूपयौवनसंपन्नां किशोरीं च स्वलंकृताम् ॥ ३० ॥

ହେ ବତ୍ସ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନିଜକୁ ଅତି ମନୋହରୀ, ରୂପ-ଯୌବନସମ୍ପନ୍ନ, ଅଳଙ୍କାରେ ସୁଶୋଭିତ କିଶୋରୀ ଭାବେ ଚିନ୍ତନ କର।

Verse 31

नानाशिल्पकलाभिज्ञां कृष्णभोगानुरूपिणीम् । तत्सेवनसुखाह्लादभावेनातिसुनिर्वृताम् ॥ ३१ ॥

ସେ ନାନା ଶିଳ୍ପକଳାରେ ନିପୁଣା, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଭୋଗାନୁରୂପିଣୀ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ସେବାସୁଖର ଆନନ୍ଦଭାବରେ ପରମ ତୃପ୍ତ।

Verse 32

ब्राह्मं मुहूर्तमारभ्य यावदर्धनिशा भवेत् । तावत्परिचरेत्तौ तु यथाकालानुसेवया ॥ ३२ ॥

ବ୍ରାହ୍ମମୁହୂର୍ତ୍ତରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଅର୍ଧରାତ୍ରି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଯଥାକାଳ ବିଧିଅନୁସାରେ ସେଇ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ପରିଚର୍ଯ୍ୟା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 33

सहस्रं च तयोर्न्नाम्नां पठेन्नित्यं समाहितः । एतसाधनमुद्दिष्टं प्रपन्नानां मुनीश्वर ॥ ३३ ॥

ହେ ମୁନୀଶ୍ୱର, ଏକାଗ୍ରଚିତ୍ତରେ ପ୍ରତିଦିନ ସେଇ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ସହସ୍ରନାମ ପାଠ କର; ଶରଣାଗତମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ସାଧନ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ।

Verse 34

नाख्येयं कस्यचित्तुभ्यं मया तत्त्वं प्रकाशितम् । सनत्कुमार उवाच । ततस्त्वं नारद पुनः पृष्टवान्वै सदाशिवम् ॥ ३४ ॥

ସନତ୍କୁମାର କହିଲେ—ମୁଁ ତୁମକୁ ଯେ ତତ୍ତ୍ୱ ପ୍ରକାଶ କରିଛି, ତାହା କାହାକୁ ମଧ୍ୟ କହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ତାପରେ, ହେ ନାରଦ, ତୁମେ ପୁନଃ ସଦାଶିବଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲ।

Verse 35

नाम्नां सहस्रं तच्चापि प्रोक्तवां स्तच्छृणुष्व मे । ध्यात्वा वृंदावने रम्ये यमुनातीरसंगतम् ॥ ३५ ॥

ସେହି ସହସ୍ର ନାମ ମଧ୍ୟ ମୁଁ କହିଛି; ଏବେ ମୋ ପାଖରୁ ଶୁଣ। ପ୍ରଥମେ ରମ୍ୟ ବୃନ୍ଦାବନେ ଯମୁନାତୀରସଙ୍ଗତ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କର।

Verse 36

कल्पवृक्षं समाश्रित्य तिष्ठंतं राधिकायुतम् । पठेन्नामसहस्रं तु युगलाख्यं महामुने ॥ ३६ ॥

କଳ୍ପବୃକ୍ଷକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି, ରାଧିକାସହିତ ସେଠାରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି—ହେ ମହାମୁନି—‘ୟୁଗଳ’ ନାମକ ନାମସହସ୍ର ପଠ କର।

Verse 37

देवकीनंदनः शौरिर्वासुदेवो बलानुजः । गदाग्रजः कंसमोहः कंससेवकमोहनः ॥ ३७ ॥

ସେ ଦେବକୀନନ୍ଦନ, ଶୌରି, ବାସୁଦେବ, ବଳ (ବଳରାମ)ଙ୍କ ଅନୁଜ, ଗଦାଙ୍କ ଅଗ୍ରଜ; କଂସକୁ ମୋହିତ କରୁଥିବା ଏବଂ କଂସର ସେବକମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଭ୍ରମିତ କରୁଥିବା।

Verse 38

भिन्नर्गलः भिन्नलोहः पितृबाह्यः पितृस्तुतः । मातृस्तुतः शिवध्येयो यमुनाजलभेदनः ॥ ३८ ॥

ସେ କପାଟର ଅଡ଼କୁ ଭାଙ୍ଗୁଥିବା, ଲୋହାକୁ ଚିରୁଥିବା; ପିତୃମାନଙ୍କ ପହଞ୍ଚରୁ ପରେ, ତଥାପି ପିତୃସ୍ତୁତ; ମାତୃସ୍ତୁତ; ଶିବରୂପେ ଧ୍ୟାନଯୋଗ୍ୟ; ଏବଂ ଯମୁନାଜଳକୁ ଭେଦିବା।

Verse 39

व्रजवासी व्रजानंदी नंदबालो दयानिधिः । लीलाबालः पद्मनेत्रो गोकुलोत्सव ईश्वरः ॥ ३९ ॥

ସେ ବ୍ରଜବାସୀ, ବ୍ରଜକୁ ଆନନ୍ଦିତ କରୁଥିବା; ନନ୍ଦଙ୍କ ପ୍ରିୟ ବାଳକ, ଦୟାନିଧି; ଲୀଳାମୟ ଦିବ୍ୟ ବାଳ, ପଦ୍ମନେତ୍ର; ଏବଂ ଗୋକୁଳର ଉତ୍ସବସ୍ୱରୂପ ଈଶ୍ୱର।

Verse 40

गोपिकानंदनः कृष्णो गोपानंदः सतां गतिः । बकप्राणहरो विष्णुर्बकमुक्तिप्रदो हरिः ॥ ४० ॥

କୃଷ୍ଣ ଗୋପୀମାନଙ୍କ ଆନନ୍ଦ, ଗୋପମାନଙ୍କ ହର୍ଷ, ଏବଂ ସତ୍ଜନଙ୍କ ପରମ ଶରଣ। ବିଷ୍ଣୁରୂପେ ସେ ବକର ପ୍ରାଣ ହରିଲେ, ହରିରୂପେ ସେହି ବକକୁ ମୋକ୍ଷ ଦେଲେ।

Verse 41

बलदोलाशयशयः श्यामलः सर्वसुंदरः । पद्मनाभो हृषीकेशः क्रीडामनुजबालकः ॥ ४१ ॥

ସେ ବଲ (ଶେଷ) ସର୍ପଶୟ୍ୟାରେ ଶୟନ କରନ୍ତି; ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣ, ସର୍ବତ୍ର ପରମସୁନ୍ଦର—ପଦ୍ମନାଭ, ହୃଷୀକେଶ—ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶିଶୁ ପରି କ୍ରୀଡ଼ା କରନ୍ତି।

Verse 42

लीलाविध्वस्तशकटो वेदमंत्राभिषेचितः । यशोदानंदनः कांतो मुनिकोटिनिषेवितः ॥ ४२ ॥

ଯିଏ ଲୀଳାରେ ଶକଟ (ଅସୁର-ରଥ)କୁ ବିଧ୍ୱଂସ କଲେ; ଯିଏ ବେଦମନ୍ତ୍ରରେ ଅଭିଷିକ୍ତ; ଯଶୋଦାନନ୍ଦନ, ମନୋହର କାନ୍ତ—କୋଟି କୋଟି ମୁନିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ ଓ ଅର୍ଚିତ।

Verse 43

नित्यं मधुवनावासी वैकुंठः संभवः क्रतुः । रमापतिर्यदुपतिर्मुरारिर्मधुसूदनः ॥ ४३ ॥

ସେ ନିତ୍ୟ ମଧୁବନରେ ବାସ କରନ୍ତି; ସେ ବୈକୁଣ୍ଠ, ସମ୍ଭବ, କ୍ରତୁ। ସେ ରମାପତି (ଲକ୍ଷ୍ମୀପତି), ଯଦୁପତି, ମୁରାରି ଏବଂ ମଧୁସୂଦନ।

Verse 44

माधवो मानहारी च श्रीपतिर्भूधरः प्रभुः । बृहद्वनमहालीलो नंदसूनुर्महासनः ॥ ४४ ॥

ସେ ମାଧବ, ମାନ (ଅହଂକାର) ହରଣକାରୀ; ଶ୍ରୀପତି, ଭୂଧର, ପ୍ରଭୁ। ବୃହଦ୍ବନରେ ଯାହାଙ୍କ ମହାଲୀଳା ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସେ ନନ୍ଦସୂନୁ ଏବଂ ମହାସନରେ ବିରାଜିତ।

Verse 45

तृणावर्तप्राणहारी यशोदाविस्मयप्रदः । त्रैलोक्यवक्त्रः पद्माक्षः पद्महस्तः प्रियंकरः ॥ ४५ ॥

ଯିଏ ତୃଣାବର୍ତ୍ତର ପ୍ରାଣହାରୀ, ଯଶୋଦାଙ୍କୁ ବିସ୍ମୟ ଦେଇଥିବା; ଯାହାଙ୍କ ମୁଖରେ ତ୍ରିଲୋକ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ; ପଦ୍ମନେତ୍ର, ପଦ୍ମହସ୍ତ, ପ୍ରିୟ ଓ ମଙ୍ଗଳକର।

Verse 46

ब्रह्मण्यो धर्मगोप्ता च भूपतिः श्रीधरः स्वराट् । अजाध्यक्षः शिवाध्यक्षो धर्माध्यक्षो महेश्वरः ॥ ४६ ॥

ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ବେଦପ୍ରତି ଭକ୍ତ, ଧର୍ମର ରକ୍ଷକ, ସାର୍ବଭୌମ ଭୂପତି; ଶ୍ରୀ (ଲକ୍ଷ୍ମୀ)ଧାରୀ, ସ୍ୱରାଟ୍। ସେ ଅଜ (ବ୍ରହ୍ମା)ର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ, ଶିବାଧ୍ୟକ୍ଷ, ଧର୍ମାଧ୍ୟକ୍ଷ ଓ ମହେଶ୍ୱର।

Verse 47

वेदांतवेद्यो ब्रह्मस्थः प्रजापतिरमोघदृक् । गोपीकरावलंबी च गोपबालकसुप्रियः ॥ ४७ ॥

ସେ ବେଦାନ୍ତଦ୍ୱାରା ଜ୍ଞେୟ, ବ୍ରହ୍ମରେ ସ୍ଥିତ, ପ୍ରଜାପତି; ଯାହାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ଅମୋଘ। ସେ ଗୋପୀମାନଙ୍କ ହାତକୁ ଧରି ଭରସା ଦେଉଥିବା, ଏବଂ ଗୋପବାଳକମାନଙ୍କର ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ।

Verse 48

बालानुयीयी बलवान् श्रीदामप्रिय आत्मवान् । गोपीगृहांगणरतिर्भद्रः सुश्लोकमंगलः ॥ ४८ ॥

ସେ ବାଳମାନଙ୍କ ପଛେ ପଛେ ଚାଲୁଥିବା, ବଳବାନ, ଶ୍ରୀଦାମଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ଆତ୍ମସଂଯମୀ। ଗୋପୀମାନଙ୍କ ଘର ଆଙ୍ଗଣରେ ରମଣ କରୁଥିବା—ଭଦ୍ର, ଏବଂ ସୁଶ୍ଲୋକଦ୍ୱାରା ମଙ୍ଗଳଦାୟକ।

Verse 49

नवनीतहरो बालो नवनीतप्रियाशनः । बालवृन्दी मर्कवृंदी चकिताक्षः पलायितः ॥ ४९ ॥

ସେ ବାଳକ ନବନୀତ ଚୋରାଇଥାଏ, ନବନୀତ ଭୋଜନକୁ ପ୍ରିୟ କରେ। ବାଳମାନଙ୍କ ଦଳ ଓ ବାନରମାନଙ୍କ ଟୋଳି ଘେରିଲେ, ଚକିତ ନୟନରେ ସେ ପଳାଇଯାଏ।

Verse 50

यशोदातर्जितः कंपी मायारुदितशोभनः । दामोदरोऽप्रमेयात्मा दयालुर्भक्तवत्सलः ॥ ५० ॥

ଯଶୋଦାଙ୍କ ତର୍ଜନାରେ କମ୍ପିତ, ନିଜ ମାୟାମୟ ରୋଦନରେ ଶୋଭିତ—ସେଇ ଦାମୋଦର, ଅପ୍ରମେୟ ଆତ୍ମା; ଦୟାଳୁ ଓ ଭକ୍ତବତ୍ସଳ।

Verse 51

सुबद्धोलूखले नम्रशिरा गोपीकदर्थितः । वृक्षभंगी शोकभंगी धनदात्मजमोक्षणः ॥ ५१ ॥

ଉଲୂଖଳରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ବନ୍ଧା, ନମ୍ର ଶିର ନମାଇ, ଗୋପୀମାନଙ୍କ ତାଡନା ପାଇଥିବା—ବୃକ୍ଷଭଙ୍ଗକ, ଶୋକଭଙ୍ଗକ, ଧନଦ (କୁବେର) ପୁତ୍ରମୋଚକ।

Verse 52

देवर्षिवचनश्लाघी भक्तवात्सल्यसागरः । व्रजकोलाहलकरो व्रजानदविवर्द्धनः ॥ ५२ ॥

ଦେବର୍ଷିଙ୍କ ବଚନରେ ପ୍ରୀତ, ଭକ୍ତବାତ୍ସଲ୍ୟର ସାଗର; ବ୍ରଜରେ ଆନନ୍ଦମୟ କୋଳାହଳ ସୃଷ୍ଟିକର, ଏବଂ ବ୍ରଜାନନ୍ଦକୁ ସଦା ବଢ଼ାଏ।

Verse 53

गोपात्मा प्रेरकः साक्षी वृंदावननिवासकृत् । वत्सपालो वत्सपतिर्गोपदारकमंडनः ॥ ५३ ॥

ଯାହାଙ୍କ ଆତ୍ମସ୍ୱରୂପ ଗୋପ, ଅନ୍ତର୍ପ୍ରେରକ ଓ ସର୍ବସାକ୍ଷୀ; ଯିଏ ବୃନ୍ଦାବନ-ନିବାସ ଲୀଳା କରାଇଲେ; ବତ୍ସପାଳ, ବତ୍ସପତି, ଗୋପଦାରକମଣ୍ଡନ।

Verse 54

बालक्रीडो बालरतिर्बालकः कनकांगदी । पीताम्बरो हेममाली मणिमुक्ताविभूषणः ॥ ५४ ॥

ବାଳକ୍ରୀଡାରେ କ୍ରୀଡା କରୁଥିବା, ବାଳସହଜ ଆନନ୍ଦରେ ରତ; ବାଳରୂପେ କନକ ଆଙ୍ଗଦ ଧାରଣକାରୀ। ପୀତାମ୍ବରଧାରୀ, ହେମମାଳାରେ ଶୋଭିତ, ମଣି-ମୁକ୍ତା ଆଭୂଷଣରେ ଅଲଙ୍କୃତ।

Verse 55

किंकिणीकटकी सूत्री नूपुरी मुद्रि कान्वितः । वत्सासुरपतिध्वंसी बकासुरविनाशनः ॥ ५५ ॥

କିଙ୍କିଣୀ ଝଙ୍କାରିତ କଟକ, ଯଜ୍ଞୋପବୀତ, ନୂପୁର ଓ ମୁଦ୍ରିକାରେ ଭୂଷିତ; ବତ୍ସାସୁରାଧିପତିଙ୍କୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଥିବା ଏବଂ ବକାସୁରବିନାଶକ ସେ।

Verse 56

अघासुरविनाशी च विनिद्रीकृतबालकः । आद्य आत्मप्रदः संगी यमुनातीरभोजनः ॥ ५६ ॥

ସେ ଅଘାସୁରବିନାଶକ; ନିଦ୍ରାସ୍ଥ ବାଳକମାନଙ୍କୁ ଜାଗ୍ରତ କରିଥିବା; ଆଦ୍ୟ ପୁରୁଷ; ଆତ୍ମପ୍ରଦ (ମୋକ୍ଷଦ ଜ୍ଞାନଦାତା); ଭକ୍ତଙ୍କ ନିତ୍ୟସଙ୍ଗୀ; ଏବଂ ଯମୁନାତୀରେ ଭୋଜନ କରିଥିବା।

Verse 57

गोपालमंडलीमध्यः सर्वगोपालभूषणः । कृतहस्ततलग्रासो व्यंजनाश्रितशाखिकः ॥ ५७ ॥

ସେ ଗୋପାଳମଣ୍ଡଳୀର ମଧ୍ୟରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ, ସମସ୍ତ ଗୋପାଳଙ୍କର ଭୂଷଣ; ହସ୍ତତଳରେ ଗ୍ରାସ ନେଇ ଭୋଜନ କରି, ବ୍ୟଞ୍ଜନ ସହିତ ଗଛଛାୟାରେ ଆଶ୍ରୟ ନେନ୍ତି।

Verse 58

कृतबाहुश्रृंगयष्टिगुंजालंकृतकंठकः । मयूरपिच्छमुकुटो वनमालाविभूषितः ॥ ५८ ॥

ତାଙ୍କ କଣ୍ଠ ଗୁଞ୍ଜାମାଳା ଓ ଶୃଙ୍ଗାକାର ଯଷ୍ଟିର ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ; ସେ ମୟୂରପିଚ୍ଛ ମୁକୁଟଧାରୀ ଏବଂ ବନମାଳାରେ ବିଭୂଷିତ।

Verse 59

गैरिकाचित्रितवपुर्नवमेघवपुः स्मरः । कोटिकंदर्पलावण्यो लसन्मकरकुंडलः ॥ ५९ ॥

ତାଙ୍କ ଦେହ ଗୈରିକ (ଲାଲ ଗେରୁଆ) ଛଟାରେ ଚିତ୍ରିତ ପରି, ନବମେଘ ସଦୃଶ ଶ୍ୟାମ; କୋଟି କାମଦେବଙ୍କ ଲାବଣ୍ୟରେ ଦୀପ୍ତ ଏବଂ ଲସନ୍ତ ମକରକୁଣ୍ଡଳଧାରୀ।

Verse 60

आजानुबाहुर्भगवान्निद्रारहितलोचनः । कोटिसागरगाभीर्यः कालकालः सदाशिवः ॥ ६० ॥

ଯାହାଙ୍କର ବାହୁ ଜାନୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଯାହାଙ୍କ ନୟନ ନିଦ୍ରାରହିତ; କୋଟି ସାଗର ସମ ଗଭୀର, କାଳର ମଧ୍ୟ କାଳ—ସେ ସଦାଶିବ।

Verse 61

विरंचिमोहनवपुर्गोपवत्सवपुर्द्धरः । ब्रह्मांडकोटिजनको ब्रह्ममोहविनाशकः ॥ ६१ ॥

ଯାହାଙ୍କ ରୂପ ବିରଞ୍ଚି (ବ୍ରହ୍ମା)ଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ମୋହିତ କରେ; ଯିଏ ଗୋପ ଓ ବଛଡ଼ାର ରୂପ ଧାରଣ କରନ୍ତି; କୋଟି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଜନକ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମୋହ ନାଶକ।

Verse 62

ब्रह्मा ब्रह्मेडितः स्वामी शक्रदर्पादिनाशनः । गिरिपूजोपदेष्टा च धृतगोवर्द्धनाचलः ॥ ६२ ॥

ସେଇ ବ୍ରହ୍ମା; ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ସ୍ତୁତ ସ୍ୱାମୀ; ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର)ଙ୍କ ଦର୍ପ ନାଶକ ପ୍ରଭୁ। ସେଇ ଗିରିପୂଜାର ଉପଦେଷ୍ଟା ଏବଂ ଗୋବର୍ଧନ ପର୍ବତ ଧାରଣକାରୀ।

Verse 63

पुरंदरेडितः पूज्यः कामधेनुप्रपूजितः । सर्वतीर्थाभिषिक्तश्च गोविंदो गोपरक्षकः ॥ ६३ ॥

ପୁରନ୍ଦର (ଇନ୍ଦ୍ର)ଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତ ଓ ପୂଜ୍ୟ; କାମଧେନୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ପରମ ପୂଜିତ; ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥଜଳରେ ଅଭିଷିକ୍ତ—ସେଇ ଗୋବିନ୍ଦ ଗୋ ଓ ଗୋପମାନଙ୍କ ରକ୍ଷକ।

Verse 64

कालियार्तिकरः क्रूरो नागपत्नीडितो विराट् । धेनुकारिः प्रलंबारिर्वृषासुरविमर्दनः ॥ ६४ ॥

କାଳିୟକୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଇଥିବା ଉଗ୍ର ପ୍ରଭୁ; ନାଗପତ୍ନୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତ ବିରାଟ୍; ଧେନୁକାସୁର ସଂହାରକ; ପ୍ରଲମ୍ବର ଶତ୍ରୁ; ଓ ବୃଷାସୁର ମର୍ଦ୍ଦନକାରୀ।

Verse 65

मायासुरात्मजध्वंसी केशिकंठविदारकः । गोपगोप्ता धेनुगोप्ता दावाग्निपरिशोषकः ॥ ६५ ॥

ଯିଏ ମାୟାସୁରର ପୁତ୍ରକୁ ଧ୍ୱଂସ କଲେ, କେଶୀର କଣ୍ଠ ବିଦାରିଲେ; ଗୋପମାନଙ୍କ ରକ୍ଷକ, ଧେନୁମାନଙ୍କ ପାଳକ, ଦାବାଗ୍ନିକୁ ଶୋଷିଦେଇଥିବା ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ।

Verse 66

गोपकन्यावस्त्रहारी गोपकन्यावरप्रदः । यज्ञपत्न्यन्नभोजी च मुनिमानापहारकः ॥ ६६ ॥

ଯିଏ ଗୋପକନ୍ୟାମାନଙ୍କ ବସ୍ତ୍ର ହରଣ କଲେ, ଗୋପକନ୍ୟାମାନଙ୍କୁ ବର ପ୍ରଦାନ କଲେ; ଯଜ୍ଞପତ୍ନୀମାନଙ୍କ ଅନ୍ନ ଭୋଗ କଲେ, ଏବଂ ମୁନିମାନଙ୍କ ମାନ ହରିଲେ ସେଇ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ।

Verse 67

जलेशमानमथनो नन्दगोपालजीवनः । गन्धर्वशापमोक्ता च शंखचूडशिरोहरः ॥ ६७ ॥

ଯିଏ ଜଲେଶ୍ୱରଙ୍କ ମାନକୁ ମଥିଲେ, ନନ୍ଦ ଓ ଗୋପାଳମାନଙ୍କ ଜୀବନସ୍ୱରୂପ; ଗନ୍ଧର୍ବ ଶାପରୁ ମୋଚକ, ଏବଂ ଶଙ୍ଖଚୂଡର ଶିର ହରଣକାରୀ ସେଇ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ।

Verse 68

वंशी वटी वेणुवादी गोपीचिन्तापहारकः । सर्वगोप्ता समाह्वानः सर्वगोपीमनोरथः ॥ ६८ ॥

ଯିଏ ବଂଶୀଧାରୀ, ବଟୀବନର ଅଧିପତି, ବେଣୁବାଦକ; ଗୋପୀମାନଙ୍କ ଚିନ୍ତା ହରଣକାରୀ; ସର୍ବରକ୍ଷକ, ଆହ୍ୱାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମାହ୍ୱାନ କରୁଥିବା, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଗୋପୀଙ୍କ ମନୋରଥ ପୂରଣକାରୀ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ।

Verse 69

व्यंगधर्मप्रवक्ता च गोपीमण्डलमोहनः । रासक्रीडारसास्वादी रसिको राधिकाधवः ॥ ६९ ॥

ଯିଏ ବ୍ୟଙ୍ଗ୍ୟ ଓ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଉପଦେଶରେ ଧର୍ମ ପ୍ରବଚନ କରନ୍ତି, ଗୋପୀମଣ୍ଡଳକୁ ମୋହିତ କରନ୍ତି; ରାସକ୍ରୀଡାର ରସ ଆସ୍ୱାଦନକାରୀ, ପରମ ରସିକ—ରାଧିକାର ମାଧବ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ।

Verse 70

किशोरीप्राणनाथश्च वृषभानसुताप्रियः । सर्वगोपीजनानंदी गोपीजनविमोहनः ॥ ७० ॥

ସେ କିଶୋରୀମାନଙ୍କ ପ୍ରାଣନାଥ, ବୃଷଭାନୁ-ନନ୍ଦିନୀଙ୍କ ପରମ ପ୍ରିୟ; ସମସ୍ତ ଗୋପୀଜନଙ୍କ ଆନନ୍ଦଦାତା ଏବଂ ଗୋପୀମାନଙ୍କୁ ମୋହିତ କରୁଥିବା ମୋହନ।

Verse 71

गोपिकागीतचरितो गोपीनर्तनलालसः । गोपीस्कन्धाश्रितकरो गोपिकाचुंबनप्रियः ॥ ७१ ॥

ଯାହାଙ୍କ ଲୀଳା ଗୋପୀମାନଙ୍କ ଗୀତରେ ଗାୟିତ; ଯିଏ ଗୋପୀମାନଙ୍କ ସହ ନୃତ୍ୟରେ ରସ ନେନ୍ତି; ଯାହାଙ୍କ କର ଗୋପୀମାନଙ୍କ ସ୍କନ୍ଧରେ ଆଶ୍ରିତ; ଏବଂ ଯିଏ ଗୋପୀମାନଙ୍କ ଚୁମ୍ବନକୁ ପ୍ରିୟ କରନ୍ତି।

Verse 72

गोपिकामार्जितमुखो गोपीव्यंजनवीजितः । गोपिकाकेशसंस्कारी गोपिकापुष्पसंस्तरः ॥ ७२ ॥

ଯାହାଙ୍କ ମୁଖ ଗୋପୀମାନେ ପୋଛି ସ୍ୱଚ୍ଛ କରିଥିଲେ; ଯାହାଙ୍କୁ ଗୋପୀମାନେ ବ୍ୟଜନରେ ପଖା ଦେଇଥିଲେ; ଯାହାଙ୍କ କେଶ ଗୋପୀମାନେ ସଜାଇ ସଂସ୍କାର କରିଥିଲେ; ଏବଂ ଯିଏ ଗୋପୀମାନେ ପତ୍ରାଇଥିବା ପୁଷ୍ପଶୟ୍ୟାରେ ଶୟନ କରନ୍ତି।

Verse 73

गोपिकाहृदयालंबी गोपीवहनतत्परः । गोपिकामदहारी च गोपिकापरमार्जितः ॥ ७३ ॥

ଯିଏ ଗୋପୀମାନଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଆଲମ୍ବନ-ଆଧାର ଭାବେ ବିରାଜନ୍ତି; ଯିଏ ଗୋପୀମାନଙ୍କୁ ବହନ କରିବାରେ ସଦା ତତ୍ପର; ଯିଏ ଗୋପୀମାନଙ୍କ ମଦ-ମାନକୁ ହରଣ କରନ୍ତି; ଏବଂ ଯିଏ ଗୋପୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରମ ଭାବେ ପୂଜିତ ଓ ସମ୍ମାନିତ।

Verse 74

गोपिकाकृतसंनीलो गोपिकासंस्मृतप्रियः । गोपिकावन्दितपदो गोपिकावशवर्तनः ॥ ७४ ॥

ଗୋପୀମାନଙ୍କ ଅଳଙ୍କାରରେ ଯିଏ ଅଧିକ ଘନ ନୀଳବର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଉଠନ୍ତି; ଗୋପୀମାନେ ସ୍ମରଣ କଲେ ଯିଏ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ ହୁଅନ୍ତି; ଯାହାଙ୍କ ପଦ ଗୋପୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଦିତ; ଏବଂ ଯିଏ ଗୋପୀମାନଙ୍କ ପ୍ରେମବଶେ ବିଚରଣ କରନ୍ତି।

Verse 75

राधा पराजितः श्रीमान्निकुञ्जेसुविहारवान् । कुञ्जप्रियः कुञ्जवासी वृन्दावनविकासनः ॥ ७५ ॥

ସେ ଶ୍ରୀମାନ୍ ପ୍ରଭୁ ରାଧାଙ୍କ ପ୍ରେମେ ପରାଜିତ; ନିକୁଞ୍ଜରେ କ୍ରୀଡା-ବିହାର କରନ୍ତି। ସେ କୁଞ୍ଜପ୍ରିୟ, କୁଞ୍ଜବାସୀ, ଏବଂ ବୃନ୍ଦାବନକୁ ଦିବ୍ୟ ଐଶ୍ୱର୍ୟରେ ବିକଶିତ କରନ୍ତି।

Verse 76

यमुनाजलसिक्तांगो यमुनासौख्यदायकः । शशिसंस्तंभनः शूरः कामी कामविमोहनः ॥ ७६ ॥

ଯାହାଙ୍କ ଅଙ୍ଗ ଯମୁନାଜଳରେ ସିକ୍ତ, ଯିଏ ଯମୁନାର ସୁଖ ଦାନ କରନ୍ତି; ଯିଏ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ମଧ୍ୟ ସ୍ତମ୍ଭିତ କରନ୍ତି। ସେ ଶୂର, କାମନାଥ, ଏବଂ କାମକୁ ମଧ୍ୟ ମୋହିତ କରି ଦମନ କରନ୍ତି।

Verse 77

कामाद्याः कामनाथश्च काममानसभेदनः । कामदः कामरूपश्च कामिनीकामसंचयः ॥ ७७ ॥

ସେ କାମର ଆଦିସ୍ରୋତ ଓ କାମନାଥ; କାମଦ୍ୱାରା ମନକୁ ଭେଦି ଉଦ୍ବେଳିତ କରନ୍ତି। ସେ କାମ୍ୟ ଫଳଦାତା, ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ରୂପ ଧାରଣକାରୀ, ଏବଂ କାମିନୀମାନଙ୍କ ହୃଦୟର ଆକାଂକ୍ଷାର ସଞ୍ଚୟସ୍ୱରୂପ।

Verse 78

नित्यक्रीडो महालीलः सर्वः सर्वगतस्तथा । परमात्मा पराधीशः सर्वकारणकारणः ॥ ७८ ॥

ସେ ନିତ୍ୟ କ୍ରୀଡାରତ, ମହାଲୀଳାର ଅଧିପତି; ସେଇ ସର୍ବ, ଏବଂ ସର୍ବତ୍ର ବ୍ୟାପ୍ତ। ସେ ପରମାତ୍ମା, ପରାଧୀଶ, ଏବଂ ସମସ୍ତ କାରଣର କାରଣ।

Verse 79

गृहीतनारदवचा ह्यक्रूरपरिचिंतितः । अक्रूरवन्दितपदो गोपिकातोषकारकः ॥ ७९ ॥

ନାରଦଙ୍କ ବଚନ ଗ୍ରହଣ କରି ସେ ଅକ୍ରୂରଙ୍କ ଚିନ୍ତନର ବିଷୟ ହେଲେ। ଅକ୍ରୂର ଯାହାଙ୍କ ପାଦକୁ ବନ୍ଦନା କଲେ; ସେ ଗୋପିକାମାନଙ୍କୁ ତୋଷ ଓ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାନ୍ତି।

Verse 80

अक्रूरवाक्यसंग्राही मथुरावासकारणः । अक्रूरतापशमनो रजकायुःप्रणाशनः ॥ ८० ॥

ଯିଏ ଅକ୍ରୂରଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କଲେ, ମଥୁରାବାସର କାରଣ ହେଲେ, ଅକ୍ରୂରଙ୍କ ତାପ-ଦୁଃଖ ଶମନ କଲେ, ଏବଂ ରଜକ (ଧୋବା)ର ପ୍ରାଣ ନାଶ କଲେ।

Verse 81

मथुरानन्ददायी च कंसवस्त्रविलुण्ठनः । कंसवस्त्रपरीधानो गोपवस्त्रप्रदायकः ॥ ८१ ॥

ଯିଏ ମଥୁରାକୁ ଆନନ୍ଦ ଦିଅନ୍ତି, କଂସର ବସ୍ତ୍ର ଲୁଣ୍ଠନ କରନ୍ତି, କଂସର ବସ୍ତ୍ର ପରିଧାନ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଗୋପମାନଙ୍କୁ ବସ୍ତ୍ର ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି।

Verse 82

सुदामगृहगामी च सुदामपरिपूजितः । तंतुवाय कसंप्रीतः कुब्जाचंदनलेपनः ॥ ८२ ॥

ଯିଏ ସୁଦାମାଙ୍କ ଘରକୁ ଗଲେ ଓ ସୁଦାମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭକ୍ତିରେ ପୂଜିତ ହେଲେ; ତନ୍ତୁବାୟ (ବୁଣକାର) ଉପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ; ଏବଂ କୁବ୍ଜା ଅର୍ପିତ ଚନ୍ଦନଲେପନ ଗ୍ରହଣ କଲେ।

Verse 83

कुब्जारूपप्रदो विज्ञो मुकुंदो विष्टरश्रवाः । सर्वज्ञो मथुरालोकी सर्वलोकाभिनंदनः ॥ ८३ ॥

ଯିଏ କୁବ୍ଜାକୁ ସିଧା (ସୁନ୍ଦର) ରୂପ ଦେଲେ; ସର୍ବଜ୍ଞ ବିଜ୍ଞ; ମୁକୁନ୍ଦ—ମୋକ୍ଷଦାତା; ଯାହାଙ୍କ କୀର୍ତ୍ତି ବିସ୍ତୃତ; ମଥୁରାରେ ବସୁଥିବା ପ୍ରଭୁ; ଏବଂ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଭିନନ୍ଦିତ।

Verse 84

कृपाकटाक्षदर्शी च दैत्यारिर्देवपालकः । सर्वदुःखप्रशमनो धनुभर्ङ्गी महोत्सवः ॥ ८४ ॥

ଯିଏ କୃପାମୟ କଟାକ୍ଷରେ ଦୟା ଦିଅନ୍ତି; ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ଓ ଦେବମାନଙ୍କ ପାଳକ; ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଶମନକାରୀ; ଧନୁଷ ଭଙ୍ଗକାରୀ; ଏବଂ ସ୍ୱୟଂ ମହୋତ୍ସବସ୍ୱରୂପ।

Verse 85

कुवलयापीडहंता दंतस्कंधबलाग्रणीः । कल्परूपधरोधीरो दिव्यवस्त्रानुलेपनः ॥ ८५ ॥

କୁବଲୟାପୀଡକୁ ବଧ କରିଥିବା, ଦନ୍ତ-ସ୍କନ୍ଧରେ ଭାର ବହିବାରେ ବଳର ଅଗ୍ରଣୀ; ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ରୂପ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଧୀର ପ୍ରଭୁ, ଦିବ୍ୟ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଦିବ୍ୟ ଅନୁଲେପନରେ ଶୋଭିତ।

Verse 86

मल्लरूपो महाकालः कामरूपी बलान्वितः । कंसत्रासकरो भीमो मुष्टिकांतश्च कंसहा ॥ ८६ ॥

ମଲ୍ଲରୂପ ଧାରଣ କରି ମହାକାଳ ସଦୃଶ ହେଲେ; ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ରୂପ ଧାରଣ କରୁଥିବା ବଳସମ୍ପନ୍ନ—କଂସକୁ ଭୟଭୀତ କରୁଥିବା ଭୀମ; ମୁଷ୍ଟିକାନ୍ତକ ଏବଂ କଂସହନ୍ତା।

Verse 87

चाणूरघ्नो भयहरः शलारिस्तोशलांतकः । वैकुंठवासी कंसारिः सर्वदुष्टनिषूदनः ॥ ८७ ॥

ଚାଣୂରକୁ ବଧ କରୁଥିବା, ଭୟ ହରଣକାରୀ; ଶଲାରିର ଶତ୍ରୁ ଓ ତୋଶଲାନ୍ତକ। ବୈକୁଣ୍ଠବାସୀ, କଂସାରି, ସମସ୍ତ ଦୁଷ୍ଟଙ୍କ ନିଷୂଦନକାରୀ।

Verse 88

देवदुंदुभिनिर्घोषी पितृशोकनिवारणः । यादवेंद्रः सतांनाथो यादवारिप्रमर्द्दनः ॥ ८८ ॥

ଦେବଦୁନ୍ଦୁଭିର ନିର୍ଘୋଷ ପରି ଯାହାଙ୍କ ଯଶ ଗୁଞ୍ଜେ; ପିତୃଶୋକ ନିବାରକ; ଯାଦବେନ୍ଦ୍ର; ସତ୍ଜନଙ୍କ ନାଥ; ଯାଦବ-ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ପ୍ରମର୍ଦ୍ଦନ କରୁଥିବା।

Verse 89

शौरिशोकविनाशी च देवकीतापनाशनः । उग्रसेनपरित्राता उग्रसेनाभिपूजितः ॥ ८९ ॥

ଶୌରିଙ୍କ ଶୋକକୁ ବିନାଶ କରୁଥିବା ଏବଂ ଦେବକୀଙ୍କ ତାପକୁ ନାଶ କରୁଥିବା; ଉଗ୍ରସେନଙ୍କ ପରିତ୍ରାତା, ଏବଂ ଉଗ୍ରସେନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ପ୍ରଭୁ।

Verse 90

उग्रसेनाभिषेकी च उग्रसेनदया परः । सर्वसात्वतसाक्षी च यदूनामभिनंदनः ॥ ९० ॥

ଯିଏ ଉଗ୍ରସେନଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କରି ସିଂହାସନରେ ବସାଇଲେ, ଉଗ୍ରସେନ ପ୍ରତି ପରମ ଦୟାଳୁ; ସମସ୍ତ ସାତ୍ୱତ-ଭକ୍ତଙ୍କ ସାକ୍ଷୀ ଏବଂ ଯଦୁବଂଶର ଆନନ୍ଦସ୍ୱରୂପ।

Verse 91

सर्वमाथुरसंसेव्यः करुणो भक्तबांधवः । सर्वगोपालधनदो गोपीगोपाललालसः ॥ ९१ ॥

ମଥୁରାବାସୀ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେମରେ ସେବ୍ୟ; କରୁଣାମୟ, ଭକ୍ତଙ୍କର ବାନ୍ଧବ ଓ ଆଶ୍ରୟ। ସମସ୍ତ ଗୋପାଳଙ୍କୁ ଧନ-ସମୃଦ୍ଧି ଦେଇ, ଗୋପୀ-ଗୋପାଳ ସଙ୍ଗକୁ ଆକାଂକ୍ଷା କରନ୍ତି।

Verse 92

शौरिदत्तोपवीती च उग्रसेनदयाकरः । गुरुभक्तो ब्रह्मचारी निगमाध्ययने रतः ॥ ९२ ॥

ଶୌରିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦତ୍ତ ଯଜ୍ଞୋପବୀତ ଧାରଣ କରିଥିବା; ଉଗ୍ରସେନ ପ୍ରତି ଦୟାକର; ଗୁରୁଭକ୍ତ, ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ, ଏବଂ ନିତ୍ୟ ନିଗମ-ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନରେ ରତ।

Verse 93

संकर्षणसहाध्यायी सुदामसुहृदेव च । विद्यानिधिः कलाकोशो मृतपुत्रदस्तथा ॥ ९३ ॥

ସଙ୍କର୍ଷଣଙ୍କ ସହାଧ୍ୟାୟୀ, ସୁଦାମାଙ୍କ ଅନ୍ତରଙ୍ଗ ସୁହୃଦ; ବିଦ୍ୟାର ନିଧି, କଳାର କୋଷ, ଏବଂ ମୃତପୁତ୍ର ଶୋକାକୁଳଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପୁତ୍ର ଦାନକର୍ତ୍ତା।

Verse 94

चक्री पांचजनी चैव सर्वनारकिमोचनः । यमार्चितः परो देवो नामोच्चारवसो ऽच्युतः ॥ ९४ ॥

ଚକ୍ରଧାରୀ ଓ ପାଞ୍ଚଜନ୍ୟ ଶଙ୍ଖଧାରୀ; ସମସ୍ତ ନାରକୀୟ ଅବସ୍ଥାରୁ ମୋଚନକର୍ତ୍ତା। ଯମ ମଧ୍ୟ ଯାହାଙ୍କ—ପରମ ଦେବ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କ—ଅର୍ଚ୍ଚନା କରନ୍ତି; ଯିଏ କେବଳ ନାମୋଚ୍ଚାରେ ସୁଲଭ।

Verse 95

कुब्जा विलासी सुभगो दीनबंधुरनूपमः । अक्रूरगृहगोप्ता च प्रतिज्ञापालकः शुभः ॥ ९५ ॥

ସେ କୁବ୍ଜାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିଥିବା, ଲୀଳାବିଲାସୀ, ଶୁଭ ଓ ସୁଭଗ। ସେ ଦୀନବନ୍ଧୁ, ଅନୁପମ; ଅକ୍ରୂରଙ୍କ ଗୃହରକ୍ଷକ, ପ୍ରତିଜ୍ଞାପାଳକ ଓ କଲ୍ୟାଣକାରୀ।

Verse 96

जरासंधजयी विद्वान् यवनांतो द्विजाश्रयः । मुचुकुंदप्रियकरोजरासंधपलायितः ॥ ९६ ॥

ସେ ବିଦ୍ୱାନ୍ ଜରାସନ୍ଧଜୟୀ, ଯବନାନ୍ତକ ଓ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ। ସେ ମୁଚୁକୁନ୍ଦଙ୍କୁ ପ୍ରୀତିଦାନକାରୀ; ଯାହାଙ୍କ ଭୟରେ ଜରାସନ୍ଧ ପଳାଇଲା।

Verse 97

द्वारकाजनको गूढो ब्रह्मण्यः सत्यसंगरः । लीलाधरः प्रियकरो विश्वकर्मा यशःप्रदः ॥ ९७ ॥

ସେ ଦ୍ୱାରକାଜନକ, ଗୂଢ (ରହସ୍ୟମୟ), ବ୍ରାହ୍ମଣହିତେଷୀ ଓ ସତ୍ୟସଂଗ୍ରାମରେ ଅଟଳ। ସେ ଲୀଳାଧର, ପ୍ରିୟଦାତା, ବିଶ୍ୱକର୍ମାସ୍ୱରୂପ ଓ ଯଶପ୍ରଦ।

Verse 98

रुक्मिणीप्रियसंदेशो रुक्मशोकविवर्द्धनः । चैद्यशोकालयः श्रेष्ठो दुष्टराजन्यनाशनः ॥ ९८ ॥

ସେ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କ ପ୍ରିୟ ସନ୍ଦେଶବାହକ, ରୁକ୍ମୀଙ୍କ ଶୋକ ବଢ଼ାଇଥିବା। ସେ ଚୈଦ୍ୟ (ଶିଶୁପାଳ) ଶୋକର ଆଳୟ, ପରମ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦୁଷ୍ଟ ରାଜବଂଶନାଶକ।

Verse 99

रुक्मिवैरूप्यकरणो रुक्मिणीवचने रतः । बलभद्रवचोग्राही मुक्तरुक्मी जनार्दनः ॥ ९९ ॥

ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ସେ, ଯିଏ ରୁକ୍ମୀଙ୍କୁ ବିକୃତରୂପ କରିଥିଲେ, ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କ ବଚନ ପାଳନରେ ରତ ଥିଲେ। ସେ ବଳଭଦ୍ରଙ୍କ ପରାମର୍ଶ ଗ୍ରହଣକାରୀ ଓ ରୁକ୍ମୀଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ (କ୍ଷମା) କରିଥିଲେ।

Verse 100

रुक्मिणीप्राणनाथश्च सत्यभामापतिः स्वयम् । भक्तपक्षी भक्तिवश्यो ह्यक्रूरमणिदायकः ॥ १०० ॥

ସେ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କ ପ୍ରାଣନାଥ ଏବଂ ସ୍ୱୟଂ ସତ୍ୟଭାମାଙ୍କ ପତି। ଭକ୍ତପକ୍ଷୀ, ଭକ୍ତିବଶ, ଏବଂ ଅକ୍ରୂରଙ୍କୁ ମଣି ଦାନକର୍ତ୍ତା।

Verse 101

शतधन्वाप्राणहारी ऋक्षराजसुताप्रियः । सत्राजित्तनयाकांतो मित्रविंदापहारकः ॥ १०१ ॥

ସେ ଶତଧନ୍ୱାର ପ୍ରାଣହାରୀ; ଋକ୍ଷରାଜଙ୍କ କନ୍ୟା (ଜାମ୍ବବତୀ)ଙ୍କ ପ୍ରିୟ; ସତ୍ରାଜିତଙ୍କ କନ୍ୟା (ସତ୍ୟଭାମା)ଙ୍କ କାନ୍ତ; ଏବଂ ମିତ୍ରବିନ୍ଦାଙ୍କ ଅପହାରକ।

Verse 102

सत्यापतिर्लक्ष्मणाजित्पूज्यो भद्राप्रियंकरः । नरका सुरघातीं च लीलाकन्याहरो जयी ॥ १०२ ॥

ସେ ସତ୍ୟର ପତି; ଲକ୍ଷ୍ମଣାଙ୍କ ପାଖରେ ମଧ୍ୟ ଅଜେୟ, ପୂଜ୍ୟ; ଭଦ୍ରାଙ୍କ ପ୍ରିୟକର; ନରକାସୁରଘାତୀ ଓ ଦେବଶତ୍ରୁଘାତକ; ଲୀଳାରେ ଲୀଳାକନ୍ୟାକୁ ଅପହରି ଜୟୀ।

Verse 103

मुरारिर्मदनेशोऽपि धरित्रीदुःखनाशनः । वैनतेयी स्वर्गगामी अदित्य कुंडलप्रदः ॥ १०३ ॥

ସେ ମୁରାରି, କାମର ମଧ୍ୟ ଈଶ୍ୱର; ଧରିତ୍ରୀର ଦୁଃଖ ନାଶକ। ସେ ବୈନତେୟ (ଗରୁଡ) ରୂପେ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ସ୍ୱର୍ଗଗାମୀ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଆଦିତ୍ୟ ରୂପେ କୁଣ୍ଡଳ ପ୍ରଦାନକର୍ତ୍ତା।

Verse 104

इंद्रार्चितो रमाकांतो वज्रिभार्याप्रपूजितः । पारिजातापहारी च शक्रमानापहारकः ॥ १०४ ॥

ସେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅର୍ଚ୍ଚିତ, ରମା (ଲକ୍ଷ୍ମୀ)ଙ୍କ କାନ୍ତ, ଏବଂ ବଜ୍ରଧାରୀଙ୍କ ପତ୍ନୀ (ଶଚୀ)ଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଅତି ପୂଜିତ। ସେ ପାରିଜାତ ଅପହାରକ ଓ ଶକ୍ରଙ୍କ ମାନ ହରଣକର୍ତ୍ତା।

Verse 105

प्रद्युम्नजनकः सांबतातो बहुसुतो विधुः । गर्गाचार्यः सत्यगतिर्धर्माधारो धारधरः ॥ १०५ ॥

ସେ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ଜନକ, ସାମ୍ବଙ୍କ ପିତା, ବହୁପୁତ୍ରସମ୍ପନ୍ନ ଚନ୍ଦ୍ରସମ; ଗର୍ଗାଚାର୍ଯ୍ୟରୂପ, ସତ୍ୟଗତି, ଧର୍ମାଧାର ଓ ଧରାଧର।

Verse 106

द्वारकामंडनः श्लोक्यः सुश्लोको निगमालयः । पौंड्रकप्राणहारी च काशीराजशिरोहरः ॥ १०६ ॥

ସେ ଦ୍ୱାରକାର ମଣ୍ଡନ, ଶ୍ଲୋକେ ସ୍ତୁତ୍ୟ, ଶୁଭଶ୍ଲୋକସ୍ୱରୂପ ଓ ବେଦମନ୍ଦିର; ପୌଣ୍ଡ୍ରକ ପ୍ରାଣହାରୀ ଏବଂ କାଶୀରାଜ ଶିରୋହର।

Verse 107

अवैष्णवविप्रदाही सुदक्षिणभयाबहः । जरासंधविदारीं च धर्मनन्दनयज्ञकृत् ॥ १०७ ॥

ସେ ଅବୈଷ୍ଣବ ବ୍ରାହ୍ମଣର ପାପ ଦହନକାରୀ, ଯଥୋଚିତ ଦକ୍ଷିଣାଦାତାଙ୍କ ଭୟହର; ଜରାସନ୍ଧ ବିଦାରକ ଏବଂ ଧର୍ମନନ୍ଦନ ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତା।

Verse 108

शिशुपालशिररश्चेदी दंतवक्रविनाशनः । विदूरथांसकः श्रीशः श्रीदो द्विविदनाशनः ॥ १०८ ॥

ସେ ଶିଶୁପାଳ ଶିରଛେଦକ, ଦନ୍ତବକ୍ର ବିନାଶକ, ବିଦୂରଥ ସଂହାରକ; ଶ୍ରୀନାଥ, ଶ୍ରୀଦାତା ଓ ଦ୍ୱିବିଦ ନାଶକ।

Verse 109

रुक्मिणीमानहारी च रुक्मिणीमानवर्द्धनः । देवर्षिशापहर्ता च द्रौपदीवाक्यपालकः ॥ १०९ ॥

ସେ ରୁକ୍ମିଣୀର ମାନ ଶମନକାରୀ, ପୁନଃ ରୁକ୍ମିଣୀର ମାନ ବର୍ଦ୍ଧନ ଓ ରକ୍ଷାକାରୀ; ଦେବର୍ଷି ଶାପହର ଏବଂ ଦ୍ରୌପଦୀ ବାକ୍ୟପାଳକ।

Verse 110

दुर्वासो भयहाति व पांचालीस्मरणागतः । पार्थदूतः पार्थमन्त्री पार्थदुःखौधनाशनः ॥ ११० ॥

ଯିଏ ଦୁର୍ବାସାଜନିତ ଭୟକୁ ହରେ, ପାଞ୍ଚାଳୀ ସ୍ମରଣ କରିଲେ ସତ୍ୱର ଆସନ୍ତି; ଯିଏ ପାର୍ଥଙ୍କ ଦୂତ ଓ ମନ୍ତ୍ରୀ ହୋଇ, ପାର୍ଥଙ୍କ ଦୁଃଖ-ପ୍ରବାହକୁ ନାଶ କରନ୍ତି।

Verse 111

पार्थमानापहारी च पार्थजीवनदायकः । पांचाली वस्त्रदाता च विश्वपालकपालकः ॥ १११ ॥

ଯିଏ ପାର୍ଥଙ୍କ ଅପମାନ ହରନ୍ତି, ପାର୍ଥଙ୍କୁ ଜୀବନ ଦାନ କରନ୍ତି; ପାଞ୍ଚାଳୀଙ୍କୁ ବସ୍ତ୍ର ଦେଇଥିବା, ଏବଂ ବିଶ୍ୱପାଳକମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପାଳନ କରୁଥିବା ପ୍ରଭୁ।

Verse 112

श्वेताश्वसारथिः सत्यः सत्यसाध्यो भयापहः । सत्यसंधः सत्यरतिः सत्यप्रिय उदारधीः ॥ ११२ ॥

ଯିଏ ଶ୍ୱେତ ଅଶ୍ୱମାନଙ୍କର ସାରଥି; ଯିଏ ସ୍ୱୟଂ ସତ୍ୟ, ସତ୍ୟଦ୍ୱାରା ସାଧ୍ୟ, ଏବଂ ଭୟହର। ସତ୍ୟସଙ୍କଳ୍ପୀ, ସତ୍ୟରେ ରତ, ସତ୍ୟପ୍ରିୟ, ଉଦାରଧୀ ପ୍ରଭୁ।

Verse 113

महासेनजयी चैव शिवसैन्यविनाशननः । बाणासुरभुजच्छेत्ता बाणबाहुवरप्रदः ॥ ११३ ॥

ଯିଏ ମହାସେନାକୁ ଜୟ କରନ୍ତି, ଶିବସେନାକୁ ବିନାଶ କରନ୍ତି; ଯିଏ ବାଣାସୁରର ଭୁଜା ଛେଦନ କରନ୍ତି, ଏବଂ କୃପାରେ ବର ଦେଇ ବାଣଙ୍କୁ ଭୁଜା ପୁନଃ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି।

Verse 114

तार्क्ष्यमानापहारी च तार्क्ष्यतेजोविवर्द्धनः । रामस्वरूपधारी च सत्यभामामुदावहः ॥ ११४ ॥

ଯିଏ ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ (ଗରୁଡ଼)ର ମାନକୁ ହରନ୍ତି ଏବଂ ତାଙ୍କ ତେଜକୁ ବଢ଼ାନ୍ତି; ଯିଏ ରାମସ୍ୱରୂପ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ଏବଂ ସତ୍ୟଭାମାଙ୍କୁ ସହଧର୍ମିଣୀ ଭାବେ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଉଦାତ୍ତ ପ୍ରଭୁ।

Verse 115

रत्नाकरजलक्रीडो व्रजलीलाप्रदर्शकः । स्वप्रतिज्ञापरिध्वंसी भीष्माज्ञापरिपालकः ॥ ११५ ॥

ଯିଏ ରତ୍ନାକରର ଜଳରେ କ୍ରୀଡ଼ା କରନ୍ତି, ଯିଏ ବ୍ରଜ-ଲୀଳା ପ୍ରକାଶ କରନ୍ତି; ଯିଏ ନିଜ ପ୍ରତିଜ୍ଞାକୁ ମଧ୍ୟ ଭଙ୍ଗ କରି, ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଳନ କରନ୍ତି—ସେଇ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ-କୀର୍ତ୍ତନ କର।

Verse 116

वीरायुधहरः कालः कालिकेशो महाबलः । वर्वरीषशिरोहारी वर्वरीषशिरःप्रदः ॥ ११६ ॥

ବୀରମାନଙ୍କ ଆୟୁଧ ହରଣ କରୁଥିବା ସେଇ କାଳ; କାଳିକେଶ, ମହାବଳୀ—ଯିଏ ବର୍ବରୀଷର ଶିର ହରିଥିଲେ ଏବଂ ଯିଏ ବର୍ବରୀଷର ଶିର ପ୍ରଦାନ ମଧ୍ୟ କରିଥିଲେ।

Verse 117

धर्मपुत्रजयी शूरदुर्योधनमदांतकः । गोपिकाप्रीतिनिर्बंधनित्यक्रीडो व्रजेश्वरः ॥ ११७ ॥

ଯିଏ ଧର୍ମପୁତ୍ର (ଯୁଧିଷ୍ଠିର)କୁ ଜୟ କରିଥିଲେ, ଯିଏ ଶୂର ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନର ମଦକୁ ନାଶ କରିଥିଲେ; ଗୋପୀମାନଙ୍କ ପ୍ରୀତିରେ ନିତ୍ୟ ବନ୍ଧିତ ଓ ନିତ୍ୟ ଲୀଳାରତ—ସେଇ ବ୍ରଜେଶ୍ୱର।

Verse 118

राधाकुंडरतिर्धन्यः सदांदोलसमाश्रितः । सदामधुवनानन्दी सदावृंदावनप्रियः ॥ ११८ ॥

ରାଧାକୁଣ୍ଡରେ ରତି ଥିବା ଭକ୍ତ ଧନ୍ୟ; ଯିଏ ସଦା ଆନ୍ଦୋଳ (ଝୁଲା-ଉତ୍ସବ)ର ଆଶ୍ରୟ ନେଉଛି, ସଦା ମଧୁବନରେ ଆନନ୍ଦିତ, ସଦା ବୃନ୍ଦାବନକୁ ପ୍ରିୟ କରେ।

Verse 119

अशोकवनसन्नद्धः सदातिलकसंगतः । सदागोवर्द्धनरतिः सदा गोकुलवल्लभः ॥ ११९ ॥

ଅଶୋକବନରେ ସଦା ସୁସଜ୍ଜିତ, ସଦା ଶୁଭ ତିଳକରେ ଭୂଷିତ; ସଦା ଗୋବର୍ଧନରେ ରତି ରଖୁଥିବା ଏବଂ ସଦା ଗୋକୁଳର ବଲ୍ଲଭ (ପ୍ରିୟ) ଥିବା ସେଇ ପ୍ରଭୁ।

Verse 120

भांडीरवटसंवासी नित्यं वंशीवटस्थितः । नन्दग्रामकृतावासो वृषभानुग्रहप्रियः ॥ १२० ॥

ସେ ଭାଣ୍ଡୀରବଟରେ ବସନ୍ତି ଏବଂ ସଦା ବଂଶୀବଟରେ ଅବସ୍ଥିତ ରହନ୍ତି; ନନ୍ଦଗ୍ରାମକୁ ନିଜ ଧାମ କରି ବୃଷଭାନୁ-କୁଳ ଉପରେ କୃପା କରିବାରେ ପ୍ରୀତ।

Verse 121

गृहीतकामिनीरूपो नित्यं रासिविलासकृत् । वल्लवीजनसंगोप्ता वल्लवीजनवल्लभः ॥ १२१ ॥

ସେ ପ୍ରିୟ କାମିନୀର ରୂପ ଧାରଣ କରି ନିତ୍ୟ ରାସବିଲାସ କରନ୍ତି; ଗୋପୀଜନସମୂହର ସଂରକ୍ଷକ ଏବଂ ଗୋପୀମାନଙ୍କର ପରମ ପ୍ରିୟ ବଲ୍ଲଭ।

Verse 122

देवशर्मकृपाकर्ता कल्पपादपसंस्थितः । शिलानुगन्धनिलयः पादचारी घनच्छविः ॥ १२२ ॥

ସେ ଦେବଶର୍ମାଙ୍କୁ କୃପା ଦାନକାରୀ, କଳ୍ପବୃକ୍ଷ ତଳେ ଅବସ୍ଥିତ; ସୁଗନ୍ଧିତ ଶିଳାମଧ୍ୟରେ ନିବାସୀ, ପାଦଚାରୀ ଏବଂ ଘନଶ୍ୟାମ ଛବିଧାରୀ।

Verse 123

अतसीकुसुमप्रख्यः सदा लक्ष्मीकृपाकरः । त्रिपुरारिप्रियकरो ह्युग्रधन्वापराजितः ॥ १२३ ॥

ସେ ଅତସୀକୁସୁମ ସଦୃଶ ଦୀପ୍ତିମାନ, ସଦା ଲକ୍ଷ୍ମୀକୃପାଦାତା; ତ୍ରିପୁରାରି (ଶିବ)ଙ୍କ ପ୍ରିୟ, ଏବଂ ଉଗ୍ରଧନ୍ୱା ରୂପେ ଅପରାଜିତ।

Verse 124

षड्धुरध्वंसकर्ता च निकुंभप्राणहारकः । वज्रनाभपुरध्वंसी पौंड्रकप्राणहारकः ॥ १२४ ॥

ସେ ଷଡ୍ଧୁରର ଧ୍ୱଂସକାରୀ, ନିକୁମ୍ଭର ପ୍ରାଣହାରକ; ବଜ୍ରନାଭପୁରର ବିଧ୍ୱଂସକ ଏବଂ ପୌଣ୍ଡ୍ରକର ପ୍ରାଣହାରକ।

Verse 125

बहुलाश्वप्रीतिकर्ता द्विजवर्यप्रियंकरः । शिवसंकटहारी च वृकासुरविनाशनः ॥ १२५ ॥

ଯିଏ ବହୁଲାଶ୍ୱଙ୍କୁ ପ୍ରୀତିଦାନ କରନ୍ତି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ପ୍ରିୟକର, ଶିବଙ୍କ ସଙ୍କଟ ହରନ୍ତି ଏବଂ ବୃକାସୁରକୁ ବିନାଶ କରିଥିଲେ।

Verse 126

भृगुसत्कारकारी च शिवसात्त्विकताप्रदः । गोकर्णपूजकः सांबकुष्ठविध्वंसकारणः ॥ १२६ ॥

ଯିଏ ଭୃଗୁଙ୍କ ସତ୍କାର କରାନ୍ତି, ଶିବସମ ସାତ୍ତ୍ୱିକ ପବିତ୍ରତା ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି, ଗୋକର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ପୂଜକ ଏବଂ ସାମ୍ବଙ୍କ କୃପାରେ କୁଷ୍ଠବିନାଶର କାରଣ।

Verse 127

वेदस्तुतो वेदवेत्ता यदुवंशविवर्द्धनः । यदुवंशविनाशी च उद्धवोद्धारकारकः ॥ १२७ ॥

ଯିଏ ବେଦମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତ, ବେଦଜ୍ଞ, ଯଦୁବଂଶର ବିବର୍ଦ୍ଧକ ଏବଂ ତାହାର ଲୟକାରକ, ଉଦ୍ଧବଙ୍କ ଉଦ୍ଧାରର କାରଣ।

Verse 128

राधा च राधिका चैव आनंदा वृषभानुजा । वृन्दावनेश्वरी पुण्या कृष्णमानसहारिणी ॥ १२८ ॥

ସେ ରାଧା, ରାଧିକା ମଧ୍ୟ; ଆନନ୍ଦସ୍ୱରୂପା, ବୃଷଭାନୁଙ୍କ କନ୍ୟା; ବୃନ୍ଦାବନେଶ୍ୱରୀ, ପୁଣ୍ୟମୟୀ, ଯିଏ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ମନକୁ ହରିନେଇଥାନ୍ତି।

Verse 129

प्रगल्भा चतुरा कामा कामिनी हरिमोहिनी । ललिता मधुरा माध्वी किशोरी कनकप्रभा ॥ १२९ ॥

ସେ ପ୍ରଗଲ୍ଭା, ଚତୁରା, କାମସ୍ୱରୂପା ଓ କାମିନୀ; ହରିଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ମୋହିତ କରୁଥିବା ମୋହିନୀ। ସେ ଲଲିତା, ମଧୁରା, ମାଧ୍ୱୀ, କିଶୋରୀ ଏବଂ କନକପ୍ରଭାରେ ଦୀପ୍ତ।

Verse 130

जितचंद्रा जितमृगा जितसिंहा जितद्विपा । जितरंभा जितपिका गोविंदहृदयोद्भवा ॥ १३० ॥

ଯିଏ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଜୟ କରିଛି, ମୃଗକୁ ଜୟ କରିଛି, ସିଂହ ଓ ଗଜକୁ ମଧ୍ୟ ଜୟ କରିଛି; ରମ୍ଭା ଓ କୋଇଲିକୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରିଛି—ସେ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ହୃଦୟରୁ ଉଦ୍ଭବିତ ଦେବୀ।

Verse 131

जितबिंबा जितशुका जितपद्मा कुमारिका । श्रीकृष्णाकर्षणा देवी नित्यं युग्मस्वरूपिणी ॥ १३१ ॥

ଯିଏ ବିମ୍ବଫଳର ରକ୍ତିମତା, ଶୁକର ମୋହନୀୟତା ଓ ପଦ୍ମର ଶୋଭାକୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରେ—ସେ ନିତ୍ୟ କୁମାରିକା; ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣାକର୍ଷଣା ଦେବୀ, ନିତ୍ୟ ଯୁଗ୍ମସ୍ୱରୂପିଣୀ।

Verse 132

नित्यं विहारिणी कांता रसिका कृष्णवल्लभा । आमोदिनी मोदवती नंदनंदनभूषिता ॥ १३२ ॥

ସେ ନିତ୍ୟ ଲୀଳାବିହାରିଣୀ, ପ୍ରିୟ କାନ୍ତା, ଦିବ୍ୟ ରସର ରସିକା ଓ କୃଷ୍ଣବଲ୍ଲଭା; ସେ ଆମୋଦମୟୀ, ମୋଦବତୀ, ନନ୍ଦନନ୍ଦନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭୂଷିତା।

Verse 133

दिव्यांबरा दिव्यहारा मुक्तामणिविभूषिता । कुञ्जप्रिया कुञ्जवासा कुञ्जनायकनायिका ॥ १३३ ॥

ସେ ଦିବ୍ୟାମ୍ବରା, ଦିବ୍ୟହାରା, ମୁକ୍ତାମଣିରେ ବିଭୂଷିତା; ସେ କୁଞ୍ଜପ୍ରିୟା, କୁଞ୍ଜବାସିନୀ, ଏବଂ କୁଞ୍ଜନାୟକଙ୍କ ନାୟିକା।

Verse 134

चारुरूपा चारुवक्त्रा चारुहेमांगदा शुभा । श्रीकृष्णवेणुसंगीता मुरलीहारिणी शिवा ॥ १३४ ॥

ସେ ଚାରୁରୂପା, ଚାରୁବକ୍ତ୍ରା, ଶୁଭା, ଏବଂ ରମଣୀୟ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଆଙ୍ଗଦରେ ଭୂଷିତା; ସେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ବେଣୁନାଦରେ ତନ୍ମୟା, ମୁରଳୀଦ୍ୱାରା ହୃଦୟ ହରଣକାରିଣୀ, ଏବଂ ମଙ୍ଗଳସ୍ୱରୂପିଣୀ (ଶିବା)।

Verse 135

भद्रा भगवती शांता कुमुदा सुन्दरी प्रिया । कृष्णरतिः श्रीकृष्णसहचारिणी ॥ १३५ ॥

ସେ ଭଦ୍ରା, ଭଗବତୀ, ଶାନ୍ତା, କୁମୁଦା, ସୁନ୍ଦରୀ ଓ ପ୍ରିୟା; ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣରତିମୟୀ ଏବଂ ସଦା ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହଚାରିଣୀ।

Verse 136

वंशीवटप्रियस्थाना युग्मायुग्मस्वरूपिणी । भांडीरवासिनी शुभ्रा गोपीनाथप्रिया सखी ॥ १३६ ॥

ସେ ବଂଶୀବଟର ପ୍ରିୟ ଧାମକୁ ଭଲପାଉଥିବା, ଯୁଗ୍ମ ଓ ଅଯୁଗ୍ମ—ଦୁହିଁ ସ୍ୱରୂପିଣୀ; ଭାଣ୍ଡୀରରେ ବାସିନୀ, ଶୁଭ୍ର-ଦୀପ୍ତିମୟୀ—ଗୋପୀନାଥ (ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ)ଙ୍କ ପ୍ରିୟ ସଖୀ।

Verse 137

श्रुतिनिःश्वसिता दिव्या गोविंदरसदायिनी । श्रीकृष्णप्रार्थनीशाना महानन्दप्रदायिनी ॥ १३७ ॥

ସେ ଶ୍ରୁତି (ବେଦ)ର ଦିବ୍ୟ ନିଶ୍ୱାସସ୍ୱରୂପା, ଗୋବିନ୍ଦ-ରସ ଦାୟିନୀ; ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ-ପ୍ରାର୍ଥନାର ଈଶାନା ଶକ୍ତି ଏବଂ ମହାନନ୍ଦ ପ୍ରଦାୟିନୀ।

Verse 138

वैकुंठजनसंसेव्या कोटिलक्ष्मी सुखावहा । कोटिकंदर्पलावण्या रतिकोटिरतिप्रदा ॥ १३८ ॥

ସେ ବୈକୁଣ୍ଠବାସୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେବ୍ୟା, କୋଟି ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ସୁଖ ଆଣିଦେଉଥିବା; କୋଟି କନ୍ଦର୍ପକୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରୁଥିବା ଲାବଣ୍ୟମୟୀ, ଏବଂ କୋଟି-କୋଟି ରତିଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରତି ପ୍ରଦାନକାରିଣୀ।

Verse 139

भक्तिग्राह्या भक्तिरूपा लावण्यसरसी उमा । ब्रह्मरुद्रादिसंराध्या नित्यं कौतूहलान्विता ॥ १३९ ॥

ଉମା ଭକ୍ତିଦ୍ୱାରା ହିଁ ଗ୍ରାହ୍ୟ; ସେ ଭକ୍ତିରୂପା, ଲାବଣ୍ୟର ସରସୀ। ବ୍ରହ୍ମା, ରୁଦ୍ର ଆଦି ଦେବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିତ୍ୟ ଆରାଧିତା, ଏବଂ ସଦା କୌତୂହଳରେ ଯୁକ୍ତ।

Verse 140

नित्यलीला नित्यकामा नित्यश्रृंगारभूषिता । नित्यवृन्दावनरसा नन्दनन्दनसंयुता ॥ १४० ॥

ସେ ନିତ୍ୟ ଦିବ୍ୟ ଲୀଳାରେ ରତା, ନିତ୍ୟ ପ୍ରେମ-କାମନାରେ ଯୁକ୍ତ ଏବଂ ସଦା ପବିତ୍ର ଶୃଙ୍ଗାର-ଭୂଷଣରେ ବିଭୂଷିତ। ସେ ନିତ୍ୟ ବୃନ୍ଦାବନ-ରସ ଆସ୍ୱାଦନ କରି ନନ୍ଦନନ୍ଦନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଭାବେ ସଂଯୁକ୍ତ।

Verse 141

गोपगिकामण्डलीयुक्ता नित्यं गोपालसंगता । गोरसक्षेपणी शूरा सानन्दानन्ददायिनी ॥ १४१ ॥

ସେ ଗୋପୀମଣ୍ଡଳୀ ସହିତ ଯୁକ୍ତ ଏବଂ ନିତ୍ୟ ଗୋପାଳ-ପ୍ରଭୁଙ୍କ ସଙ୍ଗରେ ରହେ। ସେ ଗୋରସ ଢାଳିବାରେ ନିର୍ଭୀକା ଏବଂ ଆନନ୍ଦ-ପରମାନନ୍ଦ ଦାନକାରିଣୀ।

Verse 142

महालीला प्रकृष्टा च नागरी नगचारिणी । नित्यमाघूर्णिता पूर्णा कस्तूरीतिलकान्विता ॥ १४२ ॥

ସେ ମହାଲୀଳାରେ ପ୍ରକୃଷ୍ଟ ଓ ଅତ୍ୟୁତ୍କୃଷ୍ଟ; ନାଗରୀ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ନଗମାନେ ଚରଣ କରେ। ସେ ନିତ୍ୟ ଆନନ୍ଦରେ ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ, ସର୍ବଥା ପୂର୍ଣ୍ଣା, ଏବଂ ଲଲାଟେ କସ୍ତୂରୀ-ତିଳକଧାରିଣୀ।

Verse 143

पद्मा श्यामा मृगाक्षी च सिद्धिरूपा रसावहा । कोटिचन्द्रानना गौरी कोटिकोकिलसुस्वरा ॥ १४३ ॥

ସେ ପଦ୍ମା, ଶ୍ୟାମା ଓ ମୃଗାକ୍ଷୀ; ସେ ସିଦ୍ଧିରୂପା ଏବଂ ରସାବହା। ତାଙ୍କର ମୁଖ କୋଟି ଚନ୍ଦ୍ର ସମ ଦୀପ୍ତ; ସେ ଗୌରୀରୂପା, ତାଙ୍କର ସ୍ୱର କୋଟି କୋକିଳଠାରୁ ମଧୁର।

Verse 144

शीलसौंदर्यनिलया नन्दनन्दनलालिता । अशोकवनसंवासा भांडीरवनसङ्गता ॥ १४४ ॥

ସେ ଶୀଳ ଓ ସୌନ୍ଦର୍ୟର ନିଲୟା; ନନ୍ଦନନ୍ଦନଙ୍କର ଲଲିତା-ପ୍ରିୟା। ସେ ଅଶୋକବନରେ ବସବାସ କରେ ଏବଂ ଭାଣ୍ଡୀରବନ ସହ ସଂଯୁକ୍ତ।

Verse 145

कल्पद्रुमतलाविष्टा कृष्णा विश्वा हरिप्रिया । अजागम्या भवागम्या गोवर्द्धनकृतालया ॥ १४५ ॥

ସେ କଳ୍ପଦ୍ରୁମତଳେ ଅଧିଷ୍ଠିତା, ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣା, ସର୍ବବ୍ୟାପିନୀ ଓ ହରିପ୍ରିୟା। ଅଜନ୍ମ (ସାଧାରଣ) ଜନଙ୍କ ପାଇଁ ଅଗମ୍ୟ, କିନ୍ତୁ ଭବବନ୍ଧନରେ ବନ୍ଧା ଜୀବଙ୍କ ପାଇଁ ଗମ୍ୟ; ଗୋବର୍ଧନେ ତାଙ୍କର କୃତ-ଆଳୟ।

Verse 146

यमुनातीरनिलया शश्वद्गोविंदजल्पिनी । शश्वन्मानवती स्निग्धा श्रीकृष्णपरिवन्दिता ॥ १४६ ॥

ସେ ଯମୁନାତୀରେ ନିଲୟ କରନ୍ତି, ସଦା ଗୋବିନ୍ଦନାମ ଜପନ୍ତି। ସେ ନିରନ୍ତର ମାନବମାନଙ୍କ ପ୍ରତି କରୁଣାମୟୀ, ସ୍ନିଗ୍ଧ ସ୍ନେହପୂର୍ଣ୍ଣା; ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିବନ୍ଦିତା।

Verse 147

कृष्णस्तुता कृष्णवृता श्रीकृष्णहृदयालया । देवद्रुमफला सेव्या वृन्दावनरसालया ॥ १४७ ॥

ସେ କୃଷ୍ଣସ୍ତୁତା, କୃଷ୍ଣବୃତା, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣହୃଦୟାଲୟା। ଦେବଦ୍ରୁମଫଳ ସଦୃଶ ସେବ୍ୟା; ବୃନ୍ଦାବନର ଅମୃତ-ରସର ଆଳୟ ସେଇ।

Verse 148

कोटितीर्थमयी सत्या कोटितीर्थफलप्रदा । कोटियोगसुदुष्प्राप्या कोटियज्ञदुराश्रया ॥ १४८ ॥

ସତ୍ୟ କୋଟି ତୀର୍ଥମୟୀ; କୋଟି ତୀର୍ଥର ଫଳ ପ୍ରଦାନକାରିଣୀ। ଏହା କୋଟି ଯୋଗଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଦୁଷ୍ପ୍ରାପ୍ୟ, ଏବଂ କୋଟି ଯଜ୍ଞଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଦୁରାଶ୍ରୟ (ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ଆଶ୍ରୟ)।

Verse 149

मनसा शशिलेखा च श्रीकोटिसुभगाऽनघा । कोटिमुक्तसुखा सौम्या लक्ष्मीकोटिविलासिनी ॥ १४९ ॥

ମନସା ସେ ଶଶିଲେଖା—ନିର୍ମଳା, କୋଟି ଶ୍ରୀ-ରୂପଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ସୁଭଗା। ସେ ସୌମ୍ୟା, କୋଟି ମୁକ୍ତିର ସୁଖ ପ୍ରଦାନକାରିଣୀ; କୋଟି ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ଐଶ୍ୱର୍ୟରେ ବିଲାସିନୀ।

Verse 150

तिलोत्तमा त्रिकालस्था त्रिकालज्ञाप्यधीश्वरी । त्रिवेदज्ञा त्रिलोकज्ञा तुरीयांतनिवासिनी ॥ १५० ॥

ସେ ତିଲୋତ୍ତମା; ତ୍ରିକାଳରେ ସ୍ଥିତ, ତ୍ରିକାଳଜ୍ଞା ଓ ପରମ ଅଧୀଶ୍ୱରୀ। ସେ ତ୍ରିବେଦଜ୍ଞା, ତ୍ରିଲୋକଜ୍ଞା; ତୁରୀୟର ଅନ୍ତଃସତ୍ତାରେ ନିବାସିନୀ।

Verse 151

दुर्गाराध्या रमाराध्या विश्वाराध्या चिदात्मिका । देवाराध्या पराराध्या ब्रह्माराध्या परात्मिका ॥ १५१ ॥

ସେ ଦୁର୍ଗାରୂପେ ଆରାଧ୍ୟା, ରମା (ଲକ୍ଷ୍ମୀ) ରୂପେ ମଧ୍ୟ ଆରାଧ୍ୟା। ସେ ବିଶ୍ୱରୂପେ ପୂଜ୍ୟା ଓ ଚିଦାତ୍ମିକା। ଦେବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆରାଧିତା, ପରମାରାଧ୍ୟା; ବ୍ରହ୍ମରୂପେ ଆରାଧ୍ୟା ଓ ପରାତ୍ମିକା।

Verse 152

शिवाराध्या प्रेमसाध्या भक्ताराध्या रसात्मिका । कृष्णप्राणार्पिणी भामा शुद्धप्रेमविलासिनी ॥ १५२ ॥

ଭାମା ଶିବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଆରାଧ୍ୟା; ପ୍ରେମଦ୍ୱାରା ସାଧ୍ୟା, ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜ୍ୟା ଓ ଭକ୍ତିରସାତ୍ମିକା। ସେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପ୍ରାଣ ଅର୍ପଣକାରିଣୀ; ଶୁଦ୍ଧ ପ୍ରେମଲୀଳାରେ ବିଲାସିନୀ।

Verse 153

कृष्णाराध्या भक्तिसाध्या भक्तवृन्दनिषेविता । विश्वाधारा कृपाधारा जीवधारातिनायिका ॥ १५३ ॥

ସେ କୃଷ୍ଣସମ୍ବନ୍ଧେ ଆରାଧ୍ୟା; ଭକ୍ତିଦ୍ୱାରା ସାଧ୍ୟା; ଭକ୍ତବୃନ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ନିଷେବିତା। ସେ ବିଶ୍ୱାଧାରା, କୃପାଧାରା, ଜୀବମାନଙ୍କ ପ୍ରାଣଧାରଣର ପରମ ନାୟିକା।

Verse 154

शुद्धप्रेममयी लज्जा नित्यसिद्धा शिरोमणिः । दिव्यरूपा दिव्यभोगा दिव्यवेषा मुदान्विता ॥ १५४ ॥

ଶୁଦ୍ଧ ପ୍ରେମମୟୀ ଲଜ୍ଜା ନିତ୍ୟସିଦ୍ଧା ଓ ଶିରୋମଣି। ତାହାର ରୂପ ଦିବ୍ୟ, ଭୋଗ ଦିବ୍ୟ, ବେଷ ଦିବ୍ୟ, ଏବଂ ସେ ଆନନ୍ଦରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ।

Verse 155

दिव्यांगनावृन्दसारा नित्यनूतनयौवना । परब्रह्मावृता ध्येया महारूपा महोज्ज्वला ॥ १५५ ॥

ସେ ଦିବ୍ୟ ଅପ୍ସରାବୃନ୍ଦର ସାର, ସଦା ନିତ୍ୟନୂତନ ଯୌବନମୟୀ। ପରବ୍ରହ୍ମରେ ଆବୃତ, ଧ୍ୟାନଯୋଗ୍ୟ—ମହାରୂପା ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳା।

Verse 156

कोटिसूर्यप्रभा कोटिचन्द्रबिंबाधिकच्छविः । कोमलामृतवागाद्या वेदाद्या वेददुर्लभा ॥ १५६ ॥

ତାଙ୍କର ପ୍ରଭା କୋଟି ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ, ତାଙ୍କର ଛବି କୋଟି ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ରକୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରେ। ତାଙ୍କର ବାଣୀ କୋମଳ ଓ ଅମୃତମୟ; ସେ ଆଦ୍ୟା, ବେଦମୂଳ—ତଥାପି ବେଦରେ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ।

Verse 157

कृष्णासक्ता कृष्णभक्ता चन्द्रावलिनिषेविता । कलाषोडशसंपूर्णा कृष्णदेहार्द्धधारिणी ॥ १५७ ॥

ସେ କୃଷ୍ଣାସକ୍ତା, କୃଷ୍ଣଭକ୍ତା; ଚନ୍ଦ୍ରାବଳୀ ଦ୍ୱାରା ସେବିତା। ଷୋଡଶ କଳାରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସେ କୃଷ୍ଣଦେହର ଅର୍ଧଭାଗ ଧାରଣ କରନ୍ତି।

Verse 158

कृष्णबुद्धिः कृष्णसाराकृष्णरूपविहारिणी । कृष्णकान्ता कृष्णधना कृष्णमोहनकारिणी ॥ १५८ ॥

ତାଙ୍କର ବୁଦ୍ଧି କୃଷ୍ଣରେ ନିଶ୍ଚଳ; ତାଙ୍କର ସାର କୃଷ୍ଣ; ସେ କୃଷ୍ଣରୂପରେ ବିହାର କରନ୍ତି। ସେ କୃଷ୍ଣକାନ୍ତା, କୃଷ୍ଣ ହିଁ ତାଙ୍କର ଧନ, ଏବଂ ସେ କୃଷ୍ଣଦ୍ୱାରା ମୋହନ କରନ୍ତି।

Verse 159

कृष्णदृष्टिः कृष्णगोत्री कृष्णदेवी कुलोद्वहा । सर्वभूतस्थितावात्मा सर्वलोकनमस्कृता ॥ १५९ ॥

ତାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି କୃଷ୍ଣରେ ନିବିଡ଼; ସେ କୃଷ୍ଣଗୋତ୍ରୀ, କୃଷ୍ଣଦେବୀ ଓ କୁଳୋଦ୍ୱହା। ତାଙ୍କର ଆତ୍ମସ୍ୱରୂପ ସର୍ବଭୂତରେ ଅବସ୍ଥିତ, ଏବଂ ସର୍ବଲୋକ ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରନ୍ତି।

Verse 160

कृष्णदात्री प्रेमधात्री स्वर्णगात्री मनोरमा । नगधात्री यशोठात्री महादेवी शुभंकरी ॥ १६० ॥

ଯିଏ କୃଷ୍ଣଦାତ୍ରୀ, ପ୍ରେମକୁ ପୋଷଣ କରୁଥିବା, ସୁବର୍ଣ୍ଣଦେହୀ ଓ ମନୋହରା; ଯିଏ ପର୍ବତଧାରିଣୀ ଓ ଯଶଧାରିଣୀ—ସେଇ ମହାଦେବୀ ଶୁଭକାରିଣୀ।

Verse 161

श्रीशेषदेवजननी अवतारगणप्रसूः । उत्पलांकारविंदांका प्रसादांका द्वितीयका ॥ १६१ ॥

ଶ୍ରୀ—ଶେଷଦେବଙ୍କ ଜନନୀ, ଅବତାରଗଣଙ୍କ ପ୍ରସୂତି; ଉତ୍ପଲାଙ୍କା, ଅରବିନ୍ଦାଙ୍କା, ପ୍ରସାଦାଙ୍କା ନାମରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସିଦ୍ଧ—ଏହି ଗଣନାରେ ଦ୍ୱିତୀୟା।

Verse 162

रथांका कुंजरांका च कुंडलांकपदस्थिता । छत्रांका विद्युदंका च पुष्पमालांकितापि च ॥ १६२ ॥

ରଥଚିହ୍ନ, କୁଞ୍ଜର(ହାତୀ)ଚିହ୍ନ ଧାରଣ କରିଥିବା; କୁଣ୍ଡଳଚିହ୍ନଯୁକ୍ତ ପଦମୁଦ୍ରା ଉପରେ ଅବସ୍ଥିତ; ଛତ୍ରଚିହ୍ନ, ବିଦ୍ୟୁତ୍ଚିହ୍ନ ଧାରି, ପୁଷ୍ପମାଳାରେ ମଧ୍ୟ ଅଲଙ୍କୃତ।

Verse 163

दंडांका मुकुटांका च पूर्णचन्द्रा शुकांकिता । कृष्णात्रहारपाका च वृन्दाकुंजविहारिणी ॥ १६३ ॥

ଦଣ୍ଡଚିହ୍ନ ଓ ମୁକୁଟଚିହ୍ନ ଧାରିଣୀ; ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ରଚିହ୍ନିତା ଓ ଶୁକଚିହ୍ନଯୁକ୍ତା; କୃଷ୍ଣବସ୍ତ୍ରଧାରିଣୀ, ତାରକହାରଧାରିଣୀ, ବୃନ୍ଦାକୁଞ୍ଜରେ ବିହାରିଣୀ।

Verse 164

कृष्णप्रबोधनकरी कृष्णशेषान्नभोजिनी । पद्मकेसरमध्यस्था संगीतागमवेदिनी ॥ १६४ ॥

ଯିଏ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପ୍ରବୋଧନ କରୁଥିବା; ଯିଏ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଶେଷାନ୍ନ ଭୋଜନ କରୁଥିବା; ଯିଏ ପଦ୍ମକେସର ମଧ୍ୟରେ ବିରାଜିତା; ଏବଂ ଯିଏ ସଙ୍ଗୀତାଗମର ଜ୍ଞାତ୍ରୀ।

Verse 165

कोटिकल्पांतभ्रूभंगा अप्राप्तप्रलयाच्युता । सर्वसत्त्वनिधिः पद्मशंखादिनिधिसेविता ॥ १६५ ॥

କୋଟି କଳ୍ପାନ୍ତରେ ମଧ୍ୟ ଯାହାର ଭ୍ରୂଭଙ୍ଗ ହୁଏ ନାହିଁ, ପ୍ରଳୟ ଅପ୍ରାପ୍ତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଯିଏ ଅଚ୍ୟୁତ ଓ ଅଚଳ ରହନ୍ତି। ସେ ସର୍ବସତ୍ତ୍ୱର ନିଧି; ପଦ୍ମ-ଶଙ୍ଖାଦି ଦିବ୍ୟନିଧିଦ୍ୱାରା ସେବିତ।

Verse 166

अणिमादिगुणैश्वर्या देववृन्दविमोहिनी । सस्वानन्दप्रदा सर्वा सुवर्णलतिकाकृतिः ॥ १६६ ॥

ଅଣିମାଦି ଗୁଣ-ଐଶ୍ୱର୍ୟରେ ସମନ୍ୱିତ ସେ ଦେବବୃନ୍ଦକୁ ମଧ୍ୟ ମୋହିତ କରନ୍ତି। ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନିଜ ଆନନ୍ଦ ଦାନ କରନ୍ତି; ତାଙ୍କ ରୂପ ସୁବର୍ଣ୍ଣଲତା ସଦୃଶ।

Verse 167

कृष्णाभिसारसंकेता मालिनी नृत्यपंडिता । गोपीसिंधुसकाशाह्वां गोपमंडपशोभिनी ॥ १६७ ॥

କୃଷ୍ଣାଭିସାରର ସଙ୍କେତ ଧାରଣ କରୁଥିବା; ମାଲିନୀ—ନୃତ୍ୟରେ ପଣ୍ଡିତା। ‘ଗୋପୀ-ସିନ୍ଧୁ-ସକାଶା’ ନାମେ ଖ୍ୟାତ; ଗୋପମଣ୍ଡପକୁ ଶୋଭାୟମାନ କରୁଥିବା।

Verse 168

श्रीकृष्णप्रीतिदा भीता प्रत्यंगपुलकांचिता । श्रीकृष्णालिंगनरता गोविंदविरहाक्षमा ॥ १६८ ॥

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପ୍ରୀତି ଦେଇଥିବା; ଭୟରେ କମ୍ପିତ; ପ୍ରତ୍ୟଙ୍ଗରେ ରୋମାଞ୍ଚରେ ଅଳଙ୍କୃତ। ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣାଲିଙ୍ଗନରେ ସଦା ରତ; ଗୋବିନ୍ଦ-ବିରହ ସହିପାରୁନଥିବା।

Verse 169

अनंतगुणसंपन्ना कृष्णकीर्तनलालसा । बीजत्रयमयी मूर्तिः कृष्णानुग्रहवांछिता ॥ १६९ ॥

ଅନନ୍ତ ଗୁଣରେ ସମ୍ପନ୍ନା ସେ କୃଷ୍ଣକୀର୍ତ୍ତନରେ ଲାଲସା ରଖନ୍ତି। ସେ ତ୍ରିବୀଜମୟୀ ମୂର୍ତ୍ତି; କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହକୁ ଆକାଙ୍କ୍ଷା କରନ୍ତି।

Verse 170

विमलादिनिषेव्या च ललिताद्यार्चिता सती । पद्मवृन्दस्थिता हृष्टा त्रिपुरापरिसेविता ॥ १७० ॥

ବିମଳା ଆଦି ଦେବୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ସେବନ କରନ୍ତି; ଲଲିତା ଆଦି ତାହା ସତୀଦେବୀଙ୍କୁ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରନ୍ତି। ପଦ୍ମବୃନ୍ଦ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ଥିତ ହୋଇ ସେ ହର୍ଷିତା; ତ୍ରିପୁରା ନିତ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ପରିସେବା କରେ।

Verse 171

वृन्तावत्यर्चिता श्रद्धा दुर्ज्ञेया भक्तवल्लभा । दुर्लभा सांद्रसौख्यात्मा श्रेयोहेतुः सुभोगदा ॥ १७१ ॥

ବୃନ୍ତାବତୀରେ ପୂଜିତ ସେଇ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଦୁର୍ଜ୍ଞେୟ, ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ ଏବଂ ଦୁର୍ଲଭ। ତାହାର ସ୍ୱଭାବ ଘନ ଆନନ୍ଦମୟ; ସେ ପରମ ଶ୍ରେୟର ହେତୁ ହୋଇ ଶୁଭ ଭୋଗ ଦାନ କରେ।

Verse 172

सारंगा शारदा बोधा सद्वृंदावनचारिणी । ब्रह्मानन्दा चिदानन्दा ध्यानान्दार्द्धमात्रिका ॥ १७२ ॥

ସେ ସାରଙ୍ଗା, ସେ ଶାରଦା, ସେ ବୋଧା; ସେ ସଦ୍‌ବୃନ୍ଦାବନରେ ବିହାର କରନ୍ତି। ସେ ବ୍ରହ୍ମାନନ୍ଦ ଓ ଚିଦାନନ୍ଦ; ଧ୍ୟାନଜନ୍ୟ ଆନନ୍ଦର ଅର୍ଧମାତ୍ରା-ସ୍ୱରୂପିଣୀ।

Verse 173

गंधर्वा सुरतज्ञा च गोविंदप्राणसंगमा । कृष्णांगभूषणा रत्नभूषणा स्वर्णभूषिता ॥ १७३ ॥

ସେ ଗନ୍ଧର୍ବୀ, ସୁରତକଳାରେ ନିପୁଣା; ତାଙ୍କ ପ୍ରାଣ ଗୋବିନ୍ଦ ସହ ଏକାତ୍ମ। ସେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅଙ୍ଗକୁ ଅଲଙ୍କୃତ କରନ୍ତି; ରତ୍ନରେ ଭୂଷିତା ଓ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣାଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତା।

Verse 174

श्रीकृष्णहृदयावासमुक्ताकनकनालि का । सद्रत्नकंकणयुता श्रीमन्नीलगिरिस्थिता ॥ १७४ ॥

ଯିଏ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ହୃଦୟରେ ବାସ କରନ୍ତି, ଯିଏ ମୁକ୍ତା-କନକର ମାଳାରେ ଅଲଙ୍କୃତ; ଯିଏ ଉତ୍ତମ ରତ୍ନଖଚିତ କଙ୍କଣ ଧାରଣ କରି, ଶ୍ରୀମାନ ନୀଳଗିରିରେ ବିରାଜିତ।

Verse 175

स्वर्णनूपुरसंपन्ना स्वर्णकिंकिणिमंडिता । अशेषरासकुतुका रंभोरूस्तनुमध्यमा ॥ १७५ ॥

ସୁବର୍ଣ୍ଣ ନୂପୁରରେ ସମ୍ପନ୍ନା, ସୁବର୍ଣ୍ଣ କିଙ୍କିଣିରେ ସୁଶୋଭିତା; ସେ ସମସ୍ତ ରାସ-କ୍ରୀଡାରେ ଉତ୍ସୁକା, ରମ୍ଭା-ସଦୃଶ ଉରୁ ଓ ସୂକ୍ଷ୍ମ କଟିଧାରିଣୀ ଥିଲା।

Verse 176

पराकृतिः पररानन्दा परस्वर्गविहारिणी । प्रसूनकबरी चित्रा महासिंदूरसुन्दरी ॥ १७६ ॥

ସେ ପରାକୃତି, ପରମାନନ୍ଦରେ ରମଣକାରିଣୀ, ପରମ ସ୍ୱର୍ଗରେ ବିହାରିଣୀ। ପ୍ରସୂନ-ଶୋଭିତ କବରୀ ତାହାର ଚିତ୍ର ଦୀପ୍ତି ଦେଉଛି; ମହାସିନ୍ଦୂର ଅଳଙ୍କାରରେ ସେ ଅତିସୁନ୍ଦରୀ।

Verse 177

कैशोरवयसा बाला प्रमदाकुलशेखरा । कृष्णाधरसुधा स्वादा श्यामप्रेमविनोदिनी ॥ १७७ ॥

କୈଶୋର ବୟସର ବାଳା, ପ୍ରେମାତୁର ପ୍ରମଦାମାନଙ୍କ ଶିରୋମଣି; କୃଷ୍ଣାଧର-ସୁଧା ପରି ମଧୁର, ସେ ଶ୍ୟାମସୁନ୍ଦରଙ୍କ ପ୍ରେମରେ ବିନୋଦ କରେ।

Verse 178

शिखिपिच्छलसच्चूडा स्वर्णचंपकभूषिता । कुंकुमालक्तकस्तूरीमंडिता चापराजिता ॥ १७८ ॥

ଶିଖିପିଚ୍ଛର ସୁନ୍ଦର ଚୂଡାରେ ଶୋଭିତା, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଚମ୍ପକ ଭୂଷଣରେ ଅଳଙ୍କୃତା; କୁଙ୍କୁମ, ଆଲକ୍ତକ ଓ କସ୍ତୂରୀରେ ମଣ୍ଡିତା—ସେ ଅପରାଜିତା ପରି ଅଜେୟ ଓ ଦୀପ୍ତିମତୀ।

Verse 179

हेमहरान्वितापुष्पा हाराढ्या रसवत्यपि । माधुर्य्यमधुरा पद्मा पद्महस्ता सुविश्रुता ॥ १७९ ॥

ସେ ହେମହାର ଓ ପୁଷ୍ପାଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତା, ହାରସମୃଦ୍ଧା ଏବଂ ରସବତୀ। ମାଧୁର୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ମାଧୁର୍ୟସ୍ୱରୂପା—ସେ ପଦ୍ମା, ପଦ୍ମହସ୍ତା, ସର୍ବତ୍ର ସୁବିଶ୍ରୁତା।

Verse 180

भ्रूभंगाभंगकोदंडकटाक्षशरसंधिनी । शेषदेवाशिरस्था च नित्यस्थलविहारिणी ॥ १८० ॥

ଯିଏ ଭୃକୁଟିର ଭଙ୍ଗ-ଅଭଙ୍ଗ ମାତ୍ରେ ଅଖଣ୍ଡ କୋଦଣ୍ଡରେ କଟାକ୍ଷ-ଶର ସନ୍ଧାନ କରେ; ଯିଏ ଶେଷଦେବଙ୍କ ଶିରୋପରି ବିରାଜିତା; ଏବଂ ଯିଏ ନିଜ ନିତ୍ୟଧାମରେ ସଦା ବିହାର କରେ।

Verse 181

कारुण्यजलमध्यस्था नित्यमत्ताधिरोहिणी । अष्टभाषवती चाष्टनायिका लक्षणान्विता ॥ १८१ ॥

ଯିଏ କାରୁଣ୍ୟ-ଜଳର ମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତା; ଯିଏ ଭାବ-ବ୍ୟକ୍ତିର ମତ୍ତ ଗଜରେ ନିତ୍ୟ ଅଧିରୋହିଣୀ; ଅଷ୍ଟ ଭାଷାଯୁକ୍ତା ଏବଂ ଅଷ୍ଟନାୟିକା-ଲକ୍ଷଣାନ୍ୱିତା।

Verse 182

सुनूतिज्ञा श्रुतिज्ञा च सर्वज्ञा दुःखहारिणी । रजोगुणेश्वरी चैव जरच्चंद्रनिभानना ॥ १८२ ॥

ସେ ସୁନୀତି-ଧର୍ମଜ୍ଞା, ଶ୍ରୁତି-ବେଦଜ୍ଞା, ସର୍ବଜ୍ଞା ଓ ଦୁଃଖହାରିଣୀ। ସେ ରଜୋଗୁଣର ଅଧୀଶ୍ୱରୀ; ତାଙ୍କ ମୁଖ ଜରାଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଦୀପ୍ତ।

Verse 183

केतकीकुसुमाभासा सदा सिंधुवनस्थिता । हेमपुष्पाधिककरा पञ्चशक्तिमयी हिता ॥ १८३ ॥

ସେ କେତକୀ କୁସୁମ ପରି ଦୀପ୍ତିମୟୀ, ସଦା ସିନ୍ଧୁ-ବନରେ ଅବସ୍ଥିତା। ତାଙ୍କ କରଦ୍ୱୟ ହେମପୁଷ୍ପରେ ଅଲଙ୍କୃତ; ସେ ହିତକାରିଣୀ ଓ ପଞ୍ଚଶକ୍ତିମୟୀ।

Verse 184

स्तनकुभी नराढ्या च क्षीणापुण्या यशस्वनी । वैराजसूयजननी श्रीशा भुवनमोहिनी ॥ १८४ ॥

ସେ ସ୍ତନକୁମ୍ଭରେ ସୁଶୋଭିତା, ନରସମୂହରେ ଅଲଙ୍କୃତା; ପୁଣ୍ୟ କ୍ଷୀଣ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଯଶସ୍ୱିନୀ। ସେ ବୈରାଜ ଓ ସୂୟ ନୃପଙ୍କ ଜନନୀ, ଶ୍ରୀର ଅଧୀଶ୍ୱରୀ, ଭୁବନମୋହିନୀ।

Verse 185

महाशोभा महामाया महाकांतिर्महास्मृतिः । महामोहा महाविद्या महाकीर्तिंर्महारतिः ॥ १८५ ॥

ସେ ମହାଶୋଭା, ମହାମାୟା, ମହାକାନ୍ତି ଓ ମହାସ୍ମୃତି। ସେ ମହାମୋହ, ମହାବିଦ୍ୟା, ମହାକୀର୍ତ୍ତି ଏବଂ ମହାରତି (ଭକ୍ତି-ଆନନ୍ଦ) ଅଟେ।

Verse 186

महाधैर्या महावीर्या महाशक्तिर्महाद्युतिः । महागौरी महासंपन्महाभोगविलासिनी ॥ १८६ ॥

ସେ ମହାଧୈର୍ଯ୍ୟ ଓ ମହାବୀର୍ଯ୍ୟସମ୍ପନ୍ନ, ମହାଶକ୍ତି ଓ ମହାଦ୍ୟୁତିଧାରିଣୀ। ସେ ମହାଗୌରୀ, ମହାସମ୍ପନ୍ନା, ଏବଂ ମହାଭୋଗ-ବିଲାସିନୀ।

Verse 187

समया भक्तिदाशोका वात्सल्यरसदायिनी । सुहृद्भक्तिप्रदा स्वच्छा माधुर्यरसवर्षिणी ॥ १८७ ॥

ସେ ସମୟା (ଯଥାସମୟେ କୃପାଦାତ୍ରୀ), ଭକ୍ତିଦାତ୍ରୀ ଓ ଶୋକହାରିଣୀ। ସେ ବାତ୍ସଲ୍ୟରସ ଦେଇ, ସୁହୃଦ୍-ଭକ୍ତି ପ୍ରଦାନ କରି, ସ୍ୱଚ୍ଛ ହୋଇ, ମାଧୁର୍ଯ୍ୟରସ ବର୍ଷା କରନ୍ତି।

Verse 188

भावभक्तिप्रदा शुद्धप्रेमभक्तिविधायिनी । गोपरामाभिरामा च क्रीडारामा परेश्वरी ॥ १८८ ॥

ସେ ଭାବଭକ୍ତି ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି ଓ ଶୁଦ୍ଧ ପ୍ରେମଭକ୍ତି ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି। ସେ ଗୋପୀରମାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅତିରମଣୀୟା, ରାମାଙ୍କ ପ୍ରିୟା, କ୍ରୀଡାରାମା ପରେଶ୍ୱରୀ।

Verse 189

नित्यरामा चात्मरामा कृष्णरामा रमेश्वरी । एकानैकजगद्व्याप्ता विश्वलीलाप्रकाशिनी ॥ १८९ ॥

ସେ ନିତ୍ୟରାମା ଓ ଆତ୍ମରାମା; ସେ କୃଷ୍ଣରାମା ଏବଂ ରମେଶ୍ୱରୀ (ଶ୍ରୀଙ୍କ ଅଧୀଶ୍ୱରୀ)। ସେ ଏକା ହୋଇ ମଧ୍ୟ ଅନେକ ଜଗତରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ଓ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱଲୀଳାକୁ ପ୍ରକାଶ କରନ୍ତି।

Verse 190

सरस्वतीशा दुर्गेशा जगदीशा जगद्विधिः । विष्णुवंशनिवासा च विष्णुवंशसमुद्भवा ॥ १९० ॥

ସେ ସରସ୍ୱତୀର ଅଧିଶ୍ୱରୀ, ଦୁର୍ଗାର ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ, ଜଗତର ଈଶ୍ୱରୀ ଓ ଜଗତର ବିଧାତ୍ରୀ; ସେ ବିଷ୍ଣୁବଂଶରେ ନିବାସ କରନ୍ତି ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁବଂଶରୁ ଉଦ୍ଭୂତ।

Verse 191

विष्णुवंशस्तुता कर्त्री विष्णुवंशावनी सदा । आरामस्था वनस्था च सूर्य्यपुत्र्यवगाहिनी ॥ १९१ ॥

ସେ ବିଷ୍ଣୁବଂଶର ସ୍ତୁତି ରଚନାକାରିଣୀ ଏବଂ ସଦା ବିଷ୍ଣୁବଂଶର ରକ୍ଷିକା। ସେ ଉଦ୍ୟାନରେ ଓ ଅରଣ୍ୟରେ ବି ଅବସ୍ଥିତ, ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟପୁତ୍ରୀ ଯାହାରେ ଅବଗାହନ କରିଥିବା ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସେହି ପବିତ୍ର ଧାରା।

Verse 192

प्रीतिस्था नित्ययंत्रस्था गोलोकस्था विभूतिदा । स्वानुभूतिस्थिता व्यक्ता सर्वलोकनिवासिनी ॥ १९२ ॥

ସେ ପ୍ରୀତିରେ ଅବସ୍ଥିତ, ନିତ୍ୟୟନ୍ତ୍ରରେ (ଶାଶ୍ୱତ ନିୟମରେ) ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ, ଗୋଲୋକବାସିନୀ ଏବଂ ବିଭୂତିଦାତ୍ରୀ। ସ୍ୱାନୁଭୂତିରେ ଦୃଢ଼ ହୋଇ ସେ ବ୍ୟକ୍ତ ଏବଂ ସର୍ବଲୋକନିବାସିନୀ।

Verse 193

अमृता ह्यद्भुता श्रीमन्नारायणसमीडिता । अक्षरापि च कूटस्था महापुरुषसंभवा ॥ १९३ ॥

ସେ ଅମୃତା ଓ ଅଦ୍ଭୁତା, ଶ୍ରୀମାନ୍ ନାରାୟଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତ। ସେ ଅକ୍ଷରା ଓ କୂଟସ୍ଥା (ଅଚଳ) ମଧ୍ୟ, ଏବଂ ମହାପୁରୁଷରୁ ସମ୍ଭୂତ।

Verse 194

औदार्यभावसाध्या च स्थूलसूक्ष्मातिरूपिणी । शिरीषपुष्पमृदुला गांगेयमुकुरप्रभा ॥ १९४ ॥

ସେ ଔଦାର୍ୟଭାବ ଦ୍ୱାରା ସାଧ୍ୟ, ଏବଂ ସ୍ଥୂଳ-ସୂକ୍ଷ୍ମ-ଅତିରୂପରେ ପ୍ରକାଶିତ। ସେ ଶିରୀଷପୁଷ୍ପ ପରି ମୃଦୁଳା ଏବଂ ଗାଙ୍ଗେୟ ମୁକୁରର ପ୍ରଭା ପରି ଦୀପ୍ତ।

Verse 195

नीलोत्पलजिताक्षी च सद्रत्नकवरान्विता । प्रेमपर्यकनिलया तेजोमंडलमध्यगा ॥ १९५ ॥

ତାଙ୍କର ନୟନ ନୀଳପଦ୍ମକୁ ମଧ୍ୟ ଜିତୁଥିଲା; ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରତ୍ନାଭୂଷଣରେ ବିଭୂଷିତ ଥିଲେ। ପ୍ରେମମୟ ପର୍ଯ୍ୟଙ୍କରେ ବିରାଜି, ତେଜୋମଣ୍ଡଳର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲେ।

Verse 196

कृष्णांगगोपनाऽभेदा लीलावरणनायिका । सुधासिंधुसमुल्लासामृतास्यंदविधायिनी ॥ १९६ ॥

ସେ କୃଷ୍ଣସ୍ୱରୂପକୁ ଗୋପନ କରୁଥିବା ଶକ୍ତି ସହ ଅଭେଦ; ଲୀଳା-ଆବରଣର ନାୟିକା। ସେ ସୁଧାସିନ୍ଧୁକୁ ଉଲ୍ଲାସିତ କରି ଅମୃତଧାରା ପ୍ରବାହିତ କରନ୍ତି।

Verse 197

कृष्णचित्ता रासचित्ता प्रेमचित्ता हरिप्रिया । अचिंतनगुणग्रामा कृष्णलीला मलापहा ॥ १९७ ॥

ତାଙ୍କର ଚିତ୍ତ କୃଷ୍ଣରେ ନିବିଷ୍ଟ, ରାସରେ ଲୀନ, ପ୍ରେମରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ—ସେ ହରିଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ। ସେ ଅଚିନ୍ତ୍ୟ ଗୁଣର ନିଧି; କୃଷ୍ଣଲୀଳା ସମସ୍ତ ମଳ ହରେ।

Verse 198

राससिंधुशशांका च रासमंडलमंडीनी । नतव्रता सिंहरीच्छा सुमीर्तिः सुखंदिता ॥ १९८ ॥

ତାଙ୍କର ନାମଗୁଡ଼ିକ—ରାସସିନ୍ଧୁଶଶାଙ୍କା, ରାସମଣ୍ଡଳମଣ୍ଡିନୀ, ନତବ୍ରତା, ସିଂହରୀଚ୍ଛା, ସୁମୀର୍ତ୍ତି, ସୁଖନ୍ଦିତା।

Verse 199

गोपीचूडामणिर्गोपीगणेड्या विरजाधिका । गोपप्रेष्ठा गोपकन्या गोपनारी सुगोपिका ॥ १९९ ॥

ସେ ଗୋପୀମାନଙ୍କର ଚୂଡ଼ାମଣି, ଗୋପୀଗଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆରାଧ୍ୟ, ଏବଂ ବିରଜାଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ନିର୍ମଳ। ସେ ଗୋପମାନଙ୍କୁ ପରମ ପ୍ରିୟ—ଗୋପକନ୍ୟା, ଗୋପନାରୀ, ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୁଗୋପିକା।

Verse 200

गोपधामा सुदामांबा गोपाली गोपमोहिनी । गोपभूषा कृष्णभूषा श्रीवृन्दावनचंद्रिका ॥ २०० ॥

ସେ ଗୋପମାନଙ୍କର ଦୀପ୍ତିମୟ ଧାମ; ସୁଦାମାଙ୍କ ପୂଜ୍ୟ ମାତା; ଗୋପାଳୀ—ଗୋପସମାଜକୁ ମୋହିତ କରୁଥିବା ମୋହିନୀ। ସେ ଗୋପମାନଙ୍କର ଭୂଷା, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କର ନିଜ ଭୂଷଣ; ଶ୍ରୀବୃନ୍ଦାବନର ଶୁଭ ଚନ୍ଦ୍ରିକା।