The Exposition of Nṛsiṁha Worship-Mantras, Nyāsa, Mudrās, Yantras, Kavaca, and Nṛsiṁha Gāyatrī

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । शुणु नारद वक्ष्यामि दिव्यान्नरहरेर्मनून् । यान्समाराध्य ब्रह्माद्याश्चक्रुः सृष्ट्यादि कर्म वै ॥ १ ॥

ସନତ୍କୁମାର କହିଲେ—ହେ ନାରଦ, ଶୁଣ; ମୁଁ ନରହରିଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ କହିବି। ଯାହାକୁ ଆରାଧନା କରି ବ୍ରହ୍ମା ଆଦି ସୃଷ୍ଟି ଆଦି କର୍ମ କରିଥିଲେ।

Verse 2

संवर्तकश्चन्द्र मौलिर्मनुर्वह्निविभूषितः । एकाक्षरः स्मृतो मन्त्रो भजतां सुरपादपः ॥ २ ॥

ସେ ସଂବର୍ତ୍ତକ, ଚନ୍ଦ୍ରମୌଳି, ଅଗ୍ନି-ବିଭୂଷିତ ମନୁ। ଭଜନ କରୁଥିବାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସେ ଏକାକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର ଏବଂ ଦେବ-କଳ୍ପବୃକ୍ଷ ସଦୃଶ ବରଦାତା ଭାବେ ସ୍ମୃତ।

Verse 3

मुनिरत्रिश्च जगती छन्दो बुद्धिमतां वर । देवता नृहरिः प्रोक्तो विनियोगोऽखिलाप्तये ॥ ३ ॥

ଏଠାରେ ଋଷି ଅତ୍ରି, ଛନ୍ଦ ଜଗତୀ, ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଦେବତା ନୃହରି (ନରସିଂହ) ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି; ଏହାର ବିନିଯୋଗ ସମସ୍ତ ଲକ୍ଷ୍ୟ-ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ।

Verse 4

क्षं बीजं शक्तिरी प्रोक्ता षड्दीर्घेण षडङ्गकम् । अर्केन्दुवह्निनयनं शरदिन्दुरुचं करैः ॥ ४ ॥

‘କ୍ଷଂ’ ବୀଜ, ‘ଈ’ ଶକ୍ତି ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି; ଛଅ ଦୀର୍ଘ ସ୍ୱରରେ ଷଡ଼ଙ୍ଗ-ନ୍ୟାସ ହୁଏ। ସୂର୍ଯ୍ୟ-ଚନ୍ଦ୍ର-ଅଗ୍ନି ସଦୃଶ ନୟନଯୁକ୍ତ, ଶରତ୍ଚନ୍ଦ୍ରର କାନ୍ତି ପରି ଦୀପ୍ତ, ଦିବ୍ୟ କରସହିତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କର।

Verse 5

धनुश्चक्राभयवरान्दधतं नृहरिं स्मरेत् । लक्षं जपस्तद्दशांशहोमश्च घृतपायसैः ॥ ५ ॥

ଧନୁ, ଚକ୍ର, ଅଭୟମୁଦ୍ରା ଓ ବରଦହସ୍ତ ଧାରଣ କରିଥିବା ନୃହରିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କର। ମନ୍ତ୍ର ଏକ ଲକ୍ଷ ଜପ କରି, ତାହାର ଦଶାଂଶ ଘିଅ ଓ ପାୟସରେ ହୋମ କର।

Verse 6

यजेत्पीठे वैष्णवे तु केसरेष्वङ्गपूजनम् । खगेशं शंकरं शेषं शतानन्दं दिगालिषु ॥ ६ ॥

ବୈଷ୍ଣବ ପୀଠରେ ଯଜନ କରି, ପଦ୍ମଦଳରେ ଅଙ୍ଗପୂଜା କର। ଦିଗାବରଣରେ ଖଗେଶ (ଗରୁଡ), ଶଙ୍କର, ଶେଷ ଓ ଶତାନନ୍ଦଙ୍କୁ ପୂଜା କର।

Verse 7

श्रियं ह्रियं धृतिं पुष्टिं कोणपत्रेषु पूजयेत् । दन्तच्छदेषु नृहरींस्तावतः पूजयेत्क्रमात् ॥ ७ ॥

କୋଣପତ୍ରରେ ଶ୍ରୀ, ହ୍ରୀ, ଧୃତି, ପୁଷ୍ଟିଙ୍କୁ ପୂଜା କର। ଦନ୍ତଛଦରେ ସେଇ ସଂଖ୍ୟାର ନୃହରିମାନଙ୍କୁ କ୍ରମେ ପୂଜା କର।

Verse 8

कृष्णो रुद्रो महाघोरो भीमो भीषण उज्ज्वलः । करालो विकरालश्च दैत्यान्तो मधुसूदनः ॥ ८ ॥

ସେଇ କୃଷ୍ଣ, ସେଇ ରୁଦ୍ର—ମହାଘୋର। ସେଇ ଭୀମ, ଭୀଷଣ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ; କରାଳ ଓ ବିକରାଳ; ଦୈତ୍ୟାନ୍ତକ ମଧୁସୂଦନ।

Verse 9

रक्ताक्षः पिगलाक्षश्चाञ्जनो दीप्तरुचिस्तथा । सुघोरकश्च सुहनुर्विश्वको राक्षसान्तकः ॥ ९ ॥

ସେ ରକ୍ତାକ୍ଷ, ପିଙ୍ଗଳାକ୍ଷ, ଅଞ୍ଜନ-ଶ୍ୟାମ ଓ ଦୀପ୍ତ ତେଜସ୍ବୀ। ସେ ସୁଘୋର, ସୁହନୁ (ଦୃଢ ହନୁ), ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ ଓ ରାକ୍ଷସାନ୍ତକ।

Verse 10

विशालको धूम्रकेशो हयग्रीवो घनस्वनः । मेघवर्णः कुम्भकर्णः कृतान्ततीव्रतेजसौ ॥ १० ॥

(ସେ) ବିଶାଳକାୟ, ଧୂମ୍ରକେଶ, ହୟଗ୍ରୀବ, ଘନସ୍ୱନ; ମେଘବର୍ଣ୍ଣ, କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ, ଏବଂ କୃତାନ୍ତସମ ତୀବ୍ର ତେଜସ୍ବୀ।

Verse 11

अग्निवर्णो महोग्रश्च ततो विश्वविभूषणः । विघ्नक्षमो महासेनः सिंहा द्वात्रिंशदीरिताः ॥ ११ ॥

ତାପରେ ଅଗ୍ନିବର୍ଣ୍ଣ, ମହୋଗ୍ର, ବିଶ୍ୱବିଭୂଷଣ, ବିଘ୍ନକ୍ଷମ, ମହାସେନ, ସିଂହ—ଏଭଳି ଦ୍ୱାତ୍ରିଂଶ ନାମ ଘୋଷିତ ହେଲା।

Verse 12

तद्बहिः प्रार्चयेद्विद्वाँ ल्लोकपालान्सहेतिकान् । एवं सिद्धे मनौ मन्त्री साधयेदखिलेप्सितान् ॥ १२ ॥

ତାପରେ (ଅନ୍ତର୍ୟାଗର) ବାହାରେ ବିଦ୍ୱାନ ସାଧକ ଲୋକପାଳମାନଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଚିହ୍ନ ଓ ଆୟୁଧ ସହିତ ଯଥାବିଧି ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଏଭଳି ମନ୍ତ୍ର ସିଦ୍ଧ ହେଲେ ମନ୍ତ୍ରୀ ସମସ୍ତ ଇଷ୍ଟ ସାଧନ କରେ।

Verse 13

विष्णुः प्रद्युम्नयुक् शार्ङ्गी साग्निर्वीरं महांस्ततः । विष्णुं ज्वलन्तं भृग्वीशो जलं पद्मासनं ततः ॥ १३ ॥

ତାପରେ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଯୁକ୍ତ ଶାର୍ଙ୍ଗଧାରୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଅଗ୍ନି ସହିତ ଧ୍ୟାନ କର; ପରେ ମହାବୀରଙ୍କୁ; ପରେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ତେଜରୂପ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ; ପରେ ଭୃଗୁମାନଙ୍କ ଈଶଙ୍କୁ; ପରେ ଜଳକୁ; ଏବଂ ପରେ ପଦ୍ମାସନ (ବ୍ରହ୍ମା)ଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କର।

Verse 14

हरिस्तु वासुदेवाय वैकुण्ठो विष्णुसंयुतः । गदी सेन्दुनृसिंहं च भीषणं भद्र मेव च ॥ १४ ॥

ହରିଙ୍କୁ ବାସୁଦେବ, ବିଷ୍ଣୁସଂଯୁକ୍ତ ବୈକୁଣ୍ଠ, ଗଦାଧାରୀ (ଗଦୀ), (ସ)ଇନ୍ଦୁ-ନୃସିଂହ, ଏବଂ ଭୀଷଣ ଓ ଭଦ୍ର—ଏହି ନାମରେ ମଧ୍ୟ ସ୍ତୁତି କରାଯାଏ।

Verse 15

मृत्युमृत्युं ततः शौरिर्भानोर्नारायणान्वितः । नृहरेर्द्वाविंशदर्णोऽय मन्त्रः साम्राज्यदायकः ॥ १५ ॥

ତାପରେ ‘ମୃତ୍ୟୁ-ମୃତ୍ୟୁ’ ମନ୍ତ୍ର; ପରେ ଶୌରି ମନ୍ତ୍ର; ତାହାପରେ ନାରାୟଣ ନାମସଂଯୁକ୍ତ ଭାନୁ ମନ୍ତ୍ର। ଏହା ନୃହରି (ନୃସିଂହ)ଙ୍କ ଦ୍ୱାବିଂଶତି-ଅକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର, ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ଓ ଅଧିପତ୍ୟ ଦାୟକ।

Verse 16

ब्रह्मा मुनिस्तु गायत्री छन्दोऽनुष्टुबुदाहृतम् । देवता नृहरिश्चास्य सर्वेष्टफलदायकः ॥ १६ ॥

ଏହି ମନ୍ତ୍ରର ଋଷି ବ୍ରହ୍ମା ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି; ଛନ୍ଦ ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍ ଭାବେ ଉଦ୍ଧୃତ। ଏହାର ଦେବତା ନୃହରି, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଇଷ୍ଟଫଳ ଦାନ କରନ୍ତି।

Verse 17

हं बीजं इं तथा शक्तिर्विनियोगोऽखिलाप्तये । वेदैश्चतुर्भिर्वसुभिः षड्भिः षड्भिर्युगाक्षरैः ॥ १७ ॥

ବୀଜ ‘ହଂ’ ଏବଂ ଶକ୍ତି ‘ଇଂ’। ଏହାର ବିନିଯୋଗ ସମସ୍ତ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ। ଏହା ଚାରି ବେଦ, ଆଠ ବସୁ, ଛଅ ବେଦାଙ୍ଗ ଓ ଯୁଗର ଷଡକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିପାଦିତ।

Verse 18

षडङ्गानि निधायाथ मूर्ध्नि भाले च नेत्रयोः । मुखबाह्वङिघ्रसन्ध्यग्रेष्वथ कुक्षौ तथा हृदि ॥ १८ ॥

ତାପରେ ଷଡଅଙ୍ଗ ନ୍ୟାସ କରି ଶିରୋମଣି, ଲଲାଟ ଓ ନେତ୍ରଦ୍ୱୟରେ ସ୍ଥାପନ କରିବ; ପରେ ମୁଖ, ବାହୁ ଓ ପାଦାଗ୍ରର ସନ୍ଧିସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକରେ; ତାହାପରେ କୁକ୍ଷି ଓ ହୃଦୟରେ ମଧ୍ୟ ନ୍ୟାସ କରିବ।

Verse 19

गले पार्श्वद्वये पृष्ठे ककुद्यर्णान्मनूद्भवान् । प्रणवान्तरितान् कृत्वा न्यसेत्साधकसत्तमः ॥ १९ ॥

ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସାଧକ ଗଳା, ଉଭୟ ପାର୍ଶ୍ୱ ଓ ପୃଷ୍ଠରେ ମନୁଉଦ୍ଭବ ଅକ୍ଷରଗୁଡ଼ିକୁ ନ୍ୟାସ କରିବ—ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅକ୍ଷର ପୂର୍ବରୁ ପ୍ରଣବ (ଓଁ) ରଖି।

Verse 20

नृसिंहसान्निध्यकरो न्यासो दशविधो यथा । कराङ्घ्र्यष्टाद्यङ्गुलीषु पृथगाद्यन्तपर्वणोः ॥ २० ॥

ଶ୍ରୀ ନୃସିଂହଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟ ଆଣୁଥିବା ନ୍ୟାସ ଶାସ୍ତ୍ରୋକ୍ତ ଭାବେ ଦଶବିଧ। ହାତ ଓ ପାଦର ଆଠଟି ଆଙ୍ଗୁଳିର ପ୍ରଥମ ଓ ଶେଷ ସନ୍ଧିରେ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ଭାବେ ବିନ୍ୟାସ କରାଯାଏ॥ ୨୦ ॥

Verse 21

सर्वाङ्गुलीषु विन्यस्यावशिष्टं तलयोर्न्यसेत् । शिरोललाटे भ्रूमध्ये नेत्रयोः कर्णयोस्तथा ॥ २१ ॥

ସମସ୍ତ ଆଙ୍ଗୁଳିରେ ବିନ୍ୟାସ କରି, ଯାହା ଅବଶିଷ୍ଟ ରହେ ତାହା ଦୁଇ ତଳହାତରେ ନ୍ୟସିବ। ତଦ୍ରୂପ ଶିର, ଲଲାଟ, ଭ୍ରୂମଧ୍ୟ, ନେତ୍ର ଓ କର୍ଣ୍ଣରେ ମଧ୍ୟ ନ୍ୟାସ କରିବ॥ ୨୧ ॥

Verse 22

कपोलकर्णमूले च चिबुकोर्द्ध्वाधरोष्ठके । कण्ठे घोणे च भुजयोर्हृत्तनौ नाभिमण्डले ॥ २२ ॥

କପୋଳ ଓ କର୍ଣ୍ଣମୂଳରେ, ଚିବୁକ ଏବଂ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱ-ଅଧରୋଷ୍ଠରେ, କଣ୍ଠ ଓ ନାସିକାରେ, ଦୁଇ ଭୁଜାରେ, ହୃଦୟ-ପ୍ରଦେଶରେ, ଏବଂ କଟି ଓ ନାଭିମଣ୍ଡଳରେ (ନ୍ୟାସ କରିବ)॥ ୨୨ ॥

Verse 23

दक्षान्पदोस्तले कट्यां मेढ्रोर्वोजानुजङ्घयोः । गुल्फे पादकराङ्गुल्योः सर्वसन्धिषु रोमसु ॥ २३ ॥

‘ଦ’ ଆଦି ଅକ୍ଷରଗୁଡ଼ିକୁ ପାଦତଳରେ ନ୍ୟସିବ; ପରେ କଟି, ମେଢ୍ର, ଊରୁ, ଜାନୁ ଓ ଜଂଘାରେ। ଗୁଲ୍ଫରେ, ପାଦ ଓ କରର ଆଙ୍ଗୁଳିରେ, ସମସ୍ତ ସନ୍ଧିରେ ଏବଂ ରୋମରେ ମଧ୍ୟ (ନ୍ୟାସ କରିବ)॥ ୨୩ ॥

Verse 24

रक्तास्थिमज्जासु तनौ न्यसेद्वर्णान्विचक्षणः । वर्णान्पदे गुल्फजानुकटिनाभिहृदि स्थले ॥ २४ ॥

ବିଚକ୍ଷଣ ସାଧକ ଦେହରେ ରକ୍ତ, ଅସ୍ଥି ଓ ମଜ୍ଜାରେ ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ର ବର୍ଣ୍ଣଗୁଡ଼ିକୁ ନ୍ୟସିବ। ଏବଂ ପାଦ, ଗୁଲ୍ଫ, ଜାନୁ, କଟି, ନାଭି ଓ ହୃଦୟ-ପ୍ରଦେଶରେ ମଧ୍ୟ ସେହି ବର୍ଣ୍ଣ ନ୍ୟସିବ॥ ୨୪ ॥

Verse 25

बाह्वोः कण्ठे च चिबुके चौष्ठे गण्डे प्रविन्यसेत् । कर्णयोर्वदने नासापुटे नेत्रे च मूर्द्धनि ॥ २५ ॥

ବାହୁ, କଣ୍ଠ, ଚିବୁକ, ଓଷ୍ଠ ଓ ଗଣ୍ଡରେ ବିଧିପୂର୍ବକ ନ୍ୟାସ କରିବ। ତଥା କର୍ଣ୍ଣ, ମୁଖ, ନାସାପୁଟ, ନେତ୍ର ଏବଂ ମସ୍ତକ-ଶିଖରରେ ମଧ୍ୟ ସ୍ଥାପନ କରିବ॥২৫॥

Verse 26

पदानि तु मुखे मूर्ध्नि नसि चक्षुषि कर्णयोः । आस्ये च हृदये नाभौ पादान्सर्वाङ्गके न्यसेत् ॥ २६ ॥

ପବିତ୍ର ପଦଗୁଡ଼ିକୁ ମୁଖରେ, ମସ୍ତକରେ, ନାସିକାରେ, ନେତ୍ରରେ ଓ କର୍ଣ୍ଣରେ ନ୍ୟାସ କରିବ। ପରେ ମୁଖମଣ୍ଡଳ, ହୃଦୟ ଓ ନାଭିରେ—ଏବଂ ଶେଷରେ ସର୍ବାଙ୍ଗରେ ସେହି ପଦ ସ୍ଥାପନ କରିବ॥২৬॥

Verse 27

अर्द्धद्वयं न्यसेन्मूर्ध्नि आहृत्पादात्तदङ्गकम् । उग्रादीनि पदानीह मृत्युमृत्युं नमाम्यहम् ॥ २७ ॥

ମନ୍ତ୍ରର ଦୁଇ ଅର୍ଧକୁ ମସ୍ତକରେ ନ୍ୟାସ କରିବ; ହୃଦୟରୁ ପାଦାନ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତଦଙ୍ଗରେ ତାହାକୁ ବିନ୍ୟସିବ। ଏଠାରେ ‘ଉଗ୍ର…’ ଆଦି ପଦସହିତ ମୁଁ ମୃତ୍ୟୁମୃତ୍ୟୁ—ମୃତ୍ୟୁଜୟୀଙ୍କୁ—ନମସ୍କାର କରେ॥२७॥

Verse 28

इत्यन्तान्यास्यकघ्राणचक्षुः श्रोत्रेषु पक्ष्मसु । हृदि नाभौ च कट्यादिपादान्तं नवसु न्यसेत् ॥ २८ ॥

ଏଭଳି ପୂର୍ବୋକ୍ତ ନ୍ୟାସ ସମାପ୍ତ କରି, ମୁଖରେ, ଘ୍ରାଣରେ, ନେତ୍ରରେ, କର୍ଣ୍ଣରେ ଓ ପକ୍ଷ୍ମରେ ନ୍ୟାସ କରିବ। ହୃଦୟରେ, ନାଭିରେ, ଏବଂ କଟିରୁ ପାଦାନ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ—ଏଭଳି ନଅ ସ୍ଥାନରେ ସ୍ଥାପନ କରିବ॥२८॥

Verse 29

वीराद्यानपि तान्येव यथापूर्वं प्रविन्यसेत् । नृसिंहाद्यानि तान्येव पूर्ववद्विन्यसेत्सुधीः ॥ २९ ॥

‘ବୀର’ ଆଦି ସେହି (ମନ୍ତ୍ର/ରୂପ)ଗୁଡ଼ିକୁ ମଧ୍ୟ ପୂର୍ବବତ୍ ଯଥାପୂର୍ବ ନ୍ୟାସ କରିବ। ଏବଂ ‘ନୃସିଂହ’ ଆଦିକୁ ମଧ୍ୟ ସୁଧୀ ସାଧକ ପୂର୍ବବତ୍ ହିଁ ବିନ୍ୟସିବ॥२९॥

Verse 30

चन्द्रा ग्निवेदषड्रामनेत्रदिग्बाहुभूमितान् । विभक्तान्मन्त्रवर्णांश्च क्रमात्स्थानेषु विन्यसेत् ॥ ३० ॥

ଚନ୍ଦ୍ର, ଅଗ୍ନି, ବେଦ, ଷଡଅଙ୍ଗ, ରାମ, ନେତ୍ର, ଦିଗ, ବାହୁ ଓ ଭୂମି—ଏହି ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକୁ ବିଭକ୍ତ ମନ୍ତ୍ରବର୍ଣ୍ଣକୁ କ୍ରମେ ଯଥାସ୍ଥାନେ ବିଧିପୂର୍ବକ ବିନ୍ୟାସ କରିବ।

Verse 31

मूले मूलाच्च नाभ्यन्तं नाभ्यादि हृदयावधि । हृदयाद्भ्रूयुगान्तं तु नेत्रत्रये च मस्तके ॥ ३१ ॥

ମୂଳାଧାରରୁ ନାଭି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ନାଭିରୁ ହୃଦୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ହୃଦୟରୁ ଭ୍ରୂମଧ୍ୟାନ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ତାପରେ ମସ୍ତକର ତୃତୀୟ ନେତ୍ରରେ—ଏହି କ୍ରମରେ ଅନ୍ତଃସ୍ଥ ଧ୍ୟାନସ୍ଥାନ ଅଛି।

Verse 32

बाह्वोरङ्गुलिषु प्राणे मूर्द्धादि चरणावधि । विन्यसेन्नामतो धीमान्हरिन्यासोऽयमीरितः ॥ ३२ ॥

ବାହୁ ଓ ଆଙ୍ଗୁଳିରେ, ପ୍ରାଣବାୟୁମାନଙ୍କରେ, ଏବଂ ମସ୍ତକରୁ ପାଦ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ—ଦିବ୍ୟ ନାମମାନଙ୍କର ନ୍ୟାସ ବୁଦ୍ଧିମାନ ସାଧକ କରିବ; ଏହାକୁ ‘ହରି-ନ୍ୟାସ’ କୁହାଯାଏ।

Verse 33

न्यासस्यास्य तु माहात्म्यं जानात्येको हरिः स्वयम् । एवं न्यासविधिं कृत्वा ध्यायेच्च नृहरिं हृदि ॥ ३३ ॥

ଏହି ନ୍ୟାସର ମାହାତ୍ମ୍ୟ ସ୍ୱୟଂ ହରି ଏକମାତ୍ର ଜାଣନ୍ତି। ତେଣୁ ଏପରି ନ୍ୟାସବିଧି କରି ହୃଦୟରେ ନୃହରିଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବ।

Verse 34

गलासक्तलसद्बाहुस्पृष्टकेशोऽब्जचक्रधृक् । नखाग्रभिन्नदैत्येशो ज्वालामालासमन्वितः ॥ ३४ ॥

ଗଳାକୁ ଆଲିଙ୍ଗିଥିବା ଦୀପ୍ତ ବାହୁସହ, ସଂଘର୍ଷରେ ଅସ୍ତବ୍ୟସ୍ତ କେଶସହ, ପଦ୍ମ ଓ ଚକ୍ରଧାରୀ—ନଖାଗ୍ରରେ ଦୈତ୍ୟେଶକୁ ବିଦାରି, ଜ୍ୱାଲାମାଳାରେ ପରିବେଷ୍ଟିତ ହୋଇ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲେ।

Verse 35

दीप्तजिह्वस्त्रिनयनो दंष्ट्रोग्रं वदनं वहन् । नृसिंहोऽस्मान्सदा पातु स्थलांबुगगनोपगः ॥ ३५ ॥

ଦୀପ୍ତ ଜିହ୍ୱା, ତ୍ରିନୟନ ଏବଂ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦଂଷ୍ଟ୍ରାରେ ଭୟଙ୍କର ମୁଖ ଧାରଣ କରିଥିବା ଶ୍ରୀନୃସିଂହ—ଯିଏ ସ୍ଥଳ, ଜଳ ଓ ଗଗନରେ ବିଚରେ—ସେ ସଦା ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ।

Verse 36

ध्यात्वैवं दर्शयेन्मुद्रा ं नृसिंहस्य महात्मनः । जानुमध्यगतौ कृत्वा चिबुकोष्ठौ समावुभौ ॥ ३६ ॥

ଏଭଳି ଧ୍ୟାନ କରି ମହାତ୍ମା ଶ୍ରୀନୃସିଂହଙ୍କ ମୁଦ୍ରା ପ୍ରଦର୍ଶନ କରୁ; ଦୁଇ ଘୁଁଡିର ମଧ୍ୟସ୍ଥାନରେ ଠୋଡ଼ ଓ ଓଠକୁ ସମଭାବେ ରଖୁ।

Verse 37

हस्तौ च भूमिसंलग्नौ कम्पमानः पुनः पुनः । मुखं विजृन्भितं कृत्वा लेलिहानां च जिह्विकाम् ॥ ३७ ॥

ଦୁଇ ହାତକୁ ଭୂମିରେ ଲଗାଇ ସେ ପୁନଃପୁନଃ କମ୍ପିତ ହେଉ; ମୁଖକୁ ବିସ୍ତାର କରି ଖୋଲି, ଜିହ୍ୱାଦ୍ୱାରା ପୁନଃପୁନଃ ଚାଟୁ।

Verse 38

एषा मुद्रा नारसिंही प्रधानेति प्रकीर्तिता । वामस्याङ्गुष्ठतो बद्ध्वा कनिष्ठामन्गुलीत्रयम् ॥ ३८ ॥

ଏହି ମୁଦ୍ରା ‘ନାରସିଂହୀ’ ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ମୁଦ୍ରାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଧାନ; ବାମ ହାତର ଅଙ୍ଗୁଠାଦ୍ୱାରା ବାନ୍ଧି ତିନି ଆଙ୍ଗୁଳିକୁ କନିଷ୍ଠା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯୋଡ଼।

Verse 39

त्रिशूलवत् संमुखोर्द्ध्वे कुर्यान्मुद्रा ं नृसिंहगाम् । अङ्गुष्ठाभ्यां च करयोस्तथाऽक्रम्य कनिष्ठके ॥ ३९ ॥

ତ୍ରିଶୂଳ ପରି ସମ୍ମୁଖରେ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱକୁ ଉଠାଇ ନୃସିଂହ-ମୁଦ୍ରା କର; ଏବଂ ଦୁଇ ହାତର ଅଙ୍ଗୁଠାଦ୍ୱାରା ସେହିପରି କନିଷ୍ଠାକୁ ଚାପି ଧର।

Verse 40

अधोमुखाभिः शिष्टाभिः शेषाभिर्नृहरौ ततः । हस्तावधोमुखौ कृत्वा नाभिदेशे प्रसार्य च ॥ ४० ॥

ତାପରେ ଅବଶିଷ୍ଟ ଆଙ୍ଗୁଳିଗୁଡ଼ିକୁ ଶାସ୍ତ୍ରବିଧିରେ ଅଧୋମୁଖ କରି ସୁସଜ୍ଜିତ କରି ନୃହରିଙ୍କ ନିମିତ୍ତେ କ୍ରିୟା କରିବ। ଉଭୟ ହସ୍ତକୁ ଅଧୋମୁଖ କରି ନାଭି-ପ୍ରଦେଶକୁ ପ୍ରସାରିତ କରିବ।

Verse 41

तर्जनीभ्यां नयेत्स्कन्धौ प्रोक्ता चान्त्रणमुद्रि का । हस्तावूर्द्ध्वमुखौ कृत्वा तले संयोज्य मध्यमे ॥ ४१ ॥

ଦୁଇ ତର୍ଜନୀଦ୍ୱାରା କନ୍ଧକୁ ସ୍ପର୍ଶ/ସୂଚନା କରିବ; ଏହାକୁ ‘ଆନ୍ତ୍ରଣ-ମୁଦ୍ରା’ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି। ପରେ ହସ୍ତଦ୍ୱୟକୁ ଊର୍ଧ୍ୱମୁଖ କରି ମଧ୍ୟରେ ତଳୁ ଯୋଡ଼ିବ।

Verse 42

अनामायां तु वामायां दक्षिणां तु विनिक्षिपेत् । तर्जन्यौ पृष्ठतो लग्नौ अङ्गुष्ठौ तर्जनीश्रितौ ॥ ४२ ॥

ବାମ ହସ୍ତର ଅନାମିକାରେ ଦକ୍ଷିଣ (ହସ୍ତ/ଆଙ୍ଗୁଳି)କୁ ରଖିବ। ଦୁଇ ତର୍ଜନୀ ପଛଦିଗରୁ ଯୁକ୍ତ ରହିବେ, ଏବଂ ଦୁଇ ଅଙ୍ଗୁଠା ତର୍ଜନୀକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ରହିବେ।

Verse 43

चक्रमुद्रा भवेदेषा नृहरेः सन्निधौ मता । चक्रमुद्रा तथा कृत्वा तर्जनीभ्यां तु मध्यमे ॥ ४३ ॥

ନୃହରିଙ୍କ ସନ୍ନିଧିରେ ଏହାକୁ ‘ଚକ୍ର-ମୁଦ୍ରା’ ବୋଲି ମନାଯାଏ। ଏଭଳି ଚକ୍ର-ମୁଦ୍ରା କରି ଦୁଇ ତର୍ଜନୀକୁ ମଧ୍ୟଭାଗରେ ସ୍ଥାପନ କରିବ।

Verse 44

पीडयेद्दंष्ट्रमुद्रै षा सर्वपापप्रणाशिनी । एता मुद्रा नृसिंहस्य सर्वमन्त्रेषु सम्मताः ॥ ४४ ॥

ଏହି ‘ଦଂଷ୍ଟ୍ରା-ମୁଦ୍ରା’ କରିବ; ଏହା ସମସ୍ତ ପାପକୁ ନାଶ କରେ। ନୃସିଂହଙ୍କ ଏହି ମୁଦ୍ରାଗୁଡ଼ିକ ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ରରେ ସମ୍ମତ।

Verse 45

वर्णलक्षं जपेन्मन्त्रं तद्दशांशं च पायसैः । घृताक्तैर्जुहुयाद्वह्नौ पीठे पूर्वोदितेऽचयेत् ॥ ४५ ॥

ମନ୍ତ୍ରକୁ ଏକ ଲକ୍ଷ ଥର ଜପ କରିବ; ପରେ ତାହାର ଦଶାଂଶ ଅନୁସାରେ ଘି ମିଶ୍ରିତ ପାୟସର ଆହୁତି ଅଗ୍ନିରେ ଦେଇ, ପୂର୍ବୋକ୍ତ ପୀଠ/ବେଦୀରେ ନିବେଦନ ସ୍ଥାପନ କରିବ।

Verse 46

अङ्गा न्यादौ समाराध्यदिक्पत्रेषु यजेत्पुनः । गरुडादीन् श्रीमुखांश्च विदिक्षु लोकपान्बहिः ॥ ४६ ॥

ଅଙ୍ଗନ୍ୟାସ ଆଦି ସମ୍ୟକ୍ କରି ଦେବତାଙ୍କୁ ଆରାଧନା କରି, ଦିକ୍-ପତ୍ରଗୁଡ଼ିକରେ ପୁନଃ ପୂଜା କରିବ; ବିଦିକ୍ଷୁରେ ଗରୁଡାଦି ଓ ଶ୍ରୀମୁଖ ସେବକମାନଙ୍କୁ, ଏବଂ ବାହାରେ ଲୋକପାଳମାନଙ୍କୁ ପୂଜିବ।

Verse 47

एवं संसाधितो मन्त्रः सर्वान्कामान्प्रपूरयेत् । सौम्ये कार्ये स्मरेत्सौम्यं क्रूरं क्रूरे स्मरेद्बुधः ॥ ४७ ॥

ଏଭଳି ସମ୍ୟକ୍ ସିદ્ધ ହୋଇଥିବା ମନ୍ତ୍ର ସମସ୍ତ କାମନା ପୂରଣ କରେ। ସୌମ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ସୌମ୍ୟ ରୂପକୁ, କ୍ରୂର କାର୍ଯ୍ୟରେ ବୁଦ୍ଧିମାନ କ୍ରୂର ରୂପକୁ ସ୍ମରଣ କରିବ।

Verse 48

पूर्वमृत्युपदे शत्रोर्नाम कृत्वा स्वयं हरिः । निशितैर्नखदंष्ट्राग्रैः खाद्यमानं च संस्मरेत् ॥ ४८ ॥

ମୃତ୍ୟୁ ସନ୍ନିକଟ କ୍ଷଣରେ ଶତ୍ରୁର ନାମକୁ ପ୍ରଥମେ ରଖି, ପରେ ସ୍ୱୟଂ ହରିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବ; ତୀକ୍ଷ୍ଣ ନଖ ଓ ଦଂଷ୍ଟ୍ରାଗ୍ରଦ୍ୱାରା ସେ ଶତ୍ରୁକୁ ଭକ୍ଷଣ କରୁଛନ୍ତି ବୋଲି ଧ୍ୟାନ କରିବ।

Verse 49

अष्टोत्तरशतं नित्यं जपेन्मन्त्रमतन्द्रि तः । जायते मण्डलादर्वाक् शत्रुर्वै शमनातिथिः ॥ ४९ ॥

ନିତ୍ୟ ଅଲସ୍ୟ ବିନା ମନ୍ତ୍ରକୁ ଅଷ୍ଟୋତ୍ତରଶତ (୧୦୮) ଥର ଜପ କରିବ। ତେବେ ମଣ୍ଡଳର ସମ୍ମୁଖରେ ଶତ୍ରୁ ମଧ୍ୟ ଶାନ୍ତ ହୋଇ ଅତିଥି ପରି ହୋଇଯାଏ।

Verse 50

ध्यानभेदानथो वक्ष्ये सर्वसिद्धिप्रदायकान् । श्रीकामः सततं ध्यायेत्पूर्वोक्तं नृहरिं सितम् ॥ ५० ॥

ଏବେ ମୁଁ ସର୍ବସିଦ୍ଧିଦାୟକ ଧ୍ୟାନଭେଦମାନ କହୁଛି। ଶ୍ରୀ-ସମୃଦ୍ଧି ଇଚ୍ଛୁକ ଜନ ପୂର୍ବୋକ୍ତ ଶ୍ୱେତପ୍ରଭ ନୃହରିଙ୍କୁ ସଦା ଧ୍ୟାନ କରୁ॥୫୦॥

Verse 51

वामाङ्कस्थितया लक्ष्म्यालिङ्गितं पद्महस्तया । विषमृत्यूपरोगादिसर्वोपद्र वनाशनम् ॥ ५१ ॥

ବାମାଙ୍କରେ ଅବସ୍ଥିତ ପଦ୍ମହସ୍ତା ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଯାହାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରନ୍ତି, ସେହି ହରି ଅକାଳମୃତ୍ୟୁ, ରୋଗ ଆଦି ସମସ୍ତ ଉପଦ୍ରବ ନାଶ କରନ୍ତି॥୫୧॥

Verse 52

नरसिंहं महाभीमन कालानलसमप्रभम् । आन्त्रमालाधरं रौद्रं कण्ठहारेण भूषितम् ॥ ५२ ॥

ମୁଁ ନରସିଂହଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରେ—ଅତିଭୀମ, ପ୍ରଳୟକାଳାଗ୍ନି ସମ ଦୀପ୍ତ; ରୌଦ୍ର, ଆନ୍ତ୍ରମାଳାଧାରୀ, କଣ୍ଠହାରେ ଭୂଷିତ॥୫୨॥

Verse 53

नागयज्ञोपवीतं च पञ्चाननसुशोभितम् । चन्द्र मौलि नीलकण्ठं प्रतिवक्त्रं त्रिनेत्रकम् ॥ ५३ ॥

ନାଗରୂପ ଯଜ୍ଞୋପବୀତଧାରୀ, ପଞ୍ଚାନନରେ ଶୋଭିତ; ଚନ୍ଦ୍ରମୌଳି, ନୀଳକଣ୍ଠ, ପ୍ରତିମୁଖେ ତ୍ରିନେତ୍ରଯୁକ୍ତ॥୫୩॥

Verse 54

भुजैः परिघसङ्काशैर्द्दशभिश्चोपशोभितम् । अक्षस्रूत्रं गदापद्मं शङ्खं गोक्षीरसन्निभम् ॥ ५४ ॥

ଦଶ ଭୁଜାରେ ଶୋଭିତ—ପ୍ରତ୍ୟେକ ପରିଘ ସଦୃଶ; ହସ୍ତେ ଅକ୍ଷସୂତ୍ର, ଗଦା, ପଦ୍ମ ଏବଂ ଗୋକ୍ଷୀର ସମ ଶ୍ୱେତ ଶଙ୍ଖ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି॥୫୪॥

Verse 55

धनुश्च मुशलं चैव बिभ्राणं चक्रमुत्तमम् । खड्गं शूलं च बाणं च नृहरिं रुद्र रूपिणम् ॥ ५५ ॥

ସେ ନୃହରିଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କଲା—ରୁଦ୍ରସଦୃଶ ରୂପ ଧାରଣ କରି—ଧନୁ, ମୁଶଳ, ଉତ୍ତମ ଚକ୍ର, ଖଡ୍ଗ, ଶୂଳ ଓ ବାଣ ଧାରିଥିବା।

Verse 56

इन्द्र गोपाभनीलाभं चन्द्रा भं स्वर्णसन्निभम् । पूर्वादि चोत्तरं यावदूर्ध्वास्यं सर्ववर्णकम् ॥ ५६ ॥

ତାହାର ବର୍ଣ୍ଣ ଇନ୍ଦ୍ରଗୋପ ପରି ନୀଳାଭ-ରକ୍ତ, ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଦୀପ୍ତ ଏବଂ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ସଦୃଶ କାନ୍ତିମୟ; ପୂର୍ବରୁ ଉତ୍ତର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହା ଊର୍ଧ୍ୱମୁଖ ହୋଇ ସର୍ବବର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରକାଶ କରେ।

Verse 57

एवं ध्यात्वा जपेन्मन्त्री सर्वव्याधिविमुक्तये । सर्वमृत्युहरं दिव्यं स्मरणात्सर्वसिद्धिदम् ॥ ५७ ॥

ଏଭଳି ଧ୍ୟାନ କରି ମନ୍ତ୍ରୀ ସର୍ବ ରୋଗରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ଜପ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ଦିବ୍ୟ ମନ୍ତ୍ର ସମସ୍ତ ମୃତ୍ୟୁକୁ ହରେ; ଏହାର ସ୍ମରଣରେ ସର୍ବ ସିଦ୍ଧି ମିଳେ।

Verse 58

ध्यायेद्यदा महत्कर्म तदा षोडशहस्तवान् । नृसिंहः सर्वलोकेशः सर्वाभरणभूषितः ॥ ५८ ॥

ଯେତେବେଳେ ମହତ୍ କର୍ମ (ଅନୁଷ୍ଠାନ) କରାଯାଏ, ସେତେବେଳେ ଷୋଳହ ହସ୍ତଧାରୀ, ସର୍ବଲୋକେଶ, ସର୍ବ ଆଭରଣରେ ଭୂଷିତ ନୃସିଂହଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 59

द्वौ विदारणकर्माप्तौ द्वौ चान्त्रोद्धरणान्वितौ । शङ्खचक्रधरौ द्वौ तु द्वौ च बाणधनुर्द्धरौ ॥ ५९ ॥

ଦୁଇ ହସ୍ତ ବିଦାରଣ କର୍ମରେ ପ୍ରବୀଣ, ଦୁଇ ଚନ୍ଦ୍ରୋଦ୍ଧରଣ ଶକ୍ତିରେ ଯୁକ୍ତ; ଦୁଇ ଶଙ୍ଖ-ଚକ୍ର ଧାରଣ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଦୁଇ ବାଣ ଓ ଧନୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି।

Verse 60

खड्गखेटधरौ द्वौ च द्वौ गदापद्मधारिणौ । पाशाङ्कुशधरौ द्वौ च द्वौ रिपोर्मुकुटार्पितौ ॥ ६० ॥

ଦୁଇଜଣ ଖଡ୍ଗ ଓ ଖେଟ (ଢାଳ) ଧାରଣ କଲେ; ଦୁଇଜଣ ଗଦା ଓ ପଦ୍ମ; ଦୁଇଜଣ ପାଶ ଓ ଅଙ୍କୁଶ; ଆଉ ଦୁଇଜଣ ଶତ୍ରୁ ଅର୍ପିତ ମୁକୁଟରେ ବିଭୂଷିତ ଥିଲେ।

Verse 61

इति षोडशदोर्दण्डमण्डितं नृहरिं विभुम् । ध्यायेन्नारद नीलाभमुग्रकर्मण्यनन्यधीः ॥ ६१ ॥

ଏହିପରି, ହେ ନାରଦ! ଷୋଳ ଭୁଜାରେ ଶୋଭିତ, ନୀଳାଭ ବର୍ଣ୍ଣର, ଉଗ୍ର କର୍ମରେ ପ୍ରବଳ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ନୃହରି ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଏକାଗ୍ରଚିତ୍ତେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 62

ध्येयो महत्तमे कार्ये द्वात्रिंशद्धस्तवान्बुधैः । नृसिंहः सर्वभूतेशः सर्वसिद्धिकरः परः ॥ ६२ ॥

ଅତ୍ୟନ୍ତ ମହତ୍ତମ କାର୍ଯ୍ୟରେ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ବତ୍ତିଶ ହସ୍ତବାନ୍ ନୃସିଂହଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ—ସେ ପରମ, ସର୍ବଭୂତେଶ, ଏବଂ ସର୍ବସିଦ୍ଧିଦାତା।

Verse 63

दक्षिणे चक्रपद्मे च परशुं पाशमेव च । हलं च मुशलं चैव अभयं चाङ्कुशं तथा ॥ ६३ ॥

ଦକ୍ଷିଣ ହସ୍ତଗୁଡ଼ିକରେ ଚକ୍ର ଓ ପଦ୍ମ; ଏହାସହ ପରଶୁ ଓ ପାଶ; ତଥା ହଳ ଓ ମୁଶଳ; ଏବଂ ଅଭୟମୁଦ୍ରା, ସେପରି ଅଙ୍କୁଶ ମଧ୍ୟ ଅଛି।

Verse 64

पट्टिशं भिन्दिपालं च खड्गमुद्गरतोमरान् । वामभागे करैः शङ्खं खेटं पाशं च शूलकम् ॥ ६४ ॥

ସେ ପଟ୍ଟିଶ ଓ ଭିନ୍ଦିପାଳ, ତଥା ଖଡ୍ଗ, ମୁଦ୍ଗର ଓ ତୋମର ଧାରଣ କରନ୍ତି। ବାମଭାଗର ହସ୍ତଗୁଡ଼ିକରେ ଶଙ୍ଖ, ଖେଟ, ପାଶ ଓ ଶୂଳ ଅଛି।

Verse 65

अग्निं च वरदं शक्तिं कुण्डिकां च ततः परम् । कार्मुकं तर्जनीमुद्रा ं गदां डमरुशूर्पकौ ॥ ६५ ॥

ସେ ଅଗ୍ନି, ବରଦ-ମୁଦ୍ରା, ଶକ୍ତି, ତତଃପରେ କୁଣ୍ଡିକା, ଧନୁ, ତର୍ଜନୀ-ମୁଦ୍ରା, ଗଦା, ଡମରୁ ଓ ଶୂର୍ପ (ଚାଲଣି) ଧାରଣ କରନ୍ତି।

Verse 66

द्वाभ्यां कराभ्यां च रिपोर्जानुमस्तकपीडनम् । ऊर्द्ध्वीकृताभ्यां बाहुभ्यां आन्त्रमालाधरं विभुम् ॥ ६६ ॥

ଦୁଇ ହାତରେ ସେ ଶତ୍ରୁର ଜାନୁ ଓ ମସ୍ତକକୁ ଦବାଇ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରନ୍ତି; ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱକୃତ ଦୁଇ ବାହୁରେ ଆନ୍ତ୍ରମାଳାଧାରୀ ବିଭୁଙ୍କୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି।

Verse 67

अधः स्थिताभ्यां बाहुभ्यां हिरण्यकविदारणम् । प्रियङ्करं च भक्तानां दैत्यानां च भयङ्करम् ॥ ६७ ॥

ଅଧଃସ୍ଥିତ ଦୁଇ ବାହୁଦ୍ୱାରା ସେ ହିରଣ୍ୟକଙ୍କୁ ବିଦାରଣ କରନ୍ତି; ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରିୟକର, ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଭୟଙ୍କର।

Verse 68

नृसिंहं तं स्मरेदित्थं महामृत्युभयापहम् । एवं ध्यात्वा जपेन्मन्त्री सर्वकार्यार्थसिद्धये ॥ ६८ ॥

ଏହିପରି ମହାମୃତ୍ୟୁଭୟ ହରଣକାରୀ ସେହି ନୃସିଂହଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ। ଏଭଳି ଧ୍ୟାନ କରି ମନ୍ତ୍ରୀ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟର ଅର୍ଥସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ମନ୍ତ୍ରଜପ କରୁ।

Verse 69

अथोच्यते ध्यानमन्यन्मुखरोगहरं शुभम् । स्वर्णवर्णसुपर्णस्थं विद्युन्मालासटान्वितम् ॥ ६९ ॥

ଏବେ ମୁଖରୋଗ ହରଣକାରୀ ଅନ୍ୟ ଏକ ଶୁଭ ଧ୍ୟାନ କୁହାଯାଉଛି—ସୁବର୍ଣ୍ଣବର୍ଣ୍ଣ, ସୁପର୍ଣ୍ଣ (ଗରୁଡ) ଉପରେ ଅଧିଷ୍ଠିତ, ବିଦ୍ୟୁତ୍-ସଦୃଶ ମାଳା ଓ ଦୀପ୍ତ ସଟା (କେଶର) ଯୁକ୍ତ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଧ୍ୟାନ।

Verse 70

कोटिपूर्णेन्दुवर्णं च सुमुखं त्र् यक्षिवीक्षणम् । पीतवस्त्रोरुभूषाढ्यं नृसिहं शान्तविग्रहम् । चक्रशङ्खाभयवरान्दधतं करपल्लवैः ॥ ७० ॥

କୋଟି ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ସଦୃଶ କାନ୍ତିବର୍ଣ୍ଣ, ସୁମୁଖ ଓ ତ୍ରିନେତ୍ରଦୃଷ୍ଟିଯୁକ୍ତ, ପୀତାମ୍ବରଧାରୀ, ଦିବ୍ୟ ଭୂଷଣରେ ସମୃଦ୍ଧ, ଶାନ୍ତବିଗ୍ରହ ଭଗବାନ ନୃସିଂହଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କର। ତାଙ୍କ କୋମଳ ପଦ୍ମକରରେ ଚକ୍ର, ଶଙ୍ଖ, ଅଭୟ ଓ ବରଦ ମୁଦ୍ରା ଶୋଭିତ।

Verse 71

क्ष्वेडरोगादिशमनं स्वैर्ध्यानैः सुरवन्दितम् । शत्रोः सेनानिरोधेन यत्नं कुर्याच्च साधकम् ॥ ७१ ॥

ନିଜ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଧ୍ୟାନସାଧନାଦ୍ୱାରା—ଦେବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସିତ—କ୍ଷ୍ୱେଡ ରୋଗ ଆଦିର ଶମନ ପାଇଁ ସାଧକ ଯତ୍ନ କରୁ; ଏବଂ ଶତ୍ରୁସେନାକୁ ନିରୋଧ କରିବାରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରୟାସ କରୁ।

Verse 72

अक्षकाष्ठैरेधितेऽग्नौ विचिन्त्य रिपुमर्दनम् । देवं नृसिंहं सम्पूज्य कुसुमाद्युपचारकैः ॥ ७२ ॥

ଅକ୍ଷ-କାଷ୍ଠରେ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ଅଗ୍ନିରେ, ରିପୁମର୍ଦନ ଭଗବାନ ନୃସିଂହଙ୍କୁ ଚିନ୍ତନ କରି; କୁସୁମ ଆଦି ଉପଚାରରେ ସେହି ଦେବ ନୃସିଂହଙ୍କୁ ସମ୍ୟକ୍ ପୂଜା କର।

Verse 73

समूलमूलैर्जुहुयाच्छरैर्दशशतं पृथक् । रिपुं खादन्निव जपेन्निर्दहन्निव तं क्षिपेत् ॥ ७३ ॥

ସମୂଲମୂଲ ପଦାର୍ଥରେ ତିଆରି ଶରଦ୍ୱାରା, ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ଏକଶେ ଦଶ ଆହୁତି ଦିଅ। ଜପ ଏମିତି କର, ଯେନେ ଶତ୍ରୁକୁ ଖାଉଛ; ପରେ ତାକୁ ଦହନ କରୁଛ—ଏହି ଭାବରେ କ୍ଷେପ କର।

Verse 74

हुत्वा सप्तदिनं मन्त्री सेनामिष्टां महीपतेः । प्रस्थापयेच्छुभे लग्ने परराष्ट्रजयेच्छया ॥ ७४ ॥

ସାତ ଦିନ ହୋମ କରି ସାରି, ରାଜାଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀ ରାଜାଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ ସେନାକୁ ଶୁଭ ଲଗ୍ନରେ, ପରରାଷ୍ଟ୍ର ଜୟର ଇଚ୍ଛାରେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରାଉ।

Verse 75

तस्याः पुरस्तान्नृहरिं निघ्नन्तं रिपुमण्डलम् । स्मृत्वा जपं प्रकुर्वीत यावदायाति सा पुनः ॥ ७५ ॥

ତାହାର ସମ୍ମୁଖରେ ଶତ୍ରୁମଣ୍ଡଳକୁ ସଂହାର କରୁଥିବା ନୃହରି (ନରସିଂହ)ଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି, ସେ ପୁନର୍ବାର ଆସିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମନ୍ତ୍ରଜପ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 76

निर्जित्य निखिलाञ्छत्रून्सह वीरश्रिया सुखात् । प्रीणयेन्मन्त्रिणं राजा विभवैः प्रीतमानसः ॥ ७६ ॥

ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ସହଜରେ ଜୟ କରି, ବୀରଶ୍ରୀରେ ଯୁକ୍ତ ରାଜା ପ୍ରସନ୍ନମନେ ବିଭବ-ଦାନଦ୍ୱାରା ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ପ୍ରୀତ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 77

गजाश्वरथररत्नैश्च ग्रामक्षेत्रधनादिभिः । यदि मन्त्री न तुष्येत तदानर्थो महीपतेः ॥ ७७ ॥

ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ରଥ, ରତ୍ନ, ଗ୍ରାମ, କ୍ଷେତ୍ର, ଧନ ଆଦି ଦେଲେ ମଧ୍ୟ ଯଦି ମନ୍ତ୍ରୀ ତୁଷ୍ଟ ନ ହୁଅନ୍ତି, ତେବେ ରାଜାଙ୍କୁ ଅନର୍ଥ ଆସେ।

Verse 78

जायते तस्य राष्ट्रेषु प्राणेभ्योऽपि महाभयम् । अष्टोत्तरशतमूलमन्त्रमन्त्रितभस्मना ॥ ७८ ॥

ତାହାର ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକରେ ପ୍ରାଣଭୟଠାରୁ ମଧ୍ୟ ବଡ଼ ମହାଭୟ ଜନ୍ମେ, ଯେତେବେଳେ ମୂଳମନ୍ତ୍ରକୁ ୧୦୮ ଥର ଜପ କରି ମନ୍ତ୍ରିତ ଭସ୍ମଦ୍ୱାରା (କ୍ରିୟା) କରାଯାଏ।

Verse 79

नाशयेन्मूषिकालूतावृश्चिकाद्युत्थितं विषम् । लिप्ताङ्गः सर्वरोगैश्च मुच्यते नात्र संशयः ॥ ७९ ॥

ଏହା ମୂଷିକ, ଲୂତା, ବୃଶ୍ଚିକ ଆଦିଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ବିଷକୁ ନାଶ କରେ। ଏହା ଦେହରେ ଲେପ କଲେ ସମସ୍ତ ରୋଗରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 80

सेवन्तीकुसुमैर्हुत्वा महतीं श्रियमाप्नुयात् । औदुम्बरसमिद्भिस्तु भवेद्धान्यसमृद्धिमान् ॥ ८० ॥

ସେବନ୍ତୀ କୁସୁମରେ ହୋମ କଲେ ମହା ଶ୍ରୀ-ସମୃଦ୍ଧି ଲଭ୍ୟ ହୁଏ; ଔଦୁମ୍ବର ସମିଧାରେ ହୋମ କଲେ ଧାନ୍ୟ-ସମୃଦ୍ଧି ମିଳେ।

Verse 81

अपूपलक्षहोमे तु भवेद्वैश्रवणोपमः । क्रुद्धस्य सन्निधौ राज्ञो जपेदष्टोत्तरं शतम् ॥ ८१ ॥

ଅପୂପର ଲକ୍ଷ ଆହୁତି ହୋମ କଲେ ସାଧକ ବୈଶ୍ରବଣ (କୁବେର) ସମ ଧନସମୃଦ୍ଧି ପାଏ; କ୍ରୁଦ୍ଧ ରାଜାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ମନ୍ତ୍ର ୧୦୮ ଥର ଜପ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 82

सद्यो नैर्मल्यमाप्नोति प्रसादं चाधिगच्छति । कुन्दप्रसूनैरुदयं मोचाभिर्विघ्ननाशनम् ॥ ८२ ॥

ଏହାଦ୍ୱାରା ସାଧକ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ନିର୍ମଳତା ଲଭେ ଓ ଭଗବତ୍-ପ୍ରସାଦ ପାଏ। କୁନ୍ଦ ପୁଷ୍ପରେ ହୋମ କଲେ ଉନ୍ନତି ଓ ଶ୍ରୀବୃଦ୍ଧି; କଦଳୀ ମୋଚା ଅର୍ପଣେ ବିଘ୍ନନାଶ ହୁଏ।

Verse 83

तुलसीपत्रहोमेन महतीं कीर्तिमाप्नुयात् । शाल्युत्थसक्तुहोमेन वशयेदखिलं जगत् ॥ ८३ ॥

ତୁଳସୀ ପତ୍ରର ହୋମରେ ମହାକୀର୍ତ୍ତି ଲଭ୍ୟ ହୁଏ; ଧାନ (ଚାଉଳ) ଉତ୍ପନ୍ନ ସକ୍ତୁ (ଭଜା ଅନ୍ନଚୂର୍ଣ୍ଣ) ହୋମରେ ସମଗ୍ର ଜଗତ୍ ବଶ ହୁଏ।

Verse 84

मधूकपुष्पैरिष्टं स्यात्स्तम्भनं धात्रिखण्डकैः । दधिमध्वाज्यमिश्रां तु गुडूचीं चतुरङ्गुलाम् ॥ ८४ ॥

ମଧୂକ ପୁଷ୍ପରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଇଷ୍ଟ (କିଣ୍ୱିତ ଔଷଧ) ହିତକର ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଧାତ୍ରୀ (ଆମଳକୀ) ଖଣ୍ଡରେ ସ୍ତମ୍ଭନ ପ୍ରଭାବ ହୁଏ। ଏବଂ ଦହି, ମଧୁ, ଘୃତ ମିଶାଇ ଚାରି ଅଙ୍ଗୁଳ ପ୍ରମାଣ ଗୁଡୂଚୀ ସେବନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 85

जुहुयादयुतं योऽसौ शतं जीवति रोगजित् । शनैश्चरदिनेऽश्वत्थं स्पृष्ट्वा चाष्टोत्तरं शतम् ॥ ८५ ॥

ଯେ ଅଗ୍ନିରେ ଦଶହଜାର ଆହୁତି ଦିଏ, ସେ ରୋଗକୁ ଜୟ କରି ଶତବର୍ଷ ଜୀବେ। ଏବଂ ଶନୈଶ୍ଚର ଦିନ (ଶନିବାର) ଅଶ୍ୱତ୍ଥକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରି ଏକଶେ ଆଠଥର ଏହା କରୁ।

Verse 86

जपेज्जित्वा सोऽपमृत्युं शतवर्षाणि जीवति । अथ ते सम्प्रवक्ष्यामि यन्त्रं त्रैलोक्यमोहनम् ॥ ८६ ॥

ଏହି ଜପ ଦ୍ୱାରା ସେ ଅପମୃତ୍ୟୁକୁ ଜୟ କରି ଶତବର୍ଷ ଜୀବେ। ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ‘ତ୍ରୈଲୋକ୍ୟମୋହନ’ ନାମକ ଯନ୍ତ୍ରଟି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କହିବି।

Verse 87

यस्य सन्धारणादेव भवेयुः सर्वसम्पदः । श्वेतभूर्ज्जे लिखेत्पद्मं द्वात्रिंशत्सिंहसंयुतम् ॥ ८७ ॥

ଏହାକୁ ଧାରଣ କରିବାମାତ୍ରେ ସମସ୍ତ ସମ୍ପଦ ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ। ଶ୍ୱେତ ଭୂର୍ଜପତ୍ରରେ ବତ୍ତିଶ ସିଂହଯୁକ୍ତ ପଦ୍ମ ଅଙ୍କନ କର।

Verse 88

मध्ये सिंहे स्वबीजं च लिखेत्पूर्ववदेव तु । श्रीबीजेन तु संवेद्य वलयत्रयसंयुतम् ॥ ८८ ॥

ମଧ୍ୟରେ ସିଂହାକୃତି ଭିତରେ ପୂର୍ବବତ୍ ନିଜ ବୀଜାକ୍ଷର ଲେଖ। ପରେ ଶ୍ରୀବୀଜ ଦ୍ୱାରା ସଂସ୍କାର କରି ତିନିଟି ବଲୟ ସହିତ ଯୁକ୍ତ କର।

Verse 89

पाशाङ्कुशैश्च संवेष्ट्य पूजयेद्यन्त्रमुत्तमम् । त्रैलोक्यमोहनं नाम सर्वकामार्थसाधनम् ॥ ८९ ॥

ପାଶ ଓ ଅଙ୍କୁଶ ଦ୍ୱାରା ଘେରି ସେଇ ଉତ୍ତମ ଯନ୍ତ୍ରକୁ ପୂଜା କର। ‘ତ୍ରୈଲୋକ୍ୟମୋହନ’ ନାମକ ଏହା ସମସ୍ତ କାମ୍ୟାର୍ଥ ସାଧନ କରେ।

Verse 90

चक्रराजं महाराजं सर्वचक्रेश्वरेश्वरम् । धारणाज्जयमाप्नोति सत्यं सत्यं न संशयः ॥ ९० ॥

ଚକ୍ରରାଜ—ମହାରାଜ ଓ ସମସ୍ତ ଚକ୍ରାସ୍ତ୍ରର ଈଶ୍ୱର-ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଧାରଣ କଲେ ବିଜୟ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ। ଏହା ସତ୍ୟ, ସତ୍ୟ ହିଁ; ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 91

अथ यन्त्रान्तरं वक्ष्ये शुणु नारद सिद्धिदम् । अष्टारं विलिखेद्यन्त्रं श्लक्ष्णं कर्णिकया युतम् ॥ ९१ ॥

ଏବେ ମୁଁ ଅନ୍ୟ ଯନ୍ତ୍ର କହୁଛି; ଶୁଣ, ହେ ନାରଦ—ଏହା ସିଦ୍ଧିର ଉପାୟ। ଆଠ ଆରାଯୁକ୍ତ, ମସୃଣ ଓ କର୍ଣିକା (ମଧ୍ୟ-ନାଭି)ସହିତ ଯନ୍ତ୍ର ଅଙ୍କନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 92

मूलमन्त्रं लिखेत्तत्र प्रणवेन समन्वितम् । एकाक्षरं नारसिंहं मध्ये चैव ससाध्यकम् ॥ ९२ ॥

ସେଠାରେ ପ୍ରଣବ (ଓଁ) ସହିତ ମୂଳମନ୍ତ୍ର ଲେଖିବା ଉଚିତ। ଏବଂ ମଧ୍ୟରେ ଏକାକ୍ଷର ନାରସିଂହ ମନ୍ତ୍ରକୁ, ସାଧ୍ୟ (ଅଭୀଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ) ସହ ଲେଖିବା ଉଚିତ।

Verse 93

जपेदष्टसहस्रं तु सूत्रेणावेष्ट्य तद्बहिः । स्वर्णरौप्यसुताम्रैश्च वेष्टयेत्क्रमतः सुधीः ॥ ९३ ॥

ତାପରେ ଆଠ ସହସ୍ର ଜପ କରି, ତାହାର ବାହାରେ ସୂତ୍ରଦ୍ୱାରା ଘେରିବା ଉଚିତ। ପରେ ସୁଧୀ ସାଧକ କ୍ରମେ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ, ରୌପ୍ୟ ଓ ତାମ୍ରଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ବେଷ୍ଟନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 94

लाक्षया वेष्टितं कृत्वा पुनर्मन्त्रेण मन्त्रयेत् । कण्ठे भुजे शिखायां वा धारयेद्यन्त्रमुत्तमम् ॥ ९४ ॥

ଲାକ୍ଷାଦ୍ୱାରା ବେଷ୍ଟିତ କରି, ପୁନଃ ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ଅଭିମନ୍ତ୍ରିତ କରିବା ଉଚିତ। ତାପରେ ସେଇ ଉତ୍ତମ ଯନ୍ତ୍ରକୁ କଣ୍ଠରେ, ଭୁଜାରେ କିମ୍ବା ଶିଖାରେ ଧାରଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 95

नरनारीनरेन्द्रा श्च सर्वे स्युर्वशगा भुवि । दुष्टास्तं नैव बाधन्ते पिशाचोरगराक्षसाः ॥ ९५ ॥

ପୃଥିବୀରେ ନର-ନାରୀ ଓ ନରେନ୍ଦ୍ର ସମସ୍ତେ ତାହାର ବଶରେ ପଡ଼ନ୍ତି। ଦୁଷ୍ଟମାନେ ତାକୁ କେବେ ବାଧା ଦିଅନ୍ତି ନାହିଁ—ପିଶାଚ, ସର୍ପ, ରାକ୍ଷସ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।

Verse 96

यन्त्रराजप्रसादेन सर्वत्र जयमाप्नुयात् । अथान्यत्सम्प्रवक्ष्यामि यन्त्रं सर्ववशङ्करम् ॥ ९६ ॥

‘ଯନ୍ତ୍ରରାଜ’ର ପ୍ରସାଦରେ ସାଧକ ସର୍ବତ୍ର ଜୟ ପାଏ। ଏବେ ମୁଁ ଆଉ ଏକ ଯନ୍ତ୍ର କହୁଛି—ଯାହା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବଶ କରେ।

Verse 97

द्वादशारं महाचक्रं पूर्ववद्विलिखेत्सुधीः । मात्राद्वादशसम्भिन्नदलेन विलिखेद्बुधः ॥ ९७ ॥

ସୁଧୀ ସାଧକ ପୂର୍ବୋକ୍ତ ବିଧିରେ ଦ୍ୱାଦଶ ଅରଯୁକ୍ତ ମହାଚକ୍ର ଅଙ୍କନ କରୁ। ବୁଧଜନ ତାହାକୁ ଦ୍ୱାଦଶ ମାତ୍ରାରେ ବିଭକ୍ତ ଦଳସହ ରେଖାଙ୍କନ କରୁ।

Verse 98

मध्ये मन्त्रं शक्तियुक्तं श्रीबीजेन तु वेष्टयेत् । कालान्तकं नाम चक्रं सुरासुरवशङ्करम् ॥ ९८ ॥

ମଧ୍ୟରେ ଶକ୍ତିଯୁକ୍ତ ମନ୍ତ୍ର ସ୍ଥାପନ କରି, ତାହାକୁ ‘ଶ୍ରୀ’ ବୀଜରେ ବେଷ୍ଟନ କର। ଏହା ‘କାଲାନ୍ତକ’ ନାମକ ଚକ୍ର; ଦେବ ଓ ଅସୁର ଉଭୟଙ୍କୁ ବଶ ଓ ଭୟଭୀତ କରେ।

Verse 99

चक्रमुल्लेखयेद्भूर्जे सर्वशत्रुनिवारणम् । यस्य धारणमात्रेण सर्वत्र विजयी भवेत् ॥ ९९ ॥

ଭୂର୍ଜପତ୍ରରେ ଚକ୍ର ଉଲ୍ଲେଖ କର; ଏହା ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ନିବାରେ। ଏହାକୁ ଧାରଣ କରିବାମାତ୍ରେ ମନୁଷ୍ୟ ସର୍ବତ୍ର ବିଜୟୀ ହୁଏ।

Verse 100

अथ सर्वेष्टदं ज्वालामालिसंज्ञं वदाम्यहम् । बीजं हृद्भगवान्ङेन्तो नरसिंहाय तत्परम् ॥ १०० ॥

ଏବେ ମୁଁ ‘ଜ୍ୱାଲାମାଲୀ’ ନାମକ ସର୍ବେଷ୍ଟ-ପ୍ରଦ ମନ୍ତ୍ର କହୁଛି। ଏହାର ବୀଜ ହେଉଛି ହୃଦୟ-ମନ୍ତ୍ର ‘ଭଗବାନ୍ …’, ଯାହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶ୍ରୀନରସିଂହଙ୍କୁ ନିବେଦିତ।

Verse 101

ज्वालिने मालिने दीप्तदंष्ट्राय अग्निने पदम् । त्राय सर्वादिरक्षोघ्नाय च नः सर्वभूपदम् ॥ १०१ ॥

ଜ୍ୱାଲାମୟ, ମାଳାଧାରୀ, ଦୀପ୍ତ ଦଂଷ୍ଟ୍ରାଯୁକ୍ତ ଅଗ୍ନିରୂପ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଏହି ପଦ ଅର୍ପିତ। ହେ ଆଦିରୁ ସର୍ବ ଶତ୍ରୁ-ରକ୍ଷୋଘ୍ନ, ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର; ସମସ୍ତ ଜୀବଙ୍କ ପାଇଁ ଆମର ଆଶ୍ରୟ ଓ ଆଧାର ହେଉ।

Verse 102

हरिर्विनाशनायान्ते सर्वज्वरविनाशनः । नामान्ते दहयुग्मं च पचद्वयमुदीरयेत् ॥ १०२ ॥

ଶେଷରେ ବିନାଶାର୍ଥେ ‘ହରି’ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବ—ସେ ସର୍ବ ଜ୍ୱରବିନାଶକ। ଏବଂ ନାମାନ୍ତେ ‘ଦହ ଦହ’ ଯୁଗ୍ମ ଓ ‘ପଚ ପଚ’ ଦ୍ୱୟ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବ।

Verse 103

रक्षयुग्मं च वर्मास्त्रठद्वयान्तो ध्रुवादिकः । अष्टषष्ट्यक्षरैः प्रोक्तो ज्वालामाली मनूत्तमः ॥ १०३ ॥

ଧ୍ରୁବାଦି ଅକ୍ଷରରୁ ଆରମ୍ଭ, ‘ରକ୍ଷା’ ଯୁଗ୍ମଯୁକ୍ତ, ଏବଂ ‘ବର୍ମ–ଅସ୍ତ୍ର’ ପଦରେ ଦ୍ୱି ‘ଠ’ ଦ୍ୱାରା ଶେଷ—ଏହି ଉତ୍ତମ ମନ୍ତ୍ର ‘ଜ୍ୱାଲାମାଲୀ’ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି; ଏହା ଅଷ୍ଟଷଷ୍ଟି ଅକ୍ଷରର, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ।

Verse 104

पुण्यादिकं तु पूर्वोक्तं त्रयोदशभिरक्षरैः । पङिक्तभी रुद्र सङ्ख्याकैरष्टादशभिरक्षरैः ॥ १०४ ॥

ପୂର୍ବୋକ୍ତ ‘ପୁଣ୍ୟ’ ଆଦି ମନ୍ତ୍ର ତ୍ରୟୋଦଶ ଅକ୍ଷରର ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି। ଏବଂ ପଙ୍କ୍ତିରେ ରୁଦ୍ର-ସଂଖ୍ୟା ଅନୁସାରେ ବିନ୍ୟସ୍ତ ଯାହା, ତାହା ଅଷ୍ଟାଦଶ ଅକ୍ଷରର।

Verse 105

भानुभिः करणैर्मन्त्री वरेरंगानि कल्पयेत् । पूर्वोक्तरूपिणं ज्वालामालिनं नृहरिं स्मरेत् ॥ १०५ ॥

ମନ୍ତ୍ରରୂପ କିରଣ ଓ କରଣ-ନ୍ୟାସ ମୁଦ୍ରାଦ୍ୱାରା ସାଧକ ଦେବତାଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ନ୍ୟାସରେ ସ୍ଥାପନ କରୁ। ପରେ ପୂର୍ବୋକ୍ତ ରୂପଧାରୀ, ଜ୍ୱାଲାମାଳାଭୂଷିତ ନୃହରିଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରୁ।

Verse 106

लक्षं जपो दशांशं च जुहुयात्कपिलाधृतैः । रौद्रा पस्मारभूतादिनाशकोऽय मनूत्तमः ॥ १०६ ॥

ଏକ ଲକ୍ଷ ଜପ କରି, ତାହାର ଦଶାଂଶ କପିଳା ଗାଈର ଘୃତଦ୍ୱାରା ଅଗ୍ନିରେ ହୋମ କରିବା ଉଚିତ। ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଏହି ‘ରୌଦ୍ରା’ ଉତ୍ତମ ମନ୍ତ୍ର ଅପସ୍ମାର ଓ ଭୂତାଦି ଉପଦ୍ରବ ନାଶ କରେ।

Verse 107

प्राणो माया नृसिहश्च सृष्टिर्ब्रह्मास्त्रमीरितः । षडक्षरो महामन्त्रः सर्वाभीष्टप्रदायकः ॥ १०७ ॥

ଏହାର ଅକ୍ଷରଗୁଡ଼ିକ ‘ପ୍ରାଣ’, ‘ମାୟା’, ‘ନୃସିଂହ’ ଓ ‘ସୃଷ୍ଟି’କୁ ସୂଚାଏ; ଏହାକୁ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି। ଏହି ଷଡକ୍ଷର ମହାମନ୍ତ୍ର ସମସ୍ତ ଅଭୀଷ୍ଟ ଦାନ କରେ।

Verse 108

मुनिर्ब्रह्मा तथा छन्दः पङिक्तर्देवो नृकेसरी । षड्दीर्घभाजा बीजेन षडङ्गानि समाचरेत् ॥ १०८ ॥

ଏହାର ଋଷି ବ୍ରହ୍ମା, ଛନ୍ଦ ପଙ୍କ୍ତି, ଏବଂ ଦେବତା ନୃକେସରୀ (ନୃସିଂହ)। ଛଅ ଦୀର୍ଘସ୍ୱରଯୁକ୍ତ ବୀଜମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ଷଡଅଙ୍ଗ-ନ୍ୟାସ ବିଧିପୂର୍ବକ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 109

पूर्वोक्तेनैव विधिना ध्यानं पूजां समाचरेत् । सिद्धेन मनुनानेन सर्वसिद्धिर्भवेन्नृणाम् ॥ १०९ ॥

ପୂର୍ବୋକ୍ତ ବିଧି ଅନୁସାରେ ଧ୍ୟାନ ଓ ପୂଜାକୁ ଯଥାବିଧି ଆଚରଣ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ସିଦ୍ଧ ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ଲଭ୍ୟ ହୁଏ।

Verse 110

रमाबीजादिकोऽनुष्टुप् त्रयस्त्रिंशार्णवान्मनुः । प्रजापतिर्मुनिश्च्छन्दोऽनुष्टुप् लक्ष्मीनृकेसरी ॥ ११० ॥

ରମା (ଲକ୍ଷ୍ମୀ) ବୀଜରୁ ଆରମ୍ଭ ହେଉଥିବା ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍ ଛନ୍ଦରେ। ଏହା ତେତ୍ରିଶ ଅକ୍ଷରର ମନୁ; ଋଷି ପ୍ରଜାପତି; ଛନ୍ଦ ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍; ଏବଂ ଅଧିଦେବତା ଲକ୍ଷ୍ମୀ–ନୃକେସରୀ (ଲକ୍ଷ୍ମୀସହ ନରସିଂହ)।

Verse 111

देवता च पदैः सर्वेणाङ्गकल्पनमीरितम् । विन्यस्यैवं तु पञ्चाङ्गं स्वात्मरक्षां समाचरेत् ॥ १११ ॥

ଦେବତାଙ୍କ ପଦମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗରେ ବିନ୍ୟାସ-କଳ୍ପନା କୁହାଯାଇଛି। ଏଭଳି ପଞ୍ଚାଙ୍ଗ-ନ୍ୟାସ କରି ପରେ ସ୍ୱାତ୍ମରକ୍ଷା ଆଚରଣ କରିବ।

Verse 112

संस्पृशन् दक्षिणं बाहुं शरभस्य मनुं जपेत् । प्रणवो हृच्छिवायेति महते शरभाय च ॥ ११२ ॥

ଡାହାଣ ବାହୁକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରି ଶରଭର ମନୁ ଜପ କରିବ—ପ୍ରଣବ ‘ଓଁ’ ପୂର୍ବକ ‘ହୃଚ୍ଛିବାୟ’ କହି, ଶେଷରେ ‘ମହତେ ଶରଭାୟ’ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବ।

Verse 113

वह्निप्रियान्तो मन्त्रस्तु रक्षार्थे समुदाहृतः । अथवा राममन्त्रान्ते परं क्षद्वितयं पठेत् ॥ ११३ ॥

‘ବହ୍ନିପ୍ରିୟା’ ଶବ୍ଦରେ ଶେଷ ହେଉଥିବା ମନ୍ତ୍ର ରକ୍ଷାର୍ଥେ କୁହାଯାଇଛି। କିମ୍ବା ରାମମନ୍ତ୍ରର ଶେଷରେ ‘କ୍ଷ’ ଅକ୍ଷର ଦୁଇଥର ପଢ଼ିବ।

Verse 114

अथवा केशवाद्यैस्तु रक्षां कुर्यात्प्रयत्नतः । केशवः पातु पादौ मे जङ्घे नारायणोऽवतु ॥ ११४ ॥

କିମ୍ବା କେଶବ ଆଦି ନାମମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯତ୍ନପୂର୍ବକ ରକ୍ଷା କରିବ—କେଶବ ମୋ ପାଦଦ୍ୱୟକୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ, ନାରାୟଣ ମୋ ଜଂଘା (ପିଣ୍ଡଳି)କୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ।

Verse 115

माधवो मे कटिं पातु गोविन्दो गुह्यमेव च । नाभिं विष्णुश्च मे पातु जठरं मधुसूदनः ॥ ११५ ॥

ମାଧବ ମୋ କଟିକୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ; ଗୋବିନ୍ଦ ମୋ ଗୁହ୍ୟ ଅଙ୍ଗକୁ ମଧ୍ୟ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ। ବିଷ୍ଣୁ ମୋ ନାଭିକୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ; ମଧୁସୂଦନ ମୋ ଜଠରକୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ।

Verse 116

ऊरू त्रिविक्रमः पातु हृदयं पातु मे नरः । श्रीधरः पातु कण्ठं च हृषीकेशो मुखं मम ॥ ११६ ॥

ତ୍ରିବିକ୍ରମ ମୋ ଊରୁକୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ; ନର ମୋ ହୃଦୟକୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ। ଶ୍ରୀଧର ମୋ କଣ୍ଠକୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ; ହୃଷୀକେଶ ମୋ ମୁହଁକୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ।

Verse 117

पद्मनाभः स्तनौ पातु शीर्षं दामोदरोऽवतु । एवं विन्यस्य चाङ्गेषु जपकाले तु साधकः ॥ ११७ ॥

ପଦ୍ମନାଭ ମୋ ସ୍ତନକୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ; ଦାମୋଦର ମୋ ଶିରକୁ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ। ଏଭଳି ଅଙ୍ଗେଅଙ୍ଗେ ନ୍ୟାସ କରି, ସାଧକ ଯଥାକାଳେ ଜପ କରୁ।

Verse 118

निर्भयो जायते भूतवेतालग्रहराक्षसात् । पुनर्न्यसेत्प्रयत्नेन ध्यानं कुर्वन्समाहितः ॥ ११८ ॥

ସେ ଭୂତ, ବେତାଳ, ଗ୍ରହ ଓ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ନେଇ ନିର୍ଭୟ ହୁଏ। ପରେ ପ୍ରୟତ୍ନରେ ପୁନର୍ବାର ନ୍ୟାସ କରି, ସମାହିତ ହୋଇ ଧ୍ୟାନ କରୁ।

Verse 119

पुरस्तात्केशवः पातु चक्री जांबूनदप्रभः । पश्चान्नारायणः शङ्खी नीलजीमूतसन्निभः ॥ ११९ ॥

ପୂର୍ବଦିଗରେ ଚକ୍ରଧାରୀ, ଜାମ୍ବୂନଦ ସୁବର୍ଣ୍ଣପ୍ରଭା ସଦୃଶ କେଶବ ମୋତେ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ। ପଶ୍ଚିମେ ପଛଦିଗରୁ, ଶଙ୍ଖଧାରୀ ନୀଳମେଘସଦୃଶ ନାରାୟଣ ମୋତେ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ।

Verse 120

ऊर्द्ध्वमिन्दीवरश्यामो माधवस्तु गदाधरः । गोविन्दो दक्षिणे पार्श्वे धन्वी चन्द्र प्रभो महान् ॥ १२० ॥

ଉପରେ ଇନ୍ଦୀବର-ଶ୍ୟାମ, ଗଦାଧାରୀ ମାଧବ ବିରାଜିତ। ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱେ ଗୋବିନ୍ଦ—ମହାନ, ଚନ୍ଦ୍ରପ୍ରଭା ସଦୃଶ ଦୀପ୍ତ, ଧନୁର୍ଧାରୀ—ଅବସ୍ଥିତ।

Verse 121

उत्तरे हलधृग्विष्णुः पद्मकिञ्जल्कमसन्निभः । आग्नेय्यामरविन्दाक्षो मुसली मधुसूदनः ॥ १२१ ॥

ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ହଳଧାରୀ ବିଷ୍ଣୁ—ପଦ୍ମପରାଗ ସଦୃଶ କାନ୍ତିଯୁକ୍ତ। ଆଗ୍ନେୟ ଦିଗରେ ଅରବିନ୍ଦାକ୍ଷ, ମୁସଳଧାରୀ ମଧୁସୂଦନ ବିରାଜିତ।

Verse 122

त्रिविक्रमः खड्गपाणिर्नैरृत्यां ज्वलनप्रभः । वायव्यां माधवो वज्री तरुणादित्यसन्निभः ॥ १२२ ॥

ନୈଋତ୍ୟ ଦିଗରେ ଖଡ୍ଗପାଣି ତ୍ରିବିକ୍ରମ—ଜ୍ୱଲନ୍ତ ଅଗ୍ନିପ୍ରଭା ସଦୃଶ ଦୀପ୍ତ। ବାୟବ୍ୟ ଦିଗରେ ବଜ୍ରଧାରୀ ମାଧବ—ନବୋଦିତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ।

Verse 123

एशान्यां पुण्डरीकाक्षः श्रीधरः पट्टिशायुधः । विद्युत्प्रभो हृषीकेश ऊर्द्ध्वे पातु समुद्गरः ॥ १२३ ॥

ଇଶାନ୍ୟ ଦିଗରେ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷ ଶ୍ରୀଧର—ପଟ୍ଟିଶ ଆୟୁଧଧାରୀ—ମୋତେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ଉପରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ପ୍ରଭ ହୃଷୀକେଶ—ସମୁଦ୍ଗର ଆୟୁଧସହ—ମୋତେ ପାଳନ କରନ୍ତୁ।

Verse 124

अधश्च पद्मनाभो मे सहस्रांशुसमप्रभः । सर्वायुधः सर्वशक्तिः सर्वाद्यःसर्वतोमुखः ॥ १२४ ॥

ମୋର ତଳେ ପଦ୍ମନାଭ ବିରାଜିତ, ସହସ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ ପ୍ରଭାଶାଳୀ। ସେ ସର୍ବାୟୁଧଧାରୀ, ସର୍ବଶକ୍ତିମାନ, ସର୍ବାଦି ଓ ସର୍ବତୋମୁଖ।

Verse 125

इन्द्र गोपप्रभः पायात्पाशहस्तोऽपराजितः । स बाह्याभ्यन्तरे देहमव्याद्दामोदरो हरिः ॥ १२५ ॥

ଇନ୍ଦ୍ରଗୋପ ସଦୃଶ ଦୀପ୍ତିମାନ, ପାଶହସ୍ତ, ଅପରାଜିତ ଶ୍ରୀହରି ମୋତେ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ; ଦାମୋଦର ହରି ମୋ ଦେହକୁ ବାହ୍ୟ‑ଆଭ୍ୟନ୍ତରେ ରକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ।

Verse 126

एवं सर्वत्र निश्छिद्रं नामद्वादशपञ्जरम् । प्रविष्टोऽह न मे किञ्चिद्भयमस्ति कदाचन ॥ १२६ ॥

ଏଭଳି ସର୍ବତ୍ର ନିଶ୍ଛିଦ୍ର ‘ଦ୍ୱାଦଶ ନାମ’ ପଞ୍ଜରରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ମୋର କେବେ ବି କିଛିର ଭୟ ନାହିଁ।

Verse 127

एवं रक्षां विधायाथ दुर्द्धर्षो जायते नरः । सर्वेषु नृहरेर्मन्त्रवर्गेष्वेवं विधिर्मतः ॥ १२७ ॥

ଏଭଳି ରକ୍ଷାବିଧାନ କରିଲେ ନର ଦୁର୍ଧର୍ଷ (ଅଜେୟ) ହୁଏ। ନୃହରି (ନରସିଂହ)ଙ୍କ ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ରବର୍ଗ ପାଇଁ ଏହି ବିଧି ମନ୍ୟ।

Verse 128

पूर्वोक्तविधिना सर्वं ध्यानपूजादिकं चरेत् । जितं ते पुण्डरीकाक्ष नमस्ते विश्वभावन ॥ १२८ ॥

ପୂର୍ବୋକ୍ତ ବିଧି ଅନୁସାରେ ଧ୍ୟାନ, ପୂଜା ଆଦି ସବୁ କରିବା ଉଚିତ। ‘ଜୟ ତୁମକୁ, ହେ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷ; ନମସ୍କାର ତୁମକୁ, ହେ ବିଶ୍ୱଭାବନ!’

Verse 129

नमस्तेऽस्तु हृषीकेश महापुरुष ते नमः । इत्थं सम्प्रार्थ्य जप्त्वा च पठित्वा विसृजेद्विभुम् ॥ १२९ ॥

ନମସ୍କାର ତୁମକୁ, ହେ ହୃଷୀକେଶ; ହେ ମହାପୁରୁଷ, ତୁମକୁ ନମଃ। ଏଭଳି ପ୍ରାର୍ଥନା କରି, ଜପ ଓ ପାଠ କରି, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ବିଧିବତ୍ ଭାବେ ସମାପ୍ତ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 130

एवं सिद्धे मनौ मन्त्री जायते सम्पदां पदम् । जयद्वयं श्रीनृसिंहेत्यष्टार्णोऽय मनूत्तमः ॥ १३० ॥

ଏହି ମନ୍ତ୍ର ସିଦ୍ଧ ହେଲେ ସାଧକ ସମ୍ପଦା ଓ ସିଦ୍ଧିର ପଦରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୁଏ। ଏହା ପରମ ଅଷ୍ଟାକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର— “ଜୟ-ଦ୍ୱୟମ୍—ଶ୍ରୀ-ନୃସିଂହ”।

Verse 131

मुनिर्ब्रह्माथ गायत्री छन्दः प्रोक्तोऽस्य देवता । श्रीमाञ्जयनृसिंहस्तु सर्वाभीष्टप्रदायकः ॥ १३१ ॥

ଏହି ମନ୍ତ୍ରର ଋଷି ବ୍ରହ୍ମା, ଛନ୍ଦ ଗାୟତ୍ରୀ, ଏବଂ ଦେବତା ଶ୍ରୀମାନ୍ ଜୟ-ନୃସିଂହ—ଯିଏ ସମସ୍ତ ଅଭୀଷ୍ଟ ଦାନ କରନ୍ତି।

Verse 132

सेन्दुगोविन्दपूर्वेण वियता सेन्दुनापुनः । षड्दीर्घाढ्ये न कुर्वीत षडंगानि विशालधीः ॥ १३२ ॥

ଛଅ ଦୀର୍ଘ ସ୍ୱରରେ ଅତିଭାରିତ ପାଠରେ ବିବେକୀ ଜପକ ଷଡ଼ଙ୍ଗ-ରଚନା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ‘ସେନ୍ଦୁ–ଗୋବିନ୍ଦ’ କ୍ରମର ପୂର୍ବନିୟମ ଅନୁସାରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଅବକାଶରେ ପୁନଃ ମାତ୍ରା ମାପିବ।

Verse 133

ततो ध्यायेद्धृदि विभुं नृसिंहं चन्द्र शेखरम् ॥ १३३ ॥

ତାପରେ ହୃଦୟରେ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ପ୍ରଭୁ ନୃସିଂହଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ୍; ଯିଏ ଶିରେ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି।

Verse 134

श्रीमन्नृकेसरितनो जगदेकबन्धो श्रीनीलकण्ठ करुणार्णव सामराज । वह्नीन्दुतीव्रकरनेत्र पिनाकपाणे शीतांशुशेखर रमेश्वर पाहि विष्णो ॥ १३४ ॥

ହେ ଶ୍ରୀମାନ୍ ନର-କେସରୀ-ତନୁ! ହେ ଜଗତର ଏକମାତ୍ର ବନ୍ଧୁ! ହେ ଶ୍ରୀନୀଳକଣ୍ଠ, କରୁଣା-ସାଗରର ସାମ୍ରାଟ! ଅଗ୍ନି ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ସମ ତୀବ୍ର ନେତ୍ରଧାରୀ, ପିନାକପାଣେ! ହେ ଶୀତାଂଶୁଶେଖର, ରମେଶ୍ୱର! ହେ ବିଷ୍ଣୋ, ମୋତେ ରକ୍ଷା କର।

Verse 135

ध्यात्वैवं प्रजपेल्लक्षाष्टकं मन्त्री दशांशतः । साज्येन पायसान्नेन जुहुयात्प्राग्वदर्चनम् ॥ १३५ ॥

ଏଭଳି ଧ୍ୟାନ କରି ମନ୍ତ୍ରସାଧକ ଲକ୍ଷାଷ୍ଟକ (ଏକ ଲକ୍ଷ ଆଠ ହଜାର) ଜପ କରିବ। ପରେ ତାହାର ଦଶମାଂଶ ଅନୁସାରେ ଘିଅ ଓ ପାୟସ-ଅନ୍ନରେ ହୋମ କରି, ପୂର୍ବୋକ୍ତ ପ୍ରକାରେ ପୂଜା କରିବ।

Verse 136

तारो माया स्वबीजान्ते कर्णोग्रं वीरमीरयेत् । महाविष्णुं ततो ब्रूयाज्ज्वलन्तं सर्वतोमुखम् ॥ १३६ ॥

ପ୍ରଣବ ଓ ମାୟା (ହ୍ରୀଂ) ନେଇ, ନିଜ ବୀଜାକ୍ଷରରେ ଶେଷ କରି, କାନର ଅଗ୍ରଭାଗରେ ମୃଦୁସ୍ୱରେ ‘ବୀର’ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବ। ପରେ ସର୍ବତୋମୁଖ ଜ୍ୱଲନ୍ତ ମହାବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରି ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବ।

Verse 137

स्फुरद्द्वयं प्रस्फुरेति द्वयं घोरपदं ततः । वदेद्घोरतरं ते तु तनुरूपं च ठद्वयम् ॥ १३७ ॥

ତାପରେ ‘ସ୍ଫୁରତ୍’ ଦ୍ୱୟ ଓ ‘ପ୍ରସ୍ଫୁରେତି’ ଦ୍ୱୟ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ପରେ ‘ଘୋର’ ପଦ କହିବ। ତା’ପରେ ‘ଘୋରତର’ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଶେଷରେ ସୂକ୍ଷ୍ମ-ତନୁରୂପ ‘ଠ’ ଦ୍ୱୟ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବ।

Verse 138

प्रचटद्वयमाभाष्य कहयुग्मन च मद्वयम् । बन्धद्वयं घातयेति द्वयं वर्मास्त्रमीरयेत् ॥ १३८ ॥

‘ପ୍ରଚଟ’ ଦୁଇଥର କହି, ପରେ ‘କହ’ ଯୁଗ୍ମ ଓ ‘ମ’ ଦୁଇଥର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବ। ତା’ପରେ ‘ବନ୍ଧ-ଦ୍ୱୟକୁ ଘାତ କର’—ଏହି ବାକ୍ୟକୁ ଦୁଇଥର କହି, ଏଭଳି ଭାବେ ବର୍ମାସ୍ତ୍ର (ରକ୍ଷା-ଅସ୍ତ୍ର ମନ୍ତ୍ର) ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବ।

Verse 139

नृसिंहं भीषणं भद्रं मृत्युमृत्युं नमाम्यहम् । पञ्चाशीत्यक्षरो मन्त्रो भजतामिष्टदायकः ॥ १३९ ॥

ମୁଁ ନୃସିଂହଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରୁଛି—ଅଧର୍ମୀଙ୍କ ପାଇଁ ଭୀଷଣ, ଭକ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଭଦ୍ର, ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁର ମଧ୍ୟ ମୃତ୍ୟୁ। ପଞ୍ଚାଶୀ ଅକ୍ଷରର ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଭଜନକାରୀଙ୍କୁ ଇଷ୍ଟଫଳ ଦେଇଥାଏ।

Verse 140

ऋषी ह्यघोरब्रह्माणौ तथा त्रिष्टुबनुष्टुभौ । छन्दसी च तथा घोरनृसिंहो देवता मतः ॥ १४० ॥

ଏହି ମନ୍ତ୍ରର ଋଷି ଅଘୋର ଓ ବ୍ରହ୍ମା; ଛନ୍ଦ ତ୍ରିଷ୍ଟୁଭ ଓ ଅନୁଷ୍ଟୁଭ; ଦେବତା ଘୋର ନୃସିଂହ ବୋଲି ମତ।

Verse 141

ध्यानार्चनादिकं चास्य कुर्यादानुष्टुभं सुधीः । विशेषान्मन्त्रवर्योऽय सर्वरक्षाकरो मतः ॥ १४१ ॥

ସୁଧୀ ଲୋକ ଏହା ପାଇଁ ଧ୍ୟାନ, ଅର୍ଚ୍ଚନ ଆଦି କରୁ ଏବଂ ଅନୁଷ୍ଟୁଭ ପାଠ/ଜପ କରୁ। ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନ୍ତ୍ର ବିଶେଷତଃ ସର୍ବଦିଗର ରକ୍ଷାକର ବୋଲି ମତ।

Verse 142

बीजं जययुगं पश्चान्नृसिंहेत्यष्टवर्णवान् । ऋषिः प्रजापतिश्चास्यानुष्टुप्छन्द उदाहृतम् ॥ १४२ ॥

ଏହାର ବୀଜ ‘ଜୟୟୁଗମ୍’ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି; ତାପରେ ‘ନୃସିଂହ’ ଏହି ଅଷ୍ଟବର୍ଣ୍ଣ ପଦ ଆସେ। ଏହାର ଋଷି ପ୍ରଜାପତି, ଛନ୍ଦ ଅନୁଷ୍ଟୁଭ ବୋଲି ଉଦାହୃତ।

Verse 143

विदारणनृसिंहोऽस्य देवता परिकीर्तितः । जं बीजं हं तथा शक्तिर्विनियोगोऽखिलाप्तये ॥ १४३ ॥

ଏହାର ଦେବତା ‘ବିଦାରଣ-ନୃସିଂହ’ ବୋଲି ପରିକୀର୍ତିତ। ‘ଜଂ’ ବୀଜ, ‘ହଂ’ ଶକ୍ତି; ଏହାର ବିନିଯୋଗ ଅଖିଲାପ୍ତି ପାଇଁ।

Verse 144

दीर्घाढ्येन नृसिंहेन षडङ्गन्यासमाचरेत् । रौद्रं ध्यायेन्नृसिंहं तु शत्रुवक्षोविदारणम् ॥ १४४ ॥

ଦୀର୍ଘଯୁକ୍ତ ନୃସିଂହମନ୍ତ୍ରରେ ଷଡଅଙ୍ଗ-ନ୍ୟାସ ଆଚରଣ କରିବା ଉଚିତ। ପରେ ରୌଦ୍ର ନୃସିଂହଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କର—ଯିଏ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ବକ୍ଷ ବିଦାରଣ କରନ୍ତି।

Verse 145

नखदंष्ट्रायुधं भक्ताभयदं श्रीनिकेतनम् । तप्तहाटककेशान्तज्वलत्पावकलोचनम् ॥ १४५ ॥

ଯାହାଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ନଖ ଓ ଦଂଷ୍ଟ୍ରା, ଯିଏ ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ଅଭୟ ଦାନ କରନ୍ତି, ଯିଏ ଶ୍ରୀ (ଲକ୍ଷ୍ମୀ)ଙ୍କ ନିକେତନ; ଯାହାଙ୍କ କେଶାଗ୍ର ତପ୍ତ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପରି ଦୀପ୍ତ ଓ ନୟନ ଅଗ୍ନି ପରି ଜ୍ୱଳନ୍ତ—ତାଙ୍କୁ ମୁଁ ଭଜେ।

Verse 146

वज्राधिकनखस्पर्श दिव्यसिंह नमोऽस्तु ते । मुनिर्ब्रह्मा समाख्यातोऽनुष्टुप्छन्दः समीरितः ॥ १४६ ॥

ବଜ୍ରଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରବଳ ନଖ-ସ୍ପର୍ଶ ଥିବା ହେ ଦିବ୍ୟ ସିଂହ! ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଏହି ମନ୍ତ୍ରର ଋଷି ବ୍ରହ୍ମା ବୋଲି ଘୋଷିତ, ଛନ୍ଦ ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।

Verse 147

देवतास्य रदार्णस्य दिव्यपूर्वो नृकेसरी । पादैश्चतुर्भिः सर्वेण पञ्चाङ्गानि समाचरेत् ॥ १४७ ॥

‘ରଦାର୍ଣ’ ଅକ୍ଷର-ସମୂହର ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ ଦେବତା ଦିବ୍ୟ-ପୂର୍ବକ ନୃକେସରୀ (ନୃସିଂହ) ଅଟନ୍ତି। ମନ୍ତ୍ରର ଚାରି ପାଦ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ନେଇ ବିଧିପୂର୍ବକ ପଞ୍ଚାଙ୍ଗ-ବିଧି ଆଚରଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 148

ध्यानपूजादिकं सर्वं प्राग्वत्प्रोक्तं मुनीश्वर । पूर्वोक्तानि च सर्वाणि कार्याण्यायान्ति सिद्धताम् ॥ १४८ ॥

ହେ ମୁନୀଶ୍ୱର! ଧ୍ୟାନ, ପୂଜା ଆଦି ସମସ୍ତ କର୍ମ ପୂର୍ବବତ୍ କୁହାଯାଇଛି; ଏବଂ ପୂର୍ବେ ଉକ୍ତ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ସିଦ୍ଧିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 149

तारो नमो भगवते नरसिंहाय हृच्च ते । जस्तेजसे आविराविर्भव वज्रनखान्ततः ॥ १४९ ॥

ॐ (ତାର)। ଭଗବତେ ନୃସିଂହାୟ ନମସ୍କାର। ଆପଣ ମୋ ହୃଦୟରେ ମଧ୍ୟ ବିରାଜନ୍ତୁ। ହେ ଜୟତେଜ! ବଜ୍ରସଦୃଶ ନଖାନ୍ତରୁ ପୁନଃ ପୁନଃ ଅବିର୍ଭବ ହୁଅନ୍ତୁ।

Verse 150

व्रजदंष्ट्रेति कर्मान्ते त्वासयाक्रन्दयद्वयम् । तमो ग्रसद्वयं पश्चात्स्वाहान्ते चाभयं ततः ॥ १५० ॥

କର୍ମାନ୍ତେ ‘ବ୍ରଜଦଂଷ୍ଟ୍ର’ ଉଚ୍ଚାରଣ କର; ପରେ ‘ତ୍ୱାସା’ କହି ସେ ଯୁଗଳକୁ କ୍ରନ୍ଦନ କରା। ତାପରେ ‘ତମୋଗ୍ରସ’ ଦ୍ୱାରା ସେ ଯୁଗଳକୁ ଗ୍ରସନ (ଶମନ) କର; ଏବଂ ସ୍ୱାହା-ଅନ୍ତେ ‘ଅଭୟ’ କହ।

Verse 151

आत्मन्यन्ते च भूयिष्ठा ध्रुवो बीजान्तिमो मनुः । द्विषष्ट्यर्णोऽस्य मुन्यादि सर्वं पूर्ववदीरितम् ॥ १५१ ॥

ଆଦିରେ ‘ଆ’କାର ଏବଂ ଅନ୍ତେ ‘ମ’କାର ନ୍ୟାସ ହୁଏ; ମଧ୍ୟରେ ଅବଶିଷ୍ଟ ଧ୍ୱନିଗୁଡ଼ିକ ଅଧିକ ପରିମାଣରେ ବିନ୍ୟସ୍ତ ହୁଏ। ‘ଧ୍ରୁବ’ ସ୍ଥିର ଭାଗ, ‘ବୀଜ’ କାରଣାକ୍ଷର, ଏବଂ ‘ମନୁ’ ଅନ୍ତିମ ମନ୍ତ୍ର। ଏହା ବାଷଠି ଅକ୍ଷରର; ଋଷ୍ୟାଦି ସବୁ ପୂର୍ବବତ୍ ଜ୍ଞେୟ।

Verse 152

तारो नृसिंहबीजं च नमो भगवते ततः । नरसिंहाय तारश्च बीजमस्य यदा ततः ॥ १५२ ॥

ପ୍ରଥମେ ତାରକ (ଓଁ), ପରେ ନୃସିଂହ-ବୀଜ; ତାପରେ ‘ନମୋ ଭଗବତେ’। ଅନନ୍ତରେ ‘ନରସିଂହାୟ’ କହିବ; ଏହି ମନ୍ତ୍ରର ବୀଜ ଉଚ୍ଚାରଣେ ଶେଷରେ ପୁନଃ ତାରକ (ଓଁ) ରଖାଯାଏ।

Verse 153

रूपाय तारः स्वर्बीजं कूर्मरूपाय तारकम् । बीजं वराहरूपाय तारो बीज नृसिंहतः ॥ १५३ ॥

‘ରୂପ’ ପାଇଁ ତାର (ଓଁ) ସ୍ୱର୍ଗ-ବୀଜ; ‘କୂର୍ମରୂପ’ ପାଇଁ ତାରକ। ‘ବରାହରୂପ’ ପାଇଁ ବୀଜ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ; ଏବଂ ‘ନୃସିଂହ’ ପାଇଁ ତାର ନିଜେ ବୀଜ।

Verse 154

रूपाय तार स्वं बीजं वामनान्ते च रूपतः । पापध्रुवत्रयं बीजं रामाय निगमादितः ॥ १५४ ॥

‘ରୂପ’ ପାଇଁ ତାର (ଓଁ) ହିଁ ବୀଜ; ଏବଂ ବାମନାନ୍ତେ ମଧ୍ୟ ‘ରୂପ’ ପାଇଁ ସେହି। ‘ରାମ’ ପାଇଁ ‘ପାପ–ଧ୍ରୁବ’ ଏହି ତ୍ରୟ ବୀଜ, ନିଗମାଦିରୁ ଯଥୋକ୍ତ।

Verse 155

बीजं कृष्णाय तारान्ते बीजं च कल्किने ततः । जयद्वयं ततः शालग्रामान्ते च निवासिने ॥ १५५ ॥

କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଇଁ ତାରାନ୍ତ ବୀଜ ଯୋଗ କରି, ପରେ କଲ୍କିଙ୍କ ବୀଜ ଯୋଡ଼। ତାପରେ ‘ଜୟ ଜୟ’ ଦ୍ୱିବାର କହି, ଶେଷରେ ‘ଶାଳଗ୍ରାମାନ୍ତେ ନିବାସିନେ’ କୁ ଅର୍ପଣ କର॥

Verse 156

दिव्यसिंहाय डेन्तः स्यात्स्वयम्भूः पुरुषाय हृत् । तारः स्वं बीजमित्येष महासाम्राज्यदायकः ॥ १५६ ॥

ଦିବ୍ୟସିଂହ ପାଇଁ ‘ଡେନ୍ତଃ’ ଅକ୍ଷର ନିୟତ; ସ୍ୱୟମ୍ଭୂ (ବ୍ରହ୍ମା) ଓ ପୁରୁଷ ପାଇଁ ହୃଦୟରେ ବିନ୍ୟାସ କହାଯାଇଛି। ‘ତାର’ ନିଜ ବୀଜ ଭାବେ ଘୋଷିତ; ଏହା ମହାସାମ୍ରାଜ୍ୟ ଦେଇଥାଏ॥

Verse 157

नृसिंहमन्त्रः खाङ्कार्णो मुनिरत्रिः प्रकीर्तितः । छन्दोऽतिजगती प्रोक्तं देवता कथिता मनोः ॥ १५७ ॥

ନୃସିଂହମନ୍ତ୍ର ‘ଖାଙ୍’ ଅକ୍ଷରରୁ ଆରମ୍ଭ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି; ଏହାର ଋଷି ଅତ୍ରି। ଛନ୍ଦ ‘ଅତିଜଗତୀ’ ଏବଂ ଦେବତା ‘ମନ’ (ମାନସ) ବୋଲି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ॥

Verse 158

दशावतारो नृहरिं बीजं खं शक्तिरव्ययः । षड्दीर्घाढ्येन बीजेन कृत्वाङ्गानि च भावयेत् ॥ १५८ ॥

ନୃହରିଙ୍କୁ ଦଶାବତାର-ସ୍ୱରୂପ ବୀଜମନ୍ତ୍ର ଭାବେ ଧ୍ୟାନ କରି, ‘ଖଂ’ କୁ ଅବ୍ୟୟ ଶକ୍ତି ଭାବେ ମାନ। ଷଡ୍ଦୀର୍ଘସ୍ୱରଯୁକ୍ତ ବୀଜରେ ଅଙ୍ଗନ୍ୟାସ କରି ଦିବ୍ୟ ଅଙ୍ଗମାନଙ୍କୁ ଭାବନ କର॥

Verse 159

अनेकचन्द्र प्रतिमो लक्ष्मीमुखकृतेक्षणः । दशावतारैः सहितस्तनोतु नृहरिः सुखम् ॥ १५९ ॥

ଅନେକ ଚନ୍ଦ୍ର ସମ ଦୀପ୍ତିମାନ, ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ମୁଖ ପ୍ରତି ସ୍ନେହଭରା ଦୃଷ୍ଟି ଯାହାଙ୍କର, ଦଶାବତାର ସହିତ ନୃହରି ଆମକୁ ସୁଖ ଦିଅନ୍ତୁ॥

Verse 160

जपोऽयुतं दशांशेन होमः स्यात्पायसेन तु । प्रागुक्ते पूजयेत्पीठे मूर्तिं सङ्कल्प्य मूलतः ॥ १६० ॥

ଦଶହଜାର ଜପ କରିବ; ତାହାର ଦଶମାଂଶ ପାୟସ (ଖୀର) ଦ୍ୱାରା ହୋମ କରିବ। ପୂର୍ବୋକ୍ତ ପୀଠରେ ମୂଳମନ୍ତ୍ର-ସଙ୍କଳ୍ପରେ ମୂର୍ତ୍ତି ସ୍ଥାପି ପରେ ପୂଜା କରିବ।

Verse 161

अंगान्यादौ च मत्स्याद्यान्दिग्दलेषु ततोऽचयेत् । इन्द्रा द्यानपि वज्राद्यान्सम्पूज्येष्टमवाप्नुयात् ॥ १६१ ॥

ପ୍ରଥମେ ଅଙ୍ଗ-ବିନ୍ୟାସ କରିବ; ପରେ ଦିଗ୍ଦଳର ପତ୍ରମାନେ ମତ୍ସ୍ୟାଦି ଚିହ୍ନ ସ୍ଥାପିବ। ତାପରେ ବଜ୍ରାଦି ଆୟୁଧଚିହ୍ନ ସହିତ ଇନ୍ଦ୍ରାଦି ଦେବମାନଙ୍କୁ ସମ୍ୟକ୍ ପୂଜି ଇଷ୍ଟଫଳ ପାଇବ।

Verse 162

सहस्रार्णं महामन्त्रं वक्ष्ये तन्त्रेषु गोपितम् । तारो माया रमा कामो बीजं क्रोधपदं ततः ॥ १६२ ॥

ତନ୍ତ୍ରମାନେ ଗୋପିତ ଥିବା ସହସ୍ରାକ୍ଷର ମହାମନ୍ତ୍ରକୁ ମୁଁ କହୁଛି। ତାହାର ବୀଜ—ତାର, ମାୟା, ରମା, କାମ; ଏବଂ ପରେ କ୍ରୋଧପଦ।

Verse 163

मूर्ते नृसिंहशब्दान्ते महापुरुष ईरयेत् । प्रधानधर्माधर्मान्ते निगडेतिपदं वदेत् ॥ १६३ ॥

‘ମୂର୍ତ୍ତି’ ଶବ୍ଦାନ୍ତେ ‘ନୃସିଂହ’ ଉଚ୍ଚାରିବ; ‘ନୃସିଂହ’ ଅନ୍ତେ ‘ମହାପୁରୁଷ’ କହିବ। ଏବଂ ‘ପ୍ରଧାନ–ଧର୍ମ–ଅଧର୍ମ’ ଅନ୍ତେ ‘ନିଗଡେତି’ ପଦ କହିବ।

Verse 164

निर्मोचनान्ते कालेति ततः पुरुष ईरयेत् । कालान्तकसदृक्तोयं स्वेश्वरान्ते सदृग्जलम् ॥ १६४ ॥

ନିର୍ମୋଚନ ଶେଷରେ ‘କାଲେତି’ କହିବ; ତାପରେ ‘ପୁରୁଷ’ ଉଚ୍ଚାରିବ। ଏହି ଜଳ କାଲାନ୍ତକ ସଦୃଶ; ସ୍ୱେଶ୍ୱର ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଅନ୍ତେ ଏହା ମଧ୍ୟ ସମାପ୍ତିକାରୀ ହୁଏ।

Verse 165

श्रान्तान्ते तु निविष्टेति चैतन्यचित्सदा ततः । भासकान्ते तु कालाद्यतीतनित्योदितेति च ॥ १६५ ॥

ଛନ୍ଦର ଖଣ୍ଡାନ୍ତେ ଏହାକୁ ‘ନିବିଷ୍ଟ’—ସ୍ଥାପିତ—ବୋଲି ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ। ପରେ ଏହା ‘ଚୈତନ୍ୟ-ଚିତ୍-ସଦା’—ନିତ୍ୟ ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନା—ରୂପେ ବୁଝାଯାଏ। ଦୀପ୍ତ ଖଣ୍ଡାନ୍ତେ ଏହା ‘କାଳାଦି-ଅତୀତ-ନିତ୍ୟ-ଉଦିତ’—କାଳର ପରେ, ସଦା ଉଦିତ, ଶାଶ୍ୱତ—ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

Verse 166

उदयास्तमयाक्रान्तमहाकारुणिकेति च । हृदयाब्जचतुश्चोक्ता दलान्ते तु निविष्टितः ॥ १६६ ॥

‘ଉଦୟ-ଅସ୍ତମୟାକ୍ରାନ୍ତ’ ଏବଂ ‘ମହାକାରୁଣିକ’—ଏହାମଧ୍ୟ ହୃଦୟ-ପଦ୍ମରେ ଚାରି ନାମଭେଦ ଭାବେ କୁହାଯାଇଛି; ଏବଂ ସେ ପତ୍ରର ଅଗ୍ରାନ୍ତେ ସ୍ଥାପିତ।

Verse 167

चैतन्यात्मन्श्चतुरात्मन्द्वादशात्मन्स्ततः परम् । चतुर्विंशात्मन्नन्ते तु पञ्चविंशात्मन्नित्यपि ॥ १६७ ॥

ଆତ୍ମାକୁ ‘ଚୈତନ୍ୟ’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ପୁଣି ‘ଚତୁରାତ୍ମା’ ଭାବେ। ତାପରେ ‘ଦ୍ୱାଦଶାତ୍ମା’; ଅନନ୍ତର ‘ଚତୁର୍ବିଂଶାତ୍ମା’; ଏବଂ ଶେଷରେ ‘ନିତ୍ୟ ପଞ୍ଚବିଂଶାତ୍ମା’—ଶାଶ୍ୱତ ପଚିଶତମ ଆତ୍ମା—ବୋଲି ମଧ୍ୟ କଥିତ।

Verse 168

बको हरिः सहस्रान्ते मूर्ते एह्येहि शब्दतः । भगवन्नृसिंहपुरुष क्रोधेश्वर रसा सह ॥ १६८ ॥

ସହସ୍ରାନ୍ତେ ‘ବକ’ ମୂର୍ତ୍ତିରେ ପ୍ରକଟ ହରିଙ୍କୁ ‘ଏହି ଏହି’—‘ଆସ, ଆସ’—ଏହି ଶବ୍ଦରେ ଆହ୍ୱାନ କରାଗଲା: “ହେ ଭଗବନ୍! ହେ ନୃସିଂହ-ପୁରୁଷ! ହେ କ୍ରୋଧେଶ୍ୱର! ରସସହ ଆସ।”

Verse 169

स्रवन्दितान्ते पादेति कल्पान्ताग्निसहस्र च । कोट्याभान्ते महादेव निकायदशशब्दतः ॥ १६९ ॥

ହେ ମହାଦେବ! ଶବ୍ଦମାନଙ୍କ ଦଶବିଧ ନିକାୟ-ବିଭାଗ ଅନୁସାରେ—ସ୍ରବନ୍ଦିତ (ପ୍ରବାହମାନ ଜପ/ପାଠ) ଅନ୍ତେ ‘ପାଦ’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଏବଂ କଳ୍ପାନ୍ତେ ସହସ୍ର ଅଗ୍ନି ସମ ପ୍ରଭା, କୋଟି ପ୍ରଭା ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ହୁଏ।

Verse 170

शतयज्ञातलं ज्ञेयं ततश्चामलयुग्मकम् । पिङ्गलेक्षणसटादंष्ट्रा दंष्ट्रायुध नखायुध ॥ १७० ॥

‘ଶତୟଜ୍ଞାତଳ’ ନାମକ ଲୋକକୁ ଜାଣ; ତା’ପରେ ‘ଅମଲ’ ଯୁଗ୍ମ ଅଛି। ସେଠାରେ ପିଙ୍ଗଳ ନୟନ, କେଶର ଓ ଦଂଷ୍ଟ୍ରାଧାରୀ ସତ୍ତ୍ୱମାନେ ବସନ୍ତି—ଦଂଷ୍ଟ୍ରା ହିଁ ତାଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର, ନଖ ହିଁ ତାଙ୍କର ଆୟୁଧ।

Verse 171

दानवेन्द्रा न्तकावह्निणशोणितपदं ततः । संसक्तिविग्रहान्ते तु भूतापस्मारयातुधान् ॥ १७१ ॥

ତା’ପରେ ‘ଦାନବେନ୍ଦ୍ରାନ୍ତକ’ ଅଗ୍ନିର ରକ୍ତଚିହ୍ନିତ ପଦଚିହ୍ନ ବୋଲି ବୁଝିବା ଉଚିତ। ଆସକ୍ତି-ଯୁକ୍ତ ସଂଘର୍ଷର ଶେଷରେ ଏହା ଭୂତ, ଅପସ୍ମାରସଦୃଶ ପୀଡା ଓ ଯାତୁଧାନ ଆଦିକୁ ସୂଚାଏ।

Verse 172

सुरासुरवन्द्यमानपादपङ्कजशब्दतः । भगवन्व्योमचक्रेश्चरान्ते तु प्रभावप्यय ॥ १७२ ॥

ଦେବ ଓ ଅସୁର ଉଭୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଦିତ ପାଦପଦ୍ମକୁ ଘୋଷଣା କରୁଥିବା ସେହି ନାଦ ଦ୍ୱାରା, ବ୍ୟୋମଚକ୍ରେଶ୍ୱର ଭଗବାନ ଶେଷରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରକଟ ପ୍ରଭାବକୁ ଲୟ କରନ୍ତି।

Verse 173

रूपेणोत्तिष्ठ चोत्तिष्ठ अविद्यानिचयं दह । दहज्ञानैश्वर्यमन्ते प्रकाशययुगं ततः ॥ १७३ ॥

ନିଜ ସତ୍ୟ ରୂପରେ ଉଠ—ଉଠ, ଜାଗ! ଅବିଦ୍ୟାର ସଞ୍ଚିତ ଢେରକୁ ଦହନ କର। ଜ୍ଞାନାଗ୍ନିରେ ଐଶ୍ୱର୍ୟକୁ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରି, ପରେ ସେହି ପ୍ରକାଶରେ ଯୁଗ (ଜଗତ)କୁ ଆଲୋକିତ କର।

Verse 174

ॐ सर्वज्ञ अरोषान्ते जम्भाजृम्भ्यवतारकम् । सत्यपुरुषशब्दान्ते सदसन्मध्य ईरयेत् ॥ १७४ ॥

‘ଓଁ’ ପ୍ରଣବକୁ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ। ‘ସର୍ବଜ୍ଞ’ ଶବ୍ଦ ପରେ, ‘ଅରୋଷ’ ଶବ୍ଦାନ୍ତରେ ‘ଜମ୍ଭା–ଆଜୃମ୍ଭ୍ୟ–ଅବତାରକ’ ସହିତ ଉଚ୍ଚାରଣ କର। ଏବଂ ‘ସତ୍ୟପୁରୁଷ’ ଶବ୍ଦ ପରେ ‘ସତ୍’ ଓ ‘ଅସତ୍’—ଏହି ଦୁଇ ଶବ୍ଦର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଏହାକୁ ଉଚ୍ଚାରଣ କର।

Verse 175

निविष्टं मम दुःस्वप्नभयं निगडशब्दतः । भयं कान्तारशब्दान्ते भयं विषपदात्ततः ॥ १७५ ॥

ନିଗଡ଼ର ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ମୋ ମନେ ଦୁଃସ୍ୱପ୍ନଭୟ ପ୍ରବେଶ କରିଛି। ଅରଣ୍ୟଶବ୍ଦର ଶେଷରେ ଭୟ ଜାଗେ, ଏବଂ ‘ବିଷ’ ପଦ ଉଚ୍ଚାରଣରୁ ମଧ୍ୟ ଭୟ ହୁଏ॥୧୭୫॥

Verse 176

ज्वरान्ते डाकिनी कृत्याध्वरेवतीभयं ततः । अशन्यन्ते भयं दुर्भिक्षभयं मारीशब्दतः ॥ १७६ ॥

ଜ୍ୱରର ଶେଷରେ ଡାକିନୀ, କୃତ୍ୟା ଓ ଅଧ୍ୱରେବତୀର ଭୟ ହୁଏ। ପରେ ବିଜୁଳି/ଗର୍ଜନର ଶେଷରେ ଭୟ; ମାରୀର ଅପଶକୁନ ଶବ୍ଦରୁ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷଭୟ ଜାଗେ॥୧୭୬॥

Verse 177

भयं मारीचशब्दान्ते भयं छायापदं ततः । स्कन्दापस्मारशब्दान्ते भयं चौरभयं ततः ॥ १७७ ॥

‘ମାରୀଚ’ ଶବ୍ଦର ଶେଷରେ ଭୟର ସୂଚନା; ସେହିପରି ‘ଛାୟା’ ପଦରେ ମଧ୍ୟ ଭୟ। ‘ସ୍କନ୍ଦ–ଅପସ୍ମାର’ ଶବ୍ଦାନ୍ତେ ଭୟ, ତାପରେ ଚୋରଭୟ ଜାଗେ॥୧୭୭॥

Verse 178

जलस्वप्नाग्निभयं गजसिंहभुजङ्गतः । भयं जन्मजरान्ते मरणादिशब्दमीरयेत् ॥ १७८ ॥

ଜଳ, ସ୍ୱପ୍ନ ଓ ଅଗ୍ନିରୁ ଭୟ ହୁଏ; ସେହିପରି ହାତୀ, ସିଂହ ଓ ସର୍ପରୁ ମଧ୍ୟ। ଜନ୍ମ ଓ ଜରାର ଶେଷରେ ଭୟରେ ‘ମରଣ’ ଆଦି ଶବ୍ଦ ଉଚ୍ଚାରିତ ହୁଏ॥୧୭୮॥

Verse 179

भयं निर्मोचययुगं प्रशमययुगं ततः । ज्ञेयरूपधारणान्ते नृसिंहबृहत्सामतः ॥ १७९ ॥

ତାପରେ ନୃସିଂହ ବୃହତ୍-ସାମ ଦ୍ୱାରା ଭୟ-ନିର୍ମୋଚନ କରୁଥିବା ଯୁଗ୍ମକର୍ମ ଓ ଭୟ-ପ୍ରଶମନ କରୁଥିବା ଯୁଗ୍ମକର୍ମ କରିବା ଉଚିତ। ଧ୍ୟେୟରୂପ ଧାରଣର ଶେଷରେ ଏହାକୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ବିନିଯୋଗ କରିବା॥୧୭୯॥

Verse 180

पुरुषान्ते सर्वभयनिवारणपदं ततः । अष्टाष्टकं चतुःषष्टिः चेटिकाभयमीरयेत् ॥ १८० ॥

ପୁରୁଷ-ମନ୍ତ୍ରର ଶେଷରେ ପରେ ସର୍ବଭୟ-ନିବାରଣ ପଦ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବ। ତାପରେ ‘ଅଷ୍ଟାଷ୍ଟକ’ ଓ ‘ଚତୁଃଷଷ୍ଟି’ ଜପ କରି ଚେଟିକା-ଭୟ ନାଶକ ମନ୍ତ୍ର ଘୋଷଣା କରିବ।

Verse 181

विद्यावृतस्त्रयस्त्रिंशद्देवताकोटिशब्दतः । नमितान्ते पदपदात्पङ्कजान्वित ईरयेत् ॥ १८१ ॥

ବିଦ୍ୟାରେ ଆବୃତ ହୋଇ, ତ୍ରୟସ୍ତ୍ରିଂଶତ୍ କୋଟି ଦେବତାଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରୁଥିବା ଶବ୍ଦସହିତ ଏହା ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବ। ନମସ୍କାରାନ୍ତେ, ପଦେ ପଦେ, ପଦ୍ମ-ଭାବରେ ଅଲଙ୍କୃତ କରି ଜପ କରିବ।

Verse 182

सहस्रवदनान्ते तु सहस्रोदर संवदेत् । सहस्रेक्षणशब्दान्ते सहस्रपादमीरयेत् ॥ १८२ ॥

‘ସହସ୍ରବଦନ’ ଶବ୍ଦର ଶେଷରେ ‘ସହସ୍ରୋଦର’ ବୋଲି କହିବ। ଏବଂ ‘ସହସ୍ରେକ୍ଷଣ’ ଶବ୍ଦର ଶେଷରେ ‘ସହସ୍ରପାଦ’ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବ।

Verse 183

सहस्रभुज सम्प्रोच्य सहस्रजिह्व संवदेत् । सहस्रान्ते ललाटेति सहस्रायुधतोधरात् ॥ १८३ ॥

ପ୍ରଥମେ ‘ସହସ୍ରଭୁଜ’ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ପରେ ‘ସହସ୍ରଜିହ୍ୱ’ କହିବ। ଶେଷରେ ‘ସହସ୍ରଲଲାଟ’ ବୋଲି, ତାଙ୍କୁ ସହସ୍ରାୟୁଧଧାରୀ ଭାବେ ଧ୍ୟାନ କରିବ।

Verse 184

तमःप्रकाशक पुरमथनान्ते तु सर्व च । मन्त्रे राजेश्वरपदाद्विहायसगतिप्रद ॥ १८४ ॥

ଏହି ମନ୍ତ୍ର ତମସ୍‌କୁ ପ୍ରକାଶ କରୁଥିବା, ଅନ୍ଧକାର-ନାଶକ; ଏବଂ ‘ପୁରମଥନ’ କର୍ମର ଶେଷରେ ଏହାକୁ ସର୍ବଥା ଯୋଜନ କରିବା ଉଚିତ। ମନ୍ତ୍ରରେ ‘ରାଜେଶ୍ୱର’ ପଦରୁ ଆରମ୍ଭ ଅଂଶ ‘ବିହାୟସ-ଗତି’ ନାମକ ଦିବ୍ୟ ଗତି ପ୍ରଦାନ କରେ।

Verse 185

पातालगतिप्रदान्ते यन्त्रमर्द्दन ईरयेत् । घोराट्टहासहसितविश्वावासपदं ततः ॥ १८५ ॥

ପାତାଳଗତି ପ୍ରଦାନକାରୀ ମନ୍ତ୍ରର ଶେଷରେ ‘ଯନ୍ତ୍ରମର୍ଦ୍ଦନ’ ନାମକ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବ। ତାପରେ ‘ଘୋର-ଅଟ୍ଟହାସ-ହସିତ–ବିଶ୍ୱ-ଆବାସ’ ନାମକ ପଦ ଜପ କରିବ।

Verse 186

वासुदेव ततोऽक्रूर ततो हयमुखेति च । परमहंसविश्वेश विश्वान्ते तु विडम्बन ॥ १८६ ॥

ତାପରେ (ଭଗବାନ) ‘ବାସୁଦେବ’, ପୁଣି ‘ଅକ୍ରୂର’, ପୁଣି ‘ହୟମୁଖ’ ବୋଲି ସ୍ତୁତ ହୁଅନ୍ତି। ସେ ପରମହଂସ, ବିଶ୍ୱେଶ; ଏବଂ ବିଶ୍ୱାନ୍ତେ ‘ବିଡମ୍ବନ’ ବୋଲି କୀର୍ତ୍ତିତ।

Verse 187

निविष्टान्ते ततः प्रादुर्भावकारक ईरयेत् । हृषीकेश च स्वच्छन्द निःशेषजीव विन्यसेत् ॥ १८७ ॥

ତାପରେ ଆସନକର୍ମର ଶେଷରେ ପ୍ରାଦୁର୍ଭାବକାରକ ଆହ୍ୱାନମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବ। ପରେ ହୃଷୀକେଶ ଓ ସ୍ୱଚ୍ଛନ୍ଦ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସ୍ମରି, ନିଃଶେଷ ସମସ୍ତ ଜୀବରେ ବିଧିପୂର୍ବକ ନ୍ୟାସ ସ୍ଥାପନ କରିବ।

Verse 188

ग्रासकान्ते महापश्चात्पिशितासृगितीरयेत् । लंपटान्ते खेचरीति सिद्ध्य्न्ते तु प्रदायक ॥ १८८ ॥

ଗ୍ରାସକର୍ମର ଶେଷରେ ‘ପିଶିତାସୃକ୍’ ନାମକ ମହାମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବ। ‘ଲମ୍ପଟ’ କର୍ମର ଶେଷରେ ‘ଖେଚରୀ’ ବୋଲି କହିବ। ଏଗୁଡ଼ିକ ସିଦ୍ଧି ପ୍ରଦାୟକ ବୋଲି କଥିତ।

Verse 189

अजेयाव्यय अव्यक्त ब्रह्माण्डोदर इत्यपि । ततो ब्रह्मसहस्रान्ते कोटिस्रग्रुण्डशब्दतः ॥ १८९ ॥

ସେ ‘ଅଜେୟ’, ‘ଅବ୍ୟୟ’, ‘ଅବ୍ୟକ୍ତ’ ଏବଂ ‘ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡୋଦର’ ବୋଲି ମଧ୍ୟ କୀର୍ତ୍ତିତ। ତାପରେ ସହସ୍ର ବ୍ରହ୍ମା-ଚକ୍ରର ଶେଷରେ ‘କୋଟି-ସ୍ରଗ୍ରୁଣ୍ଡ’ ନାମକ ଶବ୍ଦ ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ।

Verse 190

माल पण्डितमुण्डेति मत्स्य कूर्म ततः परम् । वराहान्ते नृसिंहेति वामनान्ते समीरयेत् ॥ १९० ॥

କ୍ରମେ ଏହି ନାମଗୁଡ଼ିକ ଉଚ୍ଚାରଣ କର—“ମାଲ, ପଣ୍ଡିତ, ମୁଣ୍ଡ”; ପରେ “ମତ୍ସ୍ୟ” ଓ “କୂର୍ମ”। “ବରାହ”ର ଶେଷରେ “ନୃସିଂହ” କହ, ଏବଂ “ବାମନ”ର ଶେଷରେ ମଧ୍ୟ କ୍ରମେ ପରବର୍ତ୍ତୀ ନାମ ଜପ କର।

Verse 191

त्रैलोक्याक्रमणान्ते तु पादशालिक ईरयेत् । रामत्रय ततो विष्णुरूपान्ते धर एव च ॥ १९१ ॥

“ତ୍ରୈଲୋକ୍ୟାକ୍ରମଣ”ର ଶେଷରେ “ପାଦଶାଲିକ” ଶବ୍ଦ ଉଚ୍ଚାରଣ କର। ପରେ “ରାମତ୍ରୟ” ସୂଚନା ପରେ, ଏବଂ “ବିଷ୍ଣୁରୂପ”ର ଶେଷରେ ମଧ୍ୟ “ଧର” ଶବ୍ଦ କହ।

Verse 192

तत्त्वत्रयान्ते प्रणवाधारतस्तच्छिखां पदम् । निविष्टवह्निजायान्ते स्वधा चैव ततो वषट् ॥ १९२ ॥

ତତ୍ତ୍ୱତ୍ରୟର ଶେଷରେ, ପ୍ରଣବ (ଓଁ)କୁ ଆଧାର କରି ‘ଶିଖା’ଚିହ୍ନିତ ପଦ ନ୍ୟାସ କର। ଅଗ୍ନିଜ ତତ୍ତ୍ୱର ନ୍ୟାସ ସମାପ୍ତ ହେଲେ ‘ସ୍ୱଧା’ ଯୋଗ କର; ତାପରେ ‘ବଷଟ୍’ କହ।

Verse 193

नेत्र वर्मास्त्रमुच्चार्य्यप्राणाधार इतीरयेत् । आदिदेवपदात्प्राणापानपश्चान्निविष्टितः ॥ १९३ ॥

ନେତ୍ର-ରକ୍ଷା, ବର୍ମ (କବଚ) ଓ ଅସ୍ତ୍ର ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ପରେ “ପ୍ରାଣାଧାର” ବୋଲି କହ। ତା’ପରେ ଆଦିଦେବ-ପଦରୁ ପ୍ରାଣ ଓ ଅପାନକୁ ବିଧିମତେ କ୍ରମେ ନ୍ୟାସ କର।

Verse 194

पाञ्चरात्रिक दितिज विनिधनान्ते करेति च । महामाया अमोघान्ते दर्यं दैत्येन्द्र शब्दतः ॥ १९४ ॥

ପାଞ୍ଚରାତ୍ର ପ୍ରୟୋଗରେ “ଦିତିଜ” ପରେ “-ବିନିଧନ” ପ୍ରତ୍ୟୟ ଲଗାଇଲେ “କରେତି” ରୂପ ହୁଏ। ସେହିପରି “ମହାମାୟା” ପରେ “-ଅମୋଘ” ପ୍ରତ୍ୟୟ, ଏବଂ “ଦର୍ୟଂ” ପରେ “ଦୈତ୍ୟେନ୍ଦ୍ର” ଶବ୍ଦ ସିଦ୍ଧ ହୁଏ—ଏହା ଶବ୍ଦ-ପ୍ରମାଣର ଆଧାରରେ।

Verse 195

दर्यान्ते दलनेत्युक्ता तेजोराशिन् ध्रुवं स्मरः । तेजस्वरान्ते पुरुष्पंङेन्ते सत्यपूरुष ॥ १९५ ॥

“ଦର୍ୟା” ଶବ୍ଦର ଶେଷରେ “ଦଲନ” ବୋଲି କୁହାଯାଏ। “ତେଜୋ-ରାଶି” ସମାସରେ ଧ୍ରୁବ ନିୟମ “ସ୍ମର”। “ତେଜସ୍ୱର” ଶବ୍ଦାନ୍ତେ “ପୁରୁଷ୍ପଂṅ” ହୁଏ; ଶେଷେ “ସତ୍ୟ-ପୁରୁଷ” ବୋଲି ନିଶ୍ଚିତ॥୧୯୫॥

Verse 196

अस्त्रतारोऽच्युतास्त्रं च तारो वाचा सुदेव फट् । तारमायामूर्तेः फट् वः कामः स्वरादिमः ॥ १९६ ॥

“ତାର” ଅକ୍ଷର ଅଚ୍ୟୁତାସ୍ତ୍ର ସହ ଯୁକ୍ତ ହେଲେ “ଅସ୍ତ୍ର” ମନ୍ତ୍ର ହୁଏ। ବାକ୍ ସହ ଯୁକ୍ତ ହେଲେ “ସୁଦେବ ଫଟ୍”। ମାୟାମୂର୍ତ୍ତି ସହ ଯୁକ୍ତ ହେଲେ “(ତାର)… ଫଟ୍”। ଏବଂ “ବଃ” କୁ ସ୍ୱରାଦି “କାମ” ବୋଲି କୁହାଯାଏ॥୧୯୬॥

Verse 197

मूर्तेस्त्रमव्ययोबीजं विश्वमूर्तेस्त्रिमव्ययः । मायाविश्वात्मने षट् च तारः सौचं तुरात्मने ॥ १९७ ॥

ସାକାର ଦେବତା ପାଇଁ ଅବ୍ୟୟ ବୀଜାକ୍ଷର “ତ୍ରମ୍”; ବିଶ୍ୱମୂର୍ତ୍ତି ପ୍ରଭୁ ପାଇଁ ଅବ୍ୟୟ ବୀଜ “ତ୍ରିମ୍”। ମାୟାଦ୍ୱାରା ବିଶ୍ୱାତ୍ମ ସ୍ୱରୂପ ପାଇଁ ଛଅ ଅକ୍ଷର କୁହାଯାଇଛି। ଅନ୍ତରାତ୍ମା ପାଇଁ “ତାର” (ଓଁ) ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ; ତୁରୀୟ ଚତୁର୍ଥ ଆତ୍ମା ପାଇଁ “ସୌଚ” (ଶୁଚିତା) କୁହାଯାଏ॥୧୯୭॥

Verse 198

फट् तारोहं विश्वरूपिन्नस्त्रं च तदनन्तरम् । तारौह्रैपरमान्ते तु ह्रंसफट्प्रणवस्ततः ॥ १९८ ॥

ପ୍ରଥମେ “ଫଟ୍” ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ପରେ “ତାରୋହଂ” ଜପ କର। ତାପରେ “ବିଶ୍ୱରୂପିନ୍” ଅସ୍ତ୍ର-ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼। ତାହା ପରେ ପରମ “ତାରୌହ୍ରୈ” ର ଶେଷରେ “ହ୍ରଂସ”, “ଫଟ୍” ଏବଂ ଶେଷେ ପ୍ରଣବ (ଓଁ) ଜପ କର॥୧୯୮॥

Verse 199

ह्रः हिरण्यगर्भरूप धारणान्ते च फट् ध्रुवः । ह्रौं अनौपम्यरूपधारिणास्त्रं ध्रुवस्ततः ॥ १९९ ॥

“ହ୍ରଃ” ବୀଜ ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ-ରୂପ ଧାରଣାର ଶେଷରେ “ଫଟ୍” ସହ ଧ୍ରୁବଭାବେ ନିୟୋଜ୍ୟ। ପରେ ସେହିପରି “ହ୍ରୌଁ”—ଅନୁପମ ରୂପଧାରୀଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର-ମନ୍ତ୍ର—ଏହା ମଧ୍ୟ ଧ୍ରୁବ (ନିୟତ) କୁହାଯାଇଛି॥୧୯୯॥

Verse 200

क्षौं नृसिंहरूपधारिन् ॐ क्लं श्लश्च स्वरादिकः । ष्टाङ्गविन्यासविन्यस्तमूर्तिधारिंस्ततश्च फट् ॥ २०० ॥

ଆହ୍ୱାନ କର—“କ୍ଷୌଁ, ହେ ନୃସିଂହରୂପଧାରୀ; ଓଁ; କ୍ଲଂ; ଶ୍ଲ”—ସ୍ୱରାଦିରୁ ଆରମ୍ଭ କରି। ଷଡଅଙ୍ଗ-ନ୍ୟାସରେ ବିନ୍ୟସ୍ତ ମୂର୍ତ୍ତିଧାରୀ ଦେବଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି ଶେଷରେ “ଫଟ୍” ଉଚ୍ଚାର।