Adhyaya 30

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डपुराणे उत्तरभागे हयग्रीवागस्त्यसंवादे ललितोपाख्याने भण्डासुरवधो नामैकोनत्रिंशो ऽध्यायः अगस्त्य उवाच अश्वानन महाप्राज्ञ श्रुतमाख्यानमुत्तमम् / विक्रमो ललितादेव्या विशिष्टो वर्णितस्त्वया

ଏହିପରି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡପୁରାଣର ଉତ୍ତରଭାଗରେ ହୟଗ୍ରୀବ–ଅଗସ୍ତ୍ୟ ସଂବାଦସ୍ଥ ଲଲିତୋପାଖ୍ୟାନର ‘ଭଣ୍ଡାସୁରବଧ’ ନାମକ ଏକୋନତ୍ରିଂଶ ଅଧ୍ୟାୟ। ଅଗସ୍ତ୍ୟ କହିଲେ— ହେ ଅଶ୍ୱାନନ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ! ତୁମେ ଲଲିତାଦେବୀଙ୍କ ବିଶିଷ୍ଟ ବିକ୍ରମ ବର୍ଣ୍ଣନା କଲ; ମୁଁ ଏହି ଉତ୍ତମ ଆଖ୍ୟାନ ଶୁଣିଲି।

Verse 2

चरितैरनघैर्देव्याः सुप्रीतो ऽस्मि हयानन / श्रुता सा महतीशक्तिर्मन्त्रिणीदण्डनाथयोः

ହେ ହୟାନନ! ଦେବୀଙ୍କ ନିର୍ମଳ ଚରିତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ। ମନ୍ତ୍ରିଣୀ ଓ ଦଣ୍ଡନାଥ—ଏହି ଦୁଇଜଣଙ୍କ ସେଇ ମହାଶକ୍ତି ବିଷୟ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଶୁଣିଛି।

Verse 3

पश्चात्किमकरोत्तत्र युद्धानन्तरमंबिका / चतुर्थदिनशर्वर्यां विभातायां हयानन

ହେ ହୟାନନ! ସେଇ ଯୁଦ୍ଧ ପରେ ସେଠାରେ ଅମ୍ବିକା କ’ଣ କଲେ? ଚତୁର୍ଥ ଦିନର ରାତି ଶେଷ ହୋଇ ପ୍ରଭାତ ହେଲେ କ’ଣ ଘଟିଲା?

Verse 4

हयग्रीव उवाच शृणु कुम्भज तत्प्राज्ञ यत्तया जगदंबया / पश्चादाचरितं कर्म निहते भण्डदानवे

ହୟଗ୍ରୀବ କହିଲେ— ହେ କୁମ୍ଭଜ, ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ! ଶୁଣ; ଜଗଦମ୍ବା ଭଣ୍ଡ ଦାନବକୁ ନିହତ କରିବା ପରେ ଯେ କର୍ମ ଆଚରଣ କଲେ, ତାହା ମୁଁ କହୁଛି।

Verse 5

शक्तीनामखिलं सैन्यं दैत्ययुधशतार्दितम् / मुहुराह्लादयामास लोचनैरमृताप्लुतैः

ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ଶସ୍ତ୍ରର ଶତଶଃ ପ୍ରହାରରେ ପୀଡିତ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ସମଗ୍ର ସେନାକୁ ଦେବୀ ଅମୃତସିକ୍ତ ନୟନରେ ପୁନଃପୁନଃ ଆନନ୍ଦିତ କଲେ।

Verse 6

ललितापरमेशान्याः कटाक्षामृतधारया / जहुर्युद्धपरिश्रान्तिं शक्तयः प्रीतिमानसाः

ଲଲିତା ପରମେଶ୍ୱରୀଙ୍କ କଟାକ୍ଷ-ଅମୃତଧାରାରେ ପ୍ରୀତଚିତ୍ତ ଶକ୍ତିମାନେ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଲାନ୍ତି ତ୍ୟାଗ କଲେ।

Verse 7

अस्मिन्नवसरे देवा भण्डमर्दनतोषिताः / सर्वे ऽपि सेवितुं प्राप्ता ब्रह्मविष्णुपुरोगमाः

ଏହି ସମୟରେ ଭଣ୍ଡମର୍ଦନରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଦେବଗଣ—ବ୍ରହ୍ମା ବିଷ୍ଣୁ ଆଦି ଅଗ୍ରଣୀ ହୋଇ—ସମସ୍ତେ ସେବା କରିବାକୁ ଆସିଲେ।

Verse 8

ब्रह्मा विष्णुश्च रुद्रश्च शक्राद्यास्त्रिदशास्तथा / आदित्या वसवो रुद्रा मरुतः साध्यदेवताः

ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ରୁଦ୍ର; ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ର ଆଦି ତ୍ରିଦଶ; ଆଦିତ୍ୟ, ବସୁ, ରୁଦ୍ରଗଣ, ମରୁତ ଓ ସାଧ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ।

Verse 9

सिद्धाः किंपुरुषा यक्षा निरृत्याद्या निशाचराः / प्रह्लादाद्या महादैत्याः सर्वे ऽप्यण्डनिवासिनः

ସିଦ୍ଧ, କିମ୍ପୁରୁଷ, ଯକ୍ଷ, ନିରୃତି ଆଦି ନିଶାଚର; ଏବଂ ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଆଦି ମହାଦୈତ୍ୟ—ସମସ୍ତେ ଏହି ଅଣ୍ଡ (ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ) ନିବାସୀ।

Verse 10

आगत्य तुष्टुवुः प्रीत्या सिंहासनमहेश्वरीम्

ସେମାନେ ଆସି ପ୍ରୀତିସହିତ ସିଂହାସନାସୀନା ମହେଶ୍ୱରୀଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।

Verse 11

ब्रह्माद्या ऊचुः नमोनमस्ते जगदेकनाथे नमोनमः श्रीत्रिपुराभिधाने / नमोनमो भण्डमहासुरघ्ने नमो ऽस्तु कामेश्वरि वामकेशि

ବ୍ରହ୍ମାଦି ଦେବମାନେ କହିଲେ—ହେ ଜଗତର ଏକମାତ୍ର ନାଥେ, ତୁମକୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର। ହେ ଶ୍ରୀତ୍ରିପୁରା-ନାମଧାରିଣୀ, ଭଣ୍ଡ ମହାସୁର-ଘାତିନୀ, ହେ କାମେଶ୍ୱରୀ ବାମକେଶୀ, ତୁମକୁ ପ୍ରଣାମ।

Verse 12

चिन्तामणे चिन्तितदानदक्षे ऽचिन्तये चिराकारतरङ्गमाले / चित्राम्बरे चित्रजगत्प्रसूते चित्राख्यनित्ये सुखदे नमस्ते

ହେ ଚିନ୍ତାମଣି, ଇଚ୍ଛିତ ଦାନ ଦେବାରେ ଦକ୍ଷ, ଅଚିନ୍ତ୍ୟ, ଦୀର୍ଘାକାର ତରଙ୍ଗମାଳା-ସ୍ୱରୂପିଣୀ; ହେ ଚିତ୍ରାମ୍ବରେ, ବିଚିତ୍ର ଜଗତର ପ୍ରସୂତି, ‘ଚିତ୍ରା’ ନାମେ ନିତ୍ୟା, ସୁଖଦାୟିନୀ—ନମସ୍କାର।

Verse 13

मोक्षप्रदे मुग्धशशाङ्कचूडे मुग्धस्मिते मोहनभेददक्षे / मुद्रेश्वरीचर्चितराजतन्त्रे मुद्राप्रिये देवि नमोनमस्ते

ହେ ମୋକ୍ଷଦାୟିନୀ, ମନୋହର ଶଶାଙ୍କଚୂଡାଧାରିଣୀ, ମଧୁର ସ୍ମିତା, ମୋହର ଭେଦ ଜାଣିବାରେ ଦକ୍ଷା; ମୁଦ୍ରେଶ୍ୱରୀ ଚର୍ଚ୍ଚିତ ରାଜତନ୍ତ୍ର-ସ୍ୱରୂପିଣୀ, ମୁଦ୍ରାପ୍ରିୟେ ଦେବୀ—ନମୋନମସ୍ତେ।

Verse 14

क्रूरान्तकध्वंसिनि कोमलाङ्गे कोपेषु कालीं तनुमादधाने / क्रोडानने पालितसैन्यचक्रे क्रोडीकृताशेषभये नमस्ते

ହେ କ୍ରୂର ଅନ୍ତକକୁ ଧ୍ୱଂସ କରୁଥିବା, କୋମଳାଙ୍ଗୀ; କ୍ରୋଧରେ କାଳୀ-ତନୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା; ବରାହମୁଖୀ, ନିଜ ସେନାଚକ୍ରକୁ ପାଳନ କରୁଥିବା; ସମସ୍ତ ଭୟକୁ ନିଜେ ଗ୍ରହଣ କରି ନିବାରଣ କରୁଥିବା—ନମସ୍କାର।

Verse 15

षडङ्गदेवीपरिवारकृष्णे षडङ्गयुक्तश्रुतिवाक्यमृग्ये / षट्चक्रसंस्थे च षडूर्मियुक्ते षड्भावरूपे ललिते नमस्ते

ହେ ଷଡ଼ଙ୍ଗ ଦେବୀ-ପରିବାରସହିତ କୃଷ୍ଣବର୍ଣ୍ଣେ, ଷଡ଼ଙ୍ଗଯୁକ୍ତ ଶ୍ରୁତିବାକ୍ୟଦ୍ୱାରା ଅନ୍ୱେଷ୍ୟା; ଷଟ୍ଚକ୍ରରେ ସଂସ୍ଥିତା, ଷଡ଼ୂର୍ମିଯୁକ୍ତା; ଷଡ଼ଭାବରୂପିଣୀ ଲଲିତେ—ନମସ୍କାର।

Verse 16

कामे शिवे मुख्यसमस्तनित्ये कान्तासनान्ते कमलायताक्षि / कामप्रदे कामिनि कामशंभोः काम्ये कलानामधिपे नमस्ते

ହେ କାମେ, ହେ ଶିବେ, ସମସ୍ତ ନିତ୍ୟାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଖ୍ୟା, ପ୍ରିୟ ଆସନାନ୍ତେ କମଳବିସ୍ତୃତ-ନୟନୀ! କାମନାଦାତ୍ରୀ, କାମିନୀ, କାମଶମ୍ଭୁଙ୍କ ପ୍ରିୟା, କଳାମାନଙ୍କ ଅଧିପତି—ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

Verse 17

दिव्यौषधाद्ये नगरौघरूपे दिव्ये दिनाधीशसहस्रकान्ते / देदीप्यमाने दयया सनाथे देवाधिदेवप्रमदे नमस्ते

ହେ ଦିବ୍ୟ ଔଷଧି-ଆଦି ସ୍ୱରୂପିଣୀ, ନଗରସମୂହ ସଦୃଶ ରୂପବତୀ, ସହସ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ କାନ୍ତିମୟୀ! ଦୟାରେ ସନାଥା ହୋଇ ଦେଦୀପ୍ୟମାନା, ଦେବାଧିଦେବଙ୍କ ପ୍ରମଦା—ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

Verse 18

सदाणिमाद्यष्टकसेवनीये सदाशिवात्मोज्ज्वलमञ्चवासे / सभ्ये सदेकाल यपादपूज्ये सवित्रि लोकस्य नमोनमस्ते

ହେ ସଦା ଅଣିମା-ଆଦି ଅଷ୍ଟସିଦ୍ଧିଦ୍ୱାରା ସେବିତା, ସଦାଶିବାତ୍ମ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ମଞ୍ଚରେ ବାସିନୀ! ହେ ସଭ୍ୟେ, ସଦା ଏକ ଲୟର ପାଦଦ୍ୱାରା ପୂଜ୍ୟା, ଲୋକର ସାବିତ୍ରୀ—ନମୋ ନମସ୍ତେ।

Verse 19

ब्राह्मीमुखैर्मातृगणैर्निषेव्ये ब्रह्मप्रिये ब्राह्मणबन्धमेत्रि / ब्रह्मामृतस्रोतसि राजहंसिब्रह्मेश्वरि श्रीललिते नमस्ते

ହେ ବ୍ରାହ୍ମୀ ଆଦି ମାତୃଗଣଦ୍ୱାରା ନିଷେବ୍ୟା, ବ୍ରହ୍ମପ୍ରିୟା, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ବନ୍ଧୁ-ମୈତ୍ରୀ! ବ୍ରହ୍ମାମୃତ ସ୍ରୋତରେ ରାଜହଂସିନୀ, ବ୍ରହ୍ମେଶ୍ୱରୀ ଶ୍ରୀଲଲିତେ—ନମସ୍କାର।

Verse 20

संक्षोभिणीमुख्यसमस्तमुद्रासंसेविते संसरणप्रहन्त्रि / संसारलीलाकृतिसारसाक्षि सदा नमस्ते ललिते ऽधिनाथे / नित्ये कलाषोडशकेन नामाकर्षिण्यधीशि प्रमथेन सेव्ये

ହେ ସଂକ୍ଷୋଭିଣୀ ଆଦି ସମସ୍ତ ମୁଦ୍ରାଦ୍ୱାରା ସଂସେବିତା, ସଂସରଣ-ପ୍ରହନ୍ତ୍ରୀ! ସଂସାର-ଲୀଳାର ରଚନା-ସାରର ସାକ୍ଷୀ, ଅଧିନାଥା ଲଲିତେ—ସଦା ନମସ୍କାର। ହେ ନିତ୍ୟେ, ଷୋଡଶ କଳାଯୁକ୍ତ ‘ନାମାକର୍ଷିଣୀ’ର ଅଧୀଶ୍ୱରୀ, ପ୍ରମଥଗଣସେବ୍ୟା—ତୁମକୁ ପ୍ରଣାମ।

Verse 21

नित्ये निरातङ्कदयाप्रपञ्चे नीलालकश्रेणि नमोनमस्ते / अनङ्गपुष्पादिभिरुन्नदाभिरनङ्गदेवीभिरजस्रसेव्ये / अभव्यहन्त्र्यक्षरराशिरूपे हतारिवर्गे ललिते नमस्ते

ହେ ନିତ୍ୟେ, ନିରାତଙ୍କ ଦୟାପ୍ରପଞ୍ଚେ, ନୀଳ ଅଲକଶ୍ରେଣୀରେ ଶୋଭିତେ! ତୁମକୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର। ଅନଙ୍ଗର ପୁଷ୍ପାଦିଦ୍ୱାରା ଉନ୍ନତା, ଅନଙ୍ଗଦେବୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଜସ୍ର ସେବିତା। ଅଭବ୍ୟନାଶିନୀ, ଅକ୍ଷରରାଶି-ରୂପା, ଶତ୍ରୁବର୍ଗହନ୍ତ୍ରୀ ହେ ଲଲିତେ, ତୁମକୁ ନମସ୍ତେ।

Verse 22

संक्षोभिणीमुख्यचतुर्दशार्चिर्मालावृतोदारमहाप्रदीप्ते / आत्मानमाबिभ्रति विभ्रमाढ्ये शुभ्राश्रये शुभ्रपदे नमस्ते

ସଂକ୍ଷୋଭିଣୀ ଆଦି ମୁଖ୍ୟ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ଅର୍ଚ୍ଚିଷ୍ମାଳାରେ ଆବୃତ, ଉଦାର ମହାପ୍ରଦୀପ୍ତେ! ନିଜ ଆତ୍ମସ୍ୱରୂପ ଧାରଣକାରିଣୀ, ବିଭ୍ରମସମୃଦ୍ଧା, ଶୁଭ୍ରାଶ୍ରୟା, ଶୁଭ୍ରପଦା—ତୁମକୁ ନମସ୍ତେ।

Verse 23

सशर्वसिद्धादि कशक्तिवन्द्ये सर्वज्ञविज्ञातपदारविन्दे / सर्वाधिके सर्वगते समस्तसिद्धिप्रदे श्रीललिते नमस्ते

ଶର୍ବସିଦ୍ଧ ଆଦି କ-ଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଦିତେ, ସର୍ବଜ୍ଞଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବିଜ୍ଞାତ ତୁମ ପଦାରବିନ୍ଦେ! ସର୍ବାଧିକେ, ସର୍ବଗତେ, ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧିପ୍ରଦେ ଶ୍ରୀଲଲିତେ—ତୁମକୁ ନମସ୍ତେ।

Verse 24

सर्वज्ञजातप्रथमाभिरन्यदेवी भिरप्याश्रितचक्रभूमे / सर्वामराकाङ्क्षितपूरयित्रि सर्वस्य लोकस्य सवित्रि पाहि

ସର୍ବଜ୍ଞରୁ ଜାତ ପ୍ରଥମା ଦେବୀ, ଅନ୍ୟ ଦେବୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଯାହାଙ୍କ ଚକ୍ରଭୂମିକୁ ଆଶ୍ରୟ କରନ୍ତି! ସମସ୍ତ ଅମରଙ୍କ ଆକାଙ୍କ୍ଷା ପୂରଣକାରିଣୀ, ସମସ୍ତ ଲୋକର ସାବିତ୍ରୀ—ରକ୍ଷା କର।

Verse 25

वन्दे वशिन्यादिकवाग्विभूते वर्द्धिष्णुचक्र द्युतिवाहवाहे / बलाहकश्यामकचे वचो ऽब्धे वरप्रदे सुंदरि पाहि विश्वम्

ମୁଁ ବନ୍ଦନା କରେ—ବଶିନୀ ଆଦି କବିବାଣୀର ବିଭୂତିକୁ, ବର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଣୁ ଚକ୍ରର ଦ୍ୟୁତି ବହନକାରିଣୀକୁ। ମେଘଶ୍ୟାମ କେଶଧାରିଣୀ, ବାକ୍-ସମୁଦ୍ରା, ବରପ୍ରଦେ ହେ ସୁନ୍ଦରୀ—ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱକୁ ରକ୍ଷା କର।

Verse 26

बाणादिदिव्यायुधसार्वभौमे भण्डासुरानीकवनान्तदावे / अत्युग्रतेजोज्ज्वलितांबुराशे प्रसेव्यमाने परितो नमस्ते

ହେ ବାଣାଦି ଦିବ୍ୟାୟୁଧର ସାର୍ବଭୌମ ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ, ଭଣ୍ଡାସୁର ସେନା-ବନକୁ ଦହନ କରୁଥିବା ଦାବାନଳ! ଅତ୍ୟୁଗ୍ର ତେଜରେ ଜ୍ୱଳିତ ମହାସାଗର-ସ୍ୱରୂପେ, ସର୍ବତ୍ର ସେବିତେ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

Verse 27

कामेशि वज्रेशि भगेश्यरूपे कन्ये कले कालविलोपदक्षे / कथाविशेषीकृतदैत्यसैन्ये कामेशयान्ते कमले नमस्ते

ହେ କାମେଶୀ, ବଜ୍ରେଶୀ, ଭଗେଶ୍ୱରୀ-ସ୍ୱରୂପେ; ହେ କନ୍ୟେ, ହେ କଳେ, କାଳବିଲୋପରେ ଦକ୍ଷେ! ଯାହାଙ୍କ କଥାମାହାତ୍ମ୍ୟରେ ଦୈତ୍ୟସେନା ବିଶେଷଭାବେ ପରାଜିତ ହୁଏ; ହେ କମଳେ, କାମେଶଙ୍କ ଅନ୍ତଃସ୍ଥାନେ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

Verse 28

बिन्दुस्थिते बिन्दुकलैकरूपे बिन्द्वात्मिके बृंहितचित्प्रकाशे / बृहत्कुचंभोजविलोलहारे बृहत्प्रभावे ललिते नमस्ते

ହେ ବିନ୍ଦୁସ୍ଥିତେ, ବିନ୍ଦୁକଳାର ଏକମାତ୍ର ରୂପେ; ବିନ୍ଦ୍ୱାତ୍ମିକେ, ବିସ୍ତୃତ ଚିତ୍-ପ୍ରକାଶେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣେ! ବୃହତ୍ କୁଚ-କମଳରେ ଲୋଳାୟମାନ ହାରଧାରିଣୀ, ବୃହତ୍ ପ୍ରଭାବେ ଲଲିତେ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

Verse 29

कामेश्वरोत्संगसदानिवासे कालात्मिके देवि कृतानुकंपे / कल्पावसानोत्थित कालिरूपे कामप्रदे कल्पलते नमस्ते

ହେ କାମେଶ୍ୱରଙ୍କ ଉତ୍ସଙ୍ଗରେ ସଦାନିବାସିନୀ, କାଳାତ୍ମିକେ ଦେବୀ, କୃତାନୁକମ୍ପେ! କଳ୍ପାବସାନେ ଉତ୍ଥିତ କାଳୀ-ରୂପେ, କାମପ୍ରଦେ କଳ୍ପଲତେ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

Verse 30

सवारुणे सांद्रसुधांशुशीते सारङ्गशावाक्षि सरोजवक्त्रे / सारस्य सारस्य सदैकभूमे समस्तविद्येश्वरि संनतिस्ते

ହେ ସବାରୁଣେ, ଘନ ଚନ୍ଦ୍ରକିରଣ-ସମ ଶୀତଳେ; ହେ ସାରଙ୍ଗଶାବକାକ୍ଷି, ସରୋଜବକ୍ତ୍ରେ! ସାରର ସାର, ସଦା ଏକମାତ୍ର ଆଧାର; ହେ ସମସ୍ତ ବିଦ୍ୟାର ଈଶ୍ୱରୀ, ତୁମକୁ ପ୍ରଣାମ।

Verse 31

तव प्रभावेण चिदग्निजायां श्रीशंभुनाथप्रकडीकृतायाः / भण्डासुराद्याः समरे प्रचण्डा हता जगत्कण्टकतां प्रयाताः

ହେ ଦେବୀ, ତୁମ ପ୍ରଭାବରେ ଶ୍ରୀଶମ୍ଭୁନାଥ ଯେ ଚିଦଗ୍ନିଜାକୁ ପ୍ରକଟ କରିଥିଲେ, ତାହାର ଶକ୍ତିରେ ସମରେ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଭଣ୍ଡାସୁରାଦି ହତ ହୋଇ ଜଗତର କଣ୍ଟକତା ନଶିଗଲା।

Verse 32

नव्यानि सर्वाणि वपूंषि कृत्वा हि सांद्रकारुण्यसुधाप्लवैर्न्नः / त्वया समस्तं भुवनं सहर्षं सुजीवितं सुंदरि सभ्यलभ्ये

ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ସଭ୍ୟଜନ-ଲଭ୍ୟେ! ତୁମେ ଘନ କାରୁଣ୍ୟ-ଅମୃତର ପ୍ଲାବନରେ ଆମ ସମସ୍ତ ଦେହକୁ ନବୀନ କରି, ସମଗ୍ର ଭୁବନକୁ ହର୍ଷସହ ସୁଜୀବିତ କରିଛ।

Verse 33

श्रीशंभुनाथस्य महाशयस्य द्वितीयतेजः प्रसरात्मके यः / स्थाण्वाश्रमे कॢप्ततया विरक्तः सतीवियोगेन विरस्तभोगः

ଯିଏ ଶ୍ରୀଶମ୍ଭୁନାଥ ମହାଶୟଙ୍କର ଦ୍ୱିତୀୟ ତେଜ ରୂପେ ପ୍ରସାରିତ ହେଲେ, ସେ ସ୍ଥାଣ୍ୱାଶ୍ରମରେ ରହି ସ୍ୱଭାବତଃ ବିରକ୍ତ ଥିଲେ ଏବଂ ସତୀବିୟୋଗରେ ଭୋଗରୁ ବିମୁଖ ହେଲେ।

Verse 34

तेनाद्रिवंशे धृतजन्मलाभां कन्यामुमां योजयितुं प्रवृत्ताः / एवं स्मरं प्रेरितवन्त एव तस्यान्तिकं घोर तपःस्थितस्य

ତାପରେ ସେମାନେ ଅଦ୍ରିବଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା କନ୍ୟା ଉମାଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ସହ ଯୋଗ କରିବାକୁ ପ୍ରବୃତ୍ତ ହେଲେ; ଘୋର ତପସ୍ୟାରେ ଅବସ୍ଥିତ ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ସ୍ମର (କାମଦେବ)କୁ ଏଭଳି ପ୍ରେରିତ କଲେ।

Verse 35

तेनाथ वैराग्यतपोविघातक्रोधेन लालाटकृशानुदग्धः / भस्मावशेषो मदनस्ततो ऽभूत्ततो हि भण्डासुर एष जातः

ତାପରେ ବୈରାଗ୍ୟ-ତପସ୍ୟାକୁ ବିଘ୍ନ କରିଥିବା କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କ ଲଲାଟାଗ୍ନିରେ ମଦନ ଦଗ୍ଧ ହୋଇ ଭସ୍ମମାତ୍ର ରହିଗଲା; ଏହି ଭସ୍ମରୁ ହିଁ ଏ ଭଣ୍ଡାସୁର ଜନ୍ମିଲା।

Verse 36

ततो वधस्तस्य दुराशयस्य कृतो भवत्या रणदुर्मदस्य / अथास्मदर्थे त्वतनुस्सजातस्त्वं कामसंजीवनमाशुकुर्याः

ତେବେ ତୁମେ ରଣେ ଉନ୍ମତ୍ତ ସେଇ ଦୁରାଶୟର ବଧ କରିଲ। ଏବେ ଆମ ହିତାର୍ଥେ ଦେହଧାରୀ ହୋଇ ଶୀଘ୍ର କାମଦେବଙ୍କୁ ପୁନର୍ଜୀବିତ କର।

Verse 37

इयं रतिर्भर्तृवियोगखिन्ना वैधव्यमत्यन्तमभव्यमाप / पुनस्त्वदुत्पादितकामसंगाद्भविष्यति श्रीललिते सनाथा

ଏହି ରତି ଭର୍ତ୍ତୃବିୟୋଗେ ଖିନ୍ନ ହୋଇ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅଭବ୍ୟ ବୈଧବ୍ୟକୁ ପାଇଲା। କିନ୍ତୁ ହେ ଶ୍ରୀଲଲିତେ, ତୁମେ ଉତ୍ପାଦିତ କାମସଙ୍ଗରେ ସେ ପୁନଃ ସନାଥା ହେବ।

Verse 38

तया तु दृष्टेन मनोभवेन संमोहितः पूर्ववदिन्दुमौलिः / चिरं कृतात्यन्तमहासपर्या तां पार्वतीं द्राक्परिणेष्यतीशः

ତାହା ଦ୍ୱାରା ଦର୍ଶିତ ମନୋଭବ (କାମଦେବ)କୁ ଦେଖି ଇନ୍ଦୁମୌଳି ଶିବ ପୂର୍ବବତ୍ ମୋହିତ ହେବେ। ଦୀର୍ଘକାଳ କୃତ ମହାତପସ୍ୟାର ଫଳରେ ଈଶ୍ୱର ସେଇ ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ପରିଣୟ କରିବେ।

Verse 39

तयोश्च संगाद्भविता कुमारः समस्तगीर्वाणचमूविनेता / तेनैव वीरेण रणे निरस्य स तारको नाम सुरारिराजः

ସେମାନଙ୍କ ଦୁହିଁଙ୍କ ସଙ୍ଗରୁ କୁମାର ଜନ୍ମିବେ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଦେବସେନାର ସେନାପତି ହେବେ। ସେଇ ବୀର ଯୁଦ୍ଧରେ ତାରକ ନାମକ ଦେବଶତ୍ରୁ ଦୈତ୍ୟରାଜକୁ ନିରସ୍ତ କରିବେ।

Verse 40

यो भण्डदैत्यस्य दुराशयस्य मित्रं स लोकत्रयधूमकेतुः / श्रीकण्ठपुत्रैण रणे हतश्चेत्प्राणप्रतिष्ठैव तदा भवेन्नः

ଦୁରାଶୟ ଭଣ୍ଡ ଦୈତ୍ୟର ଯେ ମିତ୍ର, ସେ ତ୍ରିଲୋକରେ ଧୂମକେତୁ ସଦୃଶ ଉପଦ୍ରବକାରୀ। ସେ ଯଦି ଶ୍ରୀକଣ୍ଠପୁତ୍ର ଦ୍ୱାରା ରଣେ ହତ ହୁଏ, ତେବେ ତାହା ଆମ ପାଇଁ ପ୍ରାଣପ୍ରତିଷ୍ଠା ସମାନ ହେବ।

Verse 41

तस्मात्त्वमंबत्रिपुरे जनानां मानापहं मन्मथवीरवर्यम् / उत्पाद्यरत्या विधवात्वदुःखमपाकुरु व्याकुलकुन्तलायाः

ଏହେତୁ, ହେ ଅମ୍ବା ତ୍ରିପୁରେ! ଜନମାନଙ୍କର ମାନ ହରଣକାରୀ ମନ୍ମଥଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୀରକୁ ରତିଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ କରି, ବ୍ୟାକୁଳ କୁନ୍ତଳା ରତିର ବୈଧବ୍ୟଦୁଃଖ ଦୂର କର।

Verse 42

एषा त्वनाथा भवतीं प्रपन्ना भर्तृप्रणाशेन कृशाङ्गयष्टिः / नमस्करोति त्रिपुराभिधाने तदत्र कारुण्यकलां विधेहि

ଏହି ଅନାଥା, ପତିନାଶରେ କୃଶ ଦେହଯଷ୍ଟି ହୋଇ, ତୁମ ଶରଣକୁ ଆସିଛି; ‘ତ୍ରିପୁରା’ ନାମଧାରିଣୀ ଦେବୀ, ସେ ନମସ୍କାର କରୁଛି—ଏହେତୁ ଏଠାରେ କାରୁଣ୍ୟର ଏକ କଳା କର।

Verse 43

हयग्रीव उवाच इति स्तुत्वा महेशानी ब्रह्माद्या विबुधोत्तमाः / तां रतिं दर्शयमासुर्मलिनां शोककर्शितम्

ହୟଗ୍ରୀବ କହିଲେ—ଏଭଳି ମହେଶାନୀଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି, ବ୍ରହ୍ମାଦି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବମାନେ ଶୋକରେ କୃଶ ଓ ମଲିନ ହୋଇଥିବା ରତିକୁ (ଦେବୀଙ୍କ) ସମ୍ମୁଖରେ ଦେଖାଇଲେ।

Verse 44

सा पर्यश्रुमुखी कीर्णकुन्तला धूलिधूसरा / ननाम जगदंबां वै वैधव्यत्यक्तभूषणा

ତାହାର ମୁହଁ ଅଶ୍ରୁରେ ଭିଜିଥିଲା, କେଶ ଛିଟିଯାଇଥିଲା, ଧୂଳିରେ ଧୂସର ଥିଲା; ବୈଧବ୍ୟରେ ଭୂଷଣ ତ୍ୟାଗ କରି ସେ ଜଗଦମ୍ବାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲା।

Verse 45

अथ तद्दर्शनोत्पन्नकारुण्या परमेश्वरी / ततः कटाक्षादुत्पन्नः स्मयमानसुखांबुजः

ତାକୁ ଦେଖି ପରମେଶ୍ୱରୀଙ୍କ ହୃଦୟରେ କାରୁଣ୍ୟ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା; ପରେ ତାଙ୍କ କଟାକ୍ଷରୁ ସ୍ମିତରେ ବିକଶିତ ସୁଖରୂପ କମଳ ପ୍ରକଟ ହେଲା।

Verse 46

पूर्वदेहाधिकरुचिर्मन्मथो मदमेदुरः / द्विभुजः सर्वभूषाढ्यः पुष्पेषुः पुष्पकार्मुकः

ପୂର୍ବଦେହ ପ୍ରତି ଅଧିକ ରୁଚି ଥିବା, ମଦରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ମନ୍ମଥ—ଦ୍ୱିଭୁଜ, ସର୍ବ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ, ପୁଷ୍ପବାଣଧାରୀ ଓ ପୁଷ୍ପଧନୁଧାରୀ ଥିଲେ।

Verse 47

आनन्दयन्कटाक्षेण पूर्वजन्मप्रियां रतिम् / अथ सापि रतिर्देवी महत्यानन्दसागरे / मज्जन्ती निजभर्तारमवरोक्य मुदं गता

ସେ ନିଜ କଟାକ୍ଷରେ ପୂର୍ବଜନ୍ମର ପ୍ରିୟା ରତିଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦିତ କଲେ। ତାପରେ ଦେବୀ ରତି ମଧ୍ୟ ମହାନନ୍ଦସାଗରେ ନିମଗ୍ନ ହୋଇ, ନିଜ ପତିଙ୍କୁ ଦେଖି ହର୍ଷ ପାଇଲେ।

Verse 48

आनन्दयन्कटाक्षेण पूर्वजन्मप्रियां रतिम् / अथ सापि रतिर्देवी महत्यानन्दसागरे / मज्जन्ती निजभर्तारमवलोक्य मुदं गता

ସେ ନିଜ କଟାକ୍ଷରେ ପୂର୍ବଜନ୍ମର ପ୍ରିୟା ରତିଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦିତ କଲେ। ତାପରେ ଦେବୀ ରତି ମଧ୍ୟ ମହାନନ୍ଦସାଗରେ ନିମଗ୍ନ ହୋଇ, ନିଜ ପତିଙ୍କୁ ଦେଖି ହର୍ଷ ପାଇଲେ।

Verse 49

श्यामले स्नापयित्वैनां वस्त्रकाञ्च्यादिभूषणैः / अलङ्कृत्य यथापूर्वं शीघ्रमानीयतामिह

ହେ ଶ୍ୟାମଲେ! ଏହାକୁ ସ୍ନାନ କରାଇ, ବସ୍ତ୍ର, କାଞ୍ଚୀ ଆଦି ଭୂଷଣରେ ପୂର୍ବବତ୍ ଅଲଙ୍କୃତ କରି, ଶୀଘ୍ର ଏଠାକୁ ଆଣ।

Verse 50

तदाज्ञां शिरसा धृत्वा श्यामा सर्वं तथाकरोत / ब्रह्मर्षिभिर्वसिष्ठाद्यैर्वैवाहि कविधानतः

ସେଇ ଆଜ୍ଞାକୁ ଶିରସା ଧାରଣ କରି ଶ୍ୟାମା ସବୁ କାମ ତଦନୁସାରେ କଲା; ଏବଂ ବସିଷ୍ଠ ଆଦି ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିମାନେ ବୈବାହିକ ବିଧାନ ଅନୁଯାୟୀ ସମସ୍ତ କ୍ରିୟା ସମ୍ପନ୍ନ କଲେ।

Verse 51

कारयामास दंपत्योः पाणिग्रहणमङ्गलम् / अप्सरोभिश्च सर्वाभिर्नृत्यगीतादिसंयुतम्

ତେବେ ସେ ଦମ୍ପତିଙ୍କ ପାଣିଗ୍ରହଣ ମଙ୍ଗଳ କାର୍ଯ୍ୟ କରାଇଲେ; ସମସ୍ତ ଅପ୍ସରାମାନେ ନୃତ୍ୟ-ଗୀତାଦି ସହିତ ଯୁକ୍ତ ଥିଲେ।

Verse 52

एतद्दृष्ट्वा महेन्द्राद्या ऋषयश्च तपोधनाः / साधुसाध्विति शंसंतस्तुष्टुवुर्ललितांबिकाम्

ଏହା ଦେଖି ମହେନ୍ଦ୍ର ଆଦି ଦେବମାନେ ଓ ତପୋଧନ ଋଷିମାନେ ‘ସାଧୁ ସାଧୁ’ ବୋଲି ପ୍ରଶଂସା କରି ଲଲିତାମ୍ବିକାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।

Verse 53

पुष्पवृष्टिं विमुञ्चन्तः सर्वे सन्तुष्टमानसाः / बभूवुस्तौ महाभक्त्या प्रणम्य ललितेश्वरीम्

ସମସ୍ତେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟମନେ ପୁଷ୍ପବୃଷ୍ଟି କଲେ; ଏବଂ ସେ ଦୁଇଜଣ ମହାଭକ୍ତିରେ ଲଲିତେଶ୍ୱରୀଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ରହିଲେ।

Verse 54

तत्पार्श्वे तु समागत्य बद्धाञ्जलिपुटौ स्थितौ / अथ कन्दर्पवीरो ऽपि नमस्कृत्य महेश्वरीम् / व्यज्ञापयदिदं वाक्यं भक्तिनिर्भरमानसः

ତାଙ୍କ ପାର୍ଶ୍ୱକୁ ଆସି ସେମାନେ ଅଞ୍ଜଳି ବାନ୍ଧି ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ। ପରେ କନ୍ଦର୍ପବୀର ମଧ୍ୟ ମହେଶ୍ୱରୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ଭକ୍ତିଭରା ମନେ ଏହି କଥା ନିବେଦନ କଲା।

Verse 55

यद्दग्धमीशनेत्रेण वपुर्मे ललितांबिके / तत्त्वदीयकटाक्षस्य प्रसादात्पुनरागतम्

ହେ ଲଲିତାମ୍ବିକେ! ଈଶଙ୍କ ନେତ୍ରଦ୍ୱାରା ଯେ ମୋ ଦେହ ଦଗ୍ଧ ହୋଇଥିଲା, ତାହା ତୁମ କଟାକ୍ଷ-ପ୍ରସାଦରେ ପୁନଃ ଫେରିଆସିଛି।

Verse 56

तव पुत्रो ऽस्मि दासो ऽस्मि क्वापि कृत्ये नियुङ्क्ष्व माम् / इत्युक्ता परमेशानी तमाह मकरध्वजम्

ମୁଁ ତୁମ ପୁତ୍ର, ମୁଁ ତୁମ ଦାସ; ଯେକୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟରେ ମୋତେ ନିଯୁକ୍ତ କର। ଏହିପରି କହିଲେ ପରମେଶାନୀ ମକରଧ୍ୱଜଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 57

श्रीदेव्युवाच वत्सागच्छ मनोजन्मन्न भयं तव विद्यते / मत्प्रसादाज्जगत्सर्वं मोहयाव्याहताशुग

ଶ୍ରୀଦେବୀ କହିଲେ—ବତ୍ସ, ହେ ମନୋଜନ୍ମ, ଆସ; ତୋର କୌଣସି ଭୟ ନାହିଁ। ମୋ ପ୍ରସାଦରେ ତୁ ସମଗ୍ର ଜଗତକୁ ମୋହିତ କର; ତୋର ବେଗ ଅବ୍ୟାହତ ରହୁ।

Verse 58

तद्बाणपातनाज्जातधैर्यविप्लव ईश्वरः / पर्वतस्य सुतां गौरीं परिणेष्यति सत्वरम्

ସେହି ବାଣପାତରେ ଧୈର୍ୟ ଭଙ୍ଗ ହୋଇ ସେଇ ଈଶ୍ୱର ଶୀଘ୍ରେ ପର୍ବତର କନ୍ୟା ଗୌରୀଙ୍କୁ ବିବାହ କରିବେ।

Verse 59

सहस्रकोटयः कामा मत्प्रसादात्त्वदुद्भवाः / सर्वेषां देहमाविश्य दास्यन्ति रतिमुत्तमाम्

ମୋ ପ୍ରସାଦରେ ତୋଠାରୁ ଉଦ୍ଭବ ହୋଇଥିବା ସହସ୍ରକୋଟି କାମ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦେହରେ ପ୍ରବେଶ କରି ଉତ୍ତମ ରତି ଦେବେ।

Verse 60

मत्प्रसादेन वैराग्यात्संक्रुद्धो ऽपि स ईश्वरः / देहदाहं विधातुं ते न समर्थो भविष्यति

ମୋ ପ୍ରସାଦରେ ବୈରାଗ୍ୟ ହେତୁ, ସେଇ ଈଶ୍ୱର କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ତୋର ଦେହଦାହ କରିବାକୁ ସମର୍ଥ ହେବେ ନାହିଁ।

Verse 61

अदृश्यमूर्तिः सर्वेषां प्राणिनां भवमोहनः / स्वभार्याविरहाशङ्की देहस्यार्धं प्रदास्यति / प्रयातो ऽसौ कातरात्मा त्वद्बाणाहतमानसः

ଅଦୃଶ୍ୟମୂର୍ତ୍ତି ଥିବା ସେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଭବମୋହନ, ନିଜ ଭାର୍ଯ୍ୟା-ବିରହର ଆଶଙ୍କାରେ ଦେହର ଅର୍ଧ ଭାଗ ଦାନ କରିବ। କାତର ଆତ୍ମାରେ ସେ ପ୍ରୟାଣ କଲା, ତୁମ ବାଣରେ ଆହତ ମନ ନେଇ।

Verse 62

अद्य प्रभृति कन्दर्प मत्प्रसादान्महीयसः / त्वन्निन्दां ये करिष्यन्ति त्वयि वा विमुखाशयाः / अवश्यं क्लीबतैव स्यात्तेषां जन्मनिजन्मनि

ଆଜିଠାରୁ, ହେ କନ୍ଦର୍ପ, ମୋ ପ୍ରସାଦରେ ତୁମେ ମହୀୟାନ। ଯେମାନେ ତୁମ ନିନ୍ଦା କରିବେ କିମ୍ବା ତୁମ ପ୍ରତି ବିମୁଖ ଭାବ ରଖିବେ, ସେମାନଙ୍କୁ ଜନ୍ମେ ଜନ୍ମେ ନିଶ୍ଚୟ କ୍ଲୀବତା ହେବ।

Verse 63

ये पापिष्ठा दुरात्मानो मद्भक्तद्रोहिणश्च हि / तानगम्यासु नारीषु पातयित्वा विनाशय

ଯେମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପାପୀ, ଦୁରାତ୍ମା ଏବଂ ମୋ ଭକ୍ତଙ୍କର ଦ୍ରୋହୀ, ସେମାନଙ୍କୁ ଅଗମ୍ୟ ନାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପତିତ କରାଇ ବିନାଶ କର।

Verse 64

येषां मदीय पूजासु मद्भक्तेष्वादृतं मनः / तेषां कामसुखं सर्वं संपादय समीप्सितम्

ଯେମାନଙ୍କ ମନ ମୋ ପୂଜାରେ ଏବଂ ମୋ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଆଦରରେ ନିବିଡ଼, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛିତ କାମସୁଖ ସମ୍ପାଦନ କର।

Verse 65

इति श्रीललितादेव्या कृताज्ञावचनं स्मरः / तथेति शिरसा बिभ्रत्सांजलिर्निर्ययौ ततः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀଲଲିତାଦେବୀଙ୍କ ଆଜ୍ଞାବଚନକୁ କୃତଜ୍ଞ ସ୍ମର ଗ୍ରହଣ କଲା। ‘ତଥେତି’ ବୋଲି ଶିର ନମାଇ, ଅଞ୍ଜଳି ବାନ୍ଧି, ସେଠାରୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲା।

Verse 66

तस्यानङ्गस्य सर्वेभ्यो रोमकूपेभ्य उत्थिताः / बहवः शोभनाकारा मदना विश्वमोहनाः

ସେଇ ଅନଙ୍ଗଙ୍କ ସମସ୍ତ ରୋମକୂପରୁ ଅନେକ ଶୋଭନାକାର, ବିଶ୍ୱମୋହନ ମଦନ ଉଦ୍ଭବ ହେଲେ।

Verse 67

तैर्विमोह्य समस्तं च जगच्चक्रं मनोभवः / पुनः स्थाण्वाश्रमं प्राप चन्द्रमौलेर्जिगीषया

ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମଗ୍ର ଜଗଚ୍ଚକ୍ରକୁ ବିମୋହିତ କରି, ମନୋଭବ (କାମଦେବ) ଚନ୍ଦ୍ରମୌଳି (ଶିବ)ଙ୍କୁ ଜିତିବା ଇଚ୍ଛାରେ ପୁନଃ ସ୍ଥାଣ୍ୱାଶ୍ରମକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।

Verse 68

वसंतेन च मित्रेण सेनान्या शीतरोचिषा / रागेण पीठमर्देन मन्दानिलरयेण च

ବସନ୍ତ ନାମକ ମିତ୍ର, ଶୀତରୋଚି ନାମକ ସେନାନୀ, ରାଗ ନାମକ ପୀଠମର୍ଦ୍ଦ ଓ ମନ୍ଦାନିଲରୟ ସହିତ ସେ ଥିଲେ।

Verse 69

पुंस्कोकिलगलत्स्वानकाहलीभिश्च संयुतः / शृङ्गारवीरसंपन्नो रत्यालिङ्गितविग्रहः

ପୁଂ-କୋକିଳଙ୍କ କଣ୍ଠସ୍ୱରରୂପ କାହଳୀମାନଙ୍କ ସହ ଯୁକ୍ତ, ଶୃଙ୍ଗାର ଓ ବୀରରସରେ ସମ୍ପନ୍ନ, ରତିଦେବୀ ଆଲିଙ୍ଗିତ ଦେହଧାରୀ ସେ ଥିଲେ।

Verse 70

जैत्र शरासनं धुन्वन्प्रवीराणां पुरोगमः / मदनारेरभिमुखं प्राप्य निभय आस्थितः

ଜୟକର ଶରାସନକୁ ଧୁନି, ବୀରମାନଙ୍କ ପୁରୋଗାମୀ (କାମଦେବ) ମଦନାରି (ଶିବ)ଙ୍କ ସମ୍ମୁଖକୁ ପହଞ୍ଚି ନିର୍ଭୟ ଭାବେ ଦଢ଼ ହେଲେ।

Verse 71

तपोनिष्ठं चन्द्रचूडं ताडयामास सायकैः / अथ कन्दर्पबाणौधैस्ताडितश्चन्द्रशेखरः / दूरीचकार वैराग्यं तपस्तत्त्याज दुष्करम्

ତପୋନିଷ୍ଠ ଚନ୍ଦ୍ରଚୂଡଙ୍କୁ ସେ ବାଣରେ ଆଘାତ କଲା। ପରେ କନ୍ଦର୍ପର ବାଣସମୂହରେ ତାଡିତ ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ବୈରାଗ୍ୟକୁ ଦୂରେ କରି ସେ ଦୁଷ୍କର ତପ ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କଲେ।

Verse 72

नियमानखिलांस्त्यक्त्वा त्यक्तधैर्यः शिवः कृतः / तामेव पार्वतीं ध्यात्वा भूयोभूयः स्मरातुरः

ସମସ୍ତ ନିୟମ ତ୍ୟାଗ କରି ଧୈର୍ୟ ମଧ୍ୟ ହରାଇ ଶିବ ସ୍ମରାତୁର ହେଲେ। ସେ ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ମାତ୍ର ଧ୍ୟାନ କରି ବାରମ୍ବାର ତାଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ।

Verse 73

निशश्वास वहञ्शर्वः पाण्डुरं गण्डमण्डलम् / बाष्पायमाणो विरही संतप्तो धैर्यविप्लवात् / भूयोभूयो गिरिसुतां पूर्वदृष्टामनुस्मरन्

ଶର୍ବ ନିଶ୍ୱାସ ବହୁଥିଲେ; ତାଙ୍କ ଗଣ୍ଡମଣ୍ଡଳ ପାଣ୍ଡୁର ହେଲା। ବିରହରେ ଅଶ୍ରୁଭରା, ଧୈର୍ୟ ଭଙ୍ଗରେ ସନ୍ତପ୍ତ ହୋଇ, ପୂର୍ବେ ଦେଖିଥିବା ଗିରିସୁତାଙ୍କୁ ବାରମ୍ବାର ସ୍ମରଣ କଲେ।

Verse 74

अनङ्गबाणदहनैस्तप्यमानस्य शूलिनः / न चन्द्ररेखा नो गङ्गा देहतापच्छिदे ऽभवत्

ଅନଙ୍ଗର ବାଣଦହନରେ ତପ୍ତ ଶୂଳିନଙ୍କ ଦେହତାପ ଛେଦିବାକୁ ନ ଚନ୍ଦ୍ରରେଖା, ନ ଗଙ୍ଗା—କେହି ହେଲେ ନାହିଁ।

Verse 75

नन्दिभृङ्गिमहाकालप्रमुखैर्गणमण्डलैः / आहृते पुष्पशयने विलुलोठ मुहुर्मुहुः

ନନ୍ଦି, ଭୃଙ୍ଗି, ମହାକାଳ ଆଦି ପ୍ରମୁଖ ଗଣମଣ୍ଡଳ ଆଣିଥିବା ପୁଷ୍ପଶୟନରେ ସେ ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ ବାରମ୍ବାର ଲୋଟିଲେ।

Verse 76

नन्दिनो हस्तमालंब्य पुष्पतल्पान्तरात्पुनः / पुष्पतल्पान्तरं गत्वा व्यचेष्टत मुहुर्मुहुः

ନନ୍ଦୀଙ୍କ ହାତ ଧରି ସେ ପୁଣି ପୁଷ୍ପଶୟ୍ୟାର ଏକ ଅଂଶରୁ ଅନ୍ୟ ଅଂଶକୁ ଯାଇ, ମୁହୁର୍ମୁହୁର୍ ବ୍ୟାକୁଳ ହୋଇ ଚେଷ୍ଟା କଲା।

Verse 77

न पुष्पशयनेनेन्दुखण्डनिर्गलितामृते / न हिमानीपयसि वा निवृत्तस्तद्वपुर्ज्वरः

ନ ପୁଷ୍ପଶୟ୍ୟାରେ, ନ ଚନ୍ଦ୍ରଖଣ୍ଡରୁ ଝରିଥିବା ଅମୃତରେ, ନ ହିମଶୀତଳ ଦୁଧରେ—ତାହାର ଦେହଜ୍ୱର ନିବୃତ୍ତ ହେଲା ନାହିଁ।

Verse 78

स तनेरतनुज्वालां शमयिष्यन्मुहुर्मुहुः / शिलीभूतान्हिमपयः पट्टानध्यवसच्छिवः / भूयः शैलसुतारूपं चित्रपट्टे नखैर्लिखत्

ଦେହର ସୂକ୍ଷ୍ମ ଜ୍ୱାଳାକୁ ମୁହୁର୍ମୁହୁର୍ ଶମାଇବାକୁ ଚାହିଁ, ଶିବ ହିମଶୀତଳ ଦୁଧରେ ଜମିଥିବା ପଟ୍ଟାମାନଙ୍କ ଉପରେ ଶୋଇଲେ; ପୁଣି ଚିତ୍ରପଟ୍ଟରେ ନଖଦ୍ୱାରା ଶୈଲସୁତାର ରୂପ ଲେଖିଲେ।

Verse 79

तदालोकनतो ऽदूरमनङ्गार्तिमवर्धयत् / तामालिख्य ह्रिया नम्रां वीक्षमाणां कटाक्षतः

ସେଇ ଚିତ୍ରକୁ ଦେଖିବାମାତ୍ରେ ଅନଙ୍ଗବେଦନା ଆହୁରି ବଢ଼ିଗଲା; ଏବଂ ଲଜ୍ଜାରେ ନମ୍ର, କଟାକ୍ଷରେ ନିହାରୁଥିବା ତାଙ୍କୁ ହିଁ ସେ ଆଲିଖିଲା।

Verse 80

तच्चित्रपट्टमङ्गेषु रोमहर्षेषु चाक्षिपत् / चिन्तासंगेन महता महात्या रतिसंपदा / भूयसा स्मरतापेन विव्यथे विषमेक्षणः

ରୋମହର୍ଷ ହୋଇଥିବା ଅଙ୍ଗମାନଙ୍କ ଉପରେ ସେ ସେଇ ଚିତ୍ରପଟ୍ଟକୁ ରଖିଲା; ମହା ଚିନ୍ତାସଙ୍ଗ ଓ ମହତୀ ରତିସମ୍ପଦାରେ, ଏବଂ ଅଧିକ ସ୍ମରତାପରେ ବିଷମଲୋଚନ ଶିବ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟଥିତ ହେଲେ।

Verse 81

तामेव सर्वतः पश्यंस्तस्यामेव मनो दिशन् / तथैव संल्लपन्सार्धमुन्मादेनोपपन्नया

ସେ ସବୁଦିଗରେ ତାହାକୁ ହିଁ ଦେଖୁଥିଲା, ମନକୁ ମଧ୍ୟ ତାହାରେ ହିଁ ଲଗାଉଥିଲା; ଉନ୍ମାଦାବସ୍ଥାରେ ଥିବା ତାହା ସହ ଏମିତି ଭକ୍ତିମୟ ଭାବେ କଥା ହେଉଥିଲା।

Verse 82

तन्मात्रभूतहृदयस्तच्चित्तस्तत्परायणः / तत्कथासुधया नीतसमस्तरजनीदिनः

ତାହାର ହୃଦୟ କେବଳ ତାହାରେ ହିଁ ଲୀନ, ଚିତ୍ତ ମଧ୍ୟ ତାହାରେ ହିଁ ନିବିଡ଼, ସେଇ ତାହାର ପରମ ଆଶ୍ରୟ; ତାହାର କଥା-ସୁଧାରେ ତାହାର ସମସ୍ତ ରାତି ଓ ଦିନ କଟିଗଲା।

Verse 83

तच्छीलवर्णन रतस्तद्रूपालोकनोत्सुकः / तच्चारुभोगसंकल्पमालाकरसुमालिकः / तन्मयत्वमनुप्राप्तस्ततापातितरां शिवः

ସେ ତାହାର ଶୀଳବର୍ଣ୍ଣନାରେ ରତ, ତାହାର ରୂପଦର୍ଶନକୁ ଉତ୍ସୁକ; ତାହାର ଚାରୁ ଭୋଗର ସଂକଳ୍ପ-ପୁଷ୍ପରେ ମାଳା ଗଢ଼ୁଥିବା ମାଳାକାର ପରି ହେଲା; ତନ୍ମୟତା ପାଇ ଶିବ ଅଧିକ ଅଧିକ ଆକୃଷ୍ଟ ହେଲେ।

Verse 84

इमां मनोभव रुजमचिकित्स्यां स धूर्जटिः / अवलोक्य विवाहाय भृशमुद्यमवानभूत्

ଧୂର୍ଜଟି ଶିବ ମନୋଭବ (କାମ)ଜନିତ ଏହି ଅଚିକିତ୍ସ୍ୟ ବେଦନାକୁ ଦେଖି, ବିବାହ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଦ୍ୟମୀ ହେଲେ।

Verse 85

इत्थं विमोह्य तं देवं कन्दर्पो ललिताज्ञया / अथ तां पर्वतसुतामाशुगैरभ्यतापयत्

ଏହିପରି ଲଲିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ କନ୍ଦର୍ପ ସେଇ ଦେବଙ୍କୁ ମୋହିତ କଲା; ପରେ ସେ ପର୍ବତସୁତାକୁ ତୀବ୍ର, ଆଶୁ ବାଣରେ ସନ୍ତପ୍ତ କଲା।

Verse 86

प्रभूतविरहज्वालामलिनैः श्वसितानलैः / शुष्यमाणाधरदलो भृशं पाण्डुकपोलभूः

ବିରହର ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଜ୍ୱାଳାରେ ମଲିନ ହୋଇଥିବା ତାହାର ଶ୍ୱାସ ଅଗ୍ନି ସଦୃଶ ହେଲା; ଓଠର ପତ୍ର ଶୁଷ୍କ ହେଲା ଓ ଗାଲ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପାଣ୍ଡୁର ହୋଇଗଲା।

Verse 87

नाहारे वा न शयने न स्वापे धृतिमिच्छति / मखीसहस्रैः सिषिचे नित्यं शीतोपचारकैः

ଆହାରେ ନୁହେଁ, ଶୟନେ ନୁହେଁ, ନିଦ୍ରାରେ ମଧ୍ୟ ତାହାର ଧୈର୍ୟ ରହିଲା ନାହିଁ; ଶୀତଳ ଉପଚାରରେ ତାକୁ ନିତ୍ୟ ହଜାର ହଜାରଥର ସିଞ୍ଚନ କରାଯାଉଥିଲା।

Verse 88

पुनः पुनस्तप्यमाना पुनरेव च विह्वला / न जगाम रुजाशान्ति मन्मथाग्नेर्महीयसः

ପୁନଃ ପୁନଃ ଦହିତ ହୋଇ, ପୁନଃ ପୁନଃ ବିହ୍ୱଳ ହୋଇ, ମହାନ ମନ୍ମଥାଗ୍ନିର ପୀଡ଼ାରୁ ସେ କୌଣସି ଶାନ୍ତି ପାଇଲା ନାହିଁ।

Verse 89

न निद्रां पार्वती भेजे विरहेणोपतापिता / स्वतनोस्तापनेनासौ पितुः खेदमवर्धयत्

ବିରହରେ ଦହିତ ପାର୍ବତୀ ନିଦ୍ରାକୁ ଆଶ୍ରୟ କଲା ନାହିଁ; ନିଜ ଦେହକୁ ତପାଇ ସେ ପିତାଙ୍କ ଖେଦକୁ ଆହୁରି ବଢ଼ାଇଲା।

Verse 90

अप्रतीकारपुरुषं विरहं तुहितुः शिवे / अवलोक्य स शैलेन्द्रो महादुःखमवाप्तवान्

ହେ ଶିବେ! କନ୍ୟାର ଅପ୍ରତିକାର ବିରହକୁ ଦେଖି ଶୈଲେନ୍ଦ୍ର ହିମବାନ୍ ମହାଦୁଃଖ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ।

Verse 91

भद्रे त्वं तपसा देवं तोषयित्वा महेश्वरम् / भार्तारं तं समृच्छेति पित्रा सम्प्रेरिताथ सा

ହେ ଭଦ୍ରେ! ତପସ୍ୟାଦ୍ୱାରା ମହେଶ୍ୱର ଦେବଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରି ସେହି ଦେବଙ୍କୁ ପତିରୂପେ ପ୍ରାପ୍ତ କର—ଏହିପରି ପିତାଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ ସେ ଚାଲିଲା।

Verse 92

हिमवच्छैलशिखरे गौरीशिखरनामनि / वकार पतिलाभाय पार्वती दुष्करं तपः

ହିମବତ୍ ପର୍ବତର ‘ଗୌରୀଶିଖର’ ନାମକ ଶିଖରେ, ପତିଲାଭ ପାଇଁ ପାର୍ବତୀ ଦୁଷ୍କର ତପସ୍ୟା କଲେ।

Verse 93

शिशिरेषु जलावासा ग्रीष्मे दहनमध्यगा / अर्के निविष्टदृष्टिश्च सुघोरं तप आस्थिता

ଶୀତକାଳରେ ଜଳରେ ବାସ, ଗ୍ରୀଷ୍ମରେ ଅଗ୍ନିମଧ୍ୟରେ ରହିବା, ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟପ୍ରତି ଦୃଷ୍ଟି ନିଶ୍ଚଳ କରିବା—ଏପରି ସୁଘୋର ତପସ୍ୟା ସେ ଆଶ୍ରୟ କଲା।

Verse 94

तेनैव तपसा तुष्टः सान्निध्यं दत्तवाञ्छिवः / अङ्गीचकार तां भार्यां वैवाहिकविधानतः

ସେହି ତପସ୍ୟାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଶିବ ସାନ୍ନିଧ୍ୟ ଦାନ କଲେ ଏବଂ ବିବାହବିଧି ଅନୁସାରେ ତାଙ୍କୁ ଭାର୍ଯ୍ୟାରୂପେ ଗ୍ରହଣ କଲେ।

Verse 95

अथाद्रिपतिना दत्तां तनयां नलिनेक्षणाम् / सप्तर्षिद्वारतः पूर्वं प्रार्थितामुदवोढ सः

ତାପରେ ଅଦ୍ରିପତି ଦ୍ୱାରା ଦତ୍ତ କମଳନୟନା କନ୍ୟାକୁ—ଯାହାକୁ ସେ ପୂର୍ବେ ସପ୍ତର୍ଷିଦ୍ୱାରରେ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିଥିଲା—ସେ ବିବାହ କରି ଗ୍ରହଣ କଲା।

Verse 96

तया च रममाणो ऽसौ बहुकालं महेश्वरः / ओषधीप्रस्थनगरे श्वशुरस्य गृहे ऽवसत्

ତାଙ୍କ ସହ ରମଣ କରୁଥିବା ମହେଶ୍ୱର ବହୁକାଳ ଓଷଧୀପ୍ରସ୍ଥ ନଗରେ ଶ୍ୱଶୁରଙ୍କ ଗୃହେ ବସିଲେ।

Verse 97

पुनः कैलासमागत्य समस्तैः प्रमथैः सह / पार्वतीमानिनायाद्रिनाथस्य प्रीतिमावहत्

ପୁନଃ କୈଲାସକୁ ଆସି, ସମସ୍ତ ପ୍ରମଥମାନଙ୍କ ସହ, ମାନିନୀ ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ନେଇ ଅଦ୍ରିନାଥଙ୍କ (ହିମବାନଙ୍କ) ପ୍ରୀତି ବଢ଼ାଇଲେ।

Verse 98

रममाणस्तया सार्थं कैलासे मन्दरे तथा / विन्ध्याद्रौ हेमशैले च मलये पारियात्रके

ତାଙ୍କ ସହ ରମଣ କରୁଥିବା ସେ କୈଲାସ, ମନ୍ଦର, ବିନ୍ଧ୍ୟାଦ୍ରି, ହେମଶୈଳ, ମଲୟ ଓ ପାରିୟାତ୍ର ପର୍ବତରେ ମଧ୍ୟ ବିହାର କଲେ।

Verse 99

नानाविधेषु स्थानेषु रतिं प्राप महेश्वरः / अथ तस्यां ससर्जोग्रं वीर्यं सा सोढुमक्षमा

ନାନାବିଧ ସ୍ଥାନରେ ମହେଶ୍ୱର ରତିସୁଖ ପାଇଲେ। ତାପରେ ସେ ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉଗ୍ର ବୀର୍ୟ ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ସେ ତାହା ଧାରଣ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ।

Verse 100

भुव्यत्यजत्सापि वह्नौ कृत्तिकासु स चाक्षिपत् / ताश्च गङ्गाजले ऽमुञ्चन्सा चैव शरकानने

ସେ ତାହାକୁ ଭୂମିରେ ତ୍ୟାଗ କଲେ; ଏବଂ ସେ ତାହାକୁ ଅଗ୍ନିରେ ଓ କୃତ୍ତିକାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନିକ୍ଷେପ କଲେ। କୃତ୍ତିକାମାନେ ତାହାକୁ ଗଙ୍ଗାଜଳରେ ଛାଡ଼ିଲେ, ଏବଂ ସେହି ଶରକାନନରେ (ଶରବନରେ) ପଡ଼ିଲା।

Verse 101

तत्रोद्भूतो महावीरो महासेनः षडाननः / गङ्गायाश्चान्तिकं नीतो धूर्जटिर्वृद्धि मागमत्

ସେଠାରେ ମହାବୀର ମହାସେନ ଷଡାନନ ପ୍ରକଟ ହେଲେ। ତାଙ୍କୁ ଗଙ୍ଗାଙ୍କ ସମୀପକୁ ନେଇଯାଗଲା, ଧୂର୍ଜଟି ଶିବ ତାଙ୍କ ବୃଦ୍ଧି ଦେଖିଲେ।

Verse 102

स वर्धमानो दिवसेदिवसे तीव्रविक्रमः / शिक्षितो निजतातेन सर्वा विद्या अवाप्तवान्

ସେ ଦିନକୁ ଦିନ ବଢ଼ି ତୀବ୍ର ପରାକ୍ରମଶାଳୀ ହେଲେ। ନିଜ ପିତାଙ୍କ ଶିକ୍ଷାରେ ସେ ସମସ୍ତ ବିଦ୍ୟା ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ।

Verse 103

अथ तातकृतानुज्ञः सुरसैन्यपतिर्भवन् / तारकं मारयामास समस्तैः सह दानवैः

ତାପରେ ପିତାଙ୍କ ଅନୁଜ୍ଞା ପାଇ, ସୁରସେନାର ସେନାପତି ହୋଇ, ସେ ତାରକକୁ ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ଦାନବମାନଙ୍କ ସହିତ ବଧ କଲେ।

Verse 104

ततस्तारकदैत्येन्द्रवधसन्तोषशालिना / शक्रेण दत्तां स गुहो देवसेनामुपानयत्

ତାପରେ ତାରକ ଦୈତ୍ୟେନ୍ଦ୍ର ବଧରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ଯେ ଦେବସେନା ଦାନ କରିଥିଲେ, ସେହି ଦେବସେନାକୁ ଗୁହ (ସ୍କନ୍ଦ) ଆଣିଲେ।

Verse 105

सा शक्रतनया देवसेना नाम यशस्विनी / आसाद्यरमणं स्कन्दमानन्दं मृशमादधौ

ସେ ଶକ୍ରଙ୍କ କନ୍ୟା, ଯଶସ୍ବିନୀ ‘ଦେବସେନା’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ପ୍ରିୟ ସ୍କନ୍ଦଙ୍କୁ ପାଇ ସେ ସତ୍ୟସତ୍ୟ ପରମ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଗଲେ।

Verse 106

इत्थं संमोहिताशेषविश्वचक्रो मनोभवः / देवकार्यं सुसम्पाद्य जगाम श्रीपुरं पुनः

ଏହିପରି ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱଚକ୍ରକୁ ମୋହିତ କରୁଥିବା ମନୋଭବ ଦେବକାର୍ଯ୍ୟ ସୁସମ୍ପାଦନ କରି ପୁନଃ ଶ୍ରୀପୁରକୁ ଗଲା।

Verse 107

यत्र श्रीनगरे पुण्ये ललिता परमेश्वरी / वर्तते जगतामृद्ध्यै तत्र तां सेवितुं ययौ

ଯେଉଁ ପୁଣ୍ୟ ଶ୍ରୀନଗରେ ଜଗତର ସମୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଲଲିତା ପରମେଶ୍ୱରୀ ବିରାଜିତ, ସେଠାକୁ ତାଙ୍କ ସେବା କରିବାକୁ ସେ ଗଲା।