Mantra 67

Sukta 3

Sanskrit (Devanagari)

इन्द्र क्रतुं न आ भर पिता पुत्रेभ्यो यथा । शिक्षा णो अस्मिन् पुरुहूत यामनि जीवा ज्योतिरशीमहि

IAST Transliteration

índra krátuṁ no ā́ bhara pitā́ putrébhyo yáthā | śíkṣā no asmín puruhūta yā́mani jīvā́ jyótiḥ aśīmahi

English Translation (Griffith/Whitney)

Indra, bring us hither strength of purpose, as a father unto sons. In this our way, O much-invoked, instruct us: living, may we attain the Light.

Translation

ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଆମ ପାଖକୁ କ୍ରତୁ (ଦୃଢ ସଙ୍କଳ୍ପ-ଶକ୍ତି) ଆଣିଦିଅ—ଯେପରି ପିତା ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଦିଅନ୍ତି। ହେ ପୁରୁହୂତ, ଏହି ଆମ ଯାତ୍ରାପଥରେ ଆମକୁ ଶିକ୍ଷା ଦିଅ; ଜୀବନ୍ତ ଥାଇ ଆମେ ଜ୍ୟୋତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବା।

Word by Word

• इन्द्र: O Indra
• इन्द्र: सम्बोधन (आह्वान)
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• क्रतुम्: resolve; will; power of intention
• क्रतुम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: क्रतु (प्रातिपदिक)

• नः: of us; our
• नः: सम्बन्ध (अधिकार/स्वाम्य-सम्बन्ध)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• आ: hither; towards (as preverb)
• आ: क्रियाविशेषण (दिशा/सम्प्राप्ति)
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/निपात)

• भर: bring!
• भर: क्रिया
• Type: Verb
• Root: भृ (धातु)

• पिता: a father
• पिता: कर्तृ (उपमान-कर्तृ)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)

• पुत्रेभ्यः: to (his) sons
• पुत्रेभ्यः: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक)

• यथा: as; just as
• यथा: क्रियाविशेषण (उपमा/प्रकार)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)

• शिक्षा: teach!; instruct!
• शिक्षा: क्रिया
• Type: Verb
• Root: शिक्ष् (धातु)

• नः: us
• नः: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अस्मिन्: in this
• अस्मिन्: अधिकरण
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• पुरुहूत: O much-invoked one (Indra)
• पुरुहूत: सम्बोधन (आह्वान)
• Type: Noun (epithet)/Adjective
• Root: पुरुहूत (प्रातिपदिक; इन्द्रस्य विशेषण)

• यामनि: in the course; on the path; in this proceeding
• यामनि: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: यामन् (प्रातिपदिक)

• जीवाः: alive; living (ones)
• जीवाः: कर्तृ (आशीर्वाद-वाक्ये)
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: जीव (प्रातिपदिक)

• ज्योतिः: light
• ज्योतिः: कर्म
• Type: Noun
• Root: ज्योतिस् (प्रातिपदिक)

• अशीमहि: may we attain; may we reach
• अशीमहि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: अश् (धातु; ‘अश्नुते’ = प्राप्तौ)

Attribution

Rishi: Ātharvaṇa funerary tradition (collective).

Devata: Indra.

Chandas: Anuṣṭubh.

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"shanta","emotional_arc":"From vulnerability to instructed courage; culminates in luminous calm.","listener_experience":"A firm hand on the shoulder; renewed purpose and uplift.","intensity":6}