Nārada’s Hymn to Viṣṇu (Nāradasya Viṣṇu-stavaḥ)

Verse 1

ऋषय ऊचुः । कथं सनत्कुमारस्तु नारदाय महात्मने । प्रोक्तवान् सकलान् धर्मान् कथं तौ मिलितावुभौ 1. ॥ १ ॥

ଋଷିମାନେ କହିଲେ—ମହାତ୍ମା ନାରଦଙ୍କୁ ସନତ୍କୁମାର କିପରି ସମସ୍ତ ଧର୍ମ ଉପଦେଶ କଲେ? ଏବଂ ସେ ଦୁଇଜଣ କିପରି ମିଳିଲେ?

Verse 2

कस्मिन् स्थाने स्थितौ सूत तावुभौ ब्रह्मवादिनौ । हरिगीतसमुद्गाने चक्रतुस्तद्वदस्व नः ॥ २ ॥

ହେ ସୂତ! ସେ ଦୁଇଜଣ ବ୍ରହ୍ମବାଦୀ କେଉଁ ସ୍ଥାନରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲେ? ହରିଗୀତର ମଧୁର ଗାନ ସେମାନେ କେଉଁଠି ଆରମ୍ଭ କଲେ? ଆମକୁ କହ।

Verse 3

सूत उवाच । सनकाद्या महात्मानो ब्रह्मणो मानसाः सुताः । निर्ममा निरहङ्काराः सर्वे ते ह्यूर्ध्वरेतसः ॥ ३ ॥

ସୂତ କହିଲେ—ସନକ ଆଦି ମହାତ୍ମାମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମାନସପୁତ୍ର। ସେମାନେ ମମତା ଓ ଅହଂକାରରହିତ; ସମସ୍ତେ ଊର୍ଧ୍ୱରେତସ୍, ଅର୍ଥାତ୍ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟନିଷ୍ଠ।

Verse 4

तेषां नामानि वक्ष्यामि सनकश्च सनन्दनः । सनत्कुमारश्च विभुः सनातन इति स्मृतः ॥ ४ ॥

ମୁଁ ସେମାନଙ୍କ ନାମ କହୁଛି—ସନକ, ସନନ୍ଦନ, ବିଭୁ ସନତ୍କୁମାର, ଏବଂ ‘ସନାତନ’ ନାମେ ସ୍ମୃତ।

Verse 5

विष्णुभक्ता महात्मानो ब्रह्मध्यानपरायणाः । सहस्रसूर्यसंकाशाः सत्यसन्धा मुमुक्षवः ॥ ५ ॥

ସେମାନେ ମହାତ୍ମା—ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତ, ବ୍ରହ୍ମଧ୍ୟାନରେ ପରାୟଣ; ସହସ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ ଦୀପ୍ତିମାନ, ସତ୍ୟସନ୍ଧ ଓ ମୋକ୍ଷାଭିଲାଷୀ।

Verse 6

एकदा मेरुशृङ्गं ते प्रस्थिताः ब्रह्मणः सभाम् । इष्टां मार्गेऽथ ददृशुः गंगां विष्णुपदीं द्विजाः ॥ ६ ॥

ଏକଦା ସେହି ଦ୍ୱିଜ ଋଷିମାନେ ମେରୁଶୃଙ୍ଗରୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସଭାକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ; ପଥେ ସେମାନେ ବିଷ୍ଣୁପଦୀ ପବିତ୍ର ଗଙ୍ଗାଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କଲେ।

Verse 7

तां निरीक्ष्य समुद्युक्ताः स्नातुं सीताजलेऽभवन् । एतस्मिन्नन्तरे तत्र देवर्षिर्नारदो मुनिः ॥ ७ ॥

ତାହାକୁ ଦେଖି ସେମାନେ ସୀତାଜଳରେ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହେଲେ। ଏହି ମଧ୍ୟରେ ସେଠାରେ ଦେବର୍ଷି ମୁନି ନାରଦ ଆସି ପହଞ୍ଚିଲେ।

Verse 8

आजगाम द्विजश्रेष्ठा दृष्ट्वा भ्रातॄन् स्वकाग्रजान् । तान् दृष्ट्वा स्नातुमुद्युक्तान् नमस्कृत्य कृताञ्जलि ॥ ८ ॥

ତାପରେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାରଦ ଆସିଲେ। ନିଜ ଅଗ୍ରଜ ଭ୍ରାତାମାନଙ୍କୁ ଏବଂ ସ୍ନାନ ପାଇଁ ଉଦ୍ୟତ ଦେଖି, କୃତାଞ୍ଜଳି ହୋଇ ନମସ୍କାର କରି ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହିଲେ।

Verse 9

गृणन् नामानि सप्रेमभक्तियुक्तो मधुद्विषः । नारायणाच्युतानन्त वासुदेव जनार्दन ॥ ९ ॥

ପ୍ରେମଭକ୍ତିଯୁକ୍ତ ହୋଇ ମଧୁଦ୍ୱିଷଙ୍କ ନାମଗୁଡ଼ିକୁ କୀର୍ତ୍ତନ କର—ନାରାୟଣ, ଅଚ୍ୟୁତ, ଅନନ୍ତ, ବାସୁଦେବ, ଜନାର୍ଦନ।

Verse 10

यज्ञेश यज्ञपुरुष कृष्ण विष्णो नमोऽस्तु ते । पद्माक्ष कमलाकान्त गङ्गाजनक केशव । क्षीरोदशायिन् देवेश दामोदर नमोऽस्तु ते ॥ १० ॥

ହେ ଯଜ୍ଞେଶ, ହେ ଯଜ୍ଞପୁରୁଷ, ହେ କୃଷ୍ଣ, ହେ ବିଷ୍ଣୁ—ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ହେ ପଦ୍ମାକ୍ଷ, ହେ କମଳାକାନ୍ତ, ହେ ଗଙ୍ଗାଜନକ କେଶବ; ହେ କ୍ଷୀରୋଦଶାୟୀ, ହେ ଦେବେଶ ଦାମୋଦର—ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

Verse 11

श्रीराम विष्णो नरसिंह वामन प्रद्युम्न संकर्षण वासुदेव । अजानिरुद्धामलरुङ् मुरारे त्वं पाहि नः सर्वभयादजस्रम् ॥ ११ ॥

ହେ ଶ୍ରୀରାମ! ହେ ବିଷ୍ଣୁ—ନରସିଂହ, ବାମନ; ହେ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ, ସଂକର୍ଷଣ, ବାସୁଦେବ; ହେ ଅଜାନିରୁଦ୍ଧ, ନିର୍ମଳ ମୁରାରି! ଆମକୁ ସର୍ବଭୟରୁ ନିରନ୍ତର ରକ୍ଷା କର।

Verse 12

इत्युच्चरन् हरेर्नाम नत्वा तान् स्वाग्रजान् मुनीन् । उपासीनश्च तैः सार्धं सस्नौ प्रीतिसमन्वितः ॥ १२ ॥

ଏଭଳି ହରିନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଏବଂ ସେହି ଅଗ୍ରଜ ମୁନିମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ସେ ତାଙ୍କ ସହ ବସିଲେ ଓ ପ୍ରୀତି-ଆନନ୍ଦରେ ସ୍ନାନ କଲେ।

Verse 13

तेषां चापि तु सीताया जले लोकमलापहे । स्नात्वा सन्तर्प्य देवर्षिपितॄन् विगतकल्मषाः ॥ १३ ॥

ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଲୋକମଳ ନାଶକ ସୀତାର ସେହି ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରି ପାପମୁକ୍ତ ହେଲେ; ଏବଂ ସ୍ନାନ ପରେ ଦେବ, ଋଷି ଓ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ତର୍ପଣ ଦେଇ ତୃପ୍ତ କଲେ।

Verse 14

उत्तीर्य सन्ध्योपास्त्यादि कृत्वाचारं स्वकं द्विजाः । कथां प्रचक्रुर्विविधाः नारायणगुणाश्रिताः ॥ १४ ॥

ସ୍ନାନ ସରି ବାହାରି ଦ୍ୱିଜମାନେ ସନ୍ଧ୍ୟୋପାସନା ଆଦି ନିଜ ନିୟତ ଆଚାର କଲେ; ପରେ ନାରାୟଣଙ୍କ ଗୁଣାଶ୍ରିତ ବିଭିନ୍ନ କଥା-ଚର୍ଚ୍ଚା ଆରମ୍ଭ କଲେ।

Verse 15

कृतक्रियेषु मुनिषु गङ्गातीरे मनोरमे । चकार नारदः प्रश्नं नानाख्यानकथान्तरे ॥ १५ ॥

ମନୋହର ଗଙ୍ଗାତୀରେ ମୁନିମାନେ ନିଜ କ୍ରିୟାକର୍ମ ସମାପ୍ତ କରିଥିବାବେଳେ, ନାନା ଆଖ୍ୟାନ-କଥାମଧ୍ୟରେ ନାରଦ ଗୋଟିଏ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।

Verse 16

नारद उवाच । सर्वज्ञाः स्थ मुनिश्रेष्ठाः भगवद्भक्तितत्पराः । यूयं सर्वे जगन्नाथा भगवन्तः सनातनाः ॥ १६ ॥

ନାରଦ କହିଲେ—ଆପଣମାନେ ସମସ୍ତେ ସର୍ବଜ୍ଞ, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏବଂ ଭଗବଦ୍ଭକ୍ତିରେ ପରମ ତତ୍ପର। ଆପଣମାନେ ହିଁ ଜଗନ୍ନାଥ, ସନାତନ ଓ ପୂଜ୍ୟ ଭଗବନ୍ତମାନେ॥୧୬॥

Verse 17

लोकोद्धारपरान् युष्मान् दीनेषु कृतसौहृदान् । पृच्छे ततो वदत मे भगवल्लक्षणं बुधाः ॥ १७ ॥

ଲୋକୋଦ୍ଧାରରେ ତତ୍ପର ଏବଂ ଦୀନମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ସୌହୃଦ ରଖୁଥିବା ଆପଣମାନଙ୍କୁ ମୁଁ ପଚାରୁଛି। ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ, ଭଗବାନଙ୍କ ଲକ୍ଷଣ ମୋତେ କହନ୍ତୁ॥୧୭॥

Verse 18

येनेदमखिलं जातं जगत्स्थावरजङ्गमम् । गङ्गापादोदकं यस्य स कथं ज्ञायते हरिः ॥ १८ ॥

ଯାହାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହି ସମଗ୍ର ଜଗତ୍—ସ୍ଥାବର ଓ ଜଙ୍ଗମ—ଜନ୍ମିଛି, ଏବଂ ଯାହାଙ୍କ ପାଦପ୍ରକ୍ଷାଳନ ଜଳ ହିଁ ଗଙ୍ଗା, ସେହି ହରିକୁ ସାଧାରଣ ଉପାୟରେ କିପରି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜଣାଯିବ?॥୧୮॥

Verse 19

कथं च त्रिविधं कर्म सफलं जायते नृणाम् । ज्ञानस्य लक्षणं ब्रूत तपसश्चापि मानदाः ॥ १९ ॥

ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ତ୍ରିବିଧ କର୍ମ କିପରି ସଫଳ ହୁଏ? ହେ ମାନ୍ୟମାନେ, ଜ୍ଞାନର ଲକ୍ଷଣ ଏବଂ ତପସ୍ୟାର ଲକ୍ଷଣ ମଧ୍ୟ ମୋତେ କହନ୍ତୁ॥୧୯॥

Verse 20

अतिथेः पूजनं वापि येन विष्णुः प्रसीदति । एवमादीनि गुह्यानि हरितुष्टिकराणि च । अनुगृह्य च मां नाथास्तत्त्वतो वक्तुमर्हथ ॥ २० ॥

ଅତିଥି ପୂଜନ—ଯାହାଦ୍ୱାରା ବିଷ୍ଣୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି—ଏପରି ହରିତୁଷ୍ଟିକର ଗୁହ୍ୟ ଆଚାର ଆଦି; ହେ ନାଥମାନେ, ମୋତେ ଅନୁଗ୍ରହ କରି ସେମାନଙ୍କ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ସତ୍ୟରୂପେ କହନ୍ତୁ॥୨୦॥

Verse 21

शौनक उवाच । नमः पराय देवाय परस्मात् परमाय च । परावरनिवासाय सगुणायागुणाय च ॥ २१ ॥

ଶୌନକ କହିଲେ—ପରାତ୍ପର ଏବଂ ପରମାତ୍ପର ସେଇ ପରମଦେବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ପର ଓ ଅପର—ଦୁଇ ଲୋକର ନିବାସ, ସଗୁଣ ଓ ନିର୍ଗୁଣ ଭଗବାନଙ୍କୁ ବନ୍ଦନା।

Verse 22

अमायायात्मसंज्ञाय मायिने विश्वरूपिणे । योगीश्वराय योगाय योगगम्याय विष्णवे ॥ २२ ॥

ମାୟାତୀତ, ଆତ୍ମସ୍ୱରୂପ ଭାବେ ପରିଚିତ; ମାୟାଧିପତି, ବିଶ୍ୱରୂପ; ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ଈଶ୍ୱର, ସ୍ୱୟଂ ଯୋଗ, ଏବଂ ଯୋଗଦ୍ୱାରା ଲଭ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 23

ज्ञानाय ज्ञानगम्याय सर्वज्ञानैकहेतवे । ज्ञानेश्वराय ज्ञेयाय ज्ञात्रे विज्ञानसम्पदे ॥ २३ ॥

ଯିଏ ସ୍ୱୟଂ ଜ୍ଞାନ, ଜ୍ଞାନଦ୍ୱାରା ଲଭ୍ୟ, ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନର ଏକମାତ୍ର କାରଣ; ଜ୍ଞାନେଶ୍ୱର, ଜ୍ଞେୟ, ଜ୍ଞାତା, ଏବଂ ବିଜ୍ଞାନ-ସମ୍ପଦା ସ୍ୱରୂପ—ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 24

ध्यानाय ध्यानगम्याय ध्यातृपापहराय च । ध्यानेश्वराय सुधिये ध्येयध्यातृस्वरूपिणे ॥ २४ ॥

ଧ୍ୟାନସ୍ୱରୂପ, ଧ୍ୟାନଦ୍ୱାରା ଲଭ୍ୟ; ଧ୍ୟାତାର ପାପ ହରଣକାରୀ; ଧ୍ୟାନେଶ୍ୱର; ସୁଧୀର ମୂଳ; ଏବଂ ଧ୍ୟେୟ-ଧ୍ୟାତା ଉଭୟର ସ୍ୱରୂପ—ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 25

आदित्यचन्द्रा ग्निविधातृदेवाः सिद्धाश्च यक्षासुरनागसंघाः । यच्छक्तियुक्तास्तमजं पुराणं सत्यं स्तुतीशं सततं नतोऽस्मि ॥ २५ ॥

ଯାହାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଆଦିତ୍ୟ-ଚନ୍ଦ୍ର, ଅଗ୍ନି, ବିଧାତା ଓ ଦେବଗଣ; ଏବଂ ସିଦ୍ଧ, ଯକ୍ଷ, ଅସୁର, ନାଗସଂଘ ସମର୍ଥ ହୁଅନ୍ତି—ସେଇ ଅଜ, ପୁରାତନ, ସତ୍ୟସ୍ୱରୂପ, ସ୍ତୁତିର ଅଧୀଶ୍ୱର ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ମୁଁ ସଦା ନମସ୍କାର କରେ।

Verse 26

यो ब्रह्मरूपी जगतां विधाता स एव पाता द्विजविष्णुरूपी । कल्पान्तरुद्रा ख्यतनुः स देवः शेतेऽङघ्रिपानस्तमजं भजामि ॥ २६ ॥

ଯେ ବ୍ରହ୍ମାରୂପେ ଜଗତମାନଙ୍କର ବିଧାତା, ସେଇ ବିଷ୍ଣୁରୂପେ ପାଳକ; ଏବଂ କଳ୍ପାନ୍ତେ ରୁଦ୍ରନାମକ ତନୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି। ଶେଷ ଉପରେ ପଦ ରଖି ଶୟନ କରୁଥିବା ସେଇ ଅଜ ଦେବଙ୍କୁ ମୁଁ ଭଜେ।

Verse 27

यन्नामसङ्कीर्तनतो गजेन्द्रो ग्राहोग्रबन्धान्मुमुचे स देवः । विराजमानः स्वपदे पराख्ये तं विष्णुमाद्यं शरणं प्रपद्ये ॥ २७ ॥

ଯାହାଙ୍କ ନାମ-ସଙ୍କୀର୍ତ୍ତନ ମାତ୍ରରେ ଗଜେନ୍ଦ୍ରରାଜ ଗ୍ରାହର ଭୟଙ୍କର ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲେ—ସେଇ ପ୍ରଭୁ ‘ପର’ ନାମକ ନିଜ ପରମ ପଦରେ ବିରାଜମାନ। ସେଇ ଆଦ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ମୁଁ ଶରଣ ନେଉଛି।

Verse 28

शिवस्वरूपी शिवभक्तिभाजां यो विष्णुरूपी हरिभावितानाम् । सङ्कल्पपूर्वात्मकदेहहेतुस्तमेव नित्यं शरणं प्रपद्ये ॥ २८ ॥

ଶିବଭକ୍ତମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯିଏ ଶିବରୂପ, ହରିଭାବେ ଭାବିତମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯିଏ ବିଷ୍ଣୁରୂପ; ପୂର୍ବସଙ୍କଳ୍ପ ଓ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଆତ୍ମତତ୍ତ୍ୱରୁ ଦେହଧାରଣର କାରଣ ଯିଏ—ତାଙ୍କୁ ମୁଁ ନିତ୍ୟ ଶରଣ ନେଉଛି।

Verse 29

यः केशिहन्ता नरकान्तकश्च बालो भुजाग्रेण दधार गोत्रम् । देवं च भूभारविनोदशीलं तं वासुदेवं सततं नतोऽस्मि ॥ २९ ॥

କେଶୀହନ୍ତା, ନରକାନ୍ତକ; ଯିଏ ବାଳ୍ୟେ ଭୁଜାଗ୍ରେ ଗୋବର୍ଧନ ଧାରଣ କଲେ; ଏବଂ ଭୂଭାର ହରଣରେ ଆନନ୍ଦିତ ଦେବ—ସେଇ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ମୁଁ ସତତ ନମସ୍କାର କରେ।

Verse 30

लेभेऽवतीर्योग्रनृसिंहरूपी यो दैत्यवक्षः कठिनं शिलावत् । विदार्य संरक्षितवान् स्वभक्तं प्रह्लादमीशं तमजं नमामि ॥ ३० ॥

ଯିଏ ଉଗ୍ର ନୃସିଂହରୂପେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ଶିଳାପରି କଠୋର ଦୈତ୍ୟର ବକ୍ଷକୁ ବିଦାରି, ନିଜ ଭକ୍ତ ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା କଲେ—ସେଇ ଅଜ ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ।

Verse 31

व्योमादिभिर्भूषितमात्मसंज्ञं निरंजनं नित्यममेयतत्त्वम् । जगद्विधातारमकर्मकं च परं पुराणं पुरुषं नतोऽस्मि ॥ ३१ ॥

ମୁଁ ସେଇ ପରମ ଆଦିପୁରୁଷ—ପରମ ପୁରାଣ—ଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରୁଛି; ଯିଏ ବ୍ୟୋମ ଆଦି ତତ୍ତ୍ୱରେ ଭୂଷିତ, ଆତ୍ମା ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ନିରଞ୍ଜନ, ନିତ୍ୟ, ଅମେୟ ତତ୍ତ୍ୱସ୍ୱରୂପ; ଜଗତ୍‌ର ବିଧାତା ହୋଇ ମଧ୍ୟ ଅକର୍ମ।

Verse 32

ब्रह्मेन्द्र रुद्रा निलवायुमर्त्यगन्धर्वयक्षासुरदेवसंघैः । स्वमूर्तिभेदैः स्थित एक ईशस्तमादिमात्मानमहं भजामि ॥ ३२ ॥

ବ୍ରହ୍ମା, ଇନ୍ଦ୍ର, ରୁଦ୍ର, ନିଲ-ବାୟୁ, ମର୍ତ୍ୟ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ, ଅସୁର ଓ ଦେବସଂଘମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ନିଜ ମୂର୍ତ୍ତିଭେଦରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ଯିଏ ଏକ ଈଶ୍ୱର ଭାବେ ଅବସ୍ଥିତ—ସେଇ ଆଦ୍ୟ ଆତ୍ମାକୁ ମୁଁ ଭଜେ।

Verse 33

यतो भिन्नमिदं सर्वं समुद्भूतं स्थितं च वै । यस्मिन्नेष्यति पश्चाच्च तमस्मि शरणं गतः ॥ ३३ ॥

ଯାହାଠାରୁ ଏହି ସମସ୍ତ ଭିନ୍ନ ଜଗତ ଉଦ୍ଭବ ହୋଇଛି, ଯାହାରେ ଏହା ଅବସ୍ଥିତ, ଏବଂ ଶେଷେ ଯାହାରେ ଲୟ ପାଇବ—ସେଇଠି ମୁଁ ଶରଣ ଗଲି।

Verse 34

यः स्थितो विश्वरूपेण सङ्गीवात्र प्रतीयते । असङ्गी परिपूर्णश्च तमस्मि शरणं गतः ॥ ३४ ॥

ଯିଏ ବିଶ୍ୱରୂପେ ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇ ଏଠାରେ ସଙ୍ଗୀ ଭଳି ପ୍ରତୀତ ହୁଏ, କିନ୍ତୁ ପ୍ରକୃତରେ ଅସଙ୍ଗ ଓ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ—ସେଇଠି ମୁଁ ଶରଣ ଗଲି।

Verse 35

हृदि स्थितोऽपि यो देवो मायया मोहितात्मनाम् । न ज्ञायेत परः शुद्धस्तमस्मि शरणं गतः ॥ ३५ ॥

ହୃଦୟରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇ ମଧ୍ୟ, ମାୟାରେ ମୋହିତ ମନମାନଙ୍କୁ ଯିଏ ଜଣା ପଡ଼େ ନାହିଁ—ସେଇ ପରମ, ସଦା ଶୁଦ୍ଧ ଦେବଙ୍କ ଶରଣକୁ ମୁଁ ଗଲି।

Verse 36

सर्वसङ्गनिवृत्तानां ध्यानयोगरतात्मनाम् । सर्वत्र भाति ज्ञानात्मा तमस्मि शरणं गतः ॥ ३६ ॥

ଯେମାନେ ସମସ୍ତ ଆସକ୍ତି ତ୍ୟାଗ କରି ଧ୍ୟାନଯୋଗରେ ମନ ଲୀନ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଜ୍ଞାନସ୍ୱରୂପ ଆତ୍ମା ସର୍ବତ୍ର ଦୀପ୍ତିମାନ। ସେହି ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଶରଣକୁ ମୁଁ ଗଲି।

Verse 37

दधार मंदरं पृष्ठे निरोदेऽमृतमन्थने । देवतानां हितार्थाय तं कूर्मं शरणं गतः ॥ ३७ ॥

ଅମୃତମନ୍ଥନ ସମୟରେ ସମୁଦ୍ରରେ ସେ ମନ୍ଦର ପର୍ବତକୁ ନିଜ ପିଠିରେ ଧାରଣ କଲେ। ଦେବତାମାନଙ୍କ ହିତାର୍ଥେ ସେହି କୂର୍ମାବତାରଙ୍କ ଶରଣକୁ ମୁଁ ଯାଉଛି।

Verse 38

दंष्ट्रांकुरेण योऽनन्तः समुद्धृत्यार्णवाद् धराम् । तस्थाविदं जगत् कृत्स्नं वाराहं तं नतोऽस्म्यहम् ॥ ३८ ॥

ଅନନ୍ତ ପ୍ରଭୁ ନିଜ ଦଂଷ୍ଟ୍ରାର ଅଗ୍ରଭାଗରେ ସମୁଦ୍ରରୁ ଧରାକୁ ଉଦ୍ଧାର କଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ଉପରେ ଏହି ସମଗ୍ର ଜଗତ୍ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ। ସେହି ବରାହରୂପଙ୍କୁ ମୁଁ ପ୍ରଣାମ କରେ।

Verse 39

प्रह्लादं गोपयन् दैत्यं शिलातिकठिनोरसम् । विदार्य हतवान् यो हि तं नृसिंहं नतोऽस्म्यहम् ॥ ३९ ॥

ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରି, ପଥର ପରି କଠିନ ଉରସ୍ଥଳ ଥିବା ଦୈତ୍ୟକୁ ଚିରି ହତ୍ୟା କରିଥିବା ସେହି ଶ୍ରୀ ନୃସିଂହ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ମୁଁ ପ୍ରଣାମ କରେ।

Verse 40

लब्ध्वा वैरोचनेर्भूमिं द्वाभ्यां पद्भ्यामतीत्य यः । आब्रह्मभुवनं प्रादात् सुरेभ्यस्तं नतोऽजितम् ॥ ४० ॥

ବଲି (ବୈରୋଚନିପୁତ୍ର) ଦେଇଥିବା ଭୂମିକୁ ଯିଏ ଦୁଇ ପଦକ୍ଷେପରେ ଅତିକ୍ରମ କରି, ବ୍ରହ୍ମଲୋକ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଦାନ କଲେ—ସେହି ଅଜେୟ ଅଜିତ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ମୁଁ ପ୍ରଣାମ କରେ।

Verse 41

हैहयस्यापराधेन ह्येकविंशतिसंख्यया । क्षत्रियान्वयभेत्ता यो जामदग्न्यं नतोऽस्मि तम् ॥ ४१ ॥

ହୈହୟଙ୍କ ଅପରାଧ ହେତୁ ଏକୋଇଶିଥର କ୍ଷତ୍ରିୟ ବଂଶକୁ ସଂହାର କରିଥିବା ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟ ପରଶୁରାମଙ୍କୁ ମୁଁ ପ୍ରଣାମ କରେ।

Verse 42

आविर्भूतश्चतुर्धा यः कपिभिः परिवारितः । हतवान् राक्षसानीकं रामचन्द्रं नतोऽस्म्यहम् ॥ ४२ ॥

ଯିଏ ଚତୁର୍ଧା ଆବିର୍ଭୂତ ହୋଇ କପିଗଣଦ୍ୱାରା ପରିବେଷ୍ଟିତ, ରାକ୍ଷସ ସେନାକୁ ହତ କରିଥିଲେ—ସେଇ ରାମଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ମୁଁ ପ୍ରଣାମ କରେ।

Verse 43

मूर्तिद्वयं समाश्रित्य भूभारमपहृत्य च । संजहार कुलं स्वं यस्तं श्रीकृष्णमहं भजे ॥ ४३ ॥

ଯିଏ ଦ୍ୱିମୂର୍ତ୍ତି ଧାରଣ କରି ଭୂଭାର ଅପହରଣ କଲେ ଏବଂ ପରେ ନିଜ କୁଳର ସଂହାର ଘଟାଇଲେ—ସେଇ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ମୁଁ ଭଜେ।

Verse 44

भूम्यादिलोकत्रितयं संतृप्तात्मानमात्मनि । पश्यन्ति निर्मलं शुद्धं तमीशानं भजाम्यहम् ॥ ४४ ॥

ଭୂମି ଆଦି ତ୍ରିଲୋକରେ ବ୍ୟାପ୍ତ, ଆତ୍ମନି ସନ୍ତୃପ୍ତ ମୁନିମାନେ ଯାହାକୁ ନିଜ ଅନ୍ତରେ ନିର୍ମଳ ଶୁଦ୍ଧ ଭାବେ ଦେଖନ୍ତି—ସେଇ ଈଶାନଙ୍କୁ ମୁଁ ଭଜେ।

Verse 45

युगान्ते पापिनोऽशुद्धान् भित्त्वा तीक्ष्णसुधारया । स्थापयामास यो धर्मं कृतादौ तं नमाम्यहम् ॥ ४५ ॥

ଯୁଗାନ୍ତେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଧାରାଦ୍ୱାରା ପାପୀ ଅଶୁଦ୍ଧମାନଙ୍କୁ ଭେଦି, କୃତଯୁଗ ଆରମ୍ଭରେ ଧର୍ମକୁ ସ୍ଥାପନ କଲେ—ତାଙ୍କୁ ମୁଁ ପ୍ରଣାମ କରେ।

Verse 46

एवमादीन्यनेकानि यस्य रूपाणि पाण्डवाः । न शक्यं तेन संख्यातुं कोट्यब्दैरपि तं भजे ॥ ४६ ॥

ହେ ପାଣ୍ଡବମାନେ, ଏଭଳି ତାଙ୍କର ଅସଂଖ୍ୟ ରୂପ ଅଛି; କୋଟି ବର୍ଷରେ ମଧ୍ୟ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଗଣନା କରିହେବ ନାହିଁ। ତେଣୁ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଭଜେ।

Verse 47

महिमानं तु यन्नाम्नः परं गन्तुं मुनीश्वराः । देवासुराश्च मनवः कथं तं क्षुल्लको भजे ॥ ४७ ॥

ଯେ ଦିବ୍ୟ ନାମର ପରମ ମହିମାକୁ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ମଧ୍ୟ ପହଞ୍ଚିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ଦେବ, ଅସୁର ଓ ମନୁମାନେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ—ତେବେ ମୁଁ ତୁଚ୍ଛ ଜନ କିପରି ତାହାକୁ ଭଜିବି?

Verse 48

यन्नामश्रवणेनापि महापातकिनो नराः । पवित्रतां प्रपद्यन्ते तं कथं स्तौमि चाल्पधीः ॥ ४८ ॥

ଯାହାଙ୍କ ନାମ ଶୁଣିବାମାତ୍ରେ ମଧ୍ୟ ମହାପାତକୀ ଲୋକେ ପବିତ୍ରତା ପାଆନ୍ତି—ସେହି ଭଗବାନଙ୍କୁ ମୁଁ ଅଳ୍ପବୁଦ୍ଧି କିପରି ସ୍ତୁତି କରିବି?

Verse 49

यथाकथञ्चिद्यन्नाम्नि कीर्तिते वा श्रुतेऽपि वा । पापिनस्तु विशुद्धाः स्युः शुद्धा मोक्षमवाप्नुयुः ॥ ४९ ॥

ଯେପରି କିଛି ଭାବେ ତାଙ୍କ ନାମ କୀର୍ତ୍ତନ କରାଯାଉ କିମ୍ବା କେବଳ ଶୁଣାଯାଉ, ପାପୀମାନେ ମଧ୍ୟ ବିଶୁଦ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି; ଏବଂ ବିଶୁଦ୍ଧମାନେ ମୋକ୍ଷ ପାଆନ୍ତି।

Verse 50

आत्मन्यात्मानमाधाय योगिनो गतकल्मषाः । पश्यन्ति यं ज्ञानरूपं तमस्मि शरणं गतः ॥ ५० ॥

ଆତ୍ମାରେ ଆତ୍ମାକୁ ନିବେଶ କରି, କଲ୍ମଷମୁକ୍ତ ଯୋଗୀମାନେ ଯାହାଙ୍କୁ ଜ୍ଞାନସ୍ୱରୂପ ଭାବେ ଦେଖନ୍ତି—ସେହି ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଶରଣକୁ ମୁଁ ଗଲି।

Verse 51

साङ्ख्याः सर्वेषु पश्यन्ति परिपूर्णात्मकं हरिम् । तमादिदेवमजरं ज्ञानरूपं भजाम्यहम् ॥ ५१ ॥

ସାଂଖ୍ୟମାର୍ଗୀମାନେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଆତ୍ମସ୍ୱରୂପ ହରିଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତି। ସେଇ ଆଦିଦେବ, ଅଜର, ଜ୍ଞାନସ୍ୱରୂପ ହରିଙ୍କୁ ମୁଁ ଭଜେ॥୫୧॥

Verse 52

सर्वसत्त्वमयं शान्तं सर्वद्र ष्टारमीश्वरम् । सहस्रशीर्षकं देवं वन्दे भावात्मकं हरिम् ॥ ५२ ॥

ଯେ ସର୍ବସତ୍ତ୍ୱମୟ, ଶାନ୍ତ, ସର୍ବଦ୍ରଷ୍ଟା ଈଶ୍ୱର—ସହସ୍ରଶୀର୍ଷ ଦେବ, ଭାବସ୍ୱରୂପ ହରି—ତାଙ୍କୁ ମୁଁ ବନ୍ଦେ କରେ॥୫୨॥

Verse 53

यद्भूतं यच्च वै भाव्यं स्थावरं जङ्गमं जगत् । दशाङ्गुलं योऽत्यतिष्ठत्तमीशमजरं भजे ॥ ५३ ॥

ଯାହା ଭୂତ, ଯାହା ଭାବ୍ୟ, ଏବଂ ସ୍ଥାବର-ଜଙ୍ଗମ ସମଗ୍ର ଜଗତ—ସବୁଠାରୁ ‘ଦଶାଙ୍ଗୁଳ’ ପରେ ଯିଏ ଅତିଷ୍ଠିତ, ସେଇ ଅଜର ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ମୁଁ ଭଜେ॥୫୩॥

Verse 54

अणोरणीयांसमजं महतश्च महत्तरम् । गुह्याद्गुह्यतमं देवं प्रणमामि पुनः पुनः ॥ ५४ ॥

ଅଣୁଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଣୁତର, ଅଜ, ମହାନଠାରୁ ମଧ୍ୟ ମହତ୍ତର, ଗୁହ୍ୟଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଗୁହ୍ୟତମ ସେଇ ଦେବଙ୍କୁ ମୁଁ ପୁନଃ ପୁନଃ ପ୍ରଣାମ କରେ॥୫୪॥

Verse 55

ध्यातः स्मृतः पूजितो वा श्रुतः प्रणमितोऽपि वा । स्वपदं यो ददातीशस्तं वन्दे पुरुषोत्तमम् ॥ ५५ ॥

ଧ୍ୟାନ କଲେ, ସ୍ମରଣ କଲେ, ପୂଜା କଲେ, ଶ୍ରବଣ କଲେ, କିମ୍ବା କେବଳ ପ୍ରଣାମ କଲେ ମଧ୍ୟ—ଯେ ଈଶ୍ୱର ନିଜ ପରମ ପଦ ଦାନ କରନ୍ତି, ସେଇ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଙ୍କୁ ମୁଁ ବନ୍ଦେ କରେ॥୫୫॥

Verse 56

इति स्तुवन्तं परमं परेशं हर्षाम्बुसंरुद्धविलोचनास्ते । मुनीश्वरा नारदसंयुतास्तु सनन्दनाद्याः प्रमुदं प्रजग्मुः ॥ ५६ ॥

ଏହିପରି ପରମେଶ୍ୱର, ପରମ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରୁଥିବାବେଳେ, ହର୍ଷାଶ୍ରୁରେ ନୟନ ଅବରୁଦ୍ଧ ହୋଇଥିବା ସେ ମୁନୀଶ୍ୱରମାନେ—ନାରଦ ସହିତ ସନନ୍ଦନ ଆଦି—ପରମ ପ୍ରମୋଦରେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।

Verse 57

यं इदं प्रातरुत्त्थाय पठेद्वै पौरुषं स्तवम् । सर्वपापविशुद्धात्मा विष्णुलोकं स गच्छति ॥ ५७ ॥

ଯେ କେହି ପ୍ରଭାତେ ଉଠି ଏହି ପୁରୁଷ-ସ୍ତବ ପାଠ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ ବିଷ୍ଣୁଲୋକକୁ ଯାଏ।

Verse 58

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे प्रथमपादे सनत्कुमारनारदसंवादेनारदकृतविष्णुस्तुतिर्नाम द्वितीयोऽध्यायः ॥ २ ॥

ଏହିପରି ଶ୍ରୀ ବୃହନ୍ନାରଦୀୟ ପୁରାଣର ପୂର୍ବଭାଗର ପ୍ରଥମ ପାଦରେ ସନତ୍କୁମାର–ନାରଦ ସମ୍ବାଦାନ୍ତର୍ଗତ ‘ନାରଦକୃତ ବିଷ୍ଣୁସ୍ତୁତି’ ନାମ ଦ୍ୱିତୀୟ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।