Adhyaya 255

Verse 1

इत्य् आग्नेये महापुराणे दिव्यानि प्रमाणानि नाम चतुःपञ्चाशदधिकद्विशततमो ऽध्यायः अथ पञ्चपञ्चाशदधिकद्विशततमो ऽध्यायः दायविभागकथनम् अग्निर् उवाच विभागञ्चेत् पिता कुर्यादिच्छया विभजेत् सुतान् ज्येष्ठं वा श्रेष्ठभागेन सर्वे वा स्युः समांशिनः

ଏହିପରି ଅଗ୍ନି ମହାପୁରାଣରେ ‘ଦିବ୍ୟ ପ୍ରମାଣ’ ନାମକ ଦୁଇଶେ ଚଉଵନତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା। ଏବେ ଦୁଇଶେ ପଞ୍ଚାନ୍ନତମ ଅଧ୍ୟାୟ—‘ଦାୟବିଭାଗ କଥନ’ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ଅଗ୍ନି କହିଲେ: ପିତା ଯଦି ବିଭାଗ କରନ୍ତି, ତେବେ ନିଜ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଭାଗ କରିପାରିବେ—ଜ୍ୟେଷ୍ଠକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାଗ ଦେଇପାରିବେ, କିମ୍ବା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମାନ ଭାଗୀ କରିପାରିବେ।

Verse 2

यदि दद्यात् समानंशान् कार्याः पत्न्यः समांशिकाः न दत्तं स्त्रीधनं यासां भर्त्रा वा श्वशुरेन वा

ଯଦି (ପତିଙ୍କ ସମ୍ପତ୍ତି) ସମାନ ଭାଗରେ ବଣ୍ଟନ କରାଯାଏ, ତେବେ ପତ୍ନୀମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସମାନ ଅଂଶୀଦାର କରିବା ଉଚିତ। ଯାହାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀଧନ ପତି କିମ୍ବା ଶ୍ୱଶୁର ଦେଇନାହାନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯଥୋଚିତ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯାଉ।

Verse 3

शक्तस्थानीहमानस्य किञ्चिद्दत्वा पृथक् क्रिया न्यूनाधिकविभक्तानां धर्म्यश् च पितृना कृतः

ଏଠାରେ ସମର୍ଥ ଅବସ୍ଥାରେ ଉପସ୍ଥିତ ବ୍ୟକ୍ତିକୁ କିଛି ଅଂଶ ଦେଇ ପୃଥକ୍ କ୍ରିୟା (ବିଧି) କରାଯାଉ। ଏବଂ ଯେଉଁଠାରେ କମ୍-ବେଶି ଭାଗରେ ବଣ୍ଟନ ହୋଇଛି, ସେଠାରେ ପିତୃମାନେ ସ୍ଥାପିତ କରିଥିବା ଧର୍ମାନୁସାରେ ନ୍ୟାୟସଙ୍ଗତ ସମନ୍ୱୟ କରାଯାଉ।

Verse 4

विभजेयुः सुताः पित्रोरूर्ध्वमृक्थमृणं समम् मातुर्दुहितरः शेषमृणात्ताभ्य ऋते ऽन्नयः

ମାତା-ପିତାଙ୍କ ଦେହାନ୍ତ ପରେ ପୁଅମାନେ ଉତ୍ତରାଧିକାର ସମ୍ପତ୍ତି ଓ ଋଣ—ଦୁହେଁ—ସମାନ ଭାବେ ବଣ୍ଟନ କରିବେ। ଋଣ ଶୋଧ ପରେ ଯାହା ଶେଷ ରହିବ, ତାହା ମାତାଙ୍କ ଝିଅମାନେ ନେବେ; କିନ୍ତୁ ଅନ୍ନ-ଧାନ୍ୟ ଭଣ୍ଡାର ସେମାନଙ୍କ ଭାଗରୁ ବାଦ ରହିବ।

Verse 5

पितृद्रव्याविनाशेन यदन्यत् स्वयमर्जयेत् मैत्रमौद्वाहिकञ्चैव दायादानान्न तद्भवेत्

ପିତୃଦ୍ରବ୍ୟକୁ କ୍ଷତି ନକରି ଯେ ଅନ୍ୟ ଧନ କେହି ନିଜେ ଅର୍ଜନ କରେ, ଏବଂ ମିତ୍ରଙ୍କ ଦାନ ଓ ବିବାହସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ପ୍ରାପ୍ତି—ଏସବୁ ଦାୟାଦମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଣ୍ଟନଯୋଗ୍ୟ ଦାୟଧନ ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 6

सामान्यार्थसमुत्थाने विभागस्तु समः स्मृतः अनेकपितृकाणान्तु पितृतो भागकल्पना

ସାଧାରଣ ଉତ୍ସରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ (ସଂଯୁକ୍ତ ଉପାର୍ଜନ) ସମ୍ପତ୍ତିର ବିଭାଗ ସମାନ ବୋଲି ସ୍ମୃତି କହେ। କିନ୍ତୁ ଭିନ୍ନ-ଭିନ୍ନ ପିତା ଥିବା ଉତ୍ତରାଧିକାରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ, ଭାଗ ନିଜ ନିଜ ପିତା ଅନୁସାରେ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ହେବ।

Verse 7

भूर्यापिता महोपात्ता निबन्धो द्रव्यमेव वा तत्र स्यात् सदृशं स्वाम्यं पितुः पुत्रस्य चोभयोः

ପିତା ଅର୍ଜିତ ଭୂମି, ମହା ପ୍ରୟାସରେ ଲାଭିତ ଧନ, ନିବନ୍ଧ (ବନ୍ଧକ/ବାଧ୍ୟତା) ଅଧୀନ ସମ୍ପତ୍ତି କିମ୍ବା ଚଳଧନ—ଏସବୁ ଉପରେ ପିତା ଓ ପୁତ୍ର ଉଭୟଙ୍କର ସମାନ ସ୍ୱାମିତ୍ୱାଧିକାର ରହେ।

Verse 8

विभक्तेषु सुतो जातः सवर्णायां विभागभाक् दृश्याद्वा तद्विभागः स्यादायव्ययविशोधितात्

ବିଭାଗ ପରେ ସମବର୍ଣ୍ଣା ସ୍ତ୍ରୀରୁ ଜନ୍ମିତ ପୁତ୍ର ମଧ୍ୟ ଭାଗର ଅଧିକାରୀ। ନଚେତ୍ ଆୟ-ବ୍ୟୟ କମାଇ ଯେ ଦୃଶ୍ୟମାନ ଶେଷ ରହେ, ସେଠାରୁ ତାହାର ଭାଗ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହେବ।

Verse 9

क्रमादभ्यागतं द्रव्यं हृतमभ्युद्धरेच्च यः दायादेभ्यो न तद्दद्याद्विद्यया लब्धमेव च

ଯେ କେହି କ୍ରମେ ଫେରିପାଇଥିବା ଚୋରା ଦ୍ରବ୍ୟକୁ ଦାୟାଦମାନଙ୍କୁ (ଉତ୍ତରାଧିକାରୀମାନଙ୍କୁ) ନ ଦେଇ ରଖେ, ଏବଂ ଏହିପରି ଭାବେ ବିଦ୍ୟାଦ୍ୱାରା ଲାଭିତ ଧନକୁ ମଧ୍ୟ ଅଟକାଇ ରଖେ—ସେ ଦୋଷଭାଗୀ ହୁଏ।

Verse 10

पितृभ्यां यस्य यद्दत्तं तत्तस्यैव धनं भवेत् पितुरूर्ध्वं विभजतां माताप्यंशं समं हरेत्

ପିତାମାତା ଯାହାକୁ ଯାହା ଦେଇଛନ୍ତି, ସେହିଟି ତାହାର ନିଜ ଧନ ହୁଏ। ପିତାଙ୍କ ପରେ ଯେତେବେଳେ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀମାନେ ବିଭାଗ କରନ୍ତି, ମାତା ମଧ୍ୟ ସମାନ ଅଂଶ ନେବେ।

Verse 11

असंस्कृतास्तु संस्कार्या भ्रातृभिः पूर्वसंस्कृतैः भागिन्यश् च निजादंशाद्दत्वांशन्तु तुरीयकं

ଯେ ଭଗିନୀମାନେ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅସଂସ୍କୃତ (ବିବାହାଦି ସଂସ୍କାର ନ ପାଇଥିବା), ସେମାନଙ୍କ ସଂସ୍କାର ପୂର୍ବସଂସ୍କୃତ ଭ୍ରାତାମାନେ କରାଇବେ। ଭଗିନୀମାନେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ଅଂଶରୁ ଦେଇ, ସେହି କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଚତୁର୍ଥାଂଶ (ତୁରୀୟକ) ପ୍ରଦାନ କରିବେ।

Verse 12

चतुःस्त्रिद्व्येकभागाः स्युर्वर्णशो ब्राह्मणात्मजाः क्षत्रजास्त्रिद्व्येकभागा विड्जास्तु द्व्येकभागिनः

ବର୍ଣ୍ଣଭେଦ ଅନୁସାରେ ଅଂଶବିଭାଗ ଏହିପରି—ବ୍ରାହ୍ମଣପୁତ୍ରମାନଙ୍କର ଅଂଶ ଚାରି, ତିନି, ଦୁଇ ଓ ଗୋଟିଏ; କ୍ଷତ୍ରିୟପୁତ୍ରମାନଙ୍କର ତିନି, ଦୁଇ ଓ ଗୋଟିଏ; ଏବଂ ବୈଶ୍ୟପୁତ୍ରମାନଙ୍କର ଦୁଇ ଓ ଗୋଟିଏ।

Verse 13

अन्योन्यापहृतं द्रव्यं विभक्ते यत्तु दृश्यते तत् पुनस्ते समैर् अंशैर् विभजेरन्निति स्थितिः

ପରସ୍ପର ଅପହୃତ ଦ୍ରବ୍ୟ ଯଦି ବିଭକ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ ଦେଖାଯାଏ, ତେବେ ସେମାନେ ତାହାକୁ ପୁନଃ ସମାନ ଅଂଶରେ ବିଭାଜନ କରିବେ—ଏହାହିଁ ସ୍ଥିର ନିୟମ।

Verse 14

अपुत्रेण परक्षेत्रे नियोगोत्पादितः सुतः उभयोरप्यसावृक्थी पिण्डदाता च धर्मतः

ଅପୁତ୍ର ପୁରୁଷଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଦ୍ୱାରା ପରକ୍ଷେତ୍ରରେ ନିୟୋଗରୁ ଜନ୍ମିତ ପୁତ୍ର ଧର୍ମାନୁସାରେ ଉଭୟଙ୍କର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଏବଂ ପିଣ୍ଡଦାତା ହୁଏ।

Verse 15

औरसो धर्मपत्नीजस्तत्समः पुत्रिकासुतः क्षेत्रजः क्षेत्रजातस्तु सगोत्रेणेतरेण वा

ଔରସ ପୁତ୍ର ଧର୍ମପତ୍ନୀଠାରୁ ନିଜ ଦେହଜ; ତାଙ୍କ ସମାନ ପୁତ୍ରିକାସୁତ (ପୁତ୍ରିକାର ପୁତ୍ର) ମନାଯାଏ। କ୍ଷେତ୍ରଜ ପୁତ୍ର ହେଉଛି ପତ୍ନୀର ଗର୍ଭରେ ଅନ୍ୟ ପୁରୁଷରୁ ଜନ୍ମିତ—ସଗୋତ୍ର ହେଉ କି ଭିନ୍ନଗୋତ୍ର।

Verse 16

गृहे प्रच्छन्न उत्पन्नो गूढजस्तु सुतः स्मृतः कानीनः कन्यकाजातो मातामहसुतो मतः

ଘରେ ଗୁପ୍ତଭାବେ ଜନ୍ମିତ ପୁତ୍ର ‘ଗୂଢଜ’ ବୋଲି ସ୍ମୃତିରେ କୁହାଯାଇଛି। ଅବିବାହିତ କନ୍ୟାଠାରୁ ଜନ୍ମିତ ପୁତ୍ର ‘କାନୀନ’ କୁହାଯାଏ ଏବଂ ସେ ମାତାମହଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭାବେ ମନାଯାଏ।

Verse 17

क्षतायामक्षतायां वा जातः पौनर्भवः सुतः दद्यान्माता पिता वा यं स पुत्री दत्तको भवेत्

କ୍ଷତା କିମ୍ବା ଅକ୍ଷତା—ପୁନର୍ବିବାହିତା ନାରୀଠାରୁ ଜନ୍ମିତ ପୁତ୍ର ‘ପୌନର୍ଭବ’ କୁହାଯାଏ। ଏବଂ ଯାହାକୁ ମାତା କିମ୍ବା ପିତା ଦତ୍ତକରୂପେ ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେ ‘ପୁତ୍ରୀ-ଦତ୍ତକ’ ପୁତ୍ର ହୁଏ।

Verse 18

क्रीतश् च ताभ्यां विक्रीतः कृत्रिमः स्यात् स्व्यं कृतः दत्तात्मा तु स्वयं दत्तो गर्भे वित्तः सहोढजः

‘କ୍ରୀତ’ ପୁତ୍ର ଏବଂ ମାତା-ପିତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ‘ବିକ୍ରୀତ’ ପୁତ୍ର ମଧ୍ୟ ସ୍ୱୀକୃତ। ‘କୃତ୍ରିମ’ ହେଉଛି ସଙ୍କଳ୍ପ/ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ପୁତ୍ର କରାଯାଇଥିବା; ‘ସ୍ୱୟଂ-କୃତ’ ମଧ୍ୟ। ‘ଦତ୍ତାତ୍ମା’ ହେଉଛି ନିଜକୁ ନିଜେ ଦାନ କରିଥିବା; ‘ଗର୍ଭେ-ବିତ୍ତ’ ହେଉଛି ଗର୍ଭସ୍ଥାବସ୍ଥାରେ ଧନ-ନିଶ୍ଚୟ ହୋଇଥିବା; ଏବଂ ‘ସହୋଢଜ’ ହେଉଛି ମାତା ସହ (ବିବାହରେ) ସ୍ୱୀକୃତ ସନ୍ତାନ।

Verse 19

उत्सृष्टो गृह्यते यस्तु सोपविद्धो भवेत् सुतः पिण्डदो ऽंशहरश् चैषां पूर्वाभावे परः परः

ଯେ ପୁତ୍ର ପରିତ୍ୟକ୍ତ ହୋଇ ପରେ (କୌଣସି ପରିବାରରେ) ଗୃହୀତ ହୁଏ, ସେ ‘ଅପବିଦ୍ଧ’ ପୁତ୍ର। ସେ ପିଣ୍ଡଦାନ କରିବାକୁ ଓ ଉତ୍ତରାଧିକାରରେ ଅଂଶ ପାଇବାକୁ ଅଧିକାରୀ; ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପୂର୍ବବର୍ତ୍ତୀ ନଥିଲେ କ୍ରମେ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଅଧିକାରୀ ହୁଏ।

Verse 20

सजातीयेष्वयं प्रोक्तस्तनयेषु मया विधिः जातो ऽपि दास्यां शूद्रस्य कामतो ऽंशहरो भवेत्

ସଜାତୀୟ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଏହି ବିଧି ମୁଁ କହିଛି। ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ଦାସୀଠାରୁ ଜନ୍ମିତ ପୁତ୍ର ମଧ୍ୟ ପିତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଉତ୍ତରାଧିକାରରେ ଅଂଶ ପାଇପାରେ।

Verse 21

मृते पितरि कुर्युस्तं भ्रातरस्त्वर्धभागिकं अभ्रातृको हरेत् सर्वं दुहितॄणां सुतादृते

ପିତା ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ ଭାଇମାନେ ସେହି ବିଭାଜନ କରିବେ, ଏବଂ ଭାଇମାନେ ଅର୍ଧାଂଶର ଅଧିକାରୀ ହେବେ। କିନ୍ତୁ ଭାଇ ନଥିଲେ, କନ୍ୟାମାନଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି, ସମଗ୍ର ସମ୍ପତ୍ତି ଜଣେ ଗ୍ରହଣ କରିବ।

Verse 22

पत्नी दुहितरश् चैव पितरो भ्रातरस् तथा तत्सुतो गोत्रजो बन्धुः शिष्यः सब्रह्मचारिणः

ପତ୍ନୀ, କନ୍ୟାମାନେ, ପିତାମାତା ଏବଂ ଭାଇମାନେ; ତଥା ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର, ସମଗୋତ୍ରଜ, ବନ୍ଧୁ, ଶିଷ୍ୟ ଓ ସହବ୍ରହ୍ମଚାରୀ—ଏମାନେ (ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ) ଅଟନ୍ତି।

Verse 23

एषामभावे पूवस्य धनभागुत्तरोत्तरः स्वर्यात्स्य ह्य् अपुत्रस्य सर्ववर्णेष्वयं विधिः

ଏମାନଙ୍କ ଅଭାବରେ, ପୂର୍ବୋକ୍ତ ପରେ ଯେ ଅଗ୍ରଗାମୀ, ସେ କ୍ରମେ ଧନଭାଗର ଅଧିକାରୀ ହୁଏ। ପୁତ୍ରହୀନ ପୁରୁଷ ପାଇଁ ଏହି ବିଧି ସମସ୍ତ ବର୍ଣ୍ଣରେ ପ୍ରବଳ।

Verse 24

वानप्रस्थयतिब्रह्मचारिणामृक्थभागिनः क्रमेणाचार्यसच्छिष्यधर्मभ्रात्रेकतीर्थिनः

ବାନପ୍ରସ୍ଥ, ଯତି (ସନ୍ନ୍ୟାସୀ) ଓ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ତରାଧିକାର ଭାଗର ଅଧିକାରୀ; ଏବଂ କ୍ରମେ ଆଚାର୍ୟ, ସତ୍ଶିଷ୍ୟ, ଧର୍ମଭ୍ରାତା ଓ ଏକତୀର୍ଥୀ (ସହ-ତୀର୍ଥଯାତ୍ରୀ) ମଧ୍ୟ।

Verse 25

संसृष्टिनस्तु संसृष्टी सोदरस्य तु सोदरः दद्याच्चापहेरेच्चांशं जातस्य च मृतस्य च

ସଂସୃଷ୍ଟି (ସଂଯୁକ୍ତ ସମ୍ପତ୍ତି) ମାମଲାରେ ସଂସୃଷ୍ଟ ଭାଗୀଦାର ମାତ୍ର (ସାଂଘିକ ଧନ) ବ୍ୟବହାରରେ ସକ୍ଷମ; ଏବଂ ସହୋଦର ଭାଇମାନଙ୍କ ମାମଲାରେ ସହୋଦର ଭାଇ ଜନ୍ମିତ କିମ୍ବା ମୃତ—ଉଭୟଙ୍କ ଅଂଶ ଦେଇପାରେ ଓ ପୁନଃ ଆହରଣ କରିପାରେ।

Verse 26

अन्योदर्यस्तु संसृष्टी नान्योदर्यधनं हरेत् असंसृष्त्यपि चादद्यात्सोदर्यो नान्यमानृजः

ଭିନ୍ନ ମାତୃଜ (ଅନ୍ୟୋଦର୍ୟ) ଯଦି ସଂସୃଷ୍ଟିରେ ଥାଏ ମଧ୍ୟ, ସେ ଅନ୍ୟ ଅନ୍ୟୋଦର୍ୟର ଧନ ନେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। କିନ୍ତୁ ସହୋଦର (ଏକେ ମାତୃଜ) ସଂସୃଷ୍ଟି ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ନେଇପାରେ; ତାକୁ ପର ଭାବେ ଗଣାଯିବ ନାହିଁ।

Verse 27

पतितस्तत्सुतः क्लीवः पङ्गुरुन्मत्तको जडः अन्धो ऽचिकित्स्यरोगाद्या भर्तव्यास्तु निरंशकाः

ପତିତ ବ୍ୟକ୍ତି ଓ ତାହାର ପୁତ୍ର, ନପୁଂସକ, ପଙ୍ଗୁ, ଉନ୍ମତ୍ତ, ଜଡ, ଅନ୍ଧ ଏବଂ ଅଚିକିତ୍ସ୍ୟ ରୋଗାଦିପୀଡିତମାନେ—ଉତ୍ତରାଧିକାରରେ ଅଂଶ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ—ପୋଷଣୀୟ।

Verse 28

औरसाः क्षेत्रजास्त्वेषां निर्दोषा भागहारिणः सुताश् चैषां प्रभर्तव्या यावद्वै भर्तृसात्कृताः

ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଔରସ ଓ କ୍ଷେତ୍ରଜ ପୁତ୍ରମାନେ ନିର୍ଦୋଷ ଏବଂ ଉତ୍ତରାଧିକାରର ଅଂଶର ଅଧିକାରୀ। ତାଙ୍କର ପୁତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗୃହପତି (ଭର୍ତ୍ତା)ଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ଓ ସ୍ୱୀକୃତ ଅଧିକାର ଅଧୀନରେ ରହନ୍ତି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୋଷଣୀୟ।

Verse 29

अपुत्रा योषितश् चैषां भर्तव्याः साधुवृत्तयः निर्वास्या व्यभिचारिण्यः प्रतिकूलास्तथैव च

ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅପୁତ୍ରା ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ସଦାଚାରିଣୀ ହେଲେ ପୋଷଣୀୟ; କିନ୍ତୁ ବ୍ୟଭିଚାରିଣୀ ଏବଂ ପତି/ଗୃହ ପ୍ରତି ପ୍ରତିକୂଳ ଥିବା ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ନିର୍ବାସିତ ହେବେ।

Verse 30

पितृमातृपतिभ्रातृदत्तमध्यग्न्युपागतं आधिवेदनिकुञ्चैव स्त्रीधनं परिकीर्तितं

ପିତା, ମାତା, ପତି କିମ୍ବା ଭ୍ରାତା ଦ୍ୱାରା ଦତ୍ତ; ବିବାହାଗ୍ନି ସମୟରେ ପ୍ରାପ୍ତ; ଏବଂ ଆଧିବେଦନିକ ଦାନ—ଏସବୁକୁ ସ୍ତ୍ରୀଧନ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।

Verse 31

बन्धुदत्तं तथा शुल्कमन्वाधेयकमेव च अप्रजायामतीतायां बान्धवास्तदवाप्नुयुः

ବନ୍ଧୁମାନେ ଦତ୍ତ ଦାନ, ଶୁଲ୍କ (ବଧୂମୂଲ୍ୟ) ଏବଂ ଅନ୍ୱାଧେୟକ ଦାନ ମଧ୍ୟ—ସ୍ତ୍ରୀ ଅପ୍ରଜା ଅବସ୍ଥାରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ, ସେ ସମ୍ପତ୍ତି ତାହାର ବାନ୍ଧବମାନେ ପାଇବେ।

Verse 32

अप्रजास्त्रीधनं भ्रत्तुर्ब्राह्म्यादिषु चतुर्ष्वपि दुहितृणां प्रसूता चेच्छ्रेषे तु पितृगामि तत्

ସ୍ତ୍ରୀ ଯଦି ନିଃସନ୍ତାନ ଅବସ୍ଥାରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରେ, ତେବେ ବ୍ରାହ୍ମାଦି ଚାରି ପ୍ରକାର ବିବାହରେ ମଧ୍ୟ ତାହାର ସ୍ତ୍ରୀଧନ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଯାଏ। କିନ୍ତୁ କନ୍ୟା ପ୍ରସବ କରିଥିଲେ ତାହା କନ୍ୟାମାନଙ୍କୁ ଯାଏ; ‘ଶ୍ରେଷ୍ଠ’ ବିବାହରେ ତେବେ ପିତାଙ୍କୁ ଯାଏ।

Verse 33

दत्वा कन्यां हरन् दण्ड्यो व्ययं दद्याच्च सोदयम् मृतायां दत्तमादद्यात् परिशोध्योभयव्ययम्

କନ୍ୟାକୁ ବିବାହରେ ଦାନ କରି ପରେ ଯଦି କେହି ତାକୁ ପୁଣି ହରଣ କରେ, ସେ ଦଣ୍ଡନୀୟ; ଏବଂ ଖର୍ଚ୍ଚ ସୁଦ ସହିତ ଦେବାକୁ ପଡିବ। କନ୍ୟା ମୃତ ହୋଇଥିଲେ ଦିଆଯାଇଥିବା ବିବାହ-ଦାନ ଫେରତ ନିଆଯାଇପାରେ; ଏବଂ ଉଭୟ ପକ୍ଷର ଖର୍ଚ୍ଚ ପରିଶୋଧ କରିବାକୁ ପଡିବ।

Verse 34

दुर्भिक्षे धर्मकार्ये च व्याधौ संप्रतिरोधके गृहीतं स्त्रीधनं भर्ता न स्त्रिये दातुमर्हति

ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ, ଧର୍ମକାର୍ଯ୍ୟ, କିମ୍ବା ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ପ୍ରତିକାର ଆବଶ୍ୟକ ରୋଗରେ—ସ୍ୱାମୀ ସ୍ତ୍ରୀଧନ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ସମୟରେ ସ୍ତ୍ରୀକୁ ଫେରାଇ ଦେବାକୁ ବାଧ୍ୟ ନୁହେଁ।

Verse 35

अधिवित्तस्त्रियै दद्यादधिवेदनिकं समम् न दत्तं स्रीधनं यस्यै दत्ते त्वर्धं प्रकीर्तितम्

ଯେ ସ୍ତ୍ରୀ ଉପରେ ଅନ୍ୟ ସ୍ତ୍ରୀ ଆଣାଯାଏ, ତାକୁ ସମାନ ‘ଅଧିବେଦନିକ’ ପ୍ରତିକ୍ଷତି ଦେବା ଉଚିତ। ଯାହାକୁ ପୂର୍ବରୁ ସ୍ତ୍ରୀଧନ ଦିଆଯାଇନଥିଲା, ତାହା ପାଇଁ ଦେୟ ପରିମାଣ ଅର୍ଧ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।

Verse 36

विभागनिह्नवे ज्ञातिबन्धुसाक्ष्यभिलेखितैः विभागभावना ज्ञेया गृहक्षेत्रैश् च यौतिकैः

ବିଭାଗ (ବଣ୍ଟନ) ନାକାରା କିମ୍ବା ଗୁପ୍ତ କରାଗଲେ, ବିଭାଗର ସତ୍ୟ ଓ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ—(i) ଜ୍ଞାତି-ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ସାକ୍ଷ୍ୟ, (ii) ଲିଖିତ ଅଭିଲେଖ, ଏବଂ (iii) ପୃଥକ ଧାରଣ କରାଯାଇଥିବା ଘର, କ୍ଷେତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସମ୍ପତ୍ତି—ଏହାଦ୍ୱାରା ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବା ଉଚିତ।