Sutra 20

Devanagari script

गृहेजातदायागतलब्धक्रीतानामन्यतमं दासमूनाष्टवर्षं विबन्धुमकामं नीचे कर्मणि विदेशे दासीं वा सगर्भामप्रतिविहितगर्भभर्मण्यां विक्रयाधानं नयतः पूर्वः साहसदण्डः क्रेतृश्रोतृऋणां च ॥ कZ_०३.१३.२० ॥

Transliteration

gṛhejātadāyāgatalabdhakrītānām anyatamaṃ dāsam ūnāṣṭavarṣaṃ vibandhum akāmaṃ nīce karmaṇi videśe dāsīṃ vā sagarbhām aprativihitagarbhabharmaṇyāṃ vikrayādhānaṃ nayataḥ pūrvaḥ sāhasadaṇḍaḥ kretṛśrotṛṛṇāṃ ca

Translation

ଗୃହେଜାତ, ଦାୟାଗତ, ଲବ୍ଧ କିମ୍ବା କ୍ରୀତ—ଏହି ମାନ୍ୟ ଶ୍ରେଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଯେକୌଣସି ଏକ ଶ୍ରେଣୀର ଦାସକୁ, ଯଦି ସେ ଆଠ ବର୍ଷରୁ କମ୍, ବନ୍ଧୁ-ସହାୟତା ବିହୀନ, ଅନିଚ୍ଛୁକ, ନୀଚ କର୍ମରେ ନିଯୁକ୍ତ, କିମ୍ବା ବିଦେଶକୁ ନେଇଯାଯାଉଛି—ତାହାକୁ ବିକ୍ରୟ କିମ୍ବା ଆଧାନ (ଗିରବ) କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଉପରେ ପ୍ରଥମ ସାହସଦଣ୍ଡ ହେବ; ଏବଂ କ୍ରେତା, ଶ୍ରୋତୃ (ଦଲାଲ/ସାକ୍ଷୀ ମଧ୍ୟସ୍ଥ) ଓ ଋଣଦାତା ମଧ୍ୟ ଦାୟୀ ହେବେ। ଏହିପରି, ଗର୍ଭଭରଣ ପାଇଁ ସୁରକ୍ଷା/ବ୍ୟବସ୍ଥା ନ ରଖି ଗର୍ଭବତୀ ଦାସୀକୁ ବିକ୍ରୟ/ଆଧାନ କଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଦଣ୍ଡ।

Word by Word

• गृहेजात: born in the house (home-born)
• Type: Noun (compound adjective)
• Root: गृह + जात
• Form: पुं/नपुं; एकवचन; प्रथमा/द्वितीया (दासम् इति विशेषणम्)

• दायागत: obtained by inheritance
• Type: Noun (compound adjective)
• Root: दाय + आगत
• Form: पुं/नपुं; एकवचन; प्रथमा/द्वितीया (दासम् इति विशेषणम्)

• लब्ध: obtained
• Type: Participle (past passive)
• Root: लभ्
• Form: कृदन्त (क्त); पुं/नपुं; एकवचन; प्रथमा/द्वितीया (क्रीतानाम् इति सह समासे/समुच्चये)

• क्रीतानाम्: of those purchased
• Type: Participle used as noun/adjective
• Root: क्री
• Form: कृदन्त (क्त); बहुवचन; षष्ठी (गृहेजात-दायागत-लब्ध-क्रीतानाम् इति चतुर्णां वर्गाणां)

• अन्यतमम्: any one (of these)
• Type: Pronoun/Adjective
• Root: अन्यतम
• Form: एकवचन; द्वितीया; नपुं/पुं (दासम् इति विशेषणम्)

• दासम्: a slave
• Type: Noun
• Root: दास
• Form: पुंलिङ्ग; एकवचन; द्वितीया

• ऊन: less than
• Type: Adjective
• Root: ऊन
• Form: एकवचन; द्वितीया; पुं (अष्टवर्षम् इति सह)

• अष्टवर्षम्: eight years (of age)
• Type: Noun (compound)
• Root: अष्ट + वर्ष
• Form: नपुंसकलिङ्ग; एकवचन; द्वितीया (वयः-परिमाणम्)

• विबन्धुम्: without relatives/kin
• Type: Noun/Adjective
• Root: वि + बन्धु
• Form: पुंलिङ्ग; एकवचन; द्वितीया (दासम् इति विशेषणम्)

• अकामम्: unwilling / without consent
• Type: Adjective
• Root: अ + काम
• Form: पुंलिङ्ग; एकवचन; द्वितीया (दासम् इति विशेषणम्)

• नीचे: in low/menial
• Type: Adjective (used adverbially)
• Root: नीच
• Form: सप्तमी एकवचन (कर्मणि इति सह: ‘in low work’)

• कर्मणि: work/occupation
• Type: Noun
• Root: कर्मन्
• Form: नपुंसकलिङ्ग; एकवचन; सप्तमी

• विदेशे: in a foreign place/abroad
• Type: Noun
• Root: विदेश
• Form: पुंलिङ्ग; एकवचन; सप्तमी

• दासीम्: a female slave
• Type: Noun
• Root: दासी
• Form: स्त्रीलिङ्ग; एकवचन; द्वितीया

• वा: or
• Type: Particle
• Root: वा
• Form: विकल्पार्थक अव्यय

• सगर्भाम्: pregnant
• Type: Adjective
• Root: स + गर्भ
• Form: स्त्रीलिङ्ग; एकवचन; द्वितीया (दासीम् इति विशेषणम्)

• अप्रतिविहित: not prohibited / not barred
• Type: Adjective (past participle)
• Root: अ + प्रति + विहित
• Form: कृदन्त (क्त); स्त्रीलिङ्ग; सप्तमी एकवचन (…-गर्भभर्मण्याम् इति विशेषणम्)

• गर्भभर्मण्याम्: in the matter of pregnancy-maintenance/charge
• Type: Noun (compound)
• Root: गर्भ + भर्मणी
• Form: स्त्रीलिङ्ग; एकवचन; सप्तमी; (अप्रतिविहितगर्भभर्मण्याम् = ‘in a case where pregnancy-maintenance is not barred’)

• विक्रयाधानम्: sale/placing for sale
• Type: Noun (compound)
• Root: विक्रय + आधान
• Form: नपुंसकलिङ्ग; एकवचन; द्वितीया (नयतः इति क्रियायाः कर्म)

• नयतः: of the one who sells/transfers (who carries out the sale)
• Type: Verb (present participle)
• Root: नी
• Form: वर्तमानकृदन्त (शतृ/शानच्-प्रयोग); षष्ठी/प्रथमा-द्विवचन?; व्यवहारतः ‘of/for the one who carries out (the sale)’ = कर्तृ-षष्ठी एकवचन (अपराधिनः)

• पूर्वः: the first (grade)
• Type: Adjective
• Root: पूर्व
• Form: पुंलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा (साहसदण्डः इति विशेषणम्)

• साहसदण्डः: the sāhasa fine (first grade)
• Type: Noun (compound)
• Root: साहस + दण्ड
• Form: पुंलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा

• क्रेतृ: of the buyer
• Type: Agent noun
• Root: क्री
• Form: पुंलिङ्ग; एकवचन; षष्ठी (…-ऋणाम् इति समुच्चय)

• श्रोतृ: of the witness/hearer
• Type: Agent noun
• Root: श्रु
• Form: पुंलिङ्ग; एकवचन; षष्ठी (व्यवहारे साक्षी/श्रावकः)

• ऋणाम्: of debts/liabilities
• Type: Noun
• Root: ऋण
• Form: नपुंसकलिङ्ग; बहुवचन; षष्ठी (क्रेतृ-श्रोतृ-ऋणाम् = ‘and of the buyer, witness, and debts/liabilities’)

• च: and
• Type: Particle
• Root: च
• Form: समुच्चयार्थक अव्यय

Entities Mentioned

• seller/pledger
• buyer (kretṛ)
• broker/witness/intermediary (śrotṛ)
• creditor (ṛṇin/ṛṇa party)
• child dāsa
• pregnant dāsī
• state judiciary

More Details

FAQs

What is the core administrative intent of 3.13.20?

To block exploitative markets by banning or penalizing transactions involving vulnerable bonded persons and by imposing joint liability on all counterparties.

Why include buyer, intermediary, and creditor as liable?

To deter collusion and reduce enforcement evasion by distributing legal risk across the entire transaction chain.