Gaṇeśa Mantra-vidhi: Mahāgaṇapati Gāyatrī, Vakratuṇḍa Mantra, Nyāsa, Homa, Āvaraṇa-pūjā, and Caturthī Vrata
तोयं विधिर्वह्नियुक्तकर्णेंद्वाढ्यो हरिस्तथा । सदीर्घो दारको वायुर्वर्मांतोऽयं रसार्णकः ॥ ६४ ॥
toyaṃ vidhirvahniyuktakarṇeṃdvāḍhyo haristathā | sadīrgho dārako vāyurvarmāṃto'yaṃ rasārṇakaḥ || 64 ||
‘ତୋୟ’କୁ ‘ବିଧି’ (ବ୍ରହ୍ମା/ନିୟମ) ବୋଲି ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ। ‘ବହ୍ନି’ କର୍ଣ୍ଣ ଓ ଇନ୍ଦୁ ସହ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ବିଭୂଷିତ; ‘ହରି’ ମଧ୍ୟ ତଦ୍ରୂପ। ‘ବାୟୁ’ ଦୀର୍ଘ, ‘ଦାରକ’ ଶିଶୁ। ଏହା ‘ବର୍ମ’ ଅନ୍ତେ ସମାପ୍ତ ଏବଂ ‘ରସାର୍ଣକ’—ରସର ସମୁଦ୍ର—ବୋଲି କଥିତ।
Sanatkumara (teaching Narada in a Vedanga/technical context)
Vrata: none
Primary Rasa: shanta
Secondary Rasa: adbhuta
It presents a Vedāṅga-style, coded mapping of divine names and elements (water, fire, wind, Hari, Vidhi), implying that spiritual insight can be gained through disciplined understanding of sacred terminology and its mantra-like constructions.
By explicitly naming Hari (Viṣṇu) within a technical enumeration, it indicates that even scholarly/linguistic disciplines ultimately point toward remembering and invoking the Lord through precise sacred names.
It reflects Nirukta/Shabda-śāstra method—interpreting meanings via word markers (like ‘ending in varma’) and combinations (yukta), a practical technique used in mantra interpretation and traditional exegesis.