Adhyaya 4
Īśvara-gītā: Bhakti as the Supreme Means; the Three Śaktis; Non-compelled Lordship
ପୂର୍ବ ଅଧ୍ୟାୟର ସମାପ୍ତି ସୂଚାଇ ଭଗବାନ ପୁନର୍ବାର ଉପଦେଶ ଦିଅନ୍ତି—ଦେବଦେବଙ୍କ ମହିମା, ଯାହାଠାରୁ ଧର୍ମ ଓ ଜଗତର ନିୟମ ପ୍ରବହିତ। ଅନୁତ୍ତମ ଭକ୍ତି ବିନା ତପ, ଦାନ ଓ ଯଜ୍ଞକର୍ମରେ ମଧ୍ୟ ସେ ତତ୍ତ୍ୱତଃ ଅଗୋଚର, ଯଦ୍ୟପି ସେ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ଅନ୍ତର୍ୟାମୀ ସାକ୍ଷୀ ହୋଇ ଲୋକେ ଚିହ୍ନନ୍ତି ନାହିଁ। ବେଦସ୍ତୁତି ଓ ଯଜ୍ଞକୁ ସ୍ୱୀକାର କରି ଫଳର ଭୋକ୍ତା ଓ ଦାତା ଏକମାତ୍ର ପ୍ରଭୁ ବୋଲି କେନ୍ଦ୍ରୀଭୂତ କରନ୍ତି। “ମୋର ଭକ୍ତ କେବେ ନଷ୍ଟ ହୁଏ ନାହିଁ”—ଏହି ଦୃଢ଼ ଆଶ୍ୱାସନରେ, ଦୁରାଚାରୀମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସ୍ଥିର ଭକ୍ତି ଉଦ୍ଧାର କରେ ଓ ସାମାଜିକ ସୀମା ଛାଡ଼ି ମୋକ୍ଷହେତୁ ହୁଏ ବୋଲି କହନ୍ତି। ପରେ ଗୁରୁ, ରକ୍ଷକ ଓ ସଂସାରାସଙ୍ଗ ପରମକାରଣ ଭାବେ ନିଜ ଭୂମିକା, ମାୟା ଓ ଯୋଗୀଙ୍କ ହୃଦୟର ମୋହ ନାଶକାରୀ ବିଦ୍ୟା ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି। ତାପରେ ତ୍ରିଶକ୍ତି ତତ୍ତ୍ୱ—ସୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ବ୍ରହ୍ମା, ସ୍ଥିତି ପାଇଁ ନାରାୟଣ, ସଂହାର ପାଇଁ ରୁଦ୍ର/କାଳ—କହି, ପରବର୍ତ୍ତୀ ଉଚ୍ଚ ଯୋଗ: ନିର୍ବିକଳ୍ପ ଏକତ୍ୱ, ଅନ୍ତର୍ୟାମୀ ପ୍ରେରକ, ଓ ବେଦମୂଳ ଗୁପ୍ତତତ୍ତ୍ୱକୁ ଯୋଗ୍ୟ ସାଧକଙ୍କୁ ସାବଧାନରେ ଦେବା—ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରନ୍ତି।
Shlokas
Verse 1
इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे (ईश्वरगीतासु) तृतीयो ऽध्यायः ईश्वर उवाच वक्ष्ये समाहिता यूयं शृणुध्वं ब्रह्मवादिनः / माहात्म्यं देवदेवस्य येनेदं संप्रवर्तते
ଏହିପରି ଶ୍ରୀକୂର୍ମପୁରାଣର ଷଟ୍ସାହସ୍ତ୍ରୀ ସଂହିତାର ଉତ୍ତରବିଭାଗରେ, ଈଶ୍ୱରଗୀତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୃତୀୟ ଅଧ୍ୟାୟ। ଈଶ୍ୱର କହିଲେ—ହେ ବ୍ରହ୍ମବାଦୀମାନେ, ତୁମେ ସମାହିତ ହୋଇ ଶୁଣ; ଯାହାଦ୍ୱାରା ଏହି ଉପଦେଶ/ଧର୍ମପ୍ରବାହ ପ୍ରବର୍ତ୍ତିତ ହୁଏ, ସେ ଦେବଦେବଙ୍କ ମାହାତ୍ମ୍ୟ ମୁଁ କହିବି।
Verse 2
नाहं तपोभिर्विविधैर्न दानेन न चेज्यया / शक्यो हि पुरुषैर्ज्ञातुमृते भक्तिमनुत्तमाम्
ବିଭିନ୍ନ ତପ, ଦାନ କିମ୍ବା ଯଜ୍ଞ-ପୂଜା ଦ୍ୱାରା ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମୋତେ ଯଥାର୍ଥରେ ଜାଣିପାରନ୍ତି ନାହିଁ; ଅନୁତ୍ତମ ଭକ୍ତି ବିନା ମୋର ଜ୍ଞାନ ହୁଏ ନାହିଁ।
Verse 3
अहं हि सर्वभावानामन्तस्तिष्ठामि सर्वगः / मां सर्वसाक्षिणं लोको न जानाति मुनीश्वराः
ମୁଁ ସର୍ବଗତ ହୋଇ ସମସ୍ତ ଭାବମାନଙ୍କ ଅନ୍ତରେ ଅବସ୍ଥିତ। ତଥାପି ଲୋକ ମୋତେ—ସର୍ବସାକ୍ଷୀକୁ—ଜାଣେ ନାହିଁ, ହେ ମୁନୀଶ୍ୱରମାନେ।
Verse 4
यस्यान्तरा सर्वमिदं यो हि सर्वान्तरः परः / सो ऽहन्धाता विधाता च कालो ऽग्निर्विश्वतोमुखः
ଯାହାଙ୍କ ଅନ୍ତରେ ଏହି ସମଗ୍ର ଜଗତ୍ ଅବସ୍ଥିତ, ଯିଏ ସମସ୍ତଙ୍କ ଅନ୍ତର୍ୟାମୀ ପରମ—ସେଇ ଧାତା ଓ ବିଧାତା; ସେଇ କାଳ, ସେଇ ବିଶ୍ୱତୋମୁଖ ଅଗ୍ନି।
Verse 5
न मां पश्यन्ति मुनयः सर्वे ऽपि त्रिदिवौकसः / ब्रह्मा च मनवः शक्रो ये चान्ये प्रथितौजसः
ମୁନିମାନେ ମୋତେ ଦେଖନ୍ତି ନାହିଁ; ତ୍ରିଦିବର ସମସ୍ତ ବାସିନ୍ଦାମାନେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ବ୍ରହ୍ମା, ମନୁମାନେ, ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ଓ ଅନ୍ୟ ପ୍ରଥିତ ଔଜସ୍ବୀମାନେ ମଧ୍ୟ ମୋତେ ଦେଖନ୍ତି ନାହିଁ।
Verse 6
गृणन्ति सततं वेदा मामेकं परमेश्वरम् / यजन्ति विविधैरग्निं ब्राह्मणा वैदिकैर्मखैः
ବେଦମାନେ ସଦା ମୋତେ ଏକମାତ୍ର ପରମେଶ୍ୱର ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି; ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବେଦବିହିତ ଯଜ୍ଞମାନେ ଦ୍ୱାରା ଅଗ୍ନିର ବିଭିନ୍ନ ରୂପରେ ମୋର ଉପାସନା କରନ୍ତି।
Verse 7
सर्वे लोका नमस्यन्ति ब्रह्मा लोकपितामहः / ध्यायन्ति योगिनो देवं भूताधिपतिमीश्वरम्
ସମସ୍ତ ଲୋକ ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରନ୍ତି; ଲୋକପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ମଧ୍ୟ ପ୍ରଣାମ କରନ୍ତି। ଯୋଗୀମାନେ ସେଇ ଦେବ—ଇଶ୍ୱର, ଭୂତାଧିପତି—ଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି।
Verse 8
अहं हि सर्वहविषां भोक्ता चैव फलप्रदः / सर्वदेवतनुर्भूत्वा सर्वात्मा सर्वसंस्थितः
ମୁଁ ହିଁ ସମସ୍ତ ହବିଷ୍ୟର ଭୋକ୍ତା ଓ ଫଳଦାତା। ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ତନୁ ହୋଇ, ମୁଁ ସର୍ବାତ୍ମା ଓ ସର୍ବତ୍ର ସଂସ୍ଥିତ।
Verse 9
मां पश्यन्तीह विद्वांशो धार्मिका वेदवादिनः / तेषां सन्निहितो नित्यं ये भक्त्या मामुपासते
ଏଠାରେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ବେଦବାଦରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ବିଦ୍ୱାନମାନେ ମୋତେ ଦର୍ଶନ କରନ୍ତି। ଯେମାନେ ଭକ୍ତିରେ ମୋର ଉପାସନା କରନ୍ତି, ମୁଁ ସେମାନଙ୍କ ନିକଟେ ସଦା ସନ୍ନିହିତ ରହେ।
Verse 10
ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्या धार्मिका मामुपासते / तेषां ददामि तत् स्थानमानन्दं परमं पदम्
ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଓ ବୈଶ୍ୟମାନେ ମୋର ଉପାସନା କରନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କୁ ମୁଁ ସେଇ ଧାମ ଦେଉଛି—ଆନନ୍ଦର ପରମ ପଦ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗତି।
Verse 11
अन्ये ऽपि ये विकर्मस्थाः शूद्राद्या नीचजातयः / भक्तिमन्तः प्रमुच्यन्ते कालेन मयि संगताः
ଅନ୍ୟେ ଯେମାନେ ଦୁଷ୍କର୍ମରେ ଅବସ୍ଥିତ—ଶୂଦ୍ରାଦି ନୀଚଜାତି ହେଲେ ମଧ୍ୟ—ଭକ୍ତିମାନ ହେଲେ, କାଳକ୍ରମେ ମୋ ସହ ସଙ୍ଗତି ପାଇ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।
Verse 12
न मद्भक्ता विनश्यन्ति मद्भक्ता वीतकल्मषाः / आदावेतत् प्रतिज्ञातं न मे भक्तः प्रणश्यति
ମୋ ଭକ୍ତମାନେ ନଶିବେ ନାହିଁ; ମୋ ଭକ୍ତମାନେ ପାପମଲରୁ ମୁକ୍ତ। ଆରମ୍ଭରୁ ଏହା ମୋର ପ୍ରତିଜ୍ଞା—‘ମୋ ଭକ୍ତ କେବେ ନଶେ ନାହିଁ।’
Verse 13
यो वै निन्दति तं मूढो देवदेवं स निन्दति / यो हि तं पूजयेद् भक्त्या स पूजयति मां सदा
ଯେ ମୂଢ଼ ତାଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରେ, ସେ ଦେବଦେବଙ୍କୁ ହିଁ ନିନ୍ଦା କରେ। ଯେ ଭକ୍ତିରେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜେ, ସେ ସଦା ମୋତେ ହିଁ ପୂଜେ।
Verse 14
पत्रं पुष्पं फलं तोयं मदाराधनकारणात् / यो मे ददाति नियतः स मे भक्तः प्रियो मतः
ଯେ ନିୟମପୂର୍ବକ ଭକ୍ତିସହ ମୋର ଆରାଧନାର ନିମିତ୍ତେ ମୋତେ ପତ୍ର, ପୁଷ୍ପ, ଫଳ କିମ୍ବା ଜଳ ଅର୍ପଣ କରେ—ସେ ମୋର ଭକ୍ତ, ମୋତେ ପ୍ରିୟ ବୋଲି ମନ୍ୟ।
Verse 15
अहं हि जगतामादौ ब्रह्माणं परमेष्ठिनम् / विधाय दत्तवान् वेदानशेषानात्मनिः सृतान्
ଜଗତର ଆଦିକାଳେ ମୁଁ ପରମେଷ୍ଠୀ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତ କରି, ମୋ ଅନ୍ତରରୁ ନିଷ୍ପନ୍ନ ସମସ୍ତ ବେଦ ତାଙ୍କୁ ଦାନ କଲି।
Verse 16
अहमेव हि सर्वेषां योगिनां गुरुरव्ययः / धार्मिकाणां च गोप्ताहं निहन्ता वेदविद्विषाम्
ମୁଁ ଏକାଇ ସମସ୍ତ ଯୋଗୀଙ୍କର ଅବ୍ୟୟ ଗୁରୁ; ମୁଁ ଧାର୍ମିକମାନଙ୍କର ରକ୍ଷକ ଏବଂ ବେଦଦ୍ୱେଷୀମାନଙ୍କର ସଂହାରକ।
Verse 17
अहं वै सर्वसंसारान्मोचको योगिनामिह / संसारहेतुरेवाहं सर्वसंसारवर्जितः
ଏଠାରେ ଯୋଗୀମାନଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ସଂସାର-ବନ୍ଧନରୁ ମୋଚନ କରୁଥିବା ମୁଁ ଏକାଇ। ଏବଂ ସଂସାରର ହେତୁ ବୋଲି ମୋତେ କୁହାଯାଏ—ତଥାପି ମୁଁ ସମସ୍ତ ସଂସାରରୁ ସର୍ବଥା ଅଲିପ୍ତ।
Verse 18
अहमेव हि संहर्ता स्त्रष्टाहं परिपालकः / मायावी मामीका शक्तिर्माया लोकविमोहिनी
ମୁଁ ଏକାଇ ସଂହାରକ, ମୁଁ ସ୍ରଷ୍ଟା ଏବଂ ମୁଁ ପରିପାଳକ। ଅଦ୍ଭୁତ ଶକ୍ତିସମ୍ପନ୍ନ ମୋର ନିଜ ଶକ୍ତି ‘ମାୟା’, ଯାହା ଲୋକମାନଙ୍କୁ ମୋହିତ କରେ।
Verse 19
ममैव च परा शक्तिर्या सा विद्येति गीयते / नाशयामि तया मायां योगिनां हृदि संस्थितः
ମୋର ଏହି ପରା ଶକ୍ତି ‘ବିଦ୍ୟା’ ବୋଲି ଗାୟିତ। ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଅଧିଷ୍ଠିତ ହୋଇ, ସେଇ ଶକ୍ତିଦ୍ୱାରା ମୁଁ ମାୟାକୁ ନାଶ କରେ।
Verse 20
अहं हि सर्वशक्तीनां प्रवर्तकनिवर्तकः / आधारभूतः सर्वासां निधानममृतस्य च
ମୁଁ ହିଁ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିଙ୍କର ପ୍ରବର୍ତ୍ତକ ଓ ନିବର୍ତ୍ତକ। ମୁଁ ସେମାନଙ୍କ ସବୁର ଆଧାର ଏବଂ ଅମୃତର ନିଧାନ ମଧ୍ୟ।
Verse 21
एका सर्वान्तरा शक्तिः करोति विविधं जगत् / आस्थाय ब्रह्माणो रूपं मन्मयी मदधिष्ठिता
ଏକମାତ୍ର ସର୍ବାନ୍ତର ଶକ୍ତି ଏହି ବିବିଧ ଜଗତକୁ ସୃଷ୍ଟି କରେ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ମୋମୟୀ ଓ ମୋରେ ଅଧିଷ୍ଠିତ ହୋଇ, ମୋର ଅଧିପତ୍ୟରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ।
Verse 22
अन्या च शक्तिर्विपुला संस्थापयति मे जगत् / भूत्वा नारायणो ऽनन्तो जगन्नाथो जगन्मयः
ମୋର ଅନ୍ୟ ଏକ ବିପୁଳ ଶକ୍ତି ଏହି ଜଗତକୁ ସ୍ଥାପନ କରି ସ୍ଥିର ରଖେ। ସେଇ ଅନନ୍ତ ନାରାୟଣ, ଜଗନ୍ନାଥ, ଜଗତମୟ ହୋଇ ଜଗତର ସାର ହୁଏ।
Verse 23
तृतीया महती शक्तिर्निहन्ति सकलं जगत् / तामसी मे समाख्याता कालाख्या रुद्ररूपिणी
ତୃତୀୟ ମହାଶକ୍ତି ସମଗ୍ର ଜଗତକୁ ସଂହାର କରେ। ସେ ମୋର ତାମସୀ ଶକ୍ତି ବୋଲି ଘୋଷିତ—‘କାଳ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ରୁଦ୍ରରୂପିଣୀ।
Verse 24
ध्यानेन मां प्रपश्यन्ति केचिज्ज्ञानेन चापरे / अपरे भक्तियोगेन कर्मयोगेन चापरे
କେହି ଧ୍ୟାନରେ ମୋତେ ଦର୍ଶନ କରନ୍ତି, କେହି ବିବେକ-ଜ୍ଞାନରେ। ଅନ୍ୟେ ଭକ୍ତିଯୋଗରେ, ଆଉ ଅନ୍ୟେ କର୍ମଯୋଗରେ ମୋତେ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।
Verse 25
सर्वेषामेव भक्तानामिष्टः प्रियतरो मम / यो हि ज्ञानेन मां नित्यमाराधयति नान्यथा
ମୋ ସମସ୍ତ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୋତେ ସର୍ବାଧିକ ପ୍ରିୟ ସେଇ—ଯେ ସତ୍ୟ ଜ୍ଞାନରେ ନିତ୍ୟ ମୋର ଆରାଧନା କରେ, ଅଚଳଭାବେ, ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ।
Verse 26
अन्ये च ये त्रयो भक्ता मदाराधनकाङ्क्षिणः / ते ऽपि मां प्राप्नुवन्त्येव नावर्तन्ते च वै पुनः
ଏବଂ ମୋର ଆରାଧନାକୁ ଆକାଙ୍କ୍ଷା କରୁଥିବା ସେଇ ଅନ୍ୟ ତିନି ପ୍ରକାର ଭକ୍ତମାନେ ମଧ୍ୟ ନିଶ୍ଚୟ ମୋତେ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି; ସେମାନେ ପୁନର୍ବାର ଫେରି ଆସନ୍ତି ନାହିଁ।
Verse 27
मया ततमिदं कृत्सनं प्रधानपुरुषात्मकम् / मय्येव संस्थितं विश्वं मया संप्रेर्यते जगत्
ପ୍ରଧାନ ଓ ପୁରୁଷ-ସ୍ୱଭାବ ଥିବା ଏହି ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱ ମୋ ଦ୍ୱାରା ବ୍ୟାପ୍ତ। ମୋରେ ହିଁ ବିଶ୍ୱ ସ୍ଥିତ, ଏବଂ ମୋ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ଜଗତ କ୍ରିୟାରେ ପ୍ରେରିତ ହୁଏ।
Verse 28
नाहं प्रेरयिता विप्राः परमं योगमाश्रितः / प्रेरयामि जगत्कृत्स्नमेतद्यो वेद सो ऽमृतः
ହେ ବିପ୍ରମାନେ, ପରମ ଯୋଗରେ ସ୍ଥିତ ମୁଁ କାହାରୋ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ କର୍ତ୍ତା ନୁହେଁ; ବରଂ ମୁଁ ହିଁ ଏହି ସମଗ୍ର ଜଗତକୁ କ୍ରିୟାରେ ପ୍ରେରଣା କରେ। ଯେ ଏହାକୁ ଯଥାର୍ଥ ଜାଣେ, ସେ ଅମୃତ ହୁଏ।
Verse 29
पश्याम्यशेषमेवेदं वर्तमानं स्वभावतः / करोति कालो भगवान् महायोगेश्वरः स्वयम्
ମୁଁ ଏହି ସମଗ୍ର ଜଗତକୁ ସ୍ୱଭାବତଃ ପ୍ରବର୍ତ୍ତମାନ ଦେଖୁଛି; ତଥାପି ଭଗବାନ୍ କାଳ—ସ୍ୱୟଂ ମହାଯୋଗେଶ୍ୱର—ନିଜେ ସବୁ କରାନ୍ତି।
Verse 30
योगः संप्रोच्यते योगी माया शास्त्रेषु सूरिभिः / योगेश्वरो ऽसौ भगवान् महादेवो महान् प्रभुः
ଶାସ୍ତ୍ରରେ ମୁନିମାନେ କହନ୍ତି—ଯୋଗ ହିଁ ସେ ଯୋଗୀ, ସେଇ ମାୟାଶକ୍ତି; ସେଇ ଭଗବାନ୍ ଯୋଗେଶ୍ୱର, ମହାଦେବ, ମହାନ୍ ପ୍ରଭୁ।
Verse 31
महत्त्वं सर्वतत्त्वानां परत्वात् परमेष्ठिनः / प्रोच्यते भगवान् ब्रह्मा महान् ब्रह्ममयो ऽमलः
ପରମେଷ୍ଠିନ୍ ପରମ ତତ୍ତ୍ୱ ହେବାରୁ ସମସ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱର ମହତ୍ତ୍ୱ କୁହାଯାଏ; ଭଗବାନ୍ ବ୍ରହ୍ମା ‘ମହାନ୍’—ବ୍ରହ୍ମମୟ ଓ ଅମଳ—ବୋଲି ଉଚ୍ଚାରିତ।
Verse 32
यो मामेवं विजानाति महायोगेश्वरेश्वरम् / सो ऽविकल्पेन योगेन युज्यते नात्र संशयः
ଯେ ମୋତେ ଏଭଳି ମହାଯୋଗୀମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଈଶ୍ୱର ଭାବେ ଜାଣେ, ସେ ନିର୍ବିକଳ୍ପ ଯୋଗରେ ମୋ ସହ ଯୁକ୍ତ ହୁଏ; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
Verse 33
सो ऽहं प्रेरयिता देवः परमानन्दमाश्रितः / नृत्यामि योगी सततं यस्तद् वेद स वेदवित्
ମୁଁ ସେଇ ଦେବ—ଅନ୍ତଃପ୍ରେରକ—ପରମାନନ୍ଦରେ ଅବସ୍ଥିତ; ମୁଁ ସଦା ଯୋଗୀ ପରି ନୃତ୍ୟ କରେ; ଯେ ଏହା ଜାଣେ ସେଇ ବେଦବିତ୍।
Verse 34
इति गुह्यतमं ज्ञानं सर्ववेदेषु निष्ठितम् / प्रसन्नचेतसे देयं धार्मिकायाहिताग्नये
ଏହିପରି ସର୍ବବେଦରେ ନିଷ୍ଠିତ ଏହି ପରମ ଗୁହ୍ୟ ଜ୍ଞାନ, ପ୍ରସନ୍ନଚିତ୍ତ ଧାର୍ମିକ ଏବଂ ଆହିତାଗ୍ନି (ବୈଦିକ ଅଗ୍ନି ପାଳନକାରୀ) ଜନଙ୍କୁ ମାତ୍ର ଦେବା ଉଚିତ।
Frequently Asked Questions
It prioritizes anuttamā bhakti (unsurpassed devotion) as indispensable; tapas, dāna, and yajña are declared insufficient by themselves without devotion, though Vedic worship remains affirmed as meaningful when oriented to the Lord.
Īśvara is presented as all-pervading inner ruler and Witness in whom the universe abides; He impels cosmic activity without being a compelled agent, remaining untouched by saṃsāra even while being named its causal ground through Māyā.
Māyā is the wondrous deluding śakti that projects worldly experience, while Vidyā is the praised saving power by which the Lord, dwelling in yogins’ hearts, destroys delusion and leads to liberation.
They are presented as forms assumed by the Lord’s powers: the creative śakti acts as Brahmā, the sustaining śakti becomes Nārāyaṇa pervading the world, and the dissolving tamasic śakti becomes Rudra as Kāla governing pralaya.