Mantra 68

Sukta 3

Sanskrit (Devanagari)

अपूपापिहितान् कुम्भान् यांस्ते देवा अधारयन्। ते ते सन्तु स्वधावन्तो मधुमन्तो घृतश्चुतः

IAST Transliteration

apū́pāpihitān kúmbhān yā́ṁs te devā́ ádhārayan | té te santu svadhā́vanto mádhumanto ghṛtaścútaḥ

English Translation (Griffith/Whitney)

The jars which the Gods for thee established, covered with sacrificial cakes—let those be thine, endowed with svadhā, honey-rich, and dripping with clarified butter.

Translation

ଅପୂପ (ଯଜ୍ଞ-ପୁରୀ) ଦ୍ୱାରା ଢାକା, ଯେ କୁମ୍ଭଗୁଡ଼ିକୁ ଦେବମାନେ ତୁମ ପାଇଁ ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ—ସେଗୁଡ଼ିକ ତୁମର ହେଉନ୍ତୁ; ସ୍ୱଧାବନ୍ତ (ସ୍ୱଧା-ଯୁକ୍ତ), ମଧୁମନ୍ତ (ମଧୁ-ସମୃଦ୍ଧ) ଏବଂ ଘୃତଶ୍ଚୁତ (ଘିଅ ଝରୁଥିବା) ହେଉନ୍ତୁ।

Word by Word

• अपूपापिहितान्: pots covered/closed with cakes (apūpa)
• अपूपापिहितान्: कर्म (कुम्भान् इति कर्मपदस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective (compound qualifier)
• Root: अपूप (प्रातिपदिक) + अपिहित (कृदन्त; √धा ‘to place/put’ with उपसर्ग अपि-, past passive participle)

• कुम्भान्: pots, jars
• कुम्भान्: कर्म
• Type: Noun
• Root: कुम्भ (प्रातिपदिक)

• यान्: which (those)
• यान्: कर्म (सम्बन्ध-निर्देशकः)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ते: your (of you)
• ते: सम्बन्ध (genitive relation)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• देवाः: the gods
• देवाः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• अधारयन्: placed, set up, established
• अधारयन्: क्रिया (कर्तृ-सम्बन्धः देवाः)
• Type: Verb
• Root: √धृ (धारणे) + उपसर्ग अधि-

• ते: those
• ते: कर्तृ/विषय (आशीर्वाद-वाक्ये ‘they/those’)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ते: for you
• ते: सम्प्रदान
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सन्तु: may they be
• सन्तु: क्रिया (आशीर्वादः)
• Type: Verb
• Root: √अस् (भुवि)

• स्वधावन्तः: endowed with svadhā (proper oblation/ancestral potency)
• स्वधावन्तः: कर्तृ (ते इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: स्वधा (प्रातिपदिक) + -वत् (तद्धित)

• मधुमन्तः: honeyed, full of sweetness
• मधुमन्तः: कर्तृ (ते इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: मधु (प्रातिपदिक) + -मत् (तद्धित)

• घृतश्चुतः: dripping with ghee
• घृतश्चुतः: कर्तृ (ते इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective (compound qualifier)
• Root: घृत (प्रातिपदिक) + श्चुत (कृदन्त; √च्यु/च्युत ‘to drip, flow’, past/passive participial sense)

Attribution

Rishi: Ātharvaṇa funerary tradition (collective).

Devata: Pitṛs (implied recipients); svadhā as operative principle.

Chandas: Anuṣṭubh.

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"karuna","emotional_arc":"From lack to sufficiency; from sorrow to quiet contentment.","listener_experience":"A sense of feeding and being fed; relief that ‘it is taken care of’.","intensity":4}