Adhyaya 5

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे (ईश्वरगीतासु) चतुर्थो ऽध्यायः व्यास उवाच एतावदुक्त्वा भगवान् योगिनां परमेश्वरः / ननर्त परमं भावमैश्वरं संप्रदर्शयन्

ଏହିପରି ଶ୍ରୀକୂର୍ମପୁରାଣର ଷଟ୍ସାହସ୍ତ୍ରୀ ସଂହିତାର ଉପରିବିଭାଗରେ ଈଶ୍ୱରଗୀତାର ଚତୁର୍ଥ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ। ବ୍ୟାସ କହିଲେ—ଏତେ କହି ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ପରମେଶ୍ୱର ଭଗବାନ୍ ପରମ ଐଶ୍ୱର୍ୟଭାବ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରି ଦିବ୍ୟ ନୃତ୍ୟ କଲେ।

Verse 2

तं ते ददृशुरीशानं तेजसां परमं निधिम् / नृत्यमानं महादेवं विष्णुना गगने ऽमले

ତେବେ ସେମାନେ ଈଶାନ—ମହାଦେବ, ସମସ୍ତ ତେଜର ପରମ ନିଧି—କୁ ନିର୍ମଳ ଆକାଶରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସହ ନୃତ୍ୟରତ ଦେଖିଲେ।

Verse 3

यं विदुर्योगतत्त्वज्ञा योगिनो यतमानसाः / तमीशं सर्वभूतानामाकशे ददृशुः किल

ଯୋଗତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞ ଏବଂ ନିୟତମନ ଯୋଗୀମାନେ ଯାହାକୁ ଜାଣନ୍ତି—ସେହି ସର୍ବଭୂତାଧିପ ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଆକାଶରେ ଦେଖିଲେ।

Verse 4

यस्य मायामयं सर्वं येनेदं प्रेर्यते जगत् / नृत्यमानः स्वयं विप्रैर्विश्वेशः खलु दृश्यते

ଯାହାଙ୍କ ପାଇଁ ଏ ସବୁ ମାୟାମୟ, ଏବଂ ଯାହାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏ ସମଗ୍ର ଜଗତ ପ୍ରେରିତ ହୁଏ—ସେହି ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ବିପ୍ର ଋଷିମାନେ ସ୍ୱୟଂ ନୃତ୍ୟରତ ଭାବେ ନିଶ୍ଚୟ ଦେଖନ୍ତି।

Verse 5

यत् पादपङ्कजं स्मृत्वा पुरुषो ऽज्ञानजं भयम् / जहति नृत्यमानं तं भूतेशं ददृशुः किल

ଯାହାଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମ ସ୍ମରଣ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ଅଜ୍ଞାନଜନ୍ୟ ଭୟ ତ୍ୟାଗ କରେ—ସେଇ ନୃତ୍ୟମାନ ଭୂତେଶ ଶିବଙ୍କୁ ସେମାନେ ସତ୍ୟେ ଦେଖିଲେ।

Verse 6

यं विनिद्रा जितश्वासाः शान्ता भक्तिसमन्विताः / ज्योतिर्मयं प्रपश्यन्ति स योगी दृश्यते किल

ନିଦ୍ରାହୀନ, ଶ୍ୱାସଜୟୀ, ଶାନ୍ତ ଓ ଭକ୍ତିସମନ୍ୱିତ ଯୋଗୀମାନେ ଯାହାକୁ ଜ୍ୟୋତିର୍ମୟ ରୂପେ ଦେଖନ୍ତି—ସେଇ ନିଶ୍ଚୟ ଯୋଗୀ ଭାବେ ପରିଚିତ।

Verse 7

यो ऽज्ञानान्मोचयेत् क्षिप्रं प्रसन्नो भक्तवत्सलः / तमेव मोचकं रुद्रमाकाशे ददृशुः परम्

ଯିଏ ପ୍ରସନ୍ନ ଓ ଭକ୍ତବତ୍ସଳ ହୋଇ ଶୀଘ୍ର ଅଜ୍ଞାନରୁ ମୁକ୍ତ କରନ୍ତି—ସେଇ ପରମ ମୋଚକ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ସେମାନେ ଆକାଶରେ ଦେଖିଲେ।

Verse 8

सहस्रशिरसं देवं सहस्रचरणाकृतिम् / सहस्रबाहुं जटिलं चन्द्रार्धकृतशेखरम्

ମୁଁ ସେଇ ଦେବାଧିଦେବଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରେ—ସହସ୍ରଶିର, ସହସ୍ରଚରଣାକୃତି, ସହସ୍ରବାହୁ, ଜଟାଧାରୀ, ଏବଂ ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଶିରୋଭୂଷଣ କରି ଧାରଣ କରିଥିବା।

Verse 9

वसानं चर्म वैयाघ्रं शूलासक्तमहाकरम् / दण्डपाणिं त्रयीनेत्रं सूर्यसोमाग्निलोचनम्

ବ୍ୟାଘ୍ରଚର୍ମ ପରିଧାନ କରି, ଶୂଳଯୁକ୍ତ ମହାକାୟ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ହାତରେ ଦଣ୍ଡ ଧରିଥିବା—ତ୍ରିନେତ୍ର; ଯାହାଙ୍କ ନୟନ ସୂର୍ଯ୍ୟ-ସୋମ-ଅଗ୍ନି—ସେହି ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ମୁଁ ଧ୍ୟାନ କରେ।

Verse 10

ब्रह्माण्डं तेजसा स्वेन सर्वमावृत्य च स्थितम् / दंष्ट्राकरालं दुर्धर्षं सूर्यकोटिसमप्रभम्

ନିଜ ତେଜରେ ସମଗ୍ର ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡକୁ ବ୍ୟାପି ଆବୃତ କରି ସେ ତଥା ଦଣ୍ଷ୍ଟ୍ରାଭୟଙ୍କର, ଅଜେୟ, କୋଟି ସୂର୍ଯ୍ୟସମ ପ୍ରଭାମୟ ହୋଇ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ।

Verse 11

अण्डस्थं चाण्डबाह्यस्थं बाह्यमभ्यन्तरं परम् / सृजन्तमनलज्वालं दहन्तमखिलं जगत् / नृत्यन्तं ददृशुर्देवं विश्वकर्माणमीश्वरम्

ସେମାନେ ଦେବ—ଈଶ୍ୱର, ବିଶ୍ୱକର୍ମା—ଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ; ଯିଏ ଅଣ୍ଡର ଭିତରେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି ଓ ଅଣ୍ଡର ବାହାରେ ମଧ୍ୟ; ପରମ, ବାହ୍ୟ ଓ ଅନ୍ତର—ଦୁହେଁ; ଯିଏ ଅଗ୍ନିଜ୍ୱାଳା ସୃଷ୍ଟି କରି ସମଗ୍ର ଜଗତକୁ ଦହନ କରନ୍ତି; ଏବଂ ସର୍ବଶିଳ୍ପୀ ପ୍ରଭୁ ହୋଇ ନୃତ୍ୟ କରନ୍ତି।

Verse 12

महादेवं महायोगं देवानामपि दैवतम् / पशूनां पतिमीशानं ज्योतिषां ज्योतिरव्ययम्

ମୁଁ ମହାଦେବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ—ମହାଯୋଗୀ, ଦେବମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଦେବତା; ଈଶାନ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ପଶୁପତି; ଏବଂ ଜ୍ୟୋତିମାନଙ୍କର ଜ୍ୟୋତି, ଅବ୍ୟୟ ପ୍ରକାଶ।

Verse 13

पिनाकिनं विशालाक्षं भेषजं भवरोगिणाम् / कालात्मानं कालकालं देवदेवं महेश्वरम्

ମୁଁ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେ—ପିନାକଧାରୀ, ବିଶାଳନେତ୍ର; ଭବରୋଗୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଭେଷଜ; ଯିଏ କାଳସ୍ୱରୂପ, କାଳର ମଧ୍ୟ କାଳ, ଏବଂ ଦେବମାନଙ୍କର ଦେବ।

Verse 14

उमापतिं विरूपाक्षं योगानन्दमयं परम् / ज्ञानवैराग्यनिलयं ज्ञानयोगं सनातनम्

ମୁଁ ଉମାପତି ବିରୂପାକ୍ଷଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ—ଯିଏ ପରମ, ଯୋଗାନନ୍ଦମୟ; ଜ୍ଞାନ ଓ ବୈରାଗ୍ୟର ନିଳୟ; ଏବଂ ସନାତନ ଜ୍ଞାନଯୋଗସ୍ୱରୂପ।

Verse 15

शाश्वतैश्वर्यविभवं धर्माधारं दुरासदम् / महेन्द्रोपेन्द्रनमितं महर्षिगणवन्दितम्

ଯାହାଙ୍କ ମହିମା ଶାଶ୍ୱତ ଐଶ୍ୱର୍ୟର ବିଭବର ପ୍ରକାଶ, ସେ ଧର୍ମର ଆଧାର ଓ ଅଦୁର୍ଲଭ-ଅପ୍ରାପ୍ୟ; ମହେନ୍ଦ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ଓ ଉପେନ୍ଦ୍ର (ବିଷ୍ଣୁ) ଯାହାଙ୍କୁ ନମନ କରନ୍ତି, ମହର୍ଷିଗଣ ଯାହାଙ୍କୁ ବନ୍ଦନା କରନ୍ତି।

Verse 16

आधारं सर्वशक्तीनां महायोगेश्वरेश्वरम् / योगिनां परमं ब्रह्म योगिनां योगवन्दितम् / योगिनां हृदि तिष्ठन्तं योगमायासमावृतम्

ସେ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିର ଆଧାର, ମହାଯୋଗୀମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଈଶ୍ୱର, ଯୋଗ-ଐଶ୍ୱର୍ୟର ଅଧିପତି। ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସେ ପରବ୍ରହ୍ମ—ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ବନ୍ଦିତ। ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇ ମଧ୍ୟ, ସେ ନିଜ ଯୋଗମାୟାରେ ଆବୃତ ରହନ୍ତି।

Verse 17

क्षणेन जगतो योनिं नारायणमनामयम् / ईश्वरेणैकतापन्नमपश्यन् ब्रह्मवादिनः

କ୍ଷଣମାତ୍ରେ ବ୍ରହ୍ମବାଦୀ ଋଷିମାନେ ଜଗତର ଯୋନି, ଅନାମୟ ନାରାୟଣଙ୍କୁ—ଈଶ୍ୱର ସହ ତତ୍ତ୍ୱତଃ ଏକ—ବୋଲି ଦର୍ଶନ କଲେ।

Verse 18

दृष्ट्वा तदैश्वरं रूपं रुद्रनारायणात्मकम् / कृतार्थं मेनिरे सन्तः स्वात्मानं ब्रह्मवादिनः

ରୁଦ୍ର-ନାରାୟଣ ଏକାତ୍ମସ୍ୱରୂପ ଥିବା ସେଇ ଈଶ୍ୱରରୂପକୁ ଦେଖି, ବ୍ରହ୍ମବାଦୀ ସନ୍ତ ଋଷିମାନେ ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ କୃତାର୍ଥ, ଯେନେ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସିଦ୍ଧ, ବୋଲି ମନେ କଲେ।

Verse 19

सनत्कुमारः सनको भृगुश्च सनातनश्चैव सनन्दनश्च / रुद्रो ऽङ्गिरा वामदेवाथ शुक्रो महर्षिरत्रिः कपिलो मरीचिः

ସନତ୍କୁମାର, ସନକ, ଭୃଗୁ, ଏବଂ ସନାତନ ଓ ସନନ୍ଦନ; ରୁଦ୍ର, ଅଙ୍ଗିରା, ବାମଦେବ ଓ ଶୁକ୍ର; ମହର୍ଷି ଅତ୍ରି, କପିଲ ଓ ମରୀଚି—ଏମାନେ ପୂଜ୍ୟ ଋଷିଗଣ।

Verse 20

दृष्ट्वाथ रुद्रं जगदीशितारं तं पद्मनाभाश्रितवामभागम् / ध्यात्वा हृदिस्थं प्रणिपत्य मूर्ध्ना बद्ध्वाञ्जलिं स्वेषु शिरःसु भूयः

ତାପରେ ଜଗତର ଅଧୀଶ୍ୱର ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖି—ଯାହାଙ୍କ ବାମଭାଗରେ ପଦ୍ମନାଭ (ବିଷ୍ଣୁ) ଆଶ୍ରିତ ଥିଲେ—ତାଙ୍କୁ ହୃଦୟସ୍ଥ ଭାବେ ଧ୍ୟାନ କଲେ; ଏବଂ ମସ୍ତକ ନମାଇ ପ୍ରଣାମ କରି, ପୁନଃ ଯୁକ୍ତ ଅଞ୍ଜଳିକୁ ନିଜ ଶିର ଉପରେ ରଖି ବନ୍ଦନା କଲେ।

Verse 21

ओङ्कारमुच्चार्य विलोक्य देवम् अन्तःशरीरे निहितं गुहायाम् / समस्तुवन् ब्रह्ममयैर्वचोभिर् आनन्दपूर्णायतमानसास्ते

ଓଂକାର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଅନ୍ତଃଶରୀରର ହୃଦୟ-ଗୁହାରେ ନିହିତ ଦେବଙ୍କୁ ଦେଖି, ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମମୟ ବାକ୍ୟରେ ସ୍ତୁତି କଲେ; ତାଙ୍କର ମନ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ବିସ୍ତାରିତ ହେଲା।

Verse 22

मुनय ऊचुः त्वामेकमीशं पुरुषं पुराणं प्राणेश्वरं रुद्रमनन्तयोगम् / नमाम सर्वे हृदि सन्निविष्टं प्रचेतसं ब्रह्ममयं पवित्रम्

ମୁନିମାନେ କହିଲେ—ଆପଣ ହିଁ ଏକମାତ୍ର ଈଶ୍ୱର, ପୁରାତନ ପୁରୁଷ, ପ୍ରାଣେଶ୍ୱର, ଅନନ୍ତ ଯୋଗଯୁକ୍ତ ରୁଦ୍ର। ହୃଦୟରେ ସନ୍ନିବିଷ୍ଟ ସେହି ପବିତ୍ର ବ୍ରହ୍ମମୟ ଚେତନାକୁ ଆମେ ସମସ୍ତେ ନମସ୍କାର କରୁ।

Verse 23

त्वां पश्यन्ति मुनयो ब्रह्मयोनिं दान्ताः शान्ता विमलं रुक्मवर्णम् / ध्यात्वात्मस्थमचलं स्वे शरीरे कविं परेभ्यः परमं तत्परं च

ଦାନ୍ତ ଓ ଶାନ୍ତ ମୁନିମାନେ ଆପଣଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମଯୋନି, ବିମଳ, ସୁବର୍ଣ୍ଣବର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଦେଖନ୍ତି। ନିଜ ଶରୀରରେ ଅଚଳ ଆତ୍ମସ୍ଥ ଭାବେ ଧ୍ୟାନ କରି, ସେମାନେ ଆପଣଙ୍କୁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିବା ପରମ, କବି-ଦ୍ରଷ୍ଟା ଏବଂ ପରମ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଭାବେ ଜାଣନ୍ତି।

Verse 24

त्वत्तः प्रसूता जगतः प्रसूतिः सर्वात्मभूस्त्वं परमाणुभूतः / अणोरणीयान् महतो महीयां- स्त्वामेव सर्वं प्रवदन्ति सन्तः

ଆପଣଠାରୁ ହିଁ ଜଗତର ଉତ୍ପତ୍ତିର ମଧ୍ୟ ଉତ୍ପତ୍ତି ହୁଏ; ଆପଣ ସର୍ବାତ୍ମା, ପରମାଣୁରେ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟାପ୍ତ। ଅଣୁଠାରୁ ଅଣୁତର, ମହତ୍ଠାରୁ ମହାନ—ସନ୍ତମାନେ କହନ୍ତି, ଆପଣ ହିଁ ସମସ୍ତ।

Verse 25

हिरण्यगर्भो जगदन्तरात्मा त्वत्तो ऽधिजातः पुरुषः पुराणः / संजायमानो भवता विसृष्टो यथाविधानं सकलं ससर्ज

ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ—ଜଗତର ଅନ୍ତରାତ୍ମା—ତୁମଠାରୁ ଜନ୍ମିଲେ ସେ ପୁରାତନ ପୁରୁଷ। ତୁମେ ସୃଷ୍ଟି କରି ପ୍ରେରିତ କରିଲେ, ସେ ବିଧିଅନୁସାରେ ସମଗ୍ର ସୃଷ୍ଟି ଗଢ଼ିଲେ।

Verse 26

त्वत्तो वेदाः सकलाः संप्रसूता- स्त्वय्येवान्ते संस्थितिं ते लभन्ते / पश्यामस्त्वां जगतो हेतुभूतं नृत्यन्तं स्वे हृदये सन्निविष्टम्

ତୁମଠାରୁ ସମସ୍ତ ବେଦ ପୂର୍ଣ୍ଣରୂପେ ପ୍ରସୂତ; ଶେଷେ ତୁମଠାରେ ହିଁ ସେମାନେ ସ୍ଥିତି ଲଭନ୍ତି। ଆମେ ତୁମକୁ ଜଗତର କାରଣରୂପେ ଦେଖୁ—ନୃତ୍ୟମାନ, ତଥାପି ଆମ ହୃଦୟରେ ନିବିଷ୍ଟ।

Verse 27

त्वयैवेदं भ्राम्यते ब्रह्मचक्रं मायावी त्वं जगतामेकनाथः / नमामस्त्वां शरणं संप्रपन्ना योगात्मानं चित्पतिं दिव्यनृत्यम्

ତୁମ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ଏହି ବ୍ରହ୍ମଚକ୍ର ଭ୍ରମଣ କରେ। ମାୟାଧାରୀ ତୁମେ, ସମସ୍ତ ଲୋକର ଏକନାଥ। ଶରଣାଗତ ହୋଇ ଆମେ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରୁ—ଯୋଗାତ୍ମା, ଚିତ୍ପତି, ଦିବ୍ୟନୃତ୍ୟମୂର୍ତ୍ତି।

Verse 28

पश्यामस्त्वां परमाकाशमध्ये नृत्यन्तं ते महिमानं स्मरामः / सर्वात्मानं बहुधा सन्निविष्टं ब्रह्मानन्दमनुभूयानुभूय

ଆମେ ତୁମକୁ ପରମାକାଶମଧ୍ୟରେ ଦେଖୁ; ସେଠାରେ ତୁମ ମହିମା ନୃତ୍ୟମାନ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରୁ—ବାରମ୍ବାର। ତୁମେ ସର୍ବାତ୍ମା, ବହୁପ୍ରକାରେ ସମସ୍ତରେ ନିବିଷ୍ଟ; ଆମେ ପୁନଃପୁନଃ ବ୍ରହ୍ମାନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରୁ।

Verse 29

ओङ्कारस्ते वाचको मुक्तिबीजं त्वमक्षरं प्रकृतौ गूढरूपम् / तत्त्वां सत्यं प्रवदन्तीह सन्तः स्वयंप्रभं भवतो यत्प्रकाशम्

ଓଙ୍କାର ହେଉଛି ତୁମର ବାଚକ, ମୁକ୍ତିର ବୀଜ। ତୁମେ ଅକ୍ଷର, ପ୍ରକୃତିରେ ଗୂଢ଼ରୂପେ ନିହିତ। ଏଠାରେ ସନ୍ତମାନେ ତୁମକୁ ସତ୍ୟ ବୋଲି କହନ୍ତି—ସ୍ୱୟଂପ୍ରଭ, ଯାହାର ପ୍ରକାଶରେ ସବୁ ଦୀପ୍ତ।

Verse 30

स्तुवन्ति त्वां सततं सर्ववेदा नमन्ति त्वामृषयः क्षीणदोषाः / शान्तात्मानः सत्यसंधा वरिष्ठं विशन्ति त्वां यतयो ब्रह्मनिष्ठाः

ସମସ୍ତ ବେଦ ସଦା ତୁମକୁ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି; ଦୋଷକ୍ଷୟ ପାଇଥିବା ଋଷିମାନେ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରନ୍ତି। ଶାନ୍ତଚିତ୍ତ, ସତ୍ୟସଙ୍କଳ୍ପ, ବ୍ରହ୍ମନିଷ୍ଠ ଯତିମାନେ—ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ—ତୁମରେ ଲୀନ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 31

एको वेदो बहुशाखो ह्यनन्तस् त्वामेवैकं बोधयत्येकरूपम् / वेद्यं त्वां शरणं ये प्रपन्ना- स्तेषां शान्तिः शाश्वती नेतरेषाम्

ବେଦ ଏକ, ଯଦିଓ ତାହାର ଅନନ୍ତ ଶାଖା ଅଛି; ତଥାପି ସେ ଏକରୂପ ପରତତ୍ତ୍ୱ ଭାବେ କେବଳ ତୁମକୁ ହିଁ ବୋଧ କରାଏ। ଯେମାନେ ତୁମକୁ ଜ୍ଞେୟ ପରମ ମାନି ଶରଣ ନେନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ଶାଶ୍ୱତ ଶାନ୍ତି—ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ନୁହେଁ।

Verse 32

भवानीशो ऽनादिमांस्तेजोराशिर् ब्रह्मा विश्वं परमेष्ठी वरिष्ठः / स्वात्मानन्दमनुभूयाधिशेते स्वयं ज्योतिरचलो नित्यमुक्तः

ସେ ଭବାନୀଶ (ଶିବ)—ଅନାଦି, ତେଜୋରାଶି; ସେଇ ବ୍ରହ୍ମା, ସେଇ ବିଶ୍ୱ, ପରମେଷ୍ଠୀ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ସ୍ୱାତ୍ମାନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରି ସେ ନିଜେ ନିଜରେ ଅଧିଶୟ କରନ୍ତି—ସ୍ୱୟଂଜ୍ୟୋତି, ଅଚଳ, ନିତ୍ୟମୁକ୍ତ।

Verse 33

एको रुद्रस्त्वं करोषीह विश्वं त्वं पालयस्यखिलं विश्वरूपः / त्वामेवान्ते निलयं विन्दतीदं नमामस्त्वां शरणं संप्रपन्नाः

ତୁମେ ହିଁ ଏକ ରୁଦ୍ର; ଏଠି ତୁମେ ହିଁ ବିଶ୍ୱ ସୃଷ୍ଟି କର, ଏବଂ ବିଶ୍ୱରୂପ ହୋଇ ସମଗ୍ର ଜଗତକୁ ପାଳନ କର। ଶେଷରେ ଏହି ଜଗତ ତୁମରେ ହିଁ ନିଲୟ ପାଏ। ଆମେ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରୁ—ତୁମ ଶରଣ ଗ୍ରହଣ କରିଛୁ।

Verse 34

त्वामेकमाहुः कविमेकरुद्रं प्राणं बृहन्तं हरिमग्निमीशम् / इन्द्रं मृत्युमनिलं चेकितानं धातारमादित्यमनेकरूपम्

ତୁମକୁ ହିଁ ଏକ କବି, ଏକ ରୁଦ୍ର ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ତୁମେ ହିଁ ପ୍ରାଣ, ବୃହତ୍, ହରି, ଅଗ୍ନି ଓ ଈଶ୍ୱର। ତୁମେ ହିଁ ଇନ୍ଦ୍ର, ମୃତ୍ୟୁ ଓ ଅନିଲ; ସର୍ବଜ୍ଞ ଚେତନା; ଧାତା ଓ ଆଦିତ୍ୟ—ଅନେକ ରୂପରେ ପ୍ରକଟ ହେଉଥିବା ସେଇ ଏକ।

Verse 35

त्वमक्षरं परमं वेदितव्यं त्वमस्य विश्वस्य परं निधानम् / त्वमव्ययः शाश्वतधर्मगोप्ता सनातनस्त्वं पुरुषोत्तमो ऽसि

ତୁମେ ଅକ୍ଷର, ପରମ ଓ ଜ୍ଞେୟ; ତୁମେ ହିଁ ଏହି ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱର ପରମ ଆଶ୍ରୟ ଓ ଅନ୍ତିମ ନିଧାନ। ତୁମେ ଅବ୍ୟୟ, ଶାଶ୍ୱତ ଧର୍ମର ରକ୍ଷକ; ତୁମେ ସନାତନ—ନିଶ୍ଚୟ ତୁମେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ।

Verse 36

त्वमेव विष्णुश्चतुराननस्त्वं त्वमेव रुद्रो भगवानधीशः / त्वं विश्वनाभिः प्रकृतिः प्रतिष्ठा सर्वेश्वरस्त्वं परमेश्वरो ऽसि

ତୁମେ ହିଁ ବିଷ୍ଣୁ, ତୁମେ ହିଁ ଚତୁର୍ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମା; ତୁମେ ହିଁ ରୁଦ୍ର—ଭଗବାନ, ଅଧୀଶ୍ୱର। ତୁମେ ବିଶ୍ୱନାଭି, ପ୍ରକୃତିର ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଓ ଆଧାର; ତୁମେ ସର୍ବେଶ୍ୱର—ନିଶ୍ଚୟ ତୁମେ ପରମେଶ୍ୱର।

Verse 37

त्वामेकमाहुः पुरुषं पुराण- मादित्यवर्णं तमसः परस्तात् / चिन्मात्रमव्यक्तमचिन्त्यरूपं खं ब्रह्म शून्यं प्रकृतिं निर्गुणं च

ତୁମକୁ ହିଁ ଏକମାତ୍ର ପୁରାଣ ପୁରୁଷ ବୋଲି କୁହାଯାଏ—ସୂର୍ଯ୍ୟବର୍ଣ୍ଣ ଦୀପ୍ତ, ଅଜ୍ଞାନ-ତମସର ପରେ। ତୁମେ ଚିନ୍ମାତ୍ର; ଅବ୍ୟକ୍ତ, ଅଚିନ୍ତ୍ୟରୂପ। ତୁମକୁ ‘ଖଂ/ଆକାଶ’, ‘ବ୍ରହ୍ମ’, ‘ଶୂନ୍ୟ’, ‘ପ୍ରକୃତି’ ଓ ‘ନିର୍ଗୁଣ’ ମଧ୍ୟ କୁହନ୍ତି।

Verse 38

यदन्तरा सर्वमिदं विभाति यदव्ययं निर्मलमेकरूपम् / किमप्यचिन्त्यं तव रूपमेतत् तदन्तरा यत्प्रतिभाति तत्त्वम्

ଯାହାର ଅନ୍ତରେ ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ—ଯାହା ଅବ୍ୟୟ, ନିର୍ମଳ ଓ ଏକରୂପ—ସେହି ତୁମର ରୂପ, ସତ୍ୟରେ ଅଚିନ୍ତ୍ୟ। ତାହା ବ୍ୟତୀତ କୌଣସି ତତ୍ତ୍ୱ ସତ୍ୟରୂପେ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 39

योगेश्वरं रुद्रमनन्तशक्तिं परायणं ब्रह्मतनुं पवित्रम् / नमाम सर्वे शरणार्थिनस्त्वां प्रसीद भूताधिपते महेश

ଆମେ ଯୋଗେଶ୍ୱର ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ—ଅନନ୍ତଶକ୍ତିମାନ, ପରମ ଶରଣ, ବ୍ରହ୍ମତନୁ ଓ ପବିତ୍ର—ନମସ୍କାର କରୁଛୁ। ଶରଣାର୍ଥୀ ହୋଇ ଆମେ ସମସ୍ତେ ତୁମକୁ ପ୍ରଣାମ କରୁଛୁ; ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅ, ହେ ମହେଶ, ଭୂତାଧିପତି।

Verse 40

त्वत्पादपद्मस्मरणादशेष- संसारबीजं विलयं प्रयाति / मनो नियम्य प्रणिधाय कायं प्रसादयामो वयमेकमीशम्

ତୁମ ପଦ୍ମପାଦ ସ୍ମରଣରେ ସଂସାରବନ୍ଧନର ସମସ୍ତ ବୀଜ ଲୟ ପାଏ। ମନକୁ ନିୟମିତ କରି ଦେହକୁ ସ୍ଥିର କରି, ଭକ୍ତିଏକାଗ୍ରତାରେ ଆମେ ଏକମାତ୍ର ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରୁ।

Verse 41

नमो भवायास्तु भवोद्भवाय कालाय सर्वाय हराय तुभ्यम् / नमो ऽस्तु रुद्राय कपर्दिने ते नमो ऽग्नये देव नमः शिवाय

ଭବରୂପ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର; ଭବୋଦ୍ଭବ—ସମସ୍ତ ଭୂତଙ୍କ ଉଦ୍ଭବକାରଣକୁ ନମସ୍କାର; କାଳରୂପ, ସର୍ବରୂପ ଓ ହରରୂପ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। କପର୍ଦୀ ରୁଦ୍ର, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର; ହେ ଦେବ ଅଗ୍ନି, ନମସ୍କାର—ପୁନଃପୁନଃ ଶିବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

Verse 42

ततः स भगवान् देवः कपर्दी वृषवाहनः / संहृत्य परमं रूपं प्रकृतिस्थो ऽभवद् भवः

ତାପରେ ସେ ଭଗବାନ୍ ଦେବ—କପର୍ଦୀ, ବୃଷବାହନ—ନିଜ ପରମ ରୂପକୁ ସଂହରି ପ୍ରକୃତିରେ ସ୍ଥିତ ହେଲେ; ଏଭଳି ଭବ (ଶିବ) ସ୍ୱାଭାବିକ ଅନ୍ତର୍ବ୍ୟାପୀ ଅବସ୍ଥାରେ ରହିଲେ।

Verse 43

ते भवं भूतभव्येशं पूर्ववत् समवस्थितम् / दृष्ट्वा नारायणं देवं विस्मिता वाक्यमब्रुवन्

ଭୂତଭବ୍ୟେଶ ଭବଙ୍କୁ ପୂର୍ବବତ୍ ସ୍ଥିତ ଦେଖି, ନାରାୟଣ ଦେବଙ୍କୁ ଭବରୂପେ ଦର୍ଶନ କରି ସେମାନେ ବିସ୍ମିତ ହୋଇ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।

Verse 44

भगवन् भूतभव्येश गोवृषाङ्कितशासन / दृष्ट्वा ते परमं रूपं निर्वृताः स्म सनातन

ହେ ଭଗବନ୍! ଭୂତଭବ୍ୟେଶ, ଯାହାଙ୍କ ଶାସନ ଗୋ ଓ ବୃଷ ଚିହ୍ନରେ ଅଙ୍କିତ—ହେ ସନାତନ! ତୁମ ପରମ ରୂପ ଦେଖି ଆମେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ତୃପ୍ତ ଓ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲୁ।

Verse 45

भवत्प्रसादादमले परस्मिन् परमेश्वरे / अस्माकं जायते भक्तिस्त्वय्येवाव्यभिचारिणी

ତୁମ ପ୍ରସାଦରୁ, ହେ ନିର୍ମଳ ପରମେଶ୍ୱର, ଆମ ମନେ କେବଳ ତୁମ ପ୍ରତି ଅବ୍ୟଭିଚାରିଣୀ ଅଚଳ ଭକ୍ତି ଜାଗେ।

Verse 46

इदानीं श्रोतुमिच्छामो माहात्म्यं तव शङ्कर / भूयो ऽपि तव यन्नित्यं याथात्म्यं परमेष्ठिनः

ଏବେ ଆମେ ତୁମ ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛୁ, ହେ ଶଙ୍କର; ପୁନଃ ତୁମ ନିତ୍ୟ ଯଥାର୍ଥ ସ୍ୱରୂପ—ପରମେଷ୍ଠିଙ୍କ ତତ୍ତ୍ୱ—ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ।

Verse 47

स तेषां वाक्यमाकर्ण्य योगिनां योगसिद्धिदः / प्राहः गम्भीरया वाचा समालोक्य च माधवम्

ସେହି ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ଯୋଗସିଦ୍ଧିଦାତା ପ୍ରଭୁ ଗମ୍ଭୀର ବାଣୀରେ କହିଲେ; ଏବଂ ସମସ୍ତେ ମାଧବଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।