Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 1
Aśauca-vidhi (Rules of Impurity) within Śrāddha-kalpa — Chapter on Testing/Selecting Brahmanas and Honoring the Atithi
Devanagari script
इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीय उपोद्धातपादे श्राद्धकल्पे ऽशौचविधिर्नाम चतुर्दशो ऽध्योयः // १४// ऋषय ऊचुः अहो धन्यस्त्वया सूत श्राद्धकल्पः प्रकीर्तितः / श्रुता नः श्राद्धकल्पास्तु ऋषिभिर्ये प्रकीर्त्तिताः
Transliteration
iti śrībrahmāṇḍe mahāpurāṇe vāyuprokte madhyabhāge tṛtīya upoddhātapāde śrāddhakalpe 'śaucavidhirnāma caturdaśo 'dhyoyaḥ // 14// ṛṣaya ūcuḥ aho dhanyastvayā sūta śrāddhakalpaḥ prakīrtitaḥ / śrutā naḥ śrāddhakalpāstu ṛṣibhirye prakīrttitāḥ
Translation
ଏହିପରି ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ମହାପୁରାଣରେ, ବାୟୁପ୍ରୋକ୍ତ ମଧ୍ୟଭାଗର ତୃତୀୟ ଉପୋଦ୍ଧାତପାଦରେ, ଶ୍ରାଦ୍ଧକଳ୍ପାନ୍ତର୍ଗତ ‘ଅଶୌଚବିଧି’ ନାମକ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ଅଧ୍ୟାୟ। ଋଷିମାନେ କହିଲେ—ହେ ସୂତ! ତୁମେ ଧନ୍ୟ; ତୁମେ ଶ୍ରାଦ୍ଧକଳ୍ପ କୀର୍ତ୍ତନ କଲ; ଋଷିମାନେ ପ୍ରକୀର୍ତ୍ତିତ କରିଥିବା ଶ୍ରାଦ୍ଧକଳ୍ପମାନେ ଆମେ ଶୁଣିଛୁ।
Word by Word
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; इत्यादि-समाप्त्यर्थ (quotative/end marker)
श्रीब्रह्माण्डेin the revered Brahmāṇḍa (Purāṇa)
श्रीब्रह्माण्डे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootश्री-ब्रह्माण्ड (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; समासः—श्रीमत् ब्रह्माण्डम् (honorific karmadhāraya)
महापुराणेin the Mahāpurāṇa
महापुराणे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमहापुराण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; समासः—महच्च तत् पुराणम्
वायुप्रोक्तेas spoken by Vāyu
वायुप्रोक्ते:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootवायु-प्रोक्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; क्त-कृदन्त ‘प्रोक्त’ (√वच्), समासः—वायुना प्रोक्तम् (instrumental tatpuruṣa)
मध्यभागेin the middle section
मध्यभागे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमध्यभाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; समासः—मध्यः भागः
तृतीयthird
तृतीय:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootतृतीय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन (पादे इत्यस्य विशेषणम्)
उपोद्धातपादेin the introductory quarter/section
उपोद्धातपादे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootउपोद्धात-पाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; समासः—उपोद्धातस्य पादः
श्राद्धकल्पेin the Śrāddha-ritual chapter/topic
श्राद्धकल्पे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootश्राद्धकल्प (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; समासः—श्राद्धस्य कल्पः (procedure)
अशौचविधिःthe rule regarding impurity
अशौचविधिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअशौच-विधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; समासः—अशौचस्य विधिः
नामnamed
नाम:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formअव्यय; नाम-शब्दः (designation marker: ‘called’)
चतुर्दशःfourteenth
चतुर्दशः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootचतुर्दश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; द्विगुसमासः—चत्वारि दश च (14th)
अध्यायःchapter
अध्यायः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअध्याय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
ऋषयःthe sages
ऋषयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन
ऊचुःsaid
ऊचुः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
अहोah! indeed
अहो:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअहो (अव्यय)
Formअव्यय; विस्मयादिबोधक (exclamation)
धन्यःfortunate/blessed
धन्यः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootधन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
त्वयाby you
त्वया:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन; सर्वनाम
सूतO Sūta
सूत:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन
श्राद्धकल्पःthe Śrāddha procedure
श्राद्धकल्पः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootश्राद्धकल्प (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; समासः—श्राद्धस्य कल्पः
प्रकीर्तितःhas been proclaimed
प्रकीर्तितः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + कीर्त् (धातु) → प्रकीर्तित (कृदन्त)
Formक्त-कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; कर्मणि प्रयोगः (has been proclaimed)
श्रुताःhave been heard
श्रुताः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु) → श्रुत (कृदन्त)
Formक्त-कृदन्त, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; ‘श्राद्धकल्पाः’ इत्यस्य विशेषणम्; कर्मणि (have been heard)
नःby us/our
नः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6), बहुवचन; सर्वनाम (our/by us—genitive)
श्राद्धकल्पाःŚrāddha procedures
श्राद्धकल्पाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootश्राद्धकल्प (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; समासः—श्राद्धस्य कल्पाः
तुindeed/but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/विशेषार्थ (but/indeed)
ऋषिभिःby sages
ऋषिभिः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3), बहुवचन
येwhich/that (those)
ये:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; सम्बन्धवाचक सर्वनाम (relative pronoun)
प्रकीर्तिताःhave been proclaimed
प्रकीर्तिताः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + कीर्त् (धातु) → प्रकीर्तित (कृदन्त)
Formक्त-कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; कर्मणि (have been proclaimed)