Mantra 69

Sukta 3

Sanskrit (Devanagari)

यास्ते धाना अनुकिरामि तिलमिश्रा स्वधावतीः । तास्ते सन्तु विभ्वीः प्रभ्वीस्तास्ते यमो राजानु मन्यताम्

IAST Transliteration

yā́s te dhānā́ anukirā́mi tila-miśrā́ svadhā́-vatīḥ | tā́s te santu vibhvī́ḥ prabhvī́s tā́s te yamó rājā́ ánu manyatām |

English Translation (Griffith/Whitney)

The grains which I strew for thee in order, mingled with sesame, rich in Svadhā—let those be thine, abundant and of prevailing might; let Yama the King, in due course, acknowledge them for thee.

Translation

ତୋ ପାଇଁ ମୁଁ କ୍ରମକ୍ରମେ ଛିଟାଉଥିବା, ତିଳମିଶ୍ରିତ, ସ୍ୱଧାବତୀଃ (ସ୍ୱଧା-ସମୃଦ୍ଧ) ଧାନ୍ୟ—ସେଗୁଡ଼ିକ ସବୁ ତୋର ହେଉ; ସେଗୁଡ଼ିକ ବିଭ୍ୱୀଃ, ପ୍ରଭ୍ୱୀଃ—ପ୍ରଚୁର ଓ ପ୍ରବଳ—ହେଉ। ଏବଂ ଯମ ରାଜା କାଳକ୍ରମେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ତୋ ପାଇଁ ସ୍ୱୀକାର/ମାନ୍ୟ କରୁନ୍ତୁ।

Word by Word

• याः: which (those)
• याः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ते: of you / your
• ते: Adhikaraṇa
• Type: Pronoun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• धानाः: parched grains / grain-offerings
• धानाः: Kartā
• Type: Noun
• Root: धान (प्रातिपदिक)

• अनुकिरामि: I strew / scatter after (you)
• अनुकिरामि: Kriyā
• Type: Verb
• Root: √कॄ (किरति) उपसर्गः अनु-

• तिलमिश्राः: mixed with sesame
• तिलमिश्राः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: तिल + मिश्र (प्रातिपदिक; समासः)

• स्वधावतीः: endowed with svadhā (funerary/ancestral oblation-power)
• स्वधावतीः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: स्वधा + वत् (प्रातिपदिक; तद्धित/बहुव्रीह्यर्थे)

• ताः: those
• ताः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ते: of you / your
• ते: Adhikaraṇa
• Type: Pronoun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सन्तु: let them be
• सन्तु: Kriyā
• Type: Verb
• Root: √अस्

• विभ्वीः: mighty / pervasive
• विभ्वीः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: वि + √भू (भवति) → विभ्विन्/विभ्वी (प्रातिपदिक; गुणवाचक)

• प्रभ्वीः: powerful / dominant
• प्रभ्वीः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: प्र + √भू (भवति) → प्रभ्विन्/प्रभ्वी (प्रातिपदिक; गुणवाचक)

• ताः: those (them)
• ताः: Karma
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ते: of you / your
• ते: Adhikaraṇa
• Type: Pronoun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• यमः: Yama
• यमः: Kartā
• Type: Noun
• Root: यम (प्रातिपदिक)

• राजा: king
• राजा: Kartā
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)

• अनुमन्यताम्: let (him) approve / consent
• अनुमन्यताम्: Kriyā
• Type: Verb
• Root: √मन् (मन्यते) उपसर्गः अनु-

Attribution

Rishi: Traditionally connected with the Yama-funerary corpus of AV 18 (Anuṣṭubh funerary tradition; seer attribution varies by anukramaṇī)

Devata: Yama (and implicitly the Pitṛs via svadhā)

Chandas: Anuṣṭubh (predominant in AV funerary verses; metrical exactness may be mixed in transmission)

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"karuna","secondary_rasa":"shanta","emotional_arc":"Solemn giving → wish for abundance for the departed → quiet assurance through Yama’s recognition.","listener_experience":"Tenderness with steadiness; a sense of ‘we have done what is needed.’","intensity":5}