Gaṇeśa Mantra-vidhi: Mahāgaṇapati Gāyatrī, Vakratuṇḍa Mantra, Nyāsa, Homa, Āvaraṇa-pūjā, and Caturthī Vrata

Verse 1

श्रीसनत्कुमार उवाच । अथ वक्ष्ये गणेशस्य मंत्रान्सर्वेष्टदायकान् । यान्समाराध्य विप्रेंद्र साधको भुक्तिमुक्तिमान् ॥ १ ॥

ଶ୍ରୀ ସନତ୍କୁମାର କହିଲେ—ଏବେ ମୁଁ ଗଣେଶଙ୍କ ସର୍ବ ଇଷ୍ଟଦାୟକ ମନ୍ତ୍ରମାନଙ୍କୁ କହିବି; ହେ ବିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର, ସେମାନଙ୍କୁ ସମ୍ୟକ୍ ଆରାଧନା କଲେ ସାଧକ ଭୁକ୍ତି ଓ ମୁକ୍ତି ଉଭୟ ପାଏ।

Verse 2

अव्ययो विष्णुवनिता शंभुस्त्री मीनकेतनः । स्मृतिर्मांसेंदुमन्वाढ्या सा पुनश्चंद्रशेखरा ॥ २ ॥

ସେ ଅବ୍ୟୟ; ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପ୍ରିୟା; ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ପତ୍ନୀ; ମୀନଧ୍ୱଜ-ଚିହ୍ନିତ; ପବିତ୍ର ସ୍ମୃତିର ସାକ୍ଷାତ୍ ରୂପ; ଦେହ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରରେ ଅଲଙ୍କୃତ; ପୁନଶ୍ଚ ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖରା।

Verse 3

ङेतो गणपतिस्तोयं भुजंगो वरदेति च । सर्वांते जनमुञ्चार्य ततो मे वशमानय ॥ ३ ॥

‘ଙେତୋ’, ‘ଗଣପତି’, ‘ତୋୟଂ’, ‘ଭୁଜଙ୍ଗ’, ‘ବରଦ’—ଏହି ପଦଗୁଡ଼ିକ ଉଚ୍ଚାରଣ କର; ଶେଷରେ ସେ ବ୍ୟକ୍ତିର ନାମ କହି ‘ତାକୁ ମୋ ବଶରେ ଆଣ’ ବୋଲି ଜପ କର।

Verse 4

वह्निः प्रियांतो मंत्रोऽयष्टाविंशतिवर्णवान् । गणकोऽस्य मुनिश्छंदो गायत्री वियुदादिका ॥ ४ ॥

ଏହି ମନ୍ତ୍ର ‘ବହ୍ନି’ ଶବ୍ଦରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ‘ପ୍ରିୟା’ରେ ସମାପ୍ତ; ଏହା ଅଠାଇଶି ବର୍ଣ୍ଣର। ଏହାର ଋଷି ଗଣକ, ଛନ୍ଦ ଗାୟତ୍ରୀ, ଏବଂ ଦେବତା ବିୟୁତ୍-ଆଦିକ (ବିଦ୍ୟୁତ୍-ତତ୍ତ୍ୱ) ।

Verse 5

गणेशो देवता बीजं षष्टशक्तिस्तदादिका । श्रीमन्महागणपतिप्रीतये विनियोगकः ॥ ५ ॥

ଏହାର ଦେବତା ଗଣେଶ; ବୀଜ ‘ଷଷ୍ଟି-ଶକ୍ତି’ ସହିତ ଓ ସମ୍ବନ୍ଧିତ ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକ ସହ କଥିତ। ଏହି ବିନିଯୋଗ ଶ୍ରୀମାନ୍ ମହାଗଣପତିଙ୍କ ପ୍ରୀତି ପାଇଁ।

Verse 6

ऋषिं शिरसि वक्रे तु छन्दश्च हृदि देवताम् । गुह्ये बीजं पदोः शक्तिं न्यसेत्साधकसत्तमः ॥ ६ ॥

ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସାଧକ ନ୍ୟାସ କରିବ—ଋଷିକୁ ଶିରରେ, ଛନ୍ଦକୁ ମୁଖରେ, ଦେବତାକୁ ହୃଦୟରେ, ବୀଜକୁ ଗୁହ୍ୟ-ପ୍ରଦେଶରେ, ଶକ୍ତିକୁ ପାଦଦ୍ୱୟରେ ସ୍ଥାପନ କରିବ।

Verse 7

षड्दीर्घाढ्येन बीजेन यं च बीजादिना पुनः । षङंगानि न्यसेदस्य जातियुक्तानि मंत्रवित् ॥ ७ ॥

ମନ୍ତ୍ରବିଦ୍ ସାଧକ ଛଅ ଦୀର୍ଘସ୍ୱରଯୁକ୍ତ ବୀଜଦ୍ୱାରା ଷଡ଼ଙ୍ଗ-ନ୍ୟାସ କରୁ; ପୁନର୍ବାର ‘ୟଂ’ ଆଦି ବୀଜଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ। ଏଭଳି ଜାତିଯୁକ୍ତ ଛଅ ଅଙ୍ଗକୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ସ୍ଥାପନ କରୁ।

Verse 8

शैवी षडंगमुद्राय न्यस्तव्या हि षडंगके । गामाद्यं चैव भूर्लोकं नाभ्यंतं पादयोर्न्यसेत् ॥ ८ ॥

ଷଡ଼ଙ୍ଗରେ ଶୈବୀ ଷଡ଼ଙ୍ଗ-ମୁଦ୍ରାର ନ୍ୟାସ ନିଶ୍ଚୟ କରିବା ଉଚିତ। ଏବଂ ‘ଗାମ୍’ ଆଦି ଭୂର୍ଲୋକକୁ ନାଭି-ପ୍ରଦେଶରୁ ପାଦ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନ୍ୟସ କର।

Verse 9

गीमाद्यं च भुवर्लोकं कंठांतं नाभितो न्यसेत् । स्वर्लोकं चैव गूमाद्यं कंठदिमस्तकावधि ॥ ९ ॥

‘ଗୀମ୍’ ଆଦି ଭୁବର୍ଲୋକକୁ ନାଭିରୁ କଣ୍ଠାନ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନ୍ୟସ କର। ଏବଂ ‘ଗୂମ୍’ ଆଦି ସ୍ୱର୍ଲୋକକୁ କଣ୍ଠରୁ ମସ୍ତକ-ଶିଖା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନ୍ୟସ କର।

Verse 10

व्यापकं मूलमन्त्रेण न्यासोऽयं भुवनाभिधः । मूलमंत्रं समुञ्चार्य मातृकावर्णमीरयेत् ॥ १० ॥

ମୂଳମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା କରାଯାଉଥିବା ଏହି ବ୍ୟାପକ ନ୍ୟାସ ‘ଭୁବନ-ନ୍ୟାସ’ ନାମେ ପରିଚିତ। ପ୍ରଥମେ ମୂଳମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରି ପରେ ମାତୃକା ବର୍ଣ୍ଣଗୁଡ଼ିକୁ ଜପ କର।

Verse 11

तदंतेऽपि च मूलं स्यान्नमोंऽतं मातृकास्थले । क्षांतं विन्यस्य मूलेन व्यापकं रचयेत्सुधीः ॥ ११ ॥

ତାହାର ଶେଷରେ ମଧ୍ୟ ମୂଳବୀଜକୁ ନ୍ୟସ କର; ଏବଂ ମାତୃକା-ସ୍ଥାନରେ ‘ନମୋଂ’ ଅନ୍ତକୁ ବିନ୍ୟସ କର। ‘କ୍ଷାଂ’କୁ ମୂଳ ସହିତ ସ୍ଥାପନ କରି ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟାପକ-ନ୍ୟାସ କରୁ।

Verse 12

वर्णन्या सोऽयमाख्यातः पदन्यासस्तथोच्यते । पञ्चत्रिबाणवह्नींदुचंद्राक्षिनिगमैः क्रमात् ॥ १२ ॥

ଏହାକୁ ‘ବର୍ଣ୍ଣ-ନ୍ୟାସ’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଏହିଁ ‘ପଦ-ନ୍ୟାସ’ ମଧ୍ୟ ଅଟେ। ପାଞ୍ଚ, ତିନି, ବାଣ, ଅଗ୍ନି, ଇନ୍ଦୁ, ଚନ୍ଦ୍ର, ନେତ୍ର ଓ ନିଗମ—ଏହି ପାରମ୍ପରିକ ସଂଖ୍ୟା-ସଙ୍କେତର କ୍ରମାନୁସାରେ ଏହା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 13

विभक्तैर्मूलगायत्र्या हृदंतैरष्टभिः पदैः । भालदेशे मुखे कण्ठे हृदि नाभ्यूरुजानुषु ॥ १३ ॥

‘ହୃତ୍’ ଅନ୍ତ ଥିବା ମୂଳ ଗାୟତ୍ରୀର ଆଠଟି ବିଭକ୍ତ ପଦ ଦ୍ୱାରା ନ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ—ଭାଳଦେଶ, ମୁଖ, କଣ୍ଠ, ହୃଦୟ, ନାଭି, ଊରୁ ଓ ଜାନୁରେ।

Verse 14

पादयोश्चैव विन्यस्य मूलने व्यापकं चरेत् । वदेत्तत्पुरुषायांते विद्महेति पदं ततः ॥ १४ ॥

ପାଦଦ୍ୱୟରେ ମଧ୍ୟ ନ୍ୟାସ କରି, ପରେ ମୂଳସ୍ଥାନରେ ବ୍ୟାପକ-ନ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ। ତତ୍ପୁରୁଷ ମନ୍ତ୍ରାନ୍ତେ ତାପରେ ‘ବିଦ୍ମହେ’ ପଦ ଉଚ୍ଚାରଣ କର।

Verse 15

वक्रतुंडाय शब्दांते धीमहीति समीरयेत् । तन्नो दंतिः प्रचोवर्णा दयादिति वदेत्पुनः ॥ १५ ॥

‘ବକ୍ରତୁଣ୍ଡାୟ’ ଶବ୍ଦାନ୍ତେ ‘ଧୀମହି’ ଉଚ୍ଚାରଣ କର। ପୁନଃ ‘ତନ୍ନୋ ଦନ୍ତିଃ ପ୍ରଚୋବର୍ଣ୍ଣା ଦୟାତ୍’ ବୋଲି କହ; ଅର୍ଥାତ ଦୀପ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ଦନ୍ତୀ ଭଗବାନ କୃପା କରି ଆମକୁ ପ୍ରେରଣା ଦିଅନ୍ତୁ।

Verse 16

एषोक्ता मूलगायत्री सर्वसिद्धिप्रदायिनी । एवं न्यासविधिं कृत्वा ध्यायेदेवं हृदंबुजे ॥ १६ ॥

ଏହି ମୂଳ ଗାୟତ୍ରୀ ଘୋଷିତ—ସର୍ବସିଦ୍ଧି ପ୍ରଦାୟିନୀ। ଏଭଳି ନ୍ୟାସବିଧି କରି, ହୃଦୟ-ପଦ୍ମରେ ଏହିପରି ଧ୍ୟାନ କର।

Verse 17

उद्यन्मार्तण्डसदृशं लोकस्थित्यंतकारणम् । सशक्तिकं भूषितांगं दंत चक्राद्युदायुधम् ॥ १७ ॥

ସେ ଉଦୟମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସଦୃଶ, ଲୋକର ସ୍ଥିତି ଓ ପ୍ରଳୟର କାରଣ। ସ୍ୱଶକ୍ତି ସହିତ, ଭୂଷିତ ଅଙ୍ଗଧାରୀ, ଦନ୍ତ, ଚକ୍ର ଆଦି ଉଦ୍ୟତ ଆୟୁଧ ଧାରଣ କରୁଥିବା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ମୁଁ ଧ୍ୟାନ କରେ।

Verse 18

एवं ध्यात्वा चतुश्चत्वारिंशत्साहस्रसंयुतम् । चतुर्लक्षं जपेन्मंत्रं अष्टद्रव्यैर्दशांशतः ॥ १८ ॥

ଏଭଳି ଧ୍ୟାନ କରି, ମନ୍ତ୍ରକୁ ଚାରି ଲକ୍ଷ ଥର, ତାହା ସହ ଚୁଆଳିଶ ହଜାର ଯୁକ୍ତ କରି ଜପ କରିବା ଉଚିତ। ପରେ ସେହି ସଂଖ୍ୟାର ଦଶାଂଶ, ଅଷ୍ଟଦ୍ରବ୍ୟରେ ହୋମ ରୂପେ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 19

जुहुयाद्विधिवन्मंत्री संस्कृते हव्यवाहने । इक्षवः सक्तवो मोचाफलानि चिपिटास्तिलाः ॥ १९ ॥

ମନ୍ତ୍ରୋଚ୍ଚାର କରୁଥିବା ପୁରୋହିତ ବିଧିମତେ ସଂସ୍କୃତ ହବ୍ୟବାହନ ଅଗ୍ନିରେ ହୋମ କରିବେ—ଇଖ, ସକ୍ତୁ, କଦଳୀଫଳ, ଚିପିଟା (ଚୁଡ଼ା) ଓ ତିଳ ଆଦି ଆହୁତି ଦେବେ।

Verse 20

मोदका नारिकेलानि लाजा द्रव्याष्टकं स्मृतम् । पीठमाधारशक्त्यादिपरतत्वांतमर्चयेत् ॥ २० ॥

ମୋଦକ, ନାରିକେଳ ଓ ଲାଜା (ଭଜା ଧାନ/ଫୁଲା ଚାଉଳ) ଅଷ୍ଟଦ୍ରବ୍ୟରେ ସ୍ମୃତ। ଆଧାର-ଶକ୍ତିରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ପରତତ୍ତ୍ୱ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୀଠର ଅର୍ଚ୍ଚନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 21

षट्कोणांतस्त्रिकोणं च बहिरष्टदलं लिखेत् । भूपुरं तद्बहिः कृत्वा गमेशं तत्र पूजयेत् ॥ २१ ॥

ଷଟ୍କୋଣ ଭିତରେ ତ୍ରିକୋଣ ଏବଂ ବାହାରେ ଅଷ୍ଟଦଳ ପଦ୍ମ ଅଙ୍କନ କରିବା ଉଚିତ। ତାହାର ବାହାରେ ଭୂପୁର (ଚତୁର୍ଭୁଜ ଆବରଣ) କରି, ସେଠାରେ ଗମେଶଙ୍କୁ ବିଧିମତେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 22

तीव्राख्या ज्वालिनी नंदा भोगदा कामरूपाणी । अग्रा तेजोवती सत्या नवमी विध्ननाशिनी ॥ २२ ॥

ସେ ତୀବ୍ରା ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ସେ ଜ୍ୱାଲିନୀ—ଦୀପ୍ତ ଜ୍ୱାଳା; ସେ ନନ୍ଦା—ଆନନ୍ଦଦାୟିନୀ। ସେ ଭୋଗଦା ଓ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ରୂପ ଧାରଣ କରୁଥିବା କାମରୂପିଣୀ। ସେ ଅଗ୍ରା, ତେଜୋବତୀ, ସତ୍ୟସ୍ୱରୂପା, ନବମୀ ଏବଂ ବିଘ୍ନନାଶିନୀ।

Verse 23

सर्वादिशक्तिकमलासनाय हृदयांतिकः । पीठमंत्रोऽयमेतेन दद्यादासनमुत्तमम् ॥ २३ ॥

ଏହା ପୀଠ-ମନ୍ତ୍ର: ସର୍ବାଦି ଶକ୍ତିସମ୍ପନ୍ନ, କମଳାସନ ପ୍ରଭୁ—ଯିଏ ହୃଦୟାନ୍ତରେ ବିରାଜନ୍ତି—ତାଙ୍କୁ ଏହି ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ଉତ୍ତମ ଆସନ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 24

तत्रावाह्य गणाधीशं मध्ये सम्पूज्य यत्नतः । विकोणबाह्ये पूर्वादिचतुर्दिक्ष्वर्चयेत्क्रमात् ॥ २४ ॥

ସେଠାରେ ଗଣାଧୀଶ ଗଣେଶଙ୍କୁ ଆବାହନ କରି, ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଯତ୍ନପୂର୍ବକ ସମ୍ୟକ୍ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ପରେ ବାହ୍ୟ ଆବରଣରେ ପୂର୍ବରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଚାରି ଦିଗରେ କ୍ରମେ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 25

श्रियं श्रियः पतिं चैव गौरीं गौरी पतिं तथा । रतिं रतिपतिं पाश्चान्महीपूर्व च पोत्रिणम् ॥ २५ ॥

ତାପରେ ଶ୍ରୀ (ଲକ୍ଷ୍ମୀ) ଓ ଶ୍ରୀପତି (ବିଷ୍ଣୁ), ଗୌରୀ ଓ ଗୌରୀପତି (ଶିବ), ରତି ଓ ରତିପତି (କାମଦେବ), ଏବଂ ପ୍ରଥମେ ମହୀ (ପୃଥିବୀ) ସହ ତାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିଥିବା ପୋତ୍ରୀ ବରାହଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଭକ୍ତିରେ ଆବାହନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 26

क्रमादिल्ववटाश्वत्थप्रियगूनामधोऽर्चयेत् । रमा पद्मद्वयकरा शंखचक्रधरो हरिः ॥ २६ ॥

କ୍ରମେ ବିଲ୍ୱ, ବଟ, ଅଶ୍ୱତ୍ଥ ଓ ପ୍ରିୟଗୁ ବୃକ୍ଷମାନଙ୍କ ତଳେ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରିବା ଉଚିତ। ସେଠାରେ ରମାଙ୍କୁ ଦୁଇ ହାତରେ ଦୁଇ ପଦ୍ମ ଧାରଣ କରିଥିବା ଭାବେ, ଏବଂ ହରିଙ୍କୁ ଶଙ୍ଖ-ଚକ୍ରଧାରୀ ଭାବେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 27

गौरी पाशांकुशधरा टंकशूलधरो हरः । रतिः पद्मकरा पुष्पबाणचापधरः स्मरः ॥ २७ ॥

ଗୌରୀ ପାଶ ଓ ଅଙ୍କୁଶ ଧାରଣ କରନ୍ତି; ହର (ଶିବ) ଟଙ୍କ ଓ ତ୍ରିଶୂଳ ଧାରଣ କରନ୍ତି। ରତି ପଦ୍ମ ଧରନ୍ତି; ସ୍ମର (କାମ) ପୁଷ୍ପବାଣ ଓ ଧନୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି।

Verse 28

शूकव्रीह्यग्रहस्ता भूः पोत्री चक्रगदाधरः । देवाग्रे पूजयेल्लक्ष्मीसहितं तु विनायकम् ॥ २८ ॥

ଭୂଦେବୀଙ୍କୁ ଶୂକ ଓ ବ୍ରୀହି (ଧାନ) କଣ୍ଟା ହାତରେ ଧରିଥିବା ଭାବେ ଦେଖାଇବା; ପୋତ୍ରୀ (ଯଜ୍ଞ-ଚମଚ) ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିବା; ଏବଂ ଚକ୍ର-ଗଦାଧାରୀ ପ୍ରଭୁ (ବିଷ୍ଣୁ)ଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କରିବା। ଦେବମାନଙ୍କ ଅଗ୍ରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀସହିତ ବିନାୟକଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା।

Verse 29

पूजयेत्षट्सु कोणेषु ह्यामोदाद्यान्प्रियायुतान् । आमोदं सिद्धिसंयुक्तमग्रतः परिपूजयेत् ॥ २९ ॥

ଛଅ କୋଣରେ ଆମୋଦ ଆଦି ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟା ସହିତ ପୂଜା କରିବା। ପରେ ଅଗ୍ରଭାଗରେ ସିଦ୍ଧିସଂଯୁକ୍ତ ଆମୋଦଙ୍କୁ ବିଶେଷ ଭାବେ ପରିପୂଜା କରିବା।

Verse 30

प्रमोदं चाग्निकोणे तु समृद्धिसहितं यजेत् । ईशकोणे यजेत्कीर्तिसंयुतं सुमुखं तथा ॥ ३० ॥

ଅଗ୍ନିକୋଣ (ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ)ରେ ସମୃଦ୍ଧିସହିତ ପ୍ରମୋଦଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା। ଈଶାନକୋଣ (ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ)ରେ କୀର୍ତ୍ତିସଂଯୁକ୍ତ ସୁମୁଖଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପୂଜା କରିବା।

Verse 31

वारुणे मदनावत्या संयुतं दुर्मुखं यजेत् । यजेन्नैर्ऋत्यकोणे तु विघ्नं मदद्रवायुतम् ॥ ३१ ॥

ବାରୁଣ ଦିଗରେ ମଦନାବତୀସହିତ ଦୁର୍ମୁଖଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା। ନୈଋତ୍ୟ କୋଣ (ଦକ୍ଷିଣ-ପଶ୍ଚିମ)ରେ ମଦଦ୍ରବାସହିତ ବିଘ୍ନଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା।

Verse 32

द्राविण्या विघ्नकर्तारं वायुकोणे समर्चयेत् । पाशांकुशाभयकरांस्तरुणार्कसमप्रभान् ॥ ३२ ॥

ଦ୍ରାବିଣୀ ନାମକ ମନ୍ତ୍ର/ଅର୍ପଣ ଦ୍ୱାରା ବାୟୁକୋଣେ (ଉତ୍ତର-ପଶ୍ଚିମ) ବିଘ୍ନହର୍ତ୍ତାଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ସେ ଉଦୟସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ ଦୀପ୍ତିମାନ ଏବଂ ହସ୍ତେ ପାଶ, ଅଙ୍କୁଶ ଓ ଅଭୟମୁଦ୍ରା ଧାରଣ କରନ୍ତି।

Verse 33

कपोलविगलद्दानगंधलुब्धा लिशोभितान् । षट्कोणोभयपार्श्वे तु शंखपद्मनिभौ क्रमात् ॥ ३३ ॥

କପୋଳରୁ ଝରୁଥିବା ଦାନରସର ସୁଗନ୍ଧରେ ଲୁବ୍ଧ ଭ୍ରମରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଶୋଭିତ ହେଉନ୍ତୁ। ଏବଂ ଷଟ୍କୋଣର ଉଭୟ ପାର୍ଶ୍ୱରେ କ୍ରମକ୍ରମେ ଶଙ୍ଖ ଓ ପଦ୍ମ ସଦୃଶ ରୂପ ସ୍ଥାପନ କର।

Verse 34

सहितौ निजशक्तिभ्यां ध्यात्वा पूर्ववदर्चयेत् । केशरेषु षडंगानि पत्रेष्वष्टौ तु मातरः ॥ ३४ ॥

ନିଜ ନିଜ ଶକ୍ତି ସହିତ ସେଇ ଦୁଇ ଦେବତାଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ପୂର୍ବବତ୍ ବିଧିରେ ପୂଜା କର। କେଶରରେ ଷଡଙ୍ଗ ନ୍ୟାସ କରିବା ଓ ପତ୍ର/ପାତିରେ ଅଷ୍ଟମାତୃକାଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କରିବା।

Verse 35

इन्द्राद्यानपि वज्ज्रादीन्पूजयेद्धरणीगृहे । एवमाराध्य विघ्नेशं साधयेत्स्वमनोरथान् ॥ ३५ ॥

ଧରଣୀଗୃହେ (ପବିତ୍ର ଭୂମି-ସ୍ଥାନରେ) ଇନ୍ଦ୍ର ଆଦି ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଓ ବଜ୍ର ଆଦି ଦିବ୍ୟ ଆୟୁଧ-ଚିହ୍ନମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପୂଜା କର। ଏଭଳି ବିଘ୍ନେଶଙ୍କୁ ଆରାଧନା କରି ନିଜ ମନୋରଥ ସାଧନ କରେ।

Verse 36

चतुश्चत्वारिंशताढ्यं चतुः शतमतंद्रितः । तर्पयेदंबुभिः शुद्धैर्गजास्यं दिनशः सुधीः ॥ ३६ ॥

ସୁଧୀ ସାଧକ ପ୍ରତିଦିନ ଅତନ୍ଦ୍ରିତ ହୋଇ, ଶୁଦ୍ଧ ଜଳଦ୍ୱାରା ଗଜାସ୍ୟ (ଗଣେଶ)ଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ—ଚୁଆଳିଶ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଏବଂ ମୋଟ ଚାରିଶେ ତର୍ପଣ ପୂରଣ କରିବା।

Verse 37

पद्मैस्तु वशयेद्भूपांस्तत्पत्नीश्चोत्पलैस्तथा । कुमुदैर्मंत्रिणोऽश्वत्थसमिद्भिर्वाडवाञ्शुभैः ॥ ३७ ॥

ପଦ୍ମପୁଷ୍ପଦ୍ୱାରା ରାଜାମାନଙ୍କୁ ବଶ କରାଯାଏ; ଏହିପରି ନୀଳୋତ୍ପଳଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ରାଣୀମାନଙ୍କୁ। କୁମୁଦଦ୍ୱାରା ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ, ଏବଂ ଶୁଭ ଅଶ୍ୱତ୍ଥ ସମିଧଦ୍ୱାରା କୁଳୀନ ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ବଶୀଭୂତ କରାଯାଏ।

Verse 38

उदुंम्बरोत्थैर्नृपतीन्वैश्यान्प्लक्षसमुद्भवैः । वटोद्भवैः समिद्भिश्च वशयेदंतिमान्बुधः ॥ ३८ ॥

ଉଦୁମ୍ବର ଗଛର ସମିଧଦ୍ୱାରା ବୁଦ୍ଧିମାନ ସାଧକ ରାଜାମାନଙ୍କୁ ବଶ କରେ; ପ୍ଲକ୍ଷଜ ସମିଧଦ୍ୱାରା ବୈଶ୍ୟମାନଙ୍କୁ; ଏବଂ ବଟ ଗଛର ସମିଧଦ୍ୱାରା ଅନ୍ତିମ ଶ୍ରେଣୀକୁ ମଧ୍ୟ ଦମନ କରେ।

Verse 39

आज्येन श्रियमाप्नोति स्वर्णाप्तिर्मधुना भवेत् । गोदुग्धेन गवां लाभो दध्ना सर्वसमृद्धिमान् ॥ ३९ ॥

ଘୃତ ଆହୁତିଦ୍ୱାରା ଶ୍ରୀ-ସମୃଦ୍ଧି ମିଳେ; ମଧୁ ଆହୁତିଦ୍ୱାରା ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ। ଗୋଦୁଗ୍ଧ ଆହୁତିଦ୍ୱାରା ଗୋଧନ ଲାଭ, ଏବଂ ଦଧି ଆହୁତିଦ୍ୱାରା ସର୍ବପ୍ରକାର ସମୃଦ୍ଧି ମିଳେ।

Verse 40

अन्नाप्तिरन्नहोमेन समिद्भिर्वेतसां जलम् । वासांसि लभते हुत्वा कुसुंभकुसुमैः शुभैः ॥ ४० ॥

ଅନ୍ନହୋମ କଲେ ଅନ୍ନ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ; ବେତସ (ୱିଲୋ) ସମିଧ ଦ୍ୱାରା ଜଳ ମିଳେ। ଶୁଭ କୁସୁମ୍ଭ ପୁଷ୍ପ ଆହୁତି ଦେଲେ ବସ୍ତ୍ର ଲାଭ ହୁଏ।

Verse 41

अथ सर्वेष्टदं वक्ष्ये चतुरावृत्तितर्पणम् । मूलेनादौ चतुर्वारं प्रत्येकं च प्रतर्पयेत् ॥ ४१ ॥

ଏବେ ମୁଁ ସର୍ବ ଇଷ୍ଟଫଳଦାୟୀ ଚତୁରାବୃତ୍ତି ତର୍ପଣ କହୁଛି। ଆରମ୍ଭରେ ମୂଳମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ଚାରିଥର ତର୍ପଣ କରି, ପରେ ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କୁ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ତୃପ୍ତ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 42

पूर्वमंत्राक्षरैर्मंत्रैः स्वाहांतैश्च चतुश्चतुः । मूलमंत्रैश्चतुर्वारपूर्वकं संप्रतर्प्य च ॥ ४२ ॥

ପୂର୍ବ ମନ୍ତ୍ରର ଅକ୍ଷରରୁ ଗଠିତ ‘ସ୍ୱାହା’ ଅନ୍ତ ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ପ୍ରତ୍ୟେକକୁ ଚାରିଥର କରି ତର୍ପଣ କର; ପରେ ମୂଳମନ୍ତ୍ରକୁ ଚାରି ଜପ ପୂର୍ବକ ପୁନଃ ତର୍ପଣ କର।

Verse 43

मिथुनादींस्ततः पश्चात्पूर्ववत्संप्रतर्पयेत् । देवेन सहितां शक्तिं शक्त्या च सहितं तु तम् ॥ ४३ ॥

ତାପରେ ମିଥୁନ ଆଦିକୁ ମଧ୍ୟ ପୂର୍ବବତ୍ ତର୍ପଣ କର—ଦେବ ସହିତ ଥିବା ଶକ୍ତିକୁ, ଏବଂ ଶକ୍ତି ସହିତ ଥିବା ସେଇ ଦେବକୁ ମଧ୍ୟ।

Verse 44

एवंच षड्विंशतिधा मिथुनानि भवंति हि । स्वनामाद्यर्णबीजानि तानि सन्तर्पयेत्क्रमात् ॥ ४४ ॥

ଏଭଳି ନିଶ୍ଚୟ ମିଥୁନ ଛବିଶ ପ୍ରକାର ହୁଏ। ନିଜ ନାମରୁ ଆରମ୍ଭ ହେଉଥିବା ଅକ୍ଷର-ବୀଜ ଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କୁ କ୍ରମେ ସନ୍ତର୍ପଣ (ପୋଷଣ-ତୃପ୍ତି) କର।

Verse 45

भवेत्संभूय सचतुश्चत्वारिंशञ्चतुः शतम् । एवं संतप्य तत्पश्चात्पूर्ववत्सोपचारकैः ॥ ४५ ॥

ସମସ୍ତ ମିଶି ଏହା ଏକଶେ ଚୁଆଳିଶ ହୁଏ। ଏଭଳି ସଂସ୍କାର/ସନ୍ତାପନ କରି, ପରେ ପୂର୍ବବତ୍ ଉପଚାର ସହ ଆଗକୁ ବିଧି କର।

Verse 46

सर्वाभीष्टं च संप्रार्थ्य प्रणम्योद्वासयेत्सुधीः । भाद्रकृष्णचतुर्थ्यादिप्रतिमासमतंद्रितः ॥ ४६ ॥

ସମସ୍ତ ଅଭୀଷ୍ଟ ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରି ଓ ପ୍ରଣାମ କରି, ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ବିଧିପୂର୍ବକ ଉଦ୍ୱାସନ (ସମାପନ/ବିସର୍ଜନ) କରିବ; ଏବଂ ଭାଦ୍ରପଦ କୃଷ୍ଣ ଚତୁର୍ଥୀ ଆଦିରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ପ୍ରତିମାସ ଅପ୍ରମାଦରେ ଏହା ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବ।

Verse 47

आरभ्यार्कोदयं मंत्री यावच्चंद्रोदयो भवेत् । तावन्नोपविशेद्भूमौ जितवाविस्थरमानसः ॥ ४७ ॥

ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟରୁ ଚନ୍ଦ୍ରୋଦୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମନ୍ତ୍ରସାଧକ ନିରାବରଣ ଭୂମିରେ ବସିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ମନର ବାହ୍ୟ ଭ୍ରମଣ ଓ ବିସ୍ତାରକୁ ଜୟ କରି ସ୍ଥିରଚିତ୍ତ ରୁହନ୍ତୁ।

Verse 48

ततश्चंद्रोदये मन्त्री पूजयेद्गणनायकम् । पूर्वोक्तविधिना सम्यङ्नानापुष्पोपहारकैः ॥ ४८ ॥

ତାପରେ ଚନ୍ଦ୍ରୋଦୟ ସମୟରେ, ପୂର୍ବୋକ୍ତ ବିଧି ଅନୁସାରେ, ନାନା ପୁଷ୍ପ ଓ ଉପହାର ସହିତ ମନ୍ତ୍ରୀ (ଅନୁଷ୍ଠାତା) ଗଣନାୟକ (ଗଣେଶ)ଙ୍କୁ ସମ୍ୟକ୍ ପୂଜା କରିବେ।

Verse 49

एकविंशतिसंख्याकान्मोदकांश्च निवेदयेत् । तदग्रे प्रजपेन्मन्त्रमष्टोत्तरसहस्रकम् ॥ ४९ ॥

ଏକୋଇଶଟି ମୋଦକକୁ ନୈବେଦ୍ୟ ଭାବେ ନିବେଦନ କରିବେ; ତାହାର ସମ୍ମୁଖରେ ମନ୍ତ୍ରକୁ ଏକ ହଜାର ଆଠଥର ଜପ କରିବେ।

Verse 50

ततः कर्पूरकाश्मीररक्तपुष्पैः सचन्दनैः । अर्ध्यं दद्यात्तु मूलांते ङेते गणपतिं ततः ॥ ५० ॥

ତାପରେ କର୍ପୂର, କେଶର, ରକ୍ତପୁଷ୍ପ ଓ ଚନ୍ଦନ ସହିତ ମୂଳଭାଗରେ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେବେ; ପରେ ନମସ୍କାର କରି ଗଣପତିଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବେ।

Verse 51

इदमर्ध्यं कल्पयामि हृदंतोऽर्ध्यमनुर्मतः । स्तुत्वा नत्वा विसृज्याथ यजेच्चंद्रमसं पुनः ॥ ५१ ॥

“ହୃଦୟପୂର୍ବକ ମୁଁ ଏହି ଅର୍ଘ୍ୟକୁ ପରମ୍ପରାନୁମୋଦିତ ଭାବେ କଳ୍ପନା କରୁଛି।” ଏଭଳି ସ୍ତୁତି କରି ନମସ୍କାର କରି ଅର୍ଘ୍ୟ ବିସର୍ଜନ କରି, ପୁନଃ ଚନ୍ଦ୍ରମାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବେ।

Verse 52

अर्ध्यं दद्याञ्चतुर्वारं पूजयित्वा गुरुं ततः । निवेदितेषु विप्राय दद्यादर्धांश्च मोदकान् ॥ ५२ ॥

ଗୁରୁଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରି ଚାରିଥର ଅର୍ଘ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରିବ। ନୈବେଦ୍ୟ ନିବେଦନ ପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ମୋଦକର ଅର୍ଧାଂଶ ଭାଗ ଦେବ।

Verse 53

स्वयमर्द्धान्प्रभुंजीत ब्रह्मचारी जितेंद्रियः । एवं व्रतं यः कुरुते सम्यक्संवत्सरावधि ॥ ५३ ॥

ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଓ ଜିତେନ୍ଦ୍ରିୟ ହୋଇ ସେ ନିଜେ କେବଳ ଅର୍ଧମାତ୍ର ଭୋଜନ କରିବ। ଯେ ଏହିପରି ଏକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମ୍ୟକ୍ ଭାବେ ବ୍ରତ କରେ, ସେ ଅଭିଷ୍ଟ ଫଳ ପାଏ।

Verse 54

पुत्रान्पौत्रान्सुखं वित्तमारोग्यं लभते नरः । सूर्योदयादशक्तश्चेदस्तमारभ्य मंत्रवित् ॥ ५४ ॥

ମନୁଷ୍ୟ ପୁତ୍ର-ପୌତ୍ର, ସୁଖ, ଧନ ଓ ଆରୋଗ୍ୟ ଲାଭ କରେ। ମନ୍ତ୍ରବିଦ୍ ଯଦି ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟରୁ ଆରମ୍ଭ କରିବାକୁ ଅସମର୍ଥ, ତେବେ ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତରୁ ଆରମ୍ଭ କରୁ।

Verse 55

चंद्रोदयांतं पूर्वोक्तविधिना व्रतमाचरेत् । एवं कृतेऽपि पूर्वोक्तं फलमाप्नोति निश्चितम् ॥ ५५ ॥

ପୂର୍ବୋକ୍ତ ବିଧି ଅନୁସାରେ ଚନ୍ଦ୍ରୋଦୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ରତ ଆଚରଣ କରିବ। ଏଭଳି କଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ନିଶ୍ଚୟ ପୂର୍ବେ କହିଥିବା ଫଳ ପାଏ।

Verse 56

गणिशप्रतिमां दंतिदंतेन कपिनापि वा । गजभग्रेन निंबेन सितार्केंणाथवा पुनः ॥ ५६ ॥

ଗଣେଶ ପ୍ରତିମା ହାତୀର ଦାନ୍ତରୁ, କିମ୍ବା କପି (ବାନର) ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ; ଅଥବା ହାତୀରୁ ଭାଙ୍ଗିଥିବା ଦାନ୍ତଖଣ୍ଡରୁ; କିମ୍ବା ନିମ୍ବକାଠରୁ, କିମ୍ବା ଶ୍ୱେତ ଅର୍କଶିଳାରୁ ମଧ୍ୟ ଗଢ଼ାଯାଇପାରେ।

Verse 57

कृत्वा तस्यां समावाह्य प्राणस्थापनपूर्वकम् । अभ्यर्च्य विधिवन्मन्त्री राहुग्रस्ते निशाकरे ॥ ५७ ॥

ତାହା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି, ପ୍ରଥମେ ପ୍ରାଣସ୍ଥାପନ ବିଧି କରି, ମନ୍ତ୍ରଜ୍ଞ ପୁରୋହିତ ତାହାରେ ଦେବତାଙ୍କୁ ଆବାହନ କରୁ। ରାହୁଗ୍ରସ୍ତ ଚନ୍ଦ୍ର (ଗ୍ରହଣକାଳେ) ଶାସ୍ତ୍ରୋକ୍ତ ଭାବେ ପୂଜା କରୁ।

Verse 58

स्पृष्ट्रा चैव निरहारस्तां शिखायां समुद्वहन् । द्यूते विवादे समरे व्यवहारे जयं लभेत् ॥ ५८ ॥

ତାହାକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରି ନିରାହାର ରହି, ସେଇ ଶିଖାକୁ ଯଥାବିଧି ଧାରଣ କଲେ, ଦ୍ୟୁତ, ବିବାଦ, ସମର ଓ ବ୍ୟବହାରରେ ଜୟ ଲଭେ।

Verse 59

बीजं वराहो बिंद्धाढ्यौ मन्विंद्वान्नौ कलौ ततः । स्मृतिर्मांसेंदुमन्वाग्रा कर्णोच्छिष्टगणे वदेत् ॥ ५९ ॥

‘କର୍ଣ୍ଣୋଚ୍ଛିଷ୍ଟ-ଗଣ’ରେ ସ୍ମରଣାର୍ଥେ ଏହି କ୍ରମ କହିବା ଉଚିତ— “ବୀଜ, ବରାହ, ବିନ୍ଧ-ଆଢ୍ୟ, ମନୁ-ଇନ୍ଦୁ-ଅନ୍ନ, ପରେ କଳି; ସ୍ମୃତି, ମାଂସ, ଇନ୍ଦୁ, ମନୁ, ଅଗ୍ର (ଶ୍ରେଷ୍ଠ)।”

Verse 60

बकः सदीर्घपवनो महायक्षाय यं बलिः । बलिमंत्रोऽयमाख्यातो न चेद्वर्णोऽखिलेष्टदः ॥ ६० ॥

“ବକଃ ସଦୀର୍ଘପବନଃ”— ଏହା ମହାୟକ୍ଷଙ୍କ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବଳି। ଏହାକୁ ବଳି-ମନ୍ତ୍ର ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି; ବର୍ଣ୍ଣ/ଉଚ୍ଚାରଣ ଦୋଷ ହେଲେ ସମସ୍ତ ଇଷ୍ଟଫଳ ଦିଏ ନାହିଁ।

Verse 61

प्रणवो भुवनेशानीस्वबीजांते नवार्णकः । हस्तीति च पिशाचीति लिखेञ्चैवाग्रिंसुंदरी ॥ ६१ ॥

ପ୍ରଣବ (ଓଁ) ସହିତ ଏବଂ ଭୁବନେଶାନୀଙ୍କ ସ୍ୱ-ବୀଜରେ ଶେଷ ହେଉଥିବା ଏହା ନବାର୍ଣ୍ଣ ମନ୍ତ୍ର। ଏହାକୁ “ହସ୍ତୀ” ଓ “ପିଶାଚୀ” ଶବ୍ଦ ସହ, ଏବଂ “ଅଗ୍ରିଂ-ସୁନ୍ଦରୀ” ସହିତ ମଧ୍ୟ ଲେଖିବା ଉଚିତ।

Verse 62

नवार्णोऽयं समुद्दिष्टो भजतां सर्वसिद्धिदः । पदैः सर्वेण मंत्रेण पञ्चांगानि प्रकल्पयेत् ॥ ६२ ॥

ଏହି ନବାର୍ଣ୍ଣ ମନ୍ତ୍ର ଯଥାବିଧି ଉପଦିଷ୍ଟ; ଭଜନକାରୀଙ୍କୁ ଏହା ସର୍ବସିଦ୍ଧି ଦେଉଛି। ମନ୍ତ୍ରର ସମସ୍ତ ପଦଦ୍ୱାରା ଏହାର ପଞ୍ଚାଙ୍ଗ ବିଧିମତେ ଗଢ଼ିବା ଉଚିତ।

Verse 63

अन्यत्सर्वं समानं स्यात्पूर्वमंत्रेण नारद । अथाभिधास्ये विधिवद्वक्रतुंडमनुत्तमम् ॥ ६३ ॥

ହେ ନାରଦ, ଅନ୍ୟ ସବୁ କାର୍ଯ୍ୟ ପୂର୍ବ ମନ୍ତ୍ର ପରି ହେବ। ଏବେ ମୁଁ ବିଧିମତେ ଅନୁତ୍ତମ ବକ୍ରତୁଣ୍ଡ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି।

Verse 64

तोयं विधिर्वह्नियुक्तकर्णेंद्वाढ्यो हरिस्तथा । सदीर्घो दारको वायुर्वर्मांतोऽयं रसार्णकः ॥ ६४ ॥

‘ତୋୟ’କୁ ‘ବିଧି’ (ବ୍ରହ୍ମା/ନିୟମ) ବୋଲି ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ। ‘ବହ୍ନି’ କର୍ଣ୍ଣ ଓ ଇନ୍ଦୁ ସହ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ବିଭୂଷିତ; ‘ହରି’ ମଧ୍ୟ ତଦ୍ରୂପ। ‘ବାୟୁ’ ଦୀର୍ଘ, ‘ଦାରକ’ ଶିଶୁ। ଏହା ‘ବର୍ମ’ ଅନ୍ତେ ସମାପ୍ତ ଏବଂ ‘ରସାର୍ଣକ’—ରସର ସମୁଦ୍ର—ବୋଲି କଥିତ।

Verse 65

भार्गवोऽस्य मुनिश्छन्दोऽनुष्टुब्देवो गणाधिपः । वक्रतुण्डाभिधो बीजं वं शक्तिः कवचं पुनः ॥ ६५ ॥

ଏହି ମନ୍ତ୍ରର ଋଷି ଭାର୍ଗବ, ଛନ୍ଦ ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍, ଦେବତା ଗଣାଧିପ (ଗଣେଶ)। ‘ବକ୍ରତୁଣ୍ଡ’ ଏହାର ବୀଜ, ‘ବଂ’ ଏହାର ଶକ୍ତି, ଏବଂ ପୁନଃ ଏହାର କବଚ ମଧ୍ୟ।

Verse 66

तारदृन्मध्यगैर्मंत्रवर्णैश्चंद्रविभूषितैः । कृत्वा षडंगमन्त्रार्णान्भ्रूमध्ये च गले हृदि ॥ ६६ ॥

ତାର ଓ ଦୃନ୍ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା, ଚନ୍ଦ୍ରତତ୍ତ୍ୱରେ ବିଭୂଷିତ ମନ୍ତ୍ରବର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ୱାରା ସେହି ମନ୍ତ୍ରାକ୍ଷରମାନଙ୍କର ଷଡ଼ଙ୍ଗ-ନ୍ୟାସ କରି, ଭ୍ରୂମଧ୍ୟ, କଣ୍ଠ ଓ ହୃଦୟରେ ବିନ୍ୟାସ କର।

Verse 67

नामौ लिंगे पदे न्यस्याखिलेन व्यापकं चरेत् । उद्यदर्कद्युतिं हस्तैः पाशांकुशवराभयान् ॥ ६७ ॥

ଲିଙ୍ଗ ଓ ପଦଦ୍ୱୟରେ ଦୁଇ ନାମର ନ୍ୟାସ ସ୍ଥାପନ କରି, ପରେ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ଧ୍ୟାନ ଅଭ୍ୟାସ କରିବ। ଉଦୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ ଦ୍ୟୁତିମାନ ଦେବଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବ—ହସ୍ତେ ପାଶ, ଅଙ୍କୁଶ, ବରମୁଦ୍ରା ଓ ଅଭୟମୁଦ୍ରା ଧାରଣ କରିଥିବା।

Verse 68

दधतं गजवक्त्रं च रक्तभूषांबरं भजेत् । ध्यात्वैवं प्रजपेत्तर्कलक्षं द्रव्यैर्दशांशतः ॥ ६८ ॥

ଗଜମୁଖ ଧାରଣ କରି, ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ଭୂଷଣ ଓ ଅମ୍ବରରେ ଶୋଭିତ ଦେବଙ୍କୁ ଭଜନ-ଆରାଧନା କରିବ। ଏଭଳି ଧ୍ୟାନ କରି ଏକ ଲକ୍ଷ ଜପ କରିବ, ଏବଂ ଯୋଗ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟରେ ତାହାର ଦଶାଂଶ ହୋମ/ଆହୁତି ଦେବ।

Verse 69

अष्टभिर्जुहुयात्पीठे तीव्रादिसहितेऽर्चयेत् । मूर्तिं मूर्तेन संकल्प्य तस्यामावाह्य पूजयेत् ॥ ६९ ॥

ପୀଠରେ ଆଠଥର ଆହୁତି ଦେଇ, ତୀବ୍ର ଆଦି (ମନ୍ତ୍ର/ବିଧି) ସହିତ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରିବ। ଦେବମୂର୍ତ୍ତିକୁ ସାକାର ଭାବେ ମନରେ ସଂକଳ୍ପ କରି, ତାହାରେ ଆବାହନ କରି ପୂଜା କରିବ।

Verse 70

षट्कोणेषु षडंगानि पत्रेष्वष्टौ तु शक्तयः । यजेद्विद्यां विधात्रीं च भोगदां विप्रघातिनीम् ॥ ७० ॥

ଷଟ୍କୋଣରେ ଷଡ଼ଙ୍ଗମାନଙ୍କୁ, ଏବଂ ପଦ୍ମପତ୍ରରେ ଆଠ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କରିବ। ଭୋଗଦାୟିନୀ ଓ ଶତ୍ରୁବଳ-ନାଶିନୀ ‘ବିଦ୍ୟା’—‘ବିଧାତ୍ରୀ’ଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବ।

Verse 71

निधिप्रदीपां पापघ्नीं पुण्यां पश्चाच्छशिप्रभाम् । दलाग्रेषु वक्रतुंड एकदंष्ट्रमहोदरौ ॥ ७१ ॥

ତାପରେ ନିଧିପ୍ରଦୀପା—ପାପନାଶିନୀ ଓ ପୁଣ୍ୟଦାୟିନୀ—ଙ୍କୁ, ଏବଂ ପରେ ଶଶିପ୍ରଭା (ଚନ୍ଦ୍ରପ୍ରଭା)ଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ/ସ୍ଥାପନ କରିବ। ଦଳାଗ୍ରରେ ବକ୍ରତୁଣ୍ଡ, ଏକଦଂଷ୍ଟ୍ର ଓ ମହୋଦରଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବ।

Verse 72

गजास्यलंबोदरकौ विकटौ विध्नराट् तथा । धूम्रवर्णस्ततो बाह्ये लोकेशान्हेतिसंयुतान् ॥ ७२ ॥

ସେ ଗଜାସ୍ୟ, ଲମ୍ବୋଦର, ବିକଟ ଏବଂ ବିଘ୍ନର ଅଧିପତି ‘ବିଧ୍ନରାଟ୍’ ଭାବେ ପରିଚିତ। ପୁନଃ ବାହ୍ୟ ଲୋକରେ ସେ ଧୂମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ, ଲୋକପାଳମାନେ ଓ ତାଙ୍କ ଆୟୁଧସହିତ ସଂଯୁକ୍ତ ରୂପେ କଥିତ।

Verse 73

एवमावरणैरिष्ट्वा पञ्चभिर्गणनायकम् । साधंयेदखिलान्कामान्वक्रतुंड प्रंसादतः ॥ ७३ ॥

ଏପରି ପାଞ୍ଚ ‘ଆବରଣ’ ସହିତ ଗଣନାୟକଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ, ବକ୍ରତୁଣ୍ଡ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ସମସ୍ତ କାମନା ସିଦ୍ଧ ହୁଏ।

Verse 74

लब्ध्वा गुरुमुखान्मंत्रं दीक्षासंस्कारपूर्वकम् । ब्रह्मचारी हविष्याशी सत्यवाक् च जितेंद्रियः ॥ ७४ ॥

ଗୁରୁମୁଖରୁ ଦୀକ୍ଷା-ସଂସ୍କାରପୂର୍ବକ ମନ୍ତ୍ର ପାଇ, ସାଧକ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ହେବ—ହବିଷ୍ୟ ଆହାର କରିବ, ସତ୍ୟ କହିବ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଜୟୀ ହେବ।

Verse 75

जपेदर्कसहस्रं तु षण्मासं होमसंयुतम् । दारिद्य्रं तु पराभूय जायते धनदोपमः ॥ ७५ ॥

ଛଅ ମାସ ହୋମ ସହିତ ଅର୍କସହସ୍ର ଜପ କଲେ, ଦାରିଦ୍ର୍ୟକୁ ପରାଜିତ କରି ସାଧକ ଧନଦ (କୁବେର) ସମ ଧନୀ ହୁଏ।

Verse 76

चतुर्थ्यादि चतुर्थ्यंतं जपेदयुतमादरात् । अष्टोत्तरशतं नित्यं हुत्वा प्राग्वत्फलं लभेत् ॥ ७६ ॥

ଚତୁର୍ଥୀରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ପରବର୍ତ୍ତୀ ଚତୁର୍ଥୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଦଶହଜାର ଜପ କରିବ। ଏବଂ ପ୍ରତିଦିନ ୧୦୮ ଆହୁତି ଦେଲେ, ପୂର୍ବବତ୍ ଫଳ ମିଳିବ।

Verse 77

पक्षयोरुभयोर्मंत्री चतुर्थ्यां जुहुयाच्छतम् । अपूपैर्वत्सरे स स्यात्समृद्धेः परमं पदम् ॥ ७७ ॥

ଶୁକ୍ଳ ଓ କୃଷ୍ଣ—ଉଭୟ ପକ୍ଷର ଚତୁର୍ଥୀରେ ମନ୍ତ୍ରସାଧକ ଅପୂପ (ପୁଆ) ଦ୍ୱାରା ଶତ ଆହୁତି ଦିଅ। ଏକ ବର୍ଷରେ ସେ ସମୃଦ୍ଧିର ପରମ ପଦ ପାଏ।

Verse 78

अङ्गारकचतुर्थ्यां तु देवमिष्ट्वा विधानतः । हविषा पा यसान्नेन नैवेद्यं परिकल्पयेत् ॥ ७८ ॥

ଅଙ୍ଗାରକ ଚତୁର୍ଥୀରେ ବିଧିମତେ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜି, ହବିଷ ଓ ପାୟସ (ଖିର) ଦ୍ୱାରା ନୈବେଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କର।

Verse 79

ततो गुरुं समभ्यंर्त्य भोजयेद्विधिवत्सुधीः । निवेदितेन जुहुयात्सहरस्रं विधिवद्वसौ ॥ ७९ ॥

ତାପରେ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ସମୀପ ହୋଇ ପୂଜି, ବିଧିମତେ ତାଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଅ। ଏବଂ ନିବେଦିତ ଦ୍ରବ୍ୟରେ ଅଗ୍ନିରେ ବିଧିପୂର୍ବକ ସହସ୍ର ଆହୁତି ଦିଅ।

Verse 80

एवं संवत्सरं कृत्वा महतीं श्रियमाप्नुयात् । अथान्यत्साधनं वक्ष्ये लोकानां हितकाम्यया ॥ ८० ॥

ଏଭଳି ଏକ ବର୍ଷ କଲେ ମହାନ ଶ୍ରୀ (ସମୃଦ୍ଧି) ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ଏବେ ଲୋକହିତ ଇଚ୍ଛାରେ ମୁଁ ଅନ୍ୟ ସାଧନ କହୁଛି।

Verse 81

इष्ट्वा गणेशं पृथुकैः पायसापूपमोदकः । नानाफलैस्ततोमंत्री हरिद्रामथ सैन्धवम् ॥ ८१ ॥

ପୃଥୁକ (ଚୁଡ଼ା), ପାୟସ, ଅପୂପ, ମୋଦକ ଓ ନାନା ଫଳ ଦ୍ୱାରା ଗଣେଶଙ୍କୁ ପୂଜି, ପରେ ମନ୍ତ୍ରବିଦ୍ ହରିଦ୍ରା (ହଳଦୀ) ଓ ସୈନ୍ଧବ (ସେନ୍ଧା ଲୁଣ) ଅର୍ପଣ କରୁ।

Verse 82

वचां निष्कार्द्धभागं च तदर्द्धं वा मनुं जपेत् । विशोध्य चूर्णं प्रसृतौ गवां मूत्रे विनिक्षिपेत् ॥ ८२ ॥

ବଚାକୁ ଅର୍ଧ ନିଷ୍କ ପରିମାଣରେ, କିମ୍ବା ତାହାର ଅର୍ଧ ପରିମାଣରେ ନେଇ ମନ୍ତ୍ରଜପ କରିବ। ପରେ ଶୋଧନ କରି ସୂକ୍ଷ୍ମ ଚୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ସେଇ ଚୂର୍ଣ୍ଣର ଦୁଇ ପ୍ରସୃତି ଗୋମୂତ୍ରରେ ନିକ୍ଷେପ କରିବ।

Verse 83

सहस्रकृत्वो मनुना मंत्रयित्वा प्रयत्नतः । स्नातामृतुदिने शुद्धां शुक्लांबरधरां शुभाम् ॥ ८३ ॥

ନିୟତ ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ଯତ୍ନସହିତ ସହସ୍ରବାର ଅଭିମନ୍ତ୍ରିତ କରି, ଋତୁଦିନରେ ସ୍ନାନ କରିଥିବା, ଶୁଦ୍ଧ, ଶୁକ୍ଳବସ୍ତ୍ରଧାରିଣୀ ସେଇ ଶୁଭା ନାରୀକୁ (ପ୍ରସ୍ତୁତ/ସ୍ଥିର) କରିବ।

Verse 84

देवस्य पुरतः स्थाप्य पाययेदौषधं सुधीः । सर्वलक्षणसंपन्नं वंध्यापि लभते सुतम् ॥ ८४ ॥

ତାକୁ ଦେବତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ସ୍ଥାପନ କରି, ସୁଧୀ ଲୋକ ସେଇ ଔଷଧ ପାନ କରାଇବ। ତେବେ ବନ୍ଧ୍ୟା ନାରୀ ମଧ୍ୟ ସର୍ବ ଶୁଭଲକ୍ଷଣସମ୍ପନ୍ନ ପୁତ୍ର ଲଭେ।

Verse 85

अथान्यत्संप्रवक्ष्यामि रहस्यं परमाद्भुतम् । गोचर्ममात्रां धरणीमुपलिप्य प्रयत्नतः ॥ ८५ ॥

ଏବେ ମୁଁ ଆଉ ଗୋଟିଏ ପରମ ଅଦ୍ଭୁତ ରହସ୍ୟ କହୁଛି। ଯତ୍ନସହିତ ଗୋଚର୍ମ ପରିମାଣର ଭୂମିକୁ ଲେପନ କରି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବ।

Verse 86

विकीर्य धान्यप्रकरैस्तत्र संस्थापयेद्धटम् । शुद्धोदकेन संपूर्य तस्योपरि निधापयेत् ॥ ८६ ॥

ସେଠାରେ ଧାନ୍ୟର ଢେର ଛିଟାଇ, ମଧ୍ୟରେ ଗୋଟିଏ ଘଟ ସ୍ଥାପନ କରିବ। ତାହାକୁ ଶୁଦ୍ଧ ଜଳରେ ପୂରଣ କରି, ପରେ ତାହାର ଉପରେ (ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବସ୍ତୁ) ରଖିବ।

Verse 87

कपिलाज्येन संपूर्णं शरावं नूतनं शुभम् । षडष्टाक्षरमंत्राभ्यां दीपमारोपयेच्छुभम् ॥ ८७ ॥

କପିଳା ଘୃତରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ନୂତନ ଓ ଶୁଭ ଶରାବ ନେଇ, ଷଡକ୍ଷର ଓ ଅଷ୍ଟାକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରି ଶୁଭ ଦୀପ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 88

दीपे देवं समावाह्य गंधपुष्पादिभिर्यजेत् । स्नातां कुमारीमथवा कुमारं पूजयेत्सुधीः ॥ ८८ ॥

ଦୀପରେ ଦେବତାଙ୍କୁ ଆବାହନ କରି ଗନ୍ଧ, ପୁଷ୍ପ ଆଦିଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ପରେ ସ୍ନାତ କୁମାରୀ କିମ୍ବା କୁମାରକୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଭକ୍ତିରେ ସମ୍ମାନ କରିବେ।

Verse 89

दीपस्य पुरतः स्थाप्यध्यात्वा देवं जपेन्मनुम् । प्रदीपे स्थापिते पश्येद्द्विजरूपं गणेश्वरम् ॥ ८९ ॥

ଦୀପର ସମ୍ମୁଖରେ (ବସ୍ତୁ) ସ୍ଥାପନ କରି ଦେବଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରିବା ଉଚିତ। ଦୀପ ସ୍ଥାପିତ ହେଲେ ଦ୍ୱିଜରୂପ ଗଣେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 90

पृष्टस्ततः संपदि वा नष्टं चैवाप्यनागतम् । सकलं प्रवदेदेवं कुमारी वा कुमारकः ॥ ९० ॥

ତାପରେ ସମ୍ପଦ, ନଷ୍ଟ ହୋଇଥିବା ବିଷୟ, କିମ୍ବା ଆଗାମୀ କଥା ପଚାରିଲେ, କୁମାରୀ କିମ୍ବା କୁମାର ଏହିପରି ସମସ୍ତ କଥା କହିଦେବ।

Verse 91

षडक्षरो हृदंतश्चेद्भवेदष्टाक्षरो मनुः । अन्येऽपि मंत्रा देवर्षे सन्ति तंत्रे गणेशितुः ॥ ९१ ॥

ଯଦି ଷଡକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ରର ଶେଷରେ ‘ହୃଦ୍’ ବୀଜ ଯୋଗ ହୁଏ, ତେବେ ସେହି ମନ୍ତ୍ର ଅଷ୍ଟାକ୍ଷର ହୋଇଯାଏ। ହେ ଦେବର୍ଷି, ଗଣେଶ ତନ୍ତ୍ରରେ ଅନ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।

Verse 92

किंत्वत्र यन्न साध्यं स्यात्र्रिषु लोकेषु साधकैः । अष्टविंशरसार्णाभ्यां तन्न पश्येदपि क्वचित् ॥ ९२ ॥

କିନ୍ତୁ ଏଠାରେ ତ୍ରିଲୋକର ସିଦ୍ଧ ସାଧକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅସାଧ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ୟ କ’ଣ? ଏହି ଅଠାଇଶ ‘ରସ’ ଓ ‘ଅର୍ଣ’ ତତ୍ତ୍ୱଦ୍ୱାରା କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ କିଛି ଅପ୍ରାପ୍ୟ ରହେ ନାହିଁ।

Verse 93

एतद्गणेशमंत्राणां विधानं ते मयोदितम् । शठेभ्यः परशिष्येभ्यो वंचकेभ्योऽपि मा वद ॥ ९३ ॥

ଗଣେଶମନ୍ତ୍ରମାନଙ୍କର ଏହି ବିଧାନ ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଲି। ଶଠ, ପରଶିଷ୍ୟ ଓ ବଞ୍ଚକମାନଙ୍କୁ ଏହା କେବେ ମଧ୍ୟ କହିବ ନାହିଁ।

Verse 94

एवं यो भजते देवं गणेशंसर्वसिद्धिदम् । प्राप्येह सकलान्भोगनिंते मुक्तिपदं व्रजेत् ॥ ९४ ॥

ଏହିପରି ସର୍ବସିଦ୍ଧିଦାତା ଦେବ ଗଣେଶଙ୍କୁ ଯେ ଭଜେ, ସେ ଏଠାରେ ସମସ୍ତ ଭୋଗ ପାଇ ଶେଷରେ ମୁକ୍ତିପଦକୁ ଯାଏ।