Adhyaya 32

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे एकत्रिशोध्यायः सूत उवाच उषित्वा तत्र भगवान् कपर्देशान्तिके पुनः / द्रष्टुं ययौ मध्यमेशं बहुवर्षगणान् प्रभुः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀକୂର୍ମପୁରାଣର ଷଟ୍ସାହସ୍ତ୍ରୀ ସଂହିତାର ପୂର୍ବବିଭାଗର ଏକତ୍ରିଂଶ ଅଧ୍ୟାୟରେ—ସୂତ କହିଲେ: କପର୍ଦେଶ ନିକଟେ ପୁନଃ ବହୁ ବର୍ଷ ରହି ପ୍ରଭୁ ମଧ୍ୟମେଶ୍ୱରଙ୍କ ଦର୍ଶନାର୍ଥେ ଯାତ୍ରା କଲେ।

Verse 2

तत्र मन्दाकिनीं पुण्यामृषिसङ्गनिषेविताम् / नदीं विमलपानीयां दृष्ट्वा हृष्टो ऽभवन्मुनिः

ସେଠାରେ ଋଷିସଂଘଦ୍ୱାରା ସେବିତ ପୁଣ୍ୟ ମନ୍ଦାକିନୀକୁ ସେ ଦେଖିଲେ। ପାନଯୋଗ୍ୟ ନିର୍ମଳ ଜଳବହିନୀ ନଦୀକୁ ଦେଖି ମୁନି ହର୍ଷିତ ହେଲେ।

Verse 3

स तामन्वीक्ष्य मुनिभिः सह द्वैपायनः प्रभुः / चकार भावपूतात्मा स्नानं स्नानविधानवित्

ତାହାକୁ (ନଦୀକୁ) ନିରୀକ୍ଷଣ କରି, ମୁନିମାନଙ୍କ ସହ ପ୍ରଭୁ ଦ୍ୱୈପାୟନ (ବ୍ୟାସ)—ଭାବରେ ପବିତ୍ର ଅନ୍ତଃକରଣ ଧାରଣ କରି, ସ୍ନାନବିଧି ଜାଣି—ବିଧିପୂର୍ବକ ସ୍ନାନ କଲେ।

Verse 4

संतर्प्य विधिवद् देवानृषीन् पितृगणांस्तथा / पूजयामास लोकादिं पुष्पैर्नानाविधैर्भवम्

ତାପରେ ସେ ବିଧିମତେ ଦେବମାନଙ୍କୁ, ଋଷିମାନଙ୍କୁ ଏବଂ ପିତୃଗଣଙ୍କୁ ସନ୍ତର୍ପିତ କଲେ; ତଦନନ୍ତରେ ଲୋକମାନଙ୍କ ଆଦିକାରଣ ଭବ (ଶିବ)ଙ୍କୁ ନାନାପ୍ରକାର ପୁଷ୍ପରେ ପୂଜା କଲେ।

Verse 5

प्रविश्य शिष्यप्रवरैः सार्धं सत्यवतीसुतः / मध्यमेश्वरमीशानमर्चयामास शूलिनम्

ତାପରେ ସତ୍ୟବତୀସୁତ (ବ୍ୟାସ) ନିଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କ ସହ ପ୍ରବେଶ କରି, ମଧ୍ୟମେଶ୍ୱର—ଇଶାନ, ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ଶୂଲିନ—ଙ୍କୁ ଅର୍ଚ୍ଚନା କଲେ।

Verse 6

ततः पाशुपताः शान्ता भस्मोद्धूलितविग्रहाः / द्रष्टुं समागता रुद्रं मध्यमेश्वरमीश्वरम्

ତାପରେ ଶାନ୍ତ ପାଶୁପତ ଭକ୍ତମାନେ, ଯାହାଙ୍କ ଦେହ ଭସ୍ମରେ ଧୂସରିତ, ରୁଦ୍ର—ମଧ୍ୟମେଶ୍ୱର ପରମେଶ୍ୱର—ଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ସମବେତ ହେଲେ।

Verse 7

ओङ्कारासक्तमनसो वेदाध्ययनतत्पराः / जटिला मुण्डिताश्चापि शुक्लयज्ञोपवीतिनः

ତାଙ୍କର ମନ ଓଂକାରରେ ଲୀନ, ବେଦାଧ୍ୟୟନ ଓ ଜପରେ ତତ୍ପର। କେହି ଜଟାଧାରୀ, କେହି ମୁଣ୍ଡିତ; ସମସ୍ତେ ଶ୍ୱେତ ଯଜ୍ଞୋପବୀତ ଓ ପବିତ୍ର ଚିହ୍ନ ଧାରଣ କରନ୍ତି।

Verse 8

कौपीनवसनाः केचिदपरे चाप्यवाससः / ब्रह्मचर्यरताः शान्ता वेदान्तज्ञानतत्पराः

କେହି କୌପୀନମାତ୍ର ପିନ୍ଧନ୍ତି, ଆଉ କେହି ନିର୍ବସ୍ତ୍ର ରହନ୍ତି। ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ୟରେ ରତ, ଶାନ୍ତଚିତ୍ତ ଓ ବେଦାନ୍ତଜ୍ଞାନରେ ତତ୍ପର।

Verse 9

दृष्ट्वा द्वैपायनं विप्राः शिष्यैः परिवृतं मुनिम् / पूजयित्वा यथान्यायमिदं वचनमब्रुवन्

ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିବୃତ ଦ୍ୱୈପାୟନ ମୁନିଙ୍କୁ ଦେଖି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଋଷିମାନେ ଯଥାବିଧି ପୂଜା କରି ପରେ ଏହି ବଚନ କହିଲେ।

Verse 10

को भवान् कुत आयातः सह शिष्यैर्महामुने / प्रोचुः पैलादयः शिष्यास्तानृषीन् ब्रह्मभावितान्

“ଆପଣ କିଏ? କେଉଁଠୁ ଆସିଛନ୍ତି, ମହାମୁନେ, ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କ ସହ?”—ଏପରି ପୈଲ ଆଦି ଶିଷ୍ୟମାନେ ବ୍ରହ୍ମଭାବରେ ନିଷ୍ଠ ତାହା ଋଷିମାନଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 11

अयं सत्यवतीसूनुः कृष्णद्वैपायनो मुनिः / व्यासः स्वयं हृषीकेशो येन वेदाः पृथक् कृताः

ଏହେ ସତ୍ୟବତୀଙ୍କ ପୁତ୍ର କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନ ମୁନି—ବ୍ୟାସ; ଏହେ ସ୍ୱୟଂ ହୃଷୀକେଶ ପ୍ରଭୁ, ଯାହାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବେଦଗୁଡ଼ିକୁ ବିଭାଜନ କରି ପୃଥକ୍ ଶାଖାରେ ବିନ୍ୟସ୍ତ କରାଗଲା।

Verse 12

यस्य देवो महादेवः साक्षादेव पिनाकधृक् / अंशांशेनाभवत् पुत्रो नाम्ना शुक इति प्रभुः

ଯାହାଙ୍କ ଦେବ ସାକ୍ଷାତ୍ ମହାଦେବ—ପିନାକଧାରୀ ଶିବ—ନିଜ ଦିବ୍ୟ ଅଂଶର ଅଂଶାଂଶରେ ପୁତ୍ରରୂପେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ; ସେ ପ୍ରଭୁ ‘ଶୁକ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

Verse 13

यः स साक्षान्महादेवं सर्वभावेन शङ्करम् / प्रपन्नः परया भक्त्या यस्य तज्ज्ञानमैश्वरम्

ଯେ କେହି ସାକ୍ଷାତ୍ ମହାଦେବ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ସର୍ବଭାବେ, ପରମ ଭକ୍ତିସହିତ ଶରଣ ନେଉଛି—ତାହା ପାଇଁ ସେଇ ଶରଣାଗତି-ଭକ୍ତି ଈଶ୍ୱରସାକ୍ଷାତ୍କାରର ଐଶ୍ୱର୍ୟଜ୍ଞାନ ହୁଏ।

Verse 14

ततः पाशुपताः सर्वे हृष्टसर्वतनूरुहाः / नेमुरव्यग्रमनसः प्रोचुः सत्यवतीसुतम्

ତାପରେ ସମସ୍ତ ପାଶୁପତ ଭକ୍ତ—ଆନନ୍ଦରେ ଯାହାଙ୍କ ଦେହରେ ରୋମାଞ୍ଚ ଉଠିଥିଲା—ଅବ୍ୟଗ୍ର ମନରେ ନମସ୍କାର କରି ସତ୍ୟବତୀସୁତ (ବ୍ୟାସ)ଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ।

Verse 15

भगवन् भवता ज्ञातं विज्ञानं परमेष्ठिनः / प्रिसादाद् देवदेवस्य यत् तन्माहेश्वरं परम्

ଭଗବନ୍! ଆପଣ ପରମେଷ୍ଠି (ସ୍ରଷ୍ଟା)ଙ୍କର ସେଇ ପରମ ବିଜ୍ଞାନ ଜାଣିଛନ୍ତି, ଯାହା ଦେବଦେବଙ୍କ କୃପାରୁ ଲଭ୍ୟ—ସେଇ ମହେଶ୍ୱର (ଶିବ)ଙ୍କର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଜ୍ଞାନ।

Verse 16

तद्वदास्माकमव्यक्तं रहस्यं गुह्यमुत्तमम् / क्षिप्रं पश्येम तं देवं श्रुत्वा भगवतो मुखात्

ସେହିପରି ଆମ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଗୋଟିଏ ଅବ୍ୟକ୍ତ ରହସ୍ୟ ଅଛି—ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁହ୍ୟ ଓ ଉତ୍ତମ। ଭଗବାନଙ୍କ ମୁଖରୁ ଶୁଣି ଆମେ ଶୀଘ୍ର ସେଇ ଦେବଙ୍କୁ ସାକ୍ଷାତ୍ ଦେଖିବାକୁ ପାଉ।

Verse 17

विसर्जयित्वा ताञ्छिष्यान् सुमन्तुप्रमुखांस्ततः / प्रोवाच तत्परं ज्ञानं योगिभ्यो योगवित्तमः

ତାପରେ ସୁମନ୍ତୁ ଆଦି ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ଯୋଗବିଦ୍ୟାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସେ ମହର୍ଷି ଯୋଗୀମାନଙ୍କୁ ପରମ ଜ୍ଞାନ ଉପଦେଶ କଲେ।

Verse 18

तत्क्षणादेव विमलं संभूतं ज्योतिरुत्तमम् / लीनास्तत्रैव ते विप्राः क्षणादन्तरधीयत

ସେଇ କ୍ଷଣରେ ନିର୍ମଳ, ସର୍ବୋତ୍ତମ ଜ୍ୟୋତି ଉଦ୍ଭବ ହେଲା। ସେଇ ଆଲୋକରେ ସେ ବିପ୍ର ଋଷିମାନେ ଲୀନ ହୋଇ, କ୍ଷଣମାତ୍ରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।

Verse 19

ततः शिष्यान् समाहूय भगवान् ब्रह्मवित्तमः / प्रोवाच मध्यमेशस्य माहात्म्यं पैलपूर्वकान्

ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭଗବାନ୍ ପୈଲ ଆଦି ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଡାକି, ମଧ୍ୟମେଶଙ୍କ ପବିତ୍ର ମାହାତ୍ମ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣନା କଲେ।

Verse 20

अस्मिन् स्थाने स्वयं देवो देव्या सह महेश्वरः / रमते भगवान् नित्यं रुद्रैश्च परिवारितः

ଏହି ସ୍ଥାନରେ ଦେବୀ ସହିତ ସ୍ୱୟଂ ଭଗବାନ୍ ମହେଶ୍ୱର ନିତ୍ୟ ରମଣ କରନ୍ତି ଏବଂ ରୁଦ୍ରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିବେଷ୍ଟିତ ରହନ୍ତି।

Verse 21

अत्र पूर्वं हृषीकेशो विश्वात्मा देवकीसुतः / उवास वत्सरं कृष्णः सदा पाशुपतैर्वृतः

ଏଠାରେ ପୂର୍ବକାଳରେ ହୃଷୀକେଶ—ବିଶ୍ୱାତ୍ମା ଦେବକୀସୁତ କୃଷ୍ଣ—ଏକ ବର୍ଷ ରହିଥିଲେ; ସଦା ପାଶୁପତମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରା ଥିଲେ।

Verse 22

भस्मोद्धूलितसर्वाङ्गो रुद्राध्ययनतत्परः / आराधयन् हरिः शंभुं कृत्वा पाशुपतं व्रतम्

ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗରେ ଭସ୍ମ ଲେପନ କରି, ରୁଦ୍ର-ଉପଦେଶର ଅଧ୍ୟୟନ ଓ ଜପରେ ତତ୍ପର ହୋଇ, ପାଶୁପତ ବ୍ରତ ଗ୍ରହଣ କରି ହରି ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ଆରାଧନା କଲେ।

Verse 23

तस्य ते बहवः शिष्या ब्रह्मचर्यपरायणाः / लब्ध्वा तद्वचनाज्ज्ञानं दृष्टवन्तो महेश्वरम्

ତାଙ୍କର ଅନେକ ଶିଷ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟରେ ପରାୟଣ ଥିଲେ; ତାଙ୍କ ବଚନରୁ ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କରି ସେମାନେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ମହେଶ୍ୱର (ଶିବ)ଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।

Verse 24

तस्य देवो महादेवः प्रत्यक्षं नीललोहितः / ददौ कृष्णास्य भगवान वरदो वरमुत्तमम्

ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଦେବ ମହାଦେବ ନୀଳଲୋହିତ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଭାବେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ; ବରଦ ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ବର ଦେଲେ।

Verse 25

येर्ऽचयिष्यन्ति गोविन्दं मद्भक्ता विधिपूर्वकम् / तेषां तदैश्वरं ज्ञानमुत्पत्स्यति जगन्मय

ଯେ ମୋର ଭକ୍ତମାନେ ବିଧିପୂର୍ବକ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରିବେ, ହେ ଜଗନ୍ମୟ, ସେମାନଙ୍କ ମନରେ ତେବେ ଈଶ୍ୱର-କେନ୍ଦ୍ରିତ (ଐଶ୍ୱର) ଜ୍ଞାନ ଉଦ୍ଭବିତ ହେବ।

Verse 26

नमस्योर्ऽचयितव्यश्च ध्यातव्यो मत्परैर्जनैः / भविष्यसि न संदेहो मत्प्रसादाद् द्विजातिभिः

ମତ୍ପର ଲୋକମାନେ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରିବେ, ଅର୍ଚ୍ଚନା କରିବେ ଓ ଧ୍ୟାନ କରିବେ; ମୋ ପ୍ରସାଦରୁ—ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ—ତୁମେ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମୃଦ୍ଧି ଓ ସିଦ୍ଧି ପାଇବ।

Verse 27

ये ऽत्र द्रक्ष्यन्ति देवेशं स्नात्वा रुद्रं पिनाकिनम् / ब्रह्महत्यादिकं पापं तेषामाशु विनश्यति

ଯେମାନେ ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ଦେବେଶ ପିନାକଧାରୀ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟାଦି ପାପ ଶୀଘ୍ର ନଶିଯାଏ।

Verse 28

प्राणांस्त्यजन्ति ये मर्त्याः पापकर्मरता अपि / ते यान्ति तत् परं स्थानं नात्र कार्या विचारणा

ପାପକର୍ମରେ ରତ ମର୍ତ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ (ଉପଦେଶିତ ପ୍ରକାରେ) ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କଲେ, ସେମାନେ ସେହି ପରମ ସ୍ଥାନକୁ ଯାଆନ୍ତି; ଏଠାରେ ବିଚାରଣା ଦରକାର ନାହିଁ।

Verse 29

धन्यास्तु खलु ते विप्रा मन्दाकिन्यां कृतोदकाः / अर्चयन्ति महादेवं मध्यमेश्वरमीश्वरम्

ମନ୍ଦାକିନୀରେ ସ୍ନାନ କରି ମଧ୍ୟମେଶ୍ୱରରେ ଈଶ୍ୱରସ୍ୱରୂପ ମହାଦେବଙ୍କୁ ଅର୍ଚ୍ଚନା କରୁଥିବା ସେହି ବିପ୍ରମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଧନ୍ୟ।

Verse 30

स्नानं दानं तपः श्राद्धं पिण्डनिर्वपणं त्विह / एकैकशः कृतं विप्राः पुनात्यासप्तमं कुलम्

ଏଠାରେ ସ୍ନାନ, ଦାନ, ତପ, ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଓ ପିଣ୍ଡନିର୍ବପଣ—ଏହାମାନଙ୍କୁ ପ୍ରତ୍ୟେକଟି ଅଲଗା ଭାବେ କଲେ ମଧ୍ୟ, ହେ ବିପ୍ରମାନେ, ସପ୍ତମ ପୁରୁଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କୁଳ ପବିତ୍ର ହୁଏ।

Verse 31

संनिहत्यामुपस्पृश्य राहुग्रस्ते दिवाकरे / यत् फलं लभते मर्त्यस्तस्माद् दशगुणं त्विह

ରାହୁଗ୍ରସ୍ତ ସୂର୍ଯ୍ୟ (ଗ୍ରହଣ) ସମୟରେ ସଂନିହତି ସନ୍ଧିରେ ଜଳ ସ୍ପର୍ଶ କରି ମର୍ତ୍ୟ ଯେ ଫଳ ପାଏ, ଏଠାରେ ସେହି ପୁଣ୍ୟ ଦଶଗୁଣ ହୁଏ।

Verse 32

एवमुक्त्वा महायोगी मध्यमेशान्ति के प्रभुः / उवास सुचिरं कालं पूजयन् वै महेश्वरम्

ଏଭଳି କହି ମହାଯୋଗୀ—ଶାନ୍ତିର ମଧ୍ୟାବସ୍ଥାରେ ଅବସ୍ଥିତ ପ୍ରଭୁ—ସେଠାରେ ଦୀର୍ଘକାଳ ରହି, ନିରନ୍ତର ମହେଶ୍ୱର (ଶିବ)ଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ।