Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 38

Gaṅgā-māhātmya: Bāhu’s Envy, Defeat, Forest Exile, and Aurva’s Dharmic Consolation

Devanagari script

यो वा को या गुणी मर्त्यः सर्वश्लाघ्यतरो द्विज । सर्वसंपत्समायुक्तोऽप्यगुणी निन्दितो जनैः ॥ ३८ ॥

Transliteration

yo vā ko yā guṇī martyaḥ sarvaślāghyataro dvija | sarvasaṃpatsamāyukto'pyaguṇī nindito janaiḥ || 38 ||

Translation

ହେ ଦ୍ୱିଜ, ଯେ କେହି ଗୁଣୀ ମର୍ତ୍ୟ ସେ ସର୍ବାଧିକ ଶ୍ଲାଘ୍ୟ; କିନ୍ତୁ ସମସ୍ତ ସମ୍ପଦରେ ଯୁକ୍ତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଯଦି ଗୁଣହୀନ, ତେବେ ଲୋକେ ତାକୁ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି।

Word by Word

• यः: who
• यः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; यत्-प्रत्यय (relative pronoun)

• वा: or
• वा: विकल्प (Alternative)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: विकल्पार्थक अव्यय (disjunctive particle)

• कः: someone; who
• कः: कर्ता (Karta/Subject; indefinite)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; प्रश्नवाचक सर्वनाम

• या: who (f.)
• या: कर्ता (Karta/Subject; feminine alternative)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; यत्-प्रत्यय (relative pronoun)

• गुणी: virtuous
• गुणी: कर्ता-विशेषण (Qualifier of subject)
• Type: Adjective
• Root: गुणिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषण—‘possessing virtues’

• मर्त्यः: a mortal; man
• मर्त्यः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: मर्त्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• सर्व-श्लाघ्य-तरः: more praiseworthy than all
• सर्व-श्लाघ्य-तरः: विधेय-विशेषण (Predicate adjective)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + श्लाघ्य (कृदन्त, √श्लाघ् (धातु)) + तर (तद्धित-प्रत्यय)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; समासः—कर्मधारयः (सर्वैः श्लाघ्यः) + तर-प्रत्यय (comparative)

• द्विज: O brahmin
• द्विज: सम्बोधन (Address)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन

• सर्व-संपत्-समायुक्तः: endowed with all wealth/prosperity
• सर्व-संपत्-समायुक्तः: कर्ता-विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + संपत् (प्रातिपदिक) + समायुक्त (कृदन्त, सम्-आ-√युज् (धातु))
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (सर्वा संपत् यस्य समायुक्तः)

• अपि: even (if)
• अपि: सम्बन्ध/अवधारण (Concessive emphasis)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अप्यर्थक/समुच्चयार्थक अव्यय (particle: even/also)

• अगुणी: without virtues
• अगुणी: कर्ता-विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: अगुणिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; नञ्-समास/उपसर्ग ‘a-’ (privative)

• निन्दितः: is censured
• निन्दितः: विधेय (Predicate)
• Type: Adjective
• Root: निन्दित (कृदन्त, √निन्द् (धातु))
• Form: क्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; ‘censured’

• जनैः: by people
• जनैः: कर्ता (Agent in passive; कर्तृ)
• Type: Noun
• Root: जन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; कर्तृकरणे (agent in passive)

Speaker

Narada

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: vira

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It establishes that true worth is measured by guṇa (virtue and character), not by saṃpat (wealth/status); social and spiritual honor naturally follows dharmic qualities.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti is sustained by virtues like humility, truthfulness, and self-control; without these guṇas, external success or display cannot earn genuine respect or devotional credibility.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

No specific Vedanga (Śikṣā, Vyākaraṇa, Jyotiṣa, etc.) is taught in this verse; it is primarily a dharma-nīti principle about ethical qualification (guṇa) over material prosperity.