Adhyaya 38

Verse 1

इति श्रीब्रहामाण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीय उपोद्धातपादे भर्गवचरिते सप्तत्रिंशत्तमो ऽध्यायः // ३७// वसिष्ठ उवाच अन्तर्द्धानं गते कृष्णे रामस्तु सुमहायशाः / समुद्रिक्तमथात्मानं मेने कृष्णानुभावतः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ମହାପୁରାଣ (ବାୟୁପ୍ରୋକ୍ତ) ମଧ୍ୟଭାଗର ତୃତୀୟ ଉପୋଦ୍ଧାତପାଦରେ ଭାର୍ଗବଚରିତର ସପ୍ତତ୍ରିଂଶତ୍ତମ ଅଧ୍ୟାୟ। ବସିଷ୍ଠ କହିଲେ—କୃଷ୍ଣ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲାପରେ, ସୁମହାୟଶ ରାମ କୃଷ୍ଣାନୁଭାବରୁ ନିଜକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଦ୍ରିକ୍ତ ଭାବିଲେ।

Verse 2

अकृतव्रणसंयुक्तः प्रदीप्ताग्निरिव ज्वलन् / समायातो भार्गवो ऽसीपुरीं महिष्मतीं प्रति

ଅକ୍ଷତ ଦେହରେ, ପ୍ରଦୀପ୍ତ ଅଗ୍ନି ପରି ଜ୍ୱଳିତ ହୋଇ, ଭାର୍ଗବ ଅସିପୁରୀ ମହିଷ୍ମତୀ ପ୍ରତି ଆସିଲେ।

Verse 3

यत्र पापहरा पुण्या नर्मदा सरितां वरा / पुनाति दर्शनादेव प्राणिनः पापिनो ह्यपि

ଯେଉଁଠି ନଦୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପୁଣ୍ୟ ଓ ପାପହାରିଣୀ ନର୍ମଦା ଅଛି; ସେ ଦର୍ଶନମାତ୍ରରେ ପାପୀ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ର କରେ।

Verse 4

पुरा त्रय हरेणापि निविष्टेन महात्मना / त्रिपुरस्य विनाशाय कृतो यत्नो महीपते

ହେ ମହୀପତେ! ପୁରାତନ କାଳରେ ମହାତ୍ମା ହରି ମଧ୍ୟ ତ୍ରିପୁର ବିନାଶ ପାଇଁ ଦୃଢ଼ ଯତ୍ନ କରିଥିଲେ।

Verse 5

तत्र किं वर्ण्यते पुण्यं नृणां देवस्वरूपिणाम् / सदृष्ट्वा नर्मदां भूप भर्गवः कुलनन्दनः

ହେ ଭୂପ! ସେଠାରେ ଦେବସ୍ୱରୂପ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ପୁଣ୍ୟ କ’ଣ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିହେବ? ନର୍ମଦାକୁ ଦେଖି ଭାର୍ଗବ କୁଳନନ୍ଦନ ହର୍ଷିତ ହେଲେ।

Verse 6

नमश्चकार सुप्रीतः शत्रुसाधनतत्परः / नमो ऽस्तु नर्मदे तुभ्यं हरदेहसमुद्भवे

ଶତ୍ରୁଦମନରେ ତତ୍ପର ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରୀତ ହୋଇ ନମସ୍କାର କଲେ—“ହରିଦେହସମୁଦ୍ଭବେ ନର୍ମଦେ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।”

Verse 7

क्षिप्रं नाशय शत्रून्मे वरदा भव शोभने / इत्येवं स नमस्कृत्य नर्मदां पापनाशिनीम्

“ହେ ଶୋଭନେ! ମୋ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ନାଶ କର; ବରଦା ହେଅ।” ଏଭଳି କହି ସେ ପାପନାଶିନୀ ନର୍ମଦାକୁ ନମସ୍କାର କଲେ।

Verse 8

दूतं प्रस्थापयामास कार्त्तवीर्यार्जुनं प्रति / दूत राजात्वया वाच्यो यदहं वच्मि ते ऽनघ

ତାପରେ ସେ କାର୍ତ୍ତବୀର୍ୟାର୍ଜୁନଙ୍କ ପାଖକୁ ଦୂତକୁ ପଠାଇଲେ ଏବଂ କହିଲେ—“ହେ ନିର୍ଦୋଷ ଦୂତ, ମୁଁ ଯାହା କହୁଛି ସେହି କଥା ରାଜାଙ୍କୁ କହିବୁ।”

Verse 9

न संदेहस्त्वया कार्यो दूतः क्वापि न बध्यते / यद्बलं तु समाश्रित्य जमदग्निमुनिं नृपः

ତୁମେ ସନ୍ଦେହ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଦୂତକୁ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ବାନ୍ଧନ୍ତି ନାହିଁ। ଯେ ବଳର ଆଶ୍ରୟରେ ସେ ରାଜା ଜମଦଗ୍ନି ମୁନିଙ୍କୁ ଗଲା।

Verse 10

तिरस्त्वं कृतवान्मूढ तत्पुत्रो योद्धुमागतः / शीघ्रं निर्गच्छ मन्दात्मन्युद्धं रामाय देहि तत्

ହେ ମୂଢ! ତୁମେ ତାକୁ ତିରସ୍କାର କରିଛ; ତାର ପୁତ୍ର ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଆସିଛି। ହେ ମନ୍ଦାତ୍ମା, ଶୀଘ୍ର ବାହାରି ଆସି ସେଇ ଯୁଦ୍ଧ ରାମଙ୍କୁ ଦିଅ।

Verse 11

भार्गवं त्वं समासाद्य गच्छ लोकान्तरं त्वरा / इत्येवमुक्त्वा राजानं श्रुत्वा तस्य वचस्तथा

‘ଭାର୍ଗବ ରାମଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇ, ଶୀଘ୍ର ଲୋକାନ୍ତରକୁ ଚାଲିଯା।’ ଏମିତି କହି, ରାଜା ତାହାର ବଚନ ସେହିପରି ଶୁଣିଲା।

Verse 12

शीघ्रमागच्छ भद्रं ते विलंबो नेह शस्यते / तेनैवमुक्तो दूतस्तु गतो हैहयभूपतिम्

ଶୀଘ୍ର ଆସ, ତୋର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ; ଏଠାରେ ବିଳମ୍ବ ଶ୍ରେୟସ୍କର ନୁହେଁ। ଏଭଳି କୁହାଯାଇ ଦୂତ ହୈହୟ ଭୂପତିଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲା।

Verse 13

रामोदितं तत्सकलं श्रावयामास संसदि / स राजात्रेयभक्तस्तु महाबलपराक्रमः

ସେ ସଭାରେ ରାମ କହିଥିବା ସମସ୍ତ କଥା ଶୁଣାଇଲା। ସେ ରାଜା ଅତ୍ରେୟଙ୍କ ଭକ୍ତ ଏବଂ ମହାବଳ-ପରାକ୍ରମଶାଳୀ ଥିଲା।

Verse 14

चुक्रोध श्रुत्वा वाच्यं तद्दूतमुत्तरमावहत् / कार्त्तवीर्य उवाच मया भुजबलेनैव दत्तदत्तेन मेदिनी

ସେ କଥା ଶୁଣି ସେ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ ଏବଂ ଦୂତକୁ ଉତ୍ତର ନେଇ ଯିବାକୁ ପଠାଇଲେ। କାର୍ତ୍ତବୀର୍ୟ କହିଲେ—ମୁଁ ମୋ ଭୁଜବଳରେ, ଦତ୍ତଙ୍କ ଦତ୍ତାନୁସାରେ, ଏହି ମେଦିନୀ ପାଇଛି।

Verse 15

जिता प्रसह्य भूपालान्बद्ध्वानीय निजं पुरम् / तद्बलं मयि वर्त्तेत युद्धं दास्ये तवाधुना

ମୁଁ ରାଜାମାନଙ୍କୁ ବଳପୂର୍ବକ ଜିତି ବାନ୍ଧି ନିଜ ପୁରକୁ ଆଣିଛି। ସେମାନଙ୍କ ବଳ ମୋତେ ଅଧୀନ ରହୁ; ଏବେ ମୁଁ ତୋତେ ଯୁଦ୍ଧ ଦେବି।

Verse 16

इत्युत्क्वा विससर्ज्जाशु दूतं हैहयभूपतिः / सेनाध्यक्षं समाहूय प्रोवाच वदतां वरः

ଏହିପରି କହି ହୈହୟ ରାଜା ଶୀଘ୍ର ଦୂତକୁ ପଠାଇଦେଲେ। ପରେ ସେନାଧ୍ୟକ୍ଷକୁ ଡାକି, ବକ୍ତୃତ୍ୱରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା କହିଲେ।

Verse 17

सज्जं कुरु महाभाग सैन्यं मे वीरसंमतः / योत्स्ये रामेण भृगुणा विलंबो मा भवत्विति

ହେ ମହାଭାଗ, ବୀରମାନଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ! ମୋ ସେନାକୁ ସଜ୍ଜ କର। ମୁଁ ଭୃଗୁବଂଶୀ ରାମଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି; ବିଳମ୍ବ ହେଉ ନାହିଁ।

Verse 18

एवमुक्तो महावीरः सेनाध्यक्षः प्रतापनः / सैन्यं सज्जं विधायाशु चतुरङ्ग न्यवेदयत्

ଏଭଳି ଆଦେଶ ପାଇ ପ୍ରତାପୀ ମହାବୀର ସେନାଧ୍ୟକ୍ଷ ଶୀଘ୍ର ଚତୁରଙ୍ଗ ସେନାକୁ ସଜ୍ଜ କରି ରାଜାଙ୍କୁ ଜଣାଇଲେ।

Verse 19

सैन्यं सज्जं समाकर्ण्य कार्त्तवीर्यो नृपो मुदा / सूतोपनीतं स्वरथमारुरोह विशांपते

ସେନା ସଜ୍ଜ ହୋଇଛି ବୋଲି ଶୁଣି ରାଜା କାର୍ତ୍ତବୀର୍ୟ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ; ସୂତ ଆଣିଥିବା ନିଜ ରଥରେ ଚଢ଼ି ପ୍ରଜାପତି ସଦୃଶ ଅଗ୍ରସର ହେଲେ।

Verse 20

तस्य राज्ञः समन्तात्तु सामन्ता मण्डलेश्वराः / अनेकाक्षौहिणीयुक्ताः परिवार्योपतस्थिरे

ସେହି ରାଜାଙ୍କ ଚାରିପାଖରେ ସାମନ୍ତ ଓ ମଣ୍ଡଳେଶ୍ୱରମାନେ ଅନେକ ଅକ୍ଷୌହିଣୀ ସେନା ସହିତ ଘେରି ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ।

Verse 21

नागास्तु कोटिशस्तत्र हयस्यन्दनपत्तयः / असंख्याता महाराज सैन्ये सागरसन्निभे

ହେ ମହାରାଜ! ସାଗର ସଦୃଶ ସେହି ସେନାରେ ହାତୀ କୋଟିକୋଟି ଥିଲେ; ଘୋଡ଼ା, ରଥ ଓ ପଦାତି ଅସଂଖ୍ୟ ଥିଲେ।

Verse 22

दृश्यन्ते तत्र भूपाला नानावंशसमुद्भवाः / महावीरा महाकाया नानायुद्धविशारदाः

ସେଠାରେ ନାନା ବଂଶରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଭୂପାଳମାନେ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ—ମହାବୀର, ମହାକାୟ ଓ ନାନା ପ୍ରକାର ଯୁଦ୍ଧରେ ପାରଦର୍ଶୀ।

Verse 23

नानाशस्त्रास्त्रकुशला नानावाहगता नृपाः / नानालङ्कारसंयुक्ता मत्ता दानविभूषिताः

ସେହି ନୃପମାନେ ନାନା ଶସ୍ତ୍ର-ଅସ୍ତ୍ରରେ କୁଶଳ, ନାନା ବାହନରେ ଆରୂଢ଼; ନାନା ଅଳଙ୍କାରରେ ସଂଯୁକ୍ତ, ଉତ୍ସାହମତ୍ତ ଓ ଦାନଗୁଣରେ ବିଭୂଷିତ ଥିଲେ।

Verse 24

महामात्रकृतेद्देशा भान्ति नागा ह्यनेकशः / नानाज्ञातिसमुत्पन्ना हयाः पवनरंहसः

ମହାମାତ୍ରମାନେ ସୁଶୋଭିତ କରିଥିବା ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ଦୀପ୍ତିମାନ ଥିଲା; ଅନେକ ଗଜ ଚମକୁଥିଲେ। ନାନା କୁଳଜାତ, ପବନବେଗୀ ଅଶ୍ୱମାନେ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।

Verse 25

प्लवन्तो भान्ति भूपाल सादिभिः कृतशिक्षणाः / स्यन्दनानि सुदीर्घाणि जवनाश्वयुतानि च

ହେ ଭୂପାଳ! ସାରଥି ଆଦିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶିକ୍ଷିତ ଅଶ୍ୱମାନେ ଲାଫି ଲାଫି ଶୋଭୁଥିଲେ। ଜବନ ଅଶ୍ୱଯୁକ୍ତ ଅତିଦୀର୍ଘ ରଥମାନେ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।

Verse 26

चक्रनिर्घोषयुक्तानि प्रावृण्मेघोपमानि च / पदातयस्तु राजन्ते खड्गचर्मधरा नृप

ଚକ୍ରର ଘୋଷ ସହିତ ସେ ରଥମାନେ ବର୍ଷାକାଳୀନ ମେଘ ପରି ଲାଗୁଥିଲେ। ହେ ନୃପ! ଖଡ୍ଗ ଓ ଢାଳ ଧାରଣ କରିଥିବା ପଦାତିମାନେ ମଧ୍ୟ ରାଜୁଥିଲେ।

Verse 27

अहंपूर्वमहंपूर्वमित्यहंपूर्वकान्विताः / यदा प्रचलितं सैन्यं कार्त्तवीर्यार्जुनस्य वै

‘ମୁଁ ଆଗେ, ମୁଁ ଆଗେ’—ଏହି ‘ଅହଂପୂର୍ବ’ ଭାବରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ, ଯେତେବେଳେ କାର୍ତ୍ତବୀର୍ୟାର୍ଜୁନଙ୍କ ସେନା ପ୍ରକୃତରେ ଚଳିଲା।

Verse 28

तदा प्राच्छादितं व्योम रजसा च दिशो दश / नानावादित्रनिर्घोषैर्हयानां ह्रेषितैस्तथा

ସେତେବେଳେ ଧୂଳିରେ ଆକାଶ ଓ ଦଶଦିଗ ଆବୃତ ହୋଇଗଲା; ନାନା ବାଦ୍ୟର ଘୋଷ ଓ ଅଶ୍ୱମାନଙ୍କ ହ୍ରେଷାଧ୍ୱନି ମଧ୍ୟ ଗୁଞ୍ଜିଲା।

Verse 29

गजानां बृंहितै राजन्व्याप्तं गगनमण्डलम् / मार्गे ददर्श राजेन्द्रो विपरीतानि भूपते

ହେ ରାଜନ, ଗଜମାନଙ୍କ ଗର୍ଜନରେ ଗଗନମଣ୍ଡଳ ବ୍ୟାପ୍ତ ହେଲା; ପଥରେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ହେ ଭୂପତେ, ବିପରୀତ ଅପଶକୁନ ଦେଖିଲେ।

Verse 30

शकुनानि रणे तस्य मृत्युदौत्यकराणि च / मुक्तकेशां छिन्ननासां रुदतीं च दिगंबराम्

ତାହାର ରଣରେ ମୃତ୍ୟୁଦୂତ ସଦୃଶ ଅପଶକୁନ ଦେଖାଦେଲା; ଖୋଲା କେଶ, ଛିନ୍ନ ନାସା, କାନ୍ଦୁଥିବା ଦିଗମ୍ବରା ନାରୀକୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲେ।

Verse 31

कृष्णवस्त्रपरीधानां वनितां स ददर्श ह / कुचैलं पतितं भग्नं नग्नं काषायवाससम्

ସେ କଳା ବସ୍ତ୍ର ପରିଧାନ କରିଥିବା ନାରୀକୁ ଦେଖିଲା; ଏବଂ ମଲିନ ବସ୍ତ୍ର, ପତିତ, ଭଗ୍ନ, ନଗ୍ନ ଓ କାଷାୟବସ୍ତ୍ରଧାରୀକୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲା।

Verse 32

अङ्गहीनं ददर्शासौ नरं दुःशितमानसम् / गोधां च शशकं शल्यं रिक्तकुम्भं सरीमृपम्

ସେ ଅଙ୍ଗହୀନ, ଦୁଷିତମନସ୍କ ଜଣେ ନରକୁ ଦେଖିଲା; ଏବଂ ଗୋଧା, ଶଶକ, ଶଲ୍ୟ (କଣ୍ଟା/ବାଣ), ରିକ୍ତ କୁମ୍ଭ ଓ ଜଳଚର ମୃଗକୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲା।

Verse 33

कार्पासं कच्छपं तैलं लवणं चास्थिखण्डकम् / स्वदक्षिणे शृगालं च कुर्वन्तं भैर्वं रवम्

ସେ କାର୍ପାସ, କଚ୍ଛପ, ତେଲ, ଲବଣ ଓ ଅସ୍ଥିଖଣ୍ଡ ଦେଖିଲା; ଏବଂ ନିଜ ଦକ୍ଷିଣେ ଭୈରବ ସଦୃଶ ଭୟଙ୍କର ରବ କରୁଥିବା ଶୃଗାଳକୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲା।

Verse 34

रोगिणं पुंल्कसं चैव वृषं च श्येनभल्लुकौ / दृष्ट्वापि प्रययौ योद्धुं कालपाशावृतो हझात्

ରୋଗୀ, ପୁଂଲ୍କସ, ବୃଷଭ ଏବଂ ଶ୍ୟେନ ଓ ଭଲ୍ଲୁକକୁ ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଗଲା; କାଳପାଶରେ ଆବୃତ ହୋଇ ବିବଶ ହେଲା।

Verse 35

नर्मदोत्तरतीरस्थो ह्यकृतव्रणसंयुतः / वटच्छायासमासीनो रामो ऽपश्यदुपागतम्

ନର୍ମଦାର ଉତ୍ତର ତଟରେ, ଅଘାତହୀନ ଦେହରେ, ବଟବୃକ୍ଷ ଛାୟାରେ ବସିଥିବା ରାମ ଆସୁଥିବାକୁ ଦେଖିଲେ।

Verse 36

कार्त्तवीर्यं नृपवरं शतकोटिनृपान्वितम् / सहस्राक्षौहिणीयुक्तं दृष्ट्वा बभूव ह

ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନୃପ କାର୍ତ୍ତବୀର୍ୟଙ୍କୁ—ଅସଂଖ୍ୟ ରାଜାମାନେ ସହିତ ଏବଂ ସହସ୍ର ଅକ୍ଷୌହିଣୀ ସେନାଯୁକ୍ତ—ଦେଖି ସେ ଆଶ୍ଚର୍ୟ ହେଲା।

Verse 37

अद्य मे सिद्धिमायातं कार्यं चिरसमीहितम् / यद्दृष्टिगोचरो जातः कार्तवीर्यो नृपाधमः

ଆଜି ମୋର ଦୀର୍ଘଦିନର ଆକାଙ୍କ୍ଷିତ କାର୍ଯ୍ୟ ସିଦ୍ଧ ହେଲା; କାରଣ ସେ ନୃପାଧମ କାର୍ତ୍ତବୀର୍ୟ ମୋ ଦୃଷ୍ଟିଗୋଚର ହେଲା।

Verse 38

इत्येवमुक्त्वा चोत्थाय धृत्वा परशुमायुधम् / व्यञ्जृभतारिनाशायसिंहः क्रुद्धो यथा तथा

ଏପରି କହି ସେ ଉଠି, ପରଶୁକୁ ଆୟୁଧ ଭାବେ ଧାରଣ କଲା; ଶତ୍ରୁନାଶ ପାଇଁ କ୍ରୋଧିତ ସିଂହ ପରି ଗର୍ଜିଲା।

Verse 39

दृष्ट्वा समुद्यतं रामं सैनिकानां वधाय च / चकंपिरे भृशं सर्वे मृत्योरिव शरीरिणः

ସେନାଙ୍କ ବଧ ପାଇଁ ଉଦ୍ୟତ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ଦେହଧାରୀ ମୃତ୍ୟୁ ସମ୍ମୁଖରେ ଥିବା ପରି ଭୟରେ ଭୟଙ୍କର କମ୍ପିଲେ।

Verse 40

स यत्र यत्रानिलरंहसं भृगुश्चिक्षेप रोषेण युतः परश्वधम् / ततस्ततश्छिन्नभुजोरुकङ्घरा नागा हयाः शूरनरा निपेतुः

କ୍ରୋଧଯୁକ୍ତ ଭୃଗୁବଂଶୀ ଯେଉଁଠି ଯେଉଁଠି ପବନବେଗରେ ପରଶୁ ଛାଡ଼ିଲେ, ସେଉଁଠି ସେଉଁଠି ଛିନ୍ନ ଭୁଜା-ଊରୁ-କନ୍ଧ ଥିବା ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ଶୂର ନର ଲୁଟିପଡ଼ିଲେ।

Verse 41

यथा गजेन्द्रो मदयुक्समन्ततो नालं वनं भर्द्दयति प्रधावन् / तथैव रामो ऽपि मनोनिलौजा विमर्द्दयामास नृपस्य सेनाम्

ଯେପରି ମଦୋନ୍ମତ୍ତ ଗଜେନ୍ଦ୍ର ଧାଉଥିବାବେଳେ ଚାରିଦିଗରେ ନାଳବନକୁ ଦଳିଦେଉଛି, ସେପରି ମନୋବେଗ-ସମ ରାମ ରାଜାଙ୍କ ସେନାକୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଲେ।

Verse 42

दृष्ट्वा तमित्थं प्रहरन्तमोजसा रामं रणे शस्त्रभृतां वरिष्ठम् / उद्यम्य चापं महदास्थितो रथं सृज्यं च कृत्वा किलमन्स्यराजः

ରଣରେ ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାମ ଏପରି ଓଜସା ପ୍ରହାର କରୁଥିବାକୁ ଦେଖି, ମାନସ୍ୟରାଜ ମହାଧନୁ ଉଠାଇ ରଥରେ ଚଢ଼ି ବାଣ ଛାଡ଼ିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହେଲେ।

Verse 43

आकृष्य वाणाननलोग्रतेजसः समाकिरन्भार्गवमाससाद / दृष्ट्वा तमायान्तमथो महात्मा रामो गृहीत्वा धनुषं महोग्रम्

ଅଗ୍ନିସମ ଉଗ୍ରତେଜ ଥିବା ବାଣ ଆକର୍ଷି ସେ ଭାର୍ଗବଙ୍କ ଉପରେ ବାଣବୃଷ୍ଟି କରି ନିକଟକୁ ଆସିଲା; ତାକୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି ମହାତ୍ମା ରାମ ମହୋଗ୍ର ଧନୁ ଧରିଲେ।

Verse 44

वायव्यमस्त्रं विदधे रुषाप्लुतो निवारयन्मङ्गलबाणवर्षम् / स चापि राजातिबलो मनस्वी ससर्ज रामाय तु पर्वतास्त्रम्

କ୍ରୋଧାବେଶରେ ସେ ବାୟବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ପ୍ରୟୋଗ କରି ମଙ୍ଗଳବାଣବର୍ଷାକୁ ନିବାରିଲା। ପରେ ଅତିବଳୀ, ମନସ୍ବୀ ରାଜା ରାମଙ୍କୁ ପର୍ବତାସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ିଲା।

Verse 45

तस्तंभ तेनातिबलं तदस्त्रं वायव्यमिष्वस्त्रविधानदक्षः / रामो ऽपि तत्रातिबलं विदित्वा तं मत्स्यराजं विविधास्त्रपूगैः

ବାୟବ୍ୟ ଓ ଇଷ୍ୱାସ୍ତ୍ରବିଧାନରେ ଦକ୍ଷ ରାମ ସେହି ଅତିବଳୀ ଅସ୍ତ୍ରକୁ ସ୍ତମ୍ଭିତ କଲେ। ପରେ ତାହାର ପ୍ରଚଣ୍ଡ ବଳ ଜାଣି ରାମ ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ରପୁଞ୍ଜରେ ମତ୍ସ୍ୟରାଜଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।

Verse 46

किरन्तमाजौ प्रसभं सुमोच नारायणास्त्रं विधिमन्त्रयुक्तम् / नारायणास्त्रे भृगुणा प्रयुक्ते रामेण राजन्नृपतेर्वधाय

ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରସବ ଭାବେ ବାଣ ବର୍ଷା କରୁଥିବା ଶତ୍ରୁ ଉପରେ ରାମ ବିଧି-ମନ୍ତ୍ରଯୁକ୍ତ ନାରାୟଣାସ୍ତ୍ର ମୁକ୍ତ କଲେ। ହେ ରାଜନ, ଭୃଗୁଦ୍ୱାରା ପ୍ରଦତ୍ତ ସେହି ନାରାୟଣାସ୍ତ୍ରରେ ରାମ ନୃପତିବଧାର୍ଥେ ପ୍ରହାର କଲେ।

Verse 47

दिशस्तु सर्वाः सुभृशं हि तेजसा प्रजज्वलुर्मत्स्यपतिश्चकंपे / रामस्तु तस्याथ विलक्ष्य कम्पं बाणैश्चतुर्भिर्निजघान वाहान्

ସେହି ତେଜରେ ସମସ୍ତ ଦିଗ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜ୍ୱଳିଉଠିଲା ଏବଂ ମତ୍ସ୍ୟପତି କମ୍ପିତ ହେଲା। ତାହାର କମ୍ପ ଦେଖି ରାମ ଚାରି ବାଣରେ ତାଙ୍କର ବାହନମାନଙ୍କୁ ନିହତ କଲେ।

Verse 48

शरेण चैकेन ध्वजं महात्मा चिच्छेद चापं च शरद्वयेन / बाणेन चैकेन प्रसह्य सारथिं निपात्य भूमौ रथमार्द्दयत्त्रिभिः

ମହାତ୍ମା ଏକ ବାଣରେ ଧ୍ୱଜକୁ କାଟିଦେଲେ ଏବଂ ଦୁଇ ବାଣରେ ଧନୁଷକୁ ମଧ୍ୟ ଛିନ୍ନ କଲେ। ପରେ ଏକ ବାଣରେ ବଳପୂର୍ବକ ସାରଥିକୁ ଭୂମିରେ ପତିତ କରି, ତିନି ବାଣରେ ରଥକୁ ଚୂର୍ଣ୍ଣ କଲେ।

Verse 49

त्यक्त्वा रथं भूमिगतं च मङ्गलं परश्वधेनाशु जघान मूर्द्धनि / स भिन्नशीर्षो रुधिरं वमन्मुहुर्मर्च्छामवाप्याथ ममार च क्षणात्

ରଥ ତ୍ୟାଗ କରି ଭୂମିରେ ଛିଡା ହୋଇ ସେ ପର୍ଶୁ ଦ୍ୱାରା ମଙ୍ଗଳଙ୍କ ମସ୍ତକରେ ଶୀଘ୍ର ପ୍ରହାର କଲେ। ମସ୍ତକ ବିଦୀର୍ଣ୍ଣ ହେବାରୁ ବାରମ୍ବାର ରକ୍ତ ବମନ କରି ସେ ମୂର୍ଚ୍ଛିତ ହେଲେ ଏବଂ କ୍ଷଣକ ମଧ୍ୟରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ।

Verse 50

तत्सैन्यमस्त्रेण च संप्रदग्धं विनाशमायादथ भस्मसात्क्षणात् / तस्मिन्निपतिते राज्ञि चन्द्रवंशसमुद्भवे

ତାଙ୍କର ସୈନ୍ୟବାହିନୀ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଦଗ୍ଧ ହୋଇ କ୍ଷଣକ ମଧ୍ୟରେ ଭସ୍ମୀଭୂତ ହୋଇ ବିନାଶ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ। ଚନ୍ଦ୍ରବଂଶରେ ଜାତ ସେହି ରାଜା ପତିତ ହେବାରୁ...

Verse 51

मङ्गले नृपतिश्रेष्ठे रामो हर्षमुपागतः

ନୃପଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଙ୍ଗଳ ପତିତ ହେବାରୁ, ରାମ (ପର୍ଶୁରାମ) ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।