Shloka 45
भण्डासुरवधोत्तरकृत्य-देवस्तुति
Aftermath of Bhaṇḍāsura’s Slaying and the Gods’ Hymn to Lalitā
Devanagari script
अथ तद्दर्शनोत्पन्नकारुण्या परमेश्वरी / ततः कटाक्षादुत्पन्नः स्मयमानसुखांबुजः
Transliteration
atha taddarśanotpannakāruṇyā parameśvarī / tataḥ kaṭākṣādutpannaḥ smayamānasukhāṃbujaḥ
Translation
ତାକୁ ଦେଖି ପରମେଶ୍ୱରୀଙ୍କ ହୃଦୟରେ କାରୁଣ୍ୟ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା; ପରେ ତାଙ୍କ କଟାକ୍ଷରୁ ସ୍ମିତରେ ବିକଶିତ ସୁଖରୂପ କମଳ ପ୍ରକଟ ହେଲା।
Word by Word
अथthen
अथ:
Discourse (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय, अनन्तरार्थक (sequence marker: ‘then/now’)
तत्-दर्शन-उत्पन्न-कारुण्याwhose compassion arose from seeing her
तत्-दर्शन-उत्पन्न-कारुण्या:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + दर्शन (प्रातिपदिक) + उत्पन्न (कृदन्त-प्रातिपदिक) + कारुण्य (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (chain), ‘तस्य दर्शनात् उत्पन्नं कारुण्यं यस्याः’ (she in whom compassion arose from seeing her); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
परमेश्वरीthe Supreme Goddess
परमेश्वरी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपरमेश्वरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
ततःthereupon
ततः:
Discourse (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय, ततोऽर्थे (ablatival adverb: ‘thereupon/from that’)
कटाक्षात्from (her) sidelong glance
कटाक्षात्:
Apadana/Source (अपादान)
TypeNoun
Rootकटाक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन
उत्पन्नःarose
उत्पन्नः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootउत्√पद् (धातु)
Formक्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘arisen/produced’
स्मयमान-सुख-अम्बुजःthe smiling, bliss-lotus(-faced one)
स्मयमान-सुख-अम्बुजः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootस्मयमान (कृदन्त-प्रातिपदिक) + सुख (प्रातिपदिक) + अम्बुज (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि-समास, ‘स्मयमानं सुखं अम्बुजं (मुखं/हृदयं) यस्य’ (he whose lotus(-like) (face/heart) is joyful and smiling); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन