Shloka 83
भण्डासुरवधोत्तरकृत्य-देवस्तुति
Aftermath of Bhaṇḍāsura’s Slaying and the Gods’ Hymn to Lalitā
Devanagari script
तच्छीलवर्णन रतस्तद्रूपालोकनोत्सुकः / तच्चारुभोगसंकल्पमालाकरसुमालिकः / तन्मयत्वमनुप्राप्तस्ततापातितरां शिवः
Transliteration
tacchīlavarṇana ratastadrūpālokanotsukaḥ / taccārubhogasaṃkalpamālākarasumālikaḥ / tanmayatvamanuprāptastatāpātitarāṃ śivaḥ
Translation
ସେ ତାହାର ଶୀଳବର୍ଣ୍ଣନାରେ ରତ, ତାହାର ରୂପଦର୍ଶନକୁ ଉତ୍ସୁକ; ତାହାର ଚାରୁ ଭୋଗର ସଂକଳ୍ପ-ପୁଷ୍ପରେ ମାଳା ଗଢ଼ୁଥିବା ମାଳାକାର ପରି ହେଲା; ତନ୍ମୟତା ପାଇ ଶିବ ଅଧିକ ଅଧିକ ଆକୃଷ୍ଟ ହେଲେ।
Word by Word
तत्-शील-वर्णन-रतःdelighting in describing her character
तत्-शील-वर्णन-रतः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम) + शील (प्रातिपदिक) + वर्णन (प्रातिपदिक) + रत (कृदन्त/प्रातिपदिक; √रम्)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष-समास; विशेषण
तत्-रूप-आलोकन-उत्सुकःeager to behold her form
तत्-रूप-आलोकन-उत्सुकः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम) + रूप (प्रातिपदिक) + आलोकन (प्रातिपदिक) + उत्सुक (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष-समास; विशेषण
तत्-चारु-भोग-संकल्प-माला-कर-सु-मालिकःwhose hands were well-garlanded with fancies of her lovely enjoyments
तत्-चारु-भोग-संकल्प-माला-कर-सु-मालिकः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम) + चारु (प्रातिपदिक) + भोग (प्रातिपदिक) + संकल्प (प्रातिपदिक) + माला (प्रातिपदिक) + कर (प्रातिपदिक) + सु (उपसर्ग/अव्यय) + मालिक (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहि-समास: यस्य करौ (हस्तौ) तत्-चारु-भोग-संकल्प-मालाभिः सु-मालिकौ (whose hands are well-garlanded with imaginings of her lovely enjoyments)
तत्-मयत्वम्absorption in her/that-ness
तत्-मयत्वम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम) + मयत्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; तत्पुरुष-समास
अनुप्राप्तःhaving attained
अनुप्राप्तः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootअनु + प्र + आप् (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि; 'having attained'
तत्-आपाति-तराम्all the more suddenly/exceedingly
तत्-आपाति-तराम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम) + आपाति (प्रातिपदिक; 'sudden/impetuous') + तराम् (अव्यय; अत्यर्थे)
Formतराम्—अव्यय, अत्यर्थक (intensifier: 'exceedingly'); पूर्वपद-सम्बन्धेन 'तत्-आपाति' इति भाव
शिवःShiva
शिवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशिव (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन