Adhyaya 50

Verse 1

इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे एकोनपञ्चाशत्तमो ऽध्यायः सूत उवाच शितान्तशिखरे शक्रः पारिजातवने शुभे तस्य प्राच्यां कुमुदाद्रिकूटो ऽसौ बहुविस्तरः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀଲିଙ୍ଗମହାପୁରାଣର ପୂର୍ବଭାଗରେ ଏକୋନପଞ୍ଚାଶତ୍ତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ସୂତ କହିଲେ—ଶିତାନ୍ତ ଶିଖରରେ ଶୁଭ ପାରିଜାତବନରେ ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ଥିଲେ; ତାହାର ପୂର୍ବେ ବହୁବିସ୍ତୃତ କୁମୁଦାଦ୍ରି-କୂଟ ଥିଲା।

Verse 2

अष्टौ पुराण्युदीर्णानि दानवानां द्विजोत्तमाः सुवर्णकोटरे पुण्ये राक्षसानां महात्मनाम्

ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ, ଦାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆଠଟି ପୁରାଣ ଉଦ୍ଘୋଷିତ ହୋଇଥିଲା; ଏବଂ ପୁଣ୍ୟ ସୁବର୍ଣ୍ଣକୋଟରରେ ମହାତ୍ମ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ତାହା ଉପଦେଶିତ ହୋଇଥିଲା।

Verse 3

नीलकानां पुराण्याहुर् अष्टषष्टिर्द्विजोत्तमाः महानीले ऽपि शैलेन्द्रे पुराणि दश पञ्च च

ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ, ନୀଳକଣ୍ଠମାନଙ୍କ ପାଖରେ ଅଷ୍ଟଷଷ୍ଟି ପୁରାଣ ଅଛି ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଏବଂ ମହାନୀଳ ନାମକ ଶୈଲେନ୍ଦ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ପନ୍ଦରଟି ପୁରାଣ ଅଛି।

Verse 4

हयाननानां मुख्यानां किन्नराणां च सुव्रताः वेणुसौधे महाशैले विद्याधरपुरत्रयम्

ହେ ସୁବ୍ରତମାନେ, ବେଣୁସୌଧ ନାମକ ମହାଶୈଳରେ ହୟାନନମାନଙ୍କ ମୁଖ୍ୟମାନଙ୍କର ଏବଂ କିନ୍ନରମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟ—ବିଦ୍ୟାଧରମାନଙ୍କ ତିନୋଟି ପୁର ଅଛି।

Verse 5

वैकुण्ठे गरुडः श्रीमान् करञ्जे नीललोहितः वसुधारे वसूनां तु निवासः परिकीर्तितः

ବୈକୁଣ୍ଠରେ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଗରୁଡ ନିବାସ କରନ୍ତି; କରଞ୍ଜରେ ନୀଲଲୋହିତ (ଶିବ) ବିରାଜିତ। ଏବଂ ବସୁଧାରାରେ ବସୁମାନଙ୍କ ନିବାସ ଘୋଷିତ।

Verse 6

रत्नधारे गिरिवरे सप्तर्षीणां महात्मनाम् सप्तस्थानानि पुण्यानि सिद्धावासयुतानि च

ରତ୍ନଧାରା ନାମକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପର୍ବତରେ ମହାତ୍ମା ସପ୍ତର୍ଷିମାନଙ୍କର ସାତଟି ପୁଣ୍ୟସ୍ଥାନ ଅଛି—ସିଦ୍ଧାବାସସହିତ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥାସନ।

Verse 7

महत्प्रजापतेः स्थानम् एकशृङ्गे नगोत्तमे गजशैले तु दुर्गाद्याः सुमेधे वसवस् तथा

ଏକଶୃଙ୍ଗ ନାମକ ନଗୋତ୍ତମରେ ମହତ୍ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ପରମ ସ୍ଥାନ ଅଛି। ଗଜଶୈଳରେ ଦୁର୍ଗା ଆଦି ଦେବୀମାତୃକାମାନେ ବସନ୍ତି; ସୁମେଧାରେ ତଦ୍ରୂପ ବସୁମାନେ ନିବାସ କରନ୍ତି।

Verse 8

आदित्याश् च तथा रुद्राः कृतावासास्तथाश्विनौ अशीतिर्देवपुर्यस्तु हेमकक्षे नगोत्तमे

ସେଠାରେ ଆଦିତ୍ୟ ଓ ରୁଦ୍ରମାନେ କୃତାବାସ ହୋଇ ଅବସ୍ଥିତ; ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ ମଧ୍ୟ ତଥା। ହେମକକ୍ଷ ନାମକ ନଗୋତ୍ତମରେ ଦେବପୁରୀ ଅଶୀଟି ଅଛି।

Verse 9

सुनीले रक्षसां वासाः पञ्चकोटिशतानि च पञ्चकूटे पुराण्यासन् पञ्चकोटिप्रमाणतः

ସୁନୀଲରେ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ବସତି ଥିଲା—ସଂଖ୍ୟାରେ ପାଞ୍ଚଶେ କୋଟି। ଏବଂ ପଞ୍ଚକୂଟରେ ପୁରାତନ ନିବାସ ଥିଲା, ପାଞ୍ଚ କୋଟି ପରିମାଣ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ।

Verse 10

शतशृङ्गे पुरशतं यक्षाणाममितौजसाम् ताम्राभे काद्रवेयाणां विशाखे तु गुहस्य वै

ଶତଶୃଙ୍ଗ ପର୍ବତରେ ଅମିତ ତେଜସ୍ବୀ ଯକ୍ଷମାନଙ୍କର ଶତ ପୁର-ଦୁର୍ଗ ଅଛି। ତାମ୍ରାଭରେ କାଦ୍ରବେୟମାନଙ୍କ ବସତି, ଏବଂ ବିଶାଖରେ ନିଶ୍ଚୟ ଗୁହ (ସ୍କନ୍ଦ)ଙ୍କ ନିବାସ।

Verse 11

श्वेतोदरे मुनिश्रेष्ठाः सुपर्णस्य महात्मनः पिशाचके कुबेरस्य हरिकूटे हरेर्गृहम्

ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ଶ୍ୱେତୋଦରରେ ମହାତ୍ମା ସୁପର୍ଣ୍ଣ (ଗରୁଡ)ଙ୍କ ପବିତ୍ର ଆସନ ଅଛି। ପିଶାଚକରେ କୁବେରଙ୍କ ଭବନ, ଏବଂ ହରିକୂଟରେ ହରିଙ୍କ ଗୃହ ଅବସ୍ଥିତ।

Verse 12

कुमुदे किंनरावासस् त्व् अञ्जने चारणालयः कृष्णे गन्धर्वनिलयः पाण्डुरे पुरसप्तकम्

କୁମୁଦ ବର୍ଣ୍ଣ ଅଞ୍ଚଳରେ କିନ୍ନରମାନଙ୍କ ବାସ; ଅଞ୍ଜନ-ଶ୍ୟାମ ଛାୟାରେ ଚାରଣମାନଙ୍କ ଆଳୟ; କୃଷ୍ଣ ବର୍ଣ୍ଣରେ ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ନିଲୟ; ଏବଂ ପାଣ୍ଡୁରରେ ସାତ ପୁରର ସମୁହ ଅଛି।

Verse 13

विद्याधराणां विप्रेन्द्रा विश्वभोगसमन्वितम् सहस्रशिखरे शैले दैत्यानामुग्रकर्मणाम्

ହେ ବିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରମାନେ, ସହସ୍ରଶିଖର ପର୍ବତରେ ବିଦ୍ୟାଧରମାନଙ୍କ ସର୍ବଭୋଗସମନ୍ୱିତ ରମ୍ୟ ଧାମ ଥିଲା; ସେଠାରେ ଉଗ୍ରକର୍ମା ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ଆସନ ମଧ୍ୟ ଥିଲା।

Verse 14

पुराणां तु सहस्राणि सप्त शक्रारिणां द्विजाः मुकुटे पन्नगावासः पुष्पकेतौ मुनीश्वराः

ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ପୁରାଣମାନେ ସହସ୍ର ସଂଖ୍ୟାରେ କଥିତ; ଶକ୍ର-ବିରୋଧୀ ପରମ୍ପରାରେ ସାତଟି (ପ୍ରଧାନ) ବୋଲି ଶିଖାଯାଏ। ମୁନୀଶ୍ୱରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ପ-ମୁକୁଟଧାରୀ ପନ୍ନଗାବାସ ଓ ପୁଷ୍ପକେତୁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

Verse 15

वैवस्वतस्य सोमस्य वायोर्नागाधिपस्य च तक्षके चैव शैलेन्द्रे चत्वार्यायतनानि च

ବୈବସ୍ୱତ (ଯମ), ସୋମ, ବାୟୁ ଓ ନାଗାଧିପତି—ଏମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଚାରିଟି ପବିତ୍ର ଆୟତନ ଅଛି; ତକ୍ଷକ ଓ ଶୈଲେନ୍ଦ୍ର ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଆୟତନ ମଧ୍ୟ ଅଛି। ଏହି ଅଭିଷିକ୍ତ ଆସନମାନେ ପତି-ଶିବଭକ୍ତିକୁ ସ୍ଥିର କରେ ଏବଂ ପଶୁକୁ ପାଶବନ୍ଧନରୁ ମୋକ୍ଷପଥେ ନେଇଯାଏ।

Verse 16

ब्रह्मेन्द्रविष्णुरुद्राणां गुहस्य च महात्मनः कुबेरस्य च सोमस्य तथान्येषां महात्मनाम्

ବ୍ରହ୍ମା, ଇନ୍ଦ୍ର, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ରୁଦ୍ରମାନଙ୍କର; ମହାତ୍ମା ଗୁହ (ସ୍କନ୍ଦ)ଙ୍କର; କୁବେର ଓ ସୋମଙ୍କର; ଏବଂ ଅନ୍ୟ ମହାତ୍ମମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟ—ସ୍ତୁତି ଓ ଆହ୍ୱାନ ଅର୍ପିତ ହେଲା, କାରଣ ସମସ୍ତ ଦେବପଦରୁ ପରେ ପତି-ଶିବ ହିଁ ପରମ।

Verse 17

सन्त्यायतनमुख्यानि मर्यादापर्वतेष्वपि श्रीकण्ठाद्रिगुहावासी सर्वावासः सहोमया

ମର୍ୟାଦା ପର୍ବତମାନଙ୍କ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଧାନ ପବିତ୍ର ଆୟତନ ଅଛି। ସେଠାରେ ଶ୍ରୀକଣ୍ଠ ପର୍ବତର ଗୁହାରେ ଉମାସହିତ ‘ସର୍ବାବାସ’—ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ—ପ୍ରଭୁ ବସନ୍ତି; ଯିଏ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପଶୁର ଅନ୍ତଃଶରଣ ଓ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପୁଣ୍ୟାସନର ଅଧିଷ୍ଠାତା।

Verse 18

श्रीकण्ठस्याधिपत्यं वै सर्वदेवेश्वरस्य च अण्डस्यास्य प्रवृत्तिस्तु श्रीकण्ठेन न संशयः

ନିଶ୍ଚୟ ଶ୍ରୀକଣ୍ଠ—ସର୍ବଦେବେଶ୍ୱର—ଙ୍କର ହିଁ ଅଧିପତ୍ୟ। ଏହି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ-ଅଣ୍ଡର ସମସ୍ତ ପ୍ରବୃତ୍ତି ଓ ପରିଚାଳନା ଶ୍ରୀକଣ୍ଠଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହୁଏ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 19

अनन्तेशादयस्त्वेवं प्रत्येकं चाण्डपालकाः चक्रवर्तिन इत्युक्तास् ततो विद्येश्वरास्त्विह

ଏହିପରି ଅନନ୍ତେଶ ଆଦି—ପ୍ରତ୍ୟେକ ନିଜ ନିଜ କ୍ଷେତ୍ରରେ—ଅଣ୍ଡ (ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ)ର ପାଳକ। ସେମାନେ ‘ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ’ ବୋଲି କୁହାଯାନ୍ତି; ତେଣୁ ଏଠାରେ ସେମାନେ ବିଦ୍ୟେଶ୍ୱର—ଦିବ୍ୟଜ୍ଞାନର ପ୍ରଭୁ—ରୂପେ, ଶିବାଜ୍ଞାକୁ ଧାରଣ କରିବାକୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ।

Verse 20

श्रीकण्ठाधिष्ठितान्यत्र स्थानानि च समासतः मर्यादापर्वतेष्वद्य शृण्वन्तु प्रवदाम्य् अहम्

ଏବେ ଶୁଣନ୍ତୁ—ମୁଁ ସଂକ୍ଷେପରେ ଶ୍ରୀକଣ୍ଠ (ଭଗବାନ ଶିବ) ଅଧିଷ୍ଠିତ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକୁ, ବିଶେଷତଃ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ପର୍ବତରେ ଥିବା ତୀର୍ଥପୀଠକୁ, କହୁଛି।

Verse 21

श्रीकण्ठाधिष्ठितं विश्वं चराचरमिदं जगत् कालाग्निशिवपर्यन्तं कथं वक्ष्ये सविस्तरम्

ଏହି ସମଗ୍ର ଚରାଚର ଜଗତ ଶ୍ରୀକଣ୍ଠ (ଶିବ) ଦ୍ୱାରା ଅଧିଷ୍ଠିତ; କାଳାଗ୍ନି-ଶିବ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ ଏହାକୁ ମୁଁ କିପରି ସବିସ୍ତାର କହିବି?