Adhyaya 15

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीय उपोद्धातपादे श्राद्धकल्पे ऽशौचविधिर्नाम चतुर्दशो ऽध्योयः // १४// ऋषय ऊचुः अहो धन्यस्त्वया सूत श्राद्धकल्पः प्रकीर्तितः / श्रुता नः श्राद्धकल्पास्तु ऋषिभिर्ये प्रकीर्त्तिताः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ମହାପୁରାଣରେ, ବାୟୁପ୍ରୋକ୍ତ ମଧ୍ୟଭାଗର ତୃତୀୟ ଉପୋଦ୍ଧାତପାଦରେ, ଶ୍ରାଦ୍ଧକଳ୍ପାନ୍ତର୍ଗତ ‘ଅଶୌଚବିଧି’ ନାମକ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ଅଧ୍ୟାୟ। ଋଷିମାନେ କହିଲେ—ହେ ସୂତ! ତୁମେ ଧନ୍ୟ; ତୁମେ ଶ୍ରାଦ୍ଧକଳ୍ପ କୀର୍ତ୍ତନ କଲ; ଋଷିମାନେ ପ୍ରକୀର୍ତ୍ତିତ କରିଥିବା ଶ୍ରାଦ୍ଧକଳ୍ପମାନେ ଆମେ ଶୁଣିଛୁ।

Verse 2

अतीव विस्तरो ह्यस्य विशेषेण तु कीर्त्तितः / देवाशेषं महाप्राज्ञ ऋषेस्तस्य मतं यथा

ଏହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତାରରେ, ବିଶେଷଭାବେ କୀର୍ତ୍ତିତ ହୋଇଛି; ହେ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ! ଦେବସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଶେଷ ସହିତ, ସେଇ ଋଷିଙ୍କ ମତ ଯଥା ଅଛି ତଥା କହ।

Verse 3

सूत उवाच कीर्त्तयिष्यामि वो विप्रा ऋषेस्तस्य मतं तु यत् / श्राद्धं प्रति महाभागस्तन्मे श्रुणुत विस्तरात्

ସୂତ କହିଲେ—ହେ ବିପ୍ରମାନେ! ସେଇ ଋଷିଙ୍କ ଯେ ମତ, ମୁଁ ତାହା କୀର୍ତ୍ତନ କରିବି; ଶ୍ରାଦ୍ଧ ବିଷୟରେ, ହେ ମହାଭାଗମାନେ, ମୋ ପାଖରୁ ବିସ୍ତାରରେ ଶୁଣ।

Verse 4

उक्तं श्राद्धंमया पूर्वं विधिश्च श्राद्धकर्मणि / परिशिष्टं प्रवक्ष्यामि ब्रह्मणानां परिक्षणम्

ମୁଁ ପୂର୍ବେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଓ ଶ୍ରାଦ୍ଧକର୍ମର ବିଧି କହିଛି। ଏବେ ଶେଷରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ପରୀକ୍ଷା କହିବି।

Verse 5

न मीमांस्याः सदा विप्राः पवित्रंह्येतदुत्तमम् / दैवे पित्र्ये च नियतं श्रूयते वै परीक्षणम्

ହେ ବିପ୍ରମାନେ, ସଦା ମୀମାଂସା-ତର୍କ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ; ଏହା ଉତ୍ତମ ପବିତ୍ର ବିଧି। ଦେବକାର୍ଯ୍ୟ ଓ ପିତୃକାର୍ଯ୍ୟରେ ନିୟତ ପରୀକ୍ଷା ଶ୍ରୁତ।

Verse 6

यस्मिन्दोषाः प्रदृश्येरम्स हि कार्येषु वर्जितः / जानीयाद्वापि संवासाद्वर्जयेत्तं प्रयत्नतः

ଯାହାରେ ଦୋଷ ଦେଖାଯାଏ, ସେ କାର୍ଯ୍ୟରେ ବର୍ଜ୍ୟ। ସହବାସରୁ ମଧ୍ୟ ଚିହ୍ନି ତାକୁ ଯତ୍ନରେ ପରିହାର କରିବା ଉଚିତ।

Verse 7

अविज्ञातं द्विजं श्राद्धे न परीक्षेत पण्डितः / सिद्धा हि विप्ररूपेण चरन्ति पृथिवीमिमाम्

ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ଅପରିଚିତ ଦ୍ୱିଜଙ୍କୁ ପଣ୍ଡିତ ପରୀକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; କାରଣ ସିଦ୍ଧମାନେ ବିପ୍ରରୂପେ ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଚରନ୍ତି।

Verse 8

तस्मादतिथिमायान्तमभिगच्छेत्कृताञ्जलिः / पूजयेच्चार्घ्यपाद्याभ्यां तथाभ्यञ्जनभोजनैः

ଏହେତୁ ଆସୁଥିବା ଅତିଥିଙ୍କୁ କୃତାଞ୍ଜଳି ହୋଇ ନିକଟକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ଅର୍ଘ୍ୟ-ପାଦ୍ୟ ଦେଇ, ଅଭ୍ୟଞ୍ଜନ ଓ ଭୋଜନରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

Verse 9

उर्वी सागरपर्यन्तां देवा योगेश्वरः सदा / नानारूपैश्चरन्त्येते प्रजा धर्मेण योजयन्

ସମୁଦ୍ରପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ ପୃଥିବୀରେ ଯୋଗେଶ୍ୱର ଦେବମାନେ ସଦା ନାନାରୂପେ ବିଚରି ପ୍ରଜାକୁ ଧର୍ମପଥେ ଯୋଜନ୍ତି।

Verse 10

तस्माद्दद्यात्सदा दान्तः समभ्यार्च्यातिथिं नरः / व्यञ्जनानि तु वक्ष्यामि फलं तेषां तथैव च

ଏହିହେତୁ ଦାନ୍ତ ନର ସଦା ଦାନ ଦେଉ ଏବଂ ଅତିଥିଙ୍କୁ ସମ୍ୟକ୍ ଆର୍ଚ୍ଚନା କରୁ। ଏବେ ମୁଁ ବ୍ୟଞ୍ଜନ ଓ ସେମାନଙ୍କ ଫଳ କହିବି।

Verse 11

अग्निष्टोमं पयसा प्राप्नुयाद्वै फलं तथोक्थस्य च पायसेन / सषोडशी सत्रफलं घृतेन मध्वातिरात्रस्य फलं तथैव

ଦୁଧ ଦ୍ୱାରା ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ, ପାୟସ ଦ୍ୱାରା ଉକ୍ଥ୍ୟର ଫଳ; ଘୃତ ଦ୍ୱାରା ଷୋଡଶୀ ଓ ସତ୍ରର ଫଳ, ମଧୁ ଦ୍ୱାରା ଅତିରାତ୍ରର ଫଳ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ମିଳେ।

Verse 12

तथाप्नुयाच्छ्रद्दधा नो नरो वै सर्वैः कामैर्भोजयेद्यस्तु विप्रान् / सर्वार्थदं सर्वविप्रातिथेयं फलं च भुङ्क्ते सर्वमेधस्य नित्यम्

ଶ୍ରଦ୍ଧାବାନ ନର ଯଦି ବିପ୍ରମାନଙ୍କୁ ସମସ୍ତ କାମ୍ୟ ବସ୍ତୁ ସହ ଭୋଜନ କରାଏ, ସେ ସେହିପରି ଫଳ ପାଏ; ସର୍ବାର୍ଥଦାୟକ, ସମସ୍ତ ବିପ୍ର-ଅତିଥିସେବାର ଫଳ ଏବଂ ନିତ୍ୟ ସର୍ବମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଭୋଗ କରେ।

Verse 13

यस्तु श्राद्धे ऽतिथिं प्राप्तं दैवे चाप्यवमन्यते / तं वै देवा निरस्यन्ति हतो यद्वत्परावसुः

ଯେ ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ପ୍ରାପ୍ତ ଅତିଥିଙ୍କୁ ଏବଂ ଦୈବକାର୍ଯ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଅବମାନ କରେ, ତାକୁ ଦେବମାନେ ନିରସନ୍ତି; ସେ ପରାବସୁ ପରି ନଷ୍ଟ ହୁଏ।

Verse 14

देवाश्च पितरश्चैव तेमेवान्तर्हिता द्विजम् / आविश्य विप्रं मोक्ष्यन्ति लोकानुग्रहकारणात्

ହେ ଦ୍ୱିଜ! ଦେବମାନେ ଓ ପିତୃମାନେ ଅନ୍ତର୍ହିତ ହୋଇ ସେହି ବିପ୍ରରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ଲୋକାନୁଗ୍ରହ ହେତୁ ତାଙ୍କୁ ମୋକ୍ଷ ଦିଅନ୍ତି।

Verse 15

अपूजितो दहत्येष दिशेत्कामांश्च पूजितः / सर्वस्वेनापि तस्माद्धि पूजयेदतिथिं सदा

ଅତିଥି ଅପୂଜିତ ହେଲେ ଦହନ କରେ, ପୂଜିତ ହେଲେ କାମ୍ୟ ଫଳ ଦିଏ; ତେଣୁ ସର୍ବସ୍ୱ ଦେଇ ମଧ୍ୟ ସଦା ଅତିଥିକୁ ପୂଜା କର।

Verse 16

वानप्रस्थो गृहस्थश्च सतामभ्यागतो यथा / वालखिल्यो यतिश्चैव विज्ञेयो ह्यतिथिः सदा

ସତ୍ପୁରୁଷଙ୍କ ଘରକୁ ଯେପରି ବାନପ୍ରସ୍ଥ କିମ୍ବା ଗୃହସ୍ଥ ଆସନ୍ତି, ଏବଂ ବାଲଖିଲ୍ୟ ଓ ଯତି ମଧ୍ୟ—ଏମାନେ ସଦା ଅତିଥି ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ।

Verse 17

अभ्यागतः पाकचारदतिथिः स्यादपावकः / अतिथेरतिथिः प्रोक्तः सो ऽतिथिर्योग उच्यते

ଯେ ଅତିଥି ଭୋଜନକାଳେ ଆସନ୍ତି, ସେ ‘ଅପାବକ’ ଅତିଥି; ଏବଂ ଅତିଥିର ଅତିଥି ଯେ, ସେ ‘ଯୋଗ’ ନାମକ ଅତିଥି ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

Verse 18

नाव्रती न च संकीर्णो नाविद्यो नाविशेषवित् / न च संतानसंबद्धो न देवी नागसे ऽतिथिः

ଅତିଥି ନ ବ୍ରତହୀନ, ନ ସଂକୀର୍ଣ୍ଣ ଆଚରଣବାନ; ନ ଅବିଦ୍ୟ, ନ ବିଶେଷଭେଦ ଅଜ୍ଞ; ନ ସନ୍ତାନ-ସମ୍ବନ୍ଧୀ, ନ ଦେବୀ, ନ ଅପରାଧୀ—ଏପରି ଲୋକ ଅତିଥି ନୁହେଁ।

Verse 19

पिपासिताय श्रान्ताय भ्रान्तायातिबुभुक्षते / तस्मै सत्कृत्य दातव्यं यज्ञम्य फलमिच्छता

ତୃଷ୍ଣାର୍ତ୍ତ, ଶ୍ରାନ୍ତ, ଭ୍ରାନ୍ତ ଓ ଅତିଭୁକ୍ଷିତ ଲୋକଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞଫଳ ଇଚ୍ଛୁକ ଜନ ଆଦରସହ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ।

Verse 20

न वक्तव्यं सदा विप्र क्षुधिते नास्ति किञ्चन / तस्मै सत्कृत्य दातव्यं सदापचितिरेव सः

ହେ ବିପ୍ର! ଭୁକ୍ଷିତଙ୍କୁ ‘କିଛି ନାହିଁ’ ବୋଲି ସଦା କହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ତାଙ୍କୁ ଆଦରସହ ଦେବା ହିଁ ନିତ୍ୟ ସତ୍କାର।

Verse 21

अक्लिष्ट मव्रणं युक्तं कृशवृत्तिमयाचकम् / एकान्तशीलं धीमन्तं सदा श्राद्धेषु भोजयेत्

ଯେ ଅକ୍ଲିଷ୍ଟ, ଅବ୍ରଣ, ଯୁକ୍ତ, କୃଶବୃତ୍ତି, ଅୟାଚକ, ଏକାନ୍ତଶୀଳ ଓ ଧୀମାନ—ତାଙ୍କୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ସଦା ଭୋଜନ କରାଇବା ଉଚିତ।

Verse 22

नो ददामि तमित्येवं ब्रूयाद्यो वै दुरात्मवान् / अपि जातिशतं गत्वा न स मुच्येत किल्बिषात्

ଯେ ଦୁରାତ୍ମା ‘ମୁଁ ଦେଉନି’ ବୋଲି କହେ, ସେ ଶତ ଜନ୍ମ ଗଲେ ମଧ୍ୟ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 23

समोदं भोजयेद्विप्रानेकपङ्क्त्यां तु यो नरः / नियुक्तो ह्यनि युक्तो वा पङ्क्त्या हरति किल्बिषम्

ଯେ ନର ଅନେକ ପଙ୍କ୍ତିରେ ବିପ୍ରମାନଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦରେ ଭୋଜନ କରାଏ, ସେ ନିୟୁକ୍ତ ହେଉ କି ଅନିୟୁକ୍ତ—ପଙ୍କ୍ତିଭୋଜନ ଦ୍ୱାରା ପାପ ହରେ।

Verse 24

पाप्मानं गृह्यते क्षिप्रमिष्टापूर्त्तं च नश्यति / यतिस्तु सर्वविप्राणां सर्वेषामग्रतो भवेत्

ପାପ ଶୀଘ୍ର ଧରିନେଇଥାଏ ଏବଂ ଇଷ୍ଟ‑ପୂର୍ତ୍ତର ଫଳ ମଧ୍ୟ ନଶିଯାଏ; କିନ୍ତୁ ଯତି (ସନ୍ନ୍ୟାସୀ) ସମସ୍ତ ବିପ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠାରୁ ଅଗ୍ରେ ଥାଏ।

Verse 25

पञ्च वेदान्सेतिहासान्यः पठेद्द्विजसत्तमः / योगादनन्तरं सो ऽथ नियोक्तव्यो विजानता

ଯେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜ ଇତିହାସସହିତ ପାଞ୍ଚ ବେଦ ପଢ଼େ, ଯୋଗ ପରେ ଜ୍ଞାନୀ ଲୋକ ତାକୁ କର୍ତ୍ତବ୍ୟରେ ନିଯୁକ୍ତ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 26

त्रिवेदो ऽनन्तरं तस्य द्विवेदस्तदनन्तरम् / एकवेदस्ततः पश्चादुपाध्यायस्ततः परम्

ତାହା ପରେ ତ୍ରିବେଦୀ, ତାହା ପରେ ଦ୍ୱିବେଦୀ; ପଛରେ ଏକବେଦୀ; ତା’ପରେ ଉପାଧ୍ୟାୟ—ଏହି କ୍ରମ।

Verse 27

पावना ये ऽत्र संख्यातास्तान्प्रवक्ष्ये निबोधत / य एते पूर्वनिर्द्दिष्टाः सर्वे ते ह्यनुपूर्वशः

ଏଠାରେ ଯେମାନେ ପାବନ ବୋଲି ଗଣାଯାଇଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ମୁଁ କହୁଛି—ଶୁଣି ବୁଝ; ପୂର୍ବେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମସ୍ତେ ହିଁ କ୍ରମାନୁସାରେ।

Verse 28

षडङ्गविद्ध्यानयोगौ सर्वतत्रस्तथैव च / यायावरश्च पञ्चैते विज्ञेयाः पङ्क्तिपावनाः

ଷଡଅଙ୍ଗବିଦ୍, ଧ୍ୟାନ‑ଯୋଗୀ, ସର୍ବତନ୍ତ୍ରଜ୍ଞ, ଏବଂ ଯାୟାବର—ଏହି ପାଞ୍ଚଜଣ ପଙ୍କ୍ତି‑ପାବନ ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ।

Verse 29

श्राद्धकल्पे भवेद्यस्तु सन्निपत्य तु पावनः / चतुर्दशानां विद्यानामेकस्यामपि पारगाः

ଶ୍ରାଦ୍ଧକଳ୍ପରେ ଯେ ଏକତ୍ର ହୋଇ ପାବନ ହୁଏ, ସେ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ବିଦ୍ୟାମଧ୍ୟରୁ ଅତି କମେ ଗୋଟିଏରେ ମଧ୍ୟ ପାରଙ୍ଗତ ହେଉ।

Verse 30

यथावद्वर्त्तमानाश्च सर्वे ते पङ्क्तिपावनाः / असंदेहस्तु सौपर्णाः पञ्चाग्नेयाश्च सामगाः

ଯେମାନେ ଯଥାବିଧି ଆଚରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ପଙ୍କ୍ତିପାବନ; ସେମାନେ ସନ୍ଦେହରହିତ, ସୌପର୍ଣ, ପଞ୍ଚାଗ୍ନି-ନିଷ୍ଠ ଏବଂ ସାମଗାନକାରୀ।

Verse 31

यश्चरेद्विधिवद्विप्र समा द्वादश संततः / त्रिनाचिकेतस्त्रै विद्यो यश्च धर्मान्द्विजः पठेत्

ହେ ବିପ୍ର! ଯେ ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ଧାରାବାହିକ ଭାବେ ଯଥାବିଧି ଆଚରଣ କରେ, ସେ ତ୍ରିନାଚିକେତ ଓ ତ୍ରୈବିଦ୍ୟ; ଏବଂ ଯେ ଦ୍ୱିଜ ଧର୍ମଗୁଡ଼ିକୁ ପଢ଼େ।

Verse 32

बार्हस्पत्ये महाशास्त्रे यश्च पारङ्गतो द्विजः / सर्वे ते पावना विप्राः पङ्क्तीनां समुदात्दृताः

ବାର୍ହସ୍ପତ୍ୟ ମହାଶାସ୍ତ୍ରରେ ଯେ ଦ୍ୱିଜ ପାରଙ୍ଗତ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ପାବନ ବିପ୍ର; ପଙ୍କ୍ତିମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଆଦରସହ ଗ୍ରହଣୀୟ।

Verse 33

आमन्त्रितस्तु यः श्राद्धे योषितं सेवते द्विजः / पितरस्तस्य तन्मासं तस्मिन्रितसि शेरते

ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ଆମନ୍ତ୍ରିତ ହୋଇ ଯେ ଦ୍ୱିଜ ଯୋଷିତ୍-ସେବା (ସ୍ତ୍ରୀସଙ୍ଗ) କରେ, ତାହାର ପିତୃଗଣ ସେହି ଋତୁରେ ସେହି ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶୟନ କରନ୍ତି।

Verse 34

ध्याननिष्ठाय दातव्यं सानुक्रोशाय धीमते / यतिं वा वालखिल्यं वा भोजयेच्छ्राद्दकर्मणि

ଧ୍ୟାନରେ ନିଷ୍ଠ, କରୁଣାଶୀଳ ଓ ଧୀମାନଙ୍କୁ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ; ଶ୍ରାଦ୍ଧକର୍ମରେ ଯତି କିମ୍ବା ବାଲଖିଲ୍ୟ ମୁନିଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଇବା ଉଚିତ।

Verse 35

वानप्रस्थाय कुर्वाणः पूजामात्रेण तुष्यते / गृहस्थं भोजयेद्यस्तु विश्वेदेवास्तु पूजिताः

ବାନପ୍ରସ୍ଥଙ୍କୁ କେବଳ ପୂଜା କଲେ ସେ ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଯେ ଗୃହସ୍ଥଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଏ, ତାହାଦ୍ୱାରା ବିଶ୍ୱେଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 36

वानप्रस्थेन ऋषयो वालखिल्यैः पुरन्दरः / यतीनां तु कृता पूजा साक्षाद्ब्रह्मा तुं पूजितः

ବାନପ୍ରସ୍ଥଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଋଷିମାନେ ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି; ବାଲଖିଲ୍ୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୁରନ୍ଦର (ଇନ୍ଦ୍ର) ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି; ଯତିମାନଙ୍କ ପୂଜା କଲେ ସାକ୍ଷାତ୍ ବ୍ରହ୍ମା ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 37

आश्रमो ऽपावनो यस्तु पञ्चमस्संकरात्मकः / चत्वारस्त्वाश्रमाः पूच्याः श्राद्धे देवे तथैव च

ସଂକରସ୍ୱରୂପ ପଞ୍ଚମ ଆଶ୍ରମ ଅପାବନ; ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଓ ଦେବପୂଜାରେ କେବଳ ଚାରି ଆଶ୍ରମ ହିଁ ପୂଜ୍ୟ।

Verse 38

चतुराश्रमबाह्येभ्य स्तेभ्यः श्राद्धे न दापयेत् / यस्तिष्ठेद्वायुभक्षश्च चातुराश्रमबाह्यतः

ଚତୁରାଶ୍ରମର ବାହ୍ୟ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ବାୟୁଭକ୍ଷ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଯେ ଚାତୁରାଶ୍ରମବାହ୍ୟ, ତାକୁ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।

Verse 39

अनाश्रमीतपस्तेपे न तं तत्र निमन्त्रयेत् / अयतिर्मोक्षवादी च श्रुतौ तौ पङ्क्तिदूषकौ

ଯେ ଆଶ୍ରମ ବିନା ତପସ୍ୟା କରନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଯେ ସଂଯମହୀନ ହୋଇ ମୋକ୍ଷ ବିଷୟରେ କହନ୍ତି, ସେମାନେ ପଂକ୍ତିଦୂଷକ ଅଟନ୍ତି।

Verse 40

उग्रेण तपसा युक्ता बहुज्ञाश्चित्रवादिनः / निन्दन्ति च द्विजातिभ्यः सर्वे ते पङ्क्तिदूषकाः

ଯେଉଁମାନେ ଉଗ୍ର ତପସ୍ୟା କରନ୍ତି, ବହୁଜ୍ଞ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ବିଚିତ୍ର କଥା କୁହନ୍ତି ଏବଂ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ପଂକ୍ତିଦୂଷକ ଅଟନ୍ତି।

Verse 41

औपवस्तास्तथा सांख्या नास्तिका वेदनिन्दकाः / ध्यानं निन्दन्ति ये केचित्सर्वे ते पङ्क्तिदूषकाः

ଯେଉଁମାନେ କପଟ ଉପବାସ କରନ୍ତି, ସାଂଖ୍ୟବାଦୀ, ନାସ୍ତିକ, ବେଦନିନ୍ଦୁକ ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ଧ୍ୟାନର ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ପଂକ୍ତିଦୂଷକ ଅଟନ୍ତି।

Verse 42

वृथा मुण्डाश्च जटिलाः सर्वे कार्पटिकास्तथा / निर्घृणान्भिन्नवृत्तांश्च सर्वभक्षांश्च वर्जयेत्

ଯେଉଁମାନେ ବ୍ୟର୍ଥରେ ମୁଣ୍ଡନ କରନ୍ତି, ଜଟା ଧାରଣ କରନ୍ତି, କପଟ ଭିକ୍ଷୁକ, ନିର୍ଦ୍ଦୟ, ଦୁରାଚାରୀ ଏବଂ ସର୍ବଭକ୍ଷୀ, ସେମାନଙ୍କୁ ବର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ୍।

Verse 43

कारुकादीननाचारांल्लोकवेदबहिष्कृतान् / गाय नान्वेदवृत्तांश्च हव्यकव्ये न भोजयेत्

କାରିଗର, ଅନାଚାରୀ, ଲୋକ ଓ ବେଦରୁ ବହିଷ୍କୃତ ବ୍ୟକ୍ତି ଏବଂ ଗାୟକମାନଙ୍କୁ ହବ୍ୟ ଓ କବ୍ୟ କର୍ମରେ ଭୋଜନ ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

Verse 44

एतैस्तु वर्त्तयेद्यस्तु कृष्णवर्णं स गच्छति / यो ऽश्नाति सह शूद्रेणा सर्वे ते पङ्क्तिदूषणाः

ଏହି ଆଚାରରେ ଯେ ଚାଲେ ସେ କୃଷ୍ଣବର୍ଣ୍ଣତାକୁ ଯାଏ। ଯେ ଶୂଦ୍ର ସହ ଭୋଜନ କରେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ପଙ୍କ୍ତିଦୂଷକ।

Verse 45

व्याकर्षणं सत्त्वनिबर्हणं च कृषिर्वणिज्या पशुपालनं च / शुश्रूषणं चाप्यगुरोररेर्वाप्यकार्यमेतद्धि सदा द्विजानाम्

ହଳ ଟାଣିବା, ପ୍ରାଣିହିଂସା, କୃଷି, ବାଣିଜ୍ୟ, ପଶୁପାଳନ; ଏବଂ ଗୁରୁସେବା ଓ ଶତ୍ରୁ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଅକାର୍ଯ୍ୟ—ଏହା ସଦା ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବର୍ଜ୍ୟ।

Verse 46

मिथ्यासंकल्पिनः सर्वानुद्वृत्तांश्च विवर्जयेत् / मिथ्याप्रवादी निन्दाकृत्तथा सूचकदांभिकौ

ମିଥ୍ୟା ସଙ୍କଳ୍ପ କରୁଥିବା ଏବଂ ଉଦ୍ଧତ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ। ମିଥ୍ୟାବାଦୀ, ନିନ୍ଦକ, ସୂଚକ ଓ ଦାମ୍ଭିକଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କର।

Verse 47

उपपातकसंयुक्ताः पातकैश्च विशेषतः / वेदे नियोगदातारो लोभमोहफलर्थिनः

ଉପପାତକରେ ଯୁକ୍ତ ଏବଂ ବିଶେଷତଃ ପାତକରେ ଲିପ୍ତ; ବେଦରେ ନିୟୋଗ ଦେବାଳେ ହୋଇ ଲୋଭ-ମୋହରେ ଫଳ ଚାହୁଁଥିବା ଲୋକ।

Verse 48

ब्रह्मविक्रयिणस्तान्वै श्राद्धकर्मणि वर्जयेत् / न वियोगास्तु वेदानां यो नियुङ्क्ते स पापकृत्

ବ୍ରହ୍ମବିଦ୍ୟା/ବେଦ ବିକ୍ରୟ କରୁଥିବାମାନଙ୍କୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧକର୍ମରେ ନିଶ୍ଚୟ ବର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ। ବେଦମାନଙ୍କୁ ବିଚ୍ଛେଦ କରି ଯେ ନିୟୋଗ କରେ, ସେ ପାପକର୍ତ୍ତା।

Verse 49

वक्ता वेदफलाद्भ्रश्येद्दाता दानफलात्तथा / भृतको ऽध्यापयेद्यस्तु भृतकाध्यापितस्तु यः

ଯେ ବେଦ ଉପଦେଶ କରେ ସେ ବେଦଫଳରୁ ଭ୍ରଷ୍ଟ ହୁଏ; ଏବଂ ଯେ ଦାନ ଦେଇ ପଢ଼ାଏ ସେ ଦାନଫଳରୁ ମଧ୍ୟ ବଞ୍ଚିତ ହୁଏ। ଭୃତି ନେଇ ପଢ଼ାଏ କିମ୍ବା ଭୃତି ଦେଇ ପଢ଼େ—ଦୁହେଁ ନିନ୍ଦ୍ୟ।

Verse 50

नार्हतस्तावपि श्राद्धे ब्रह्माणः क्रयविक्रयी / क्रयश्च विक्रयश्चैवाजीवितार्थे विगर्हितौ

ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ କ୍ରୟ-ବିକ୍ରୟ କରୁଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମଧ୍ୟ ଅର୍ହ ନୁହନ୍ତି; ଜୀବିକାର୍ଥେ କ୍ରୟ ଓ ବିକ୍ରୟ ନିନ୍ଦ୍ୟ।

Verse 51

वृत्तिरेषा तु वैश्यस्य ब्राह्मणस्य तु पातकम् / आहरेद्भृतितो वेदान् वेदेभ्यश्चोपजीवति

ଏହି ବୃତ୍ତି ବୈଶ୍ୟ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ, କିନ୍ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପାଇଁ ପାତକ। ଯେ ଭୃତି ପାଇଁ ବେଦ ଆଣେ/ପଢ଼ାଏ ଏବଂ ବେଦରୁ ଜୀବିକା କରେ, ସେ ଦୋଷୀ।

Verse 52

उभौ तौ नार्हतः श्राद्धं पुत्रिकापतिरेव च / वृथा दारांश्च यो गच्छेद्यो यजेत वृथाध्वरैः

ସେ ଦୁଇଜଣ ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ଅର୍ହ ନୁହନ୍ତି; ପୁତ୍ରିକାପତି ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ଯେ ଅକାରଣେ ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଏ, ଏବଂ ଯେ ନିଷ୍ଫଳ ଯଜ୍ଞ କରେ—ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଅର୍ହ ନୁହନ୍ତି।

Verse 53

नार्हतस्तावपि श्राद्धं द्विजो यश्चैव वार्धुषी / स्त्रियो रक्तान्तरा येषां परदारपराश्च ये

ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ସୁଦ/ବ୍ୟାଜ ବୃତ୍ତି କରୁଥିବା ଦ୍ୱିଜ ମଧ୍ୟ ଅର୍ହ ନୁହେଁ। ଯାହାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ରଜସ୍ୱଳା (ଅଶୌଚରେ) ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ ଯେ ପରଦାରାସକ୍ତ—ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଅର୍ହ ନୁହନ୍ତି।

Verse 54

अर्थकामरताश्चैव न ताञ्छ्राद्धेषु भोजयेत् / वर्णाश्रमाणां धर्मेषु विरुद्धाःसर्वकर्मणि

ଅର୍ଥ ଓ କାମରେ ଆସକ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ଭୋଜନ କରାଇବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ବର୍ଣ୍ଣାଶ୍ରମ ଧର୍ମବିରୋଧୀମାନେ ସମସ୍ତ କର୍ମରେ ପ୍ରତିକୂଳ।

Verse 55

स्तेनश्च सर्वयाजी च सर्वे ते पङ्क्तिदूषकाः / यश्च सूकरवद्भुङ्क्ते यश्च पाणितले द्विजः

ଚୋର ଓ ଯେ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞ କରେ—ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ପଙ୍କ୍ତିଦୂଷକ। ଯେ ସୂକର ପରି ଖାଏ, ଏବଂ ଯେ ଦ୍ୱିଜ ହାତତଳେ ରଖି ଖାଏ—ସେମାନେ ମଧ୍ୟ।

Verse 56

न तदश्नन्ति पितरो यश्च वाच्यं समश्नुते / स्त्रीशूद्रायान्नमेतद्वै श्राद्धोच्छिष्टं न दापयेत्

ଏପରି ଅନ୍ନକୁ ପିତୃମାନେ ଭୋଗ କରନ୍ତି ନାହିଁ; ଏବଂ ଯେ ନିନ୍ଦ୍ୟ (ବର୍ଜିତ) ବସ୍ତୁ ଭୋଜନ କରେ ସେଥିରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ନିୟମ। ସ୍ତ୍ରୀ ଓ ଶୂଦ୍ରଙ୍କୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧର ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟ ଅନ୍ନ ଦେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

Verse 57

यो दद्याच्चानुसंमोहान्न तद्गच्छति वै पितॄन् / तस्मान्न देयमन्नाद्यमुच्छिष्टं श्राद्धकर्मणि

ମୋହବଶତଃ (ଅଜ୍ଞାନରେ) ଯେ ଏପରି ଦାନ କରେ, ତାହା ପିତୃମାନଙ୍କୁ ପହଞ୍ଚେ ନାହିଁ। ତେଣୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧକର୍ମରେ ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟ ଅନ୍ନାଦି ଦେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

Verse 58

अन्यच्च दधिसर्पिर्भ्यां शिष्टं पुत्राय नान्यथा / अवशेषं तु दातव्यमन्नाद्यं तु विशेषतः

ଦହି ଓ ଘିଅରୁ ଯେ ଶେଷ ରହେ, ସେହିଟି ପୁତ୍ରକୁ ମାତ୍ର ଦେବା ଉଚିତ, ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ। କିନ୍ତୁ ଅବଶେଷ ଯାହା ରହେ, ତାହା ଦାନ କରିବା ଉଚିତ—ବିଶେଷତଃ ଅନ୍ନାଦି।

Verse 59

पुष्पमूलफलैर्वापि तुष्टा गच्छेयुरन्ततः / यावन्न श्रपितं चान्नं यावतौष्ण्यं न मुञ्चति

ପୁଷ୍ପ, ମୂଳ ଓ ଫଳ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ପିତୃମାନେ ଶେଷରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ଗମନ କରନ୍ତି—ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସିଜା ଅନ୍ନ ତାହାର ଉଷ୍ଣତା ଛାଡ଼େ ନାହିଁ।

Verse 60

तावदश्नन्ति पितरो यावदश्नन्ति वाग्यताः / दत्तं प्रतिग्रहो होमो भोजनं बलिरेव च

ବାକ୍-ସଂଯମୀ (ବ୍ରାହ୍ମଣ) ଯେତେ ସମୟ ଭୋଜନ କରନ୍ତି, ସେତେ ସମୟ ପିତୃମାନେ ଭୋଜନ କରନ୍ତି; ଦାନ, ପ୍ରତିଗ୍ରହ, ହୋମ, ଭୋଜନ ଓ ବଲି—ଏସବୁ (ଶ୍ରାଦ୍ଧର) ଅଂଶ।

Verse 61

सांगुष्ठेन तथा पाद्यं नासुरेभ्यो यथा भवेत् / एतान्येव च सर्वाणि दानानि च विशेषतः

ଅଙ୍ଗୁଷ୍ଠ ସହିତ ବିଧିମତେ ପାଦ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ, ଯେପରି ତାହା ଅସୁରମାନଙ୍କୁ ନ ଯାଉ; ଏହିଗୁଡ଼ିକୁ ହିଁ ବିଶେଷତଃ ସମସ୍ତ ଦାନ ଭାବେ (ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ) ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ।

Verse 62

अन्तर्जानूपविष्टेन तद्वदाचमनं भवेत् / मुण्डाञ्जटिलकाषायाञ्श्राद्धकर्मणि वर्जयेत्

ଜାନୁମଧ୍ୟରେ ବସି ସେହିପରି ଆଚମନ କରିବା ଉଚିତ; ଏବଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧକର୍ମରେ ମୁଣ୍ଡିତ, ଜଟାଧାରୀ ଓ କାଷାୟବସ୍ତ୍ରଧାରୀ (ସନ୍ନ୍ୟାସ-ଚିହ୍ନ) କୁ ବର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 63

ये तु वृत्ते स्थिता नित्यं ज्ञानिनो ध्यानिनस्तथा / देवभक्ता महात्मानः पुनीयुर्दर्शनादपि

ଯେମାନେ ସଦା ସଦ୍ବୃତ୍ତରେ ଅବସ୍ଥିତ, ଜ୍ଞାନୀ ଓ ଧ୍ୟାନୀ, ଦେବଭକ୍ତ ମହାତ୍ମା—ସେମାନେ ତ ଦର୍ଶନମାତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ର କରନ୍ତି।

Verse 64

शिखिभ्यो धातुरक्तेभ्यस्त्रिदण्डेभ्यः प्रदापयेत् / सर्वं योगेश्वरैर्व्याप्तं त्रैलोक्यं हि निरन्तरम्

ଧାତୁ-ରକ୍ତ ଶିଖା ଓ ତ୍ରିଦଣ୍ଡଧାରୀମାନଙ୍କୁ ଦାନ ଦେଉ; କାରଣ ଯୋଗେଶ୍ୱରମାନେ ନିରନ୍ତର ବ୍ୟାପିଥିବା ଏହି ତ୍ରୈଲୋକ୍ୟ ସର୍ବତ୍ର ପୂର୍ଣ୍ଣ।

Verse 65

तस्मात्पश्यन्ति ते सर्वं यत्किञ्चिज्जगतीगतम् / व्यक्ताव्यक्तं वशे कृत्वा सर्वस्यापि च यत्परम्

ଏହିକାରଣରୁ ଜଗତରେ ଯାହା କିଛି ଅଛି ସେସବୁ ସେମାନେ ଦେଖନ୍ତି; ବ୍ୟକ୍ତ-ଅବ୍ୟକ୍ତକୁ ବଶ କରି, ସର୍ବର ପରେ ଥିବା ପରମତତ୍ତ୍ୱକୁ ମଧ୍ୟ ଜାଣନ୍ତି।

Verse 66

सत्यासत्यं च यद्दृष्टं सद सच्च महात्मभिः / सर्वज्ञानानि सृष्टानि मोक्षादीनिमहात्मभिः

ମହାତ୍ମମାନେ ଯେ ସତ୍ୟାସତ୍ୟ, ସଦସଦ୍ ଦେଖିଛନ୍ତି; ସେଇ ମହାତ୍ମମାନେ ମୋକ୍ଷାଦି ସହିତ ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନ ସୃଷ୍ଟି କରିଛନ୍ତି।

Verse 67

तस्मात्तेषां सदा भक्तः फलं प्राप्नोति वोत्तमम्

ଏହିପରି ତେଣୁ ଯେ ସଦା ସେମାନଙ୍କର ଭକ୍ତ, ସେ ଉତ୍ତମ ଫଳ ପାଏ।

Verse 68

ऋचश्च यो वेद स वेद वेदान्यजूंषि यो वेद यज्ञम् / सामानि यो वेद स वेद ब्रह्म यो मानसं वेद स वेद सर्वम्

ଯେ ଋଚା ଜାଣେ ସେ ବେଦମାନଙ୍କୁ ଜାଣେ; ଯେ ଯଜୁଃ ଜାଣେ ସେ ଯଜ୍ଞକୁ ଜାଣେ। ଯେ ସାମ ଜାଣେ ସେ ବ୍ରହ୍ମକୁ ଜାଣେ; ଯେ ମାନସ (ମନ) ଜାଣେ ସେ ସର୍ବ ଜାଣେ।