Adhyaya 13: The Genealogy of the Pitṛs and the Determination of Śrāddha Times

Verse 1

धरण्युवाच । एतत् तन्महदाश्चर्यं दृष्ट्वा गौरमुखो मुनिः । ते चापि मणिजाः प्राप्ताः किं फलं तु वरं गुरोः ॥ १३.१ ॥

ဓရဏီက ပြောသည်– ထိုအံ့ဩဖွယ်ကြီးကို မြင်ပြီးနောက် ဂေါရမုခ မုနိသည် ရတနာမှ ပေါက်ဖွားသော သတ္တဝါတို့ကိုလည်း ရရှိခဲ့သည်။ အို ဆရာတော်၊ ထို၏ အကျိုးफलသည် အဘယ်နည်း—မည်သည့် ကောင်းချီး (ဗရ) ပေါ်ထွန်းသနည်း။

Verse 2

कोऽसौ गौरमुखः श्रीमान् मुनिः परमधार्मिकः । किं चकार हरेः कर्म दृष्ट्वाऽसौ मुनिपुङ्गवः ॥ १३.२ ॥

ဖြူဝင်းသောမျက်နှာရှိ၍ ဂုဏ်သရေပြည့်စုံကာ ဓမ္မကိုအလွန်တည်ကြည်သော မုနိသည် မည်သူနည်း။ ဟရိ၏လုပ်ရပ်ကိုမြင်ပြီးနောက် မုနိတို့အထွတ်အမြတ်သည် ဘာကိုပြုလုပ်ခဲ့သနည်း။

Verse 3

श्रीवराह उवाच । निमिषेण कृतं कर्म दृष्ट्वा भगवतो मुनिः । आरिराधयिषुर्देवं तमेव प्रययौ वनम् । प्रभासं नाम सोमस्य तीर्थं परमदुर्लभम् ॥ १३.३ ॥

သီဝရဟာက မိန့်တော်မူသည်။ မျက်တစ်ခဏအတွင်း ပြီးစီးသွားသော ဘုရား၏လုပ်ရပ်ကို မြင်ပြီးနောက်၊ ထိုမုနိသည် ထိုဘုရားကိုပူဇော်အောင်မြင်စေလို၍ တောသို့ထွက်ခွာကာ၊ စောမ၏ အလွန်ရှားပါးသော တီရ္ထဟုခေါ်သည့် “ပရဘားသ” သို့ သွားလေ၏။

Verse 4

तत्र दैत्यान्तकृद् देवः प्रोच्यते तीर्थचिन्तकैः । आराधयामास हरिं दैत्यसूदनसंज्ञितम् ॥ १३.४ ॥

အဲဒီနေရာတွင် “ဒೈတျယများကို အဆုံးသတ်သူ” ဟုခေါ်သော ဒေဝကို တီရ္ထများကို စဉ်းစားသူတို့က ဆိုကြသည်။ ထိုနေရာ၌ သူသည် “ဒೈတျယသတ်သူ” ဟုအမည်ရသော ဟရိကို ပူဇော်လေ၏။

Verse 5

तस्याराधयतो देवं हरिं नारायणं प्रभुम् । आजगाम महायोगी मार्कण्डेयो महामुनिः ॥ १३.५ ॥

သူသည် အရှင်—ဟရိ၊ နာရာယဏ၊ အထွတ်အမြတ်အုပ်စိုးရှင်—ကို ပူဇော်နေစဉ်၊ မဟာယောဂီ မာရကဏ္ဍေယ မဟာမုနိသည် ရောက်လာလေ၏။

Verse 6

तं दृष्ट्वाऽभ्यागतं दूरादर्घपाद्येन सो मुनिः । अर्चयामास तं भक्त्या मुदा परमया युतः ॥ १३.६ ॥

အဝေးမှ လာရောက်နေတာကို မြင်သော်၊ ထိုမုနိသည် အရ္ဃျနှင့် ခြေဆေးရေကို ဆက်ကပ်ကာ၊ အမြင့်ဆုံးသော ဝမ်းမြောက်ခြင်းနှင့်အတူ သဒ္ဓါဖြင့် သူ့ကို ပူဇော်ဂုဏ်ပြုလေ၏။

Verse 7

कौश्यां वृष्यां तदासीनं पप्रच्छेदं मुनिस्तदा । शाधिं मां मुनिशार्दूल किं करोमि महाव्रत ॥ १३.७ ॥

ထို့နောက် မုနိသည် ဝೃષ္ယာရှိ ကೌശ്യာ၌ ထိုင်နေသူအား မေးမြန်းလေ၏။ «အို မုနိတို့အနက် ကျားကဲ့သို့ ထူးမြတ်သူ၊ ကျွန်ုပ်အား သင်ကြားပါ—အို မဟာဝ్రတရှိသူ၊ ကျွန်ုပ် ဘာကို လုပ်ရမည်နည်း»

Verse 8

एवमुक्तः स विप्रेन्द्रो मार्कण्डेयो महातपाः । उवाच श्लक्ष्णया वाचा मुनिं गौरमुखं तदा ॥ १३.८ ॥

ဤသို့ ခေါ်ဆိုခံရသော်၊ ဗြာဟ္မဏတို့အနက် အထွတ်အထိပ်ဖြစ်သော မာရ္ကဏ္ဍေယ မဟာတပသီသည် ထိုအခါ မုနိ ဂေါရမုခအား နူးညံ့သောစကားဖြင့် ပြောလေ၏။

Verse 9

मार्कण्डेय उवाच । एतदेव महत्कृत्यं यत्सतां सङ्गमो भवेत् । यत्तु सान्देहिकं कार्यं तत्पृच्छस्व महामुने ॥ १३.९ ॥

မာရ္ကဏ္ဍေယက ပြောသည်။ «သဒ္ဓါဝန်သူတို့နှင့် ပေါင်းသင်းဆက်ဆံခြင်း ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းသည်ပင် အလွန်ကြီးမြတ်၍ ကုသိုလ်ပြုရာ အလုပ်ဖြစ်၏။ သံသယရှိသော အမှုကိစ္စ မည်သည့်အရာမဆို၊ အို မဟာမုနိ၊ ထိုအကြောင်းကို မေးမြန်းလော့»

Verse 10

गौरमुख उवाच । एते हि पितरो नाम प्रोच्यन्ते वेदवादिभिः । सर्ववर्णेषु सामान्याः उताहोस्मित् पृथक् पृथक् ॥ १३.१० ॥

ဂေါရမုခက ပြောသည်။ «ဤတို့ကိုပင် ‘ပိတೃ’ (ဘိုးဘွားဝိညာဉ်) ဟု ဝေဒကို ရှင်းလင်းပြောဆိုသူတို့က ဆိုကြ၏။ ၎င်းတို့သည် ဝဏ္ဏအားလုံးအတွက် တူညီသလော၊ သို့မဟုတ် ဝဏ္ဏတစ်ခုချင်းစီအလိုက် သီးခြားသလော»

Verse 11

मार्कण्डेयः । सर्वेषामेव देवानामाद्यो नारायणो गुरुः । तस्माद् ब्रह्मा समुत्पन्नः सोऽपि सप्तासृज्जन्मुनीन् ॥ १३.११ ॥

မာရ္ကဏ္ဍေယက ပြောသည်။ «ဒေဝတို့အားလုံးအတွက် နာရာယဏသည် အစဉ်အလာအရ အဓိကပထမဖြစ်၍ ဂုရုဖြစ်၏။ ထိုသူထံမှ ဘြဟ္မာ ပေါ်ထွန်းလာ၏။ ထိုဘြဟ္မာသည်လည်း မိမိ၏ ကိုယ်တော်မှ မုနိ ခုနစ်ပါးကို ဖန်ဆင်းလေ၏»

Verse 12

मां यजस्वेति तेनोक्तास्तदा ते परमेष्ठिना । आत्मनात्मानमेवाग्रे अयजन्त इति श्रुतिः ॥ १३.१२ ॥

ထို့နောက် ပရမေဋ္ဌိန် (အမြင့်ဆုံး စီမံခန့်ခွဲသူ) က သူတို့အား «ငါ့ကို ယဇ္ဈပူဇော်ကြ» ဟု မိန့်တော်မူ၏။ ဤအကြောင်းနှင့်ပတ်သက်၍ သြုတိက အစကာလ၌ အတ္တမန်သည် အတ္တမန်ကိုယ်တိုင်ဖြင့်ပင် ပူဇော်သည့် ယဇ္ဈကို ပြုခဲ့ကြသည်ဟု ဆို၏။

Verse 13

तेषां वै ब्रह्मजातानां महावैकारिकर्मणाम् । आशपद् व्यभिचारो हि महान् एष कृतो यतः । प्रभ्रष्टज्ञानिनः सर्वे भविष्यथ न संशयः ॥ १३.१३ ॥

အမှန်တကယ်ပင် ဗြဟ္မာမှ မွေးဖွားလာသူများ—အလွန်ကြီးမား၍ ပြောင်းလဲမှုဖြစ်စေသော ကర్మကို ဆောင်ရွက်သူများ—အတွက် အားကိုးရာနေရာနှင့်ပတ်သက်၍ ဤသဘောမတော်သော လမ်းလွဲမှုကို ပြုမိခဲ့ကြသည်။ ထို့ကြောင့် သင်တို့အားလုံးသည် ဉာဏ်ပညာကျဆုံးသူများ ဖြစ်လာမည်မှာ သံသယမရှိ။

Verse 14

एवं शप्तास्ततस्ते वै ब्रह्मणात्मसमुद्भवाः । सद्यो वंशकरान् पुत्रानुत्पाद्य त्रिदिवं ययुः ॥ १३.१४ ॥

ထို့ကြောင့် ကျိန်စာခံပြီးနောက် ဗြဟ္မာ၏ အတ္တသတ္တိမှ ပေါက်ဖွားလာသော ထိုသတ္တဝါတို့သည် မျိုးဆက်ဆက်တည်စေမည့် သားများကို ချက်ချင်းမွေးဖွားစေပြီးနောက် သုံးလောကကောင်းကင် (ထရီဒိဝ) သို့ ထွက်ခွာသွားကြ၏။

Verse 15

ततस्तेषु प्रयातेषु त्रिदिवं ब्रह्मवादिषु । तत्पुत्राः श्राद्धदानेन तर्पयामासुरञ्जसा ॥ १३.१५ ॥

ထို့နောက် ထိုဗြဟ္မဝါဒင်တို့ သုံးလောကကောင်းကင် (ထရီဒိဝ) သို့ ထွက်ခွာသွားကြသောအခါ၊ သူတို့၏ သားများသည် śrāddha အလှူပူဇော်ခြင်းဖြင့် သူတို့ကို လွယ်ကူစွာ တရ্পဏ (စိတ်ကျေနပ်) စေကြ၏။

Verse 16

ते च वैमानिकाः सर्वे ब्रह्मणः सप्त मानसाः । तत् पिण्डदानं मन्त्रोक्तं प्रपश्यन्तो व्यवस्थिताः ॥ १३.१६ ॥

ထို့ပြင် ကောင်းကင်ယာဉ်စီး နတ်သတ္တဝါများ (vaimānika) အားလုံး—ဗြဟ္မာ၏ စိတ်မှ မွေးဖွားသော သား ၇ ယောက်—သည် မန္တရဖြင့် ညွှန်ကြားထားသကဲ့သို့ ပြုလုပ်နေသော piṇḍa (ပိဏ္ဍ) ပူဇော်မှုကို စောင့်ကြည့်လျက် တည်ငြိမ်စွာ ရပ်နေကြ၏။

Verse 17

गौरमुख उवाच । ये च ते पितरो ब्रह्मन् यं च कालं समासते । किं यतो वै पितृगणास्तस्मिँल्लोके व्यवस्थिताः ॥ १३.१७ ॥

ဂေါရမုခက ပြောသည်။ «အို ဗြာဟ္မဏ၊ သင်၏ ပိတೃ (ဘိုးဘွား) များသည် အချိန်မည်သို့တွင် စုဝေးကြသနည်း။ အဘယ်ကြောင့်ပင် ပိတೃအဖွဲ့များသည် ထိုလောက၌ တည်ရှိနေကြသနည်း»

Verse 18

मार्कण्डेय उवाच । प्रवर्तन्ते वराः केचिद् देवानां सोमवर्द्धनाः । ते मरीच्यादयः सप्त स्वर्गे ते पितरः स्मृताः ॥ १३.१८ ॥

မာကဏ္ဍေယက ပြောသည်။ «ဒေဝတို့အတွက် ဆိုမကို တိုးပွားစေသူများအဖြစ် လှုပ်ရှားစေထားသော အထူးမြတ်သော သတ္တဝါအချို့ ရှိသည်။ မရီချိမှ စ၍ ခုနှစ်ပါးတို့ကို ကောင်းကင်၌ ပိတೃများဟု မှတ်ယူကြသည်»

Verse 19

चत्वारो मूर्त्तिमन्तो वै त्रयस्त्वन्ये ह्यमूर्त्तयः । तेषां लोकनिसर्गं च कीर्त्तयिष्यामि तच्छृणु ॥ १३.१९ ॥

လေးပါးသည် အမှန်တကယ် ရုပ်သဏ္ဌာန်ရှိသူများ ဖြစ်ပြီး၊ အခြား သုံးပါးသည် ရုပ်မရှိသူများ ဖြစ်ကြသည်။ သူတို့၏ လောကများ ပေါ်ပေါက်လာပုံကို ငါ ပြောကြားမည်—နားထောင်လော့။

Verse 20

प्रभावं च महर्द्धिं च विस्तरेण निबोध मे । धर्ममूर्तिधरास्तेषां त्रयोऽन्ये परमा गणाः । तेषां नामानि लोकांश्च कीर्तयिष्यामि तच्छृणु ॥ १३.२० ॥

သူတို့၏ အာနုဘော်နှင့် မဟာစည်းစိမ်ကို အသေးစိတ် ငါ့ထံမှ သိယူလော့။ သူတို့အနက် ဓမ္မကို ရုပ်သဏ္ဌာန်ဖြင့် ထမ်းဆောင်သူ အမြင့်မြတ်သော အဖွဲ့ သုံးဖွဲ့လည်း ရှိသည်။ သူတို့၏ အမည်များနှင့် လောကများကို ငါ ပြောကြားမည်—နားထောင်လော့။

Verse 21

लोकाः सन्तानकाः नाम यत्र तिष्ठन्ति भास्वराः । अमूर्त्तयः पितृगणास्ते वै पुत्राः प्रजापतेः ॥ १३.२१ ॥

«သန္တာနကာ» ဟု ခေါ်သော လောကများ ရှိပြီး ထိုနေရာ၌ တောက်ပသောသူများ နေထိုင်ကြသည်။ ရုပ်မရှိသော ပိတೃအဖွဲ့များသည် အမှန်တကယ် ပရဇာပတိ၏ သားများ ဖြစ်ကြသည်။

Verse 22

विराजस्य प्रजाश्रेष्ठा वैराजा इति ते स्मृताः ॥ देवानां पितरस्ते हि तान् यजन्तीह देवताः ॥ १३.२२ ॥

သူတို့ကို ဝိရာဇာ၏ သားစဉ်မြေးဆက်အနက် အမြတ်ဆုံးဟု မှတ်မိကြပြီး «ဝိုင်ရာဇာ» ဟု ခေါ်ကြသည်။ အမှန်တကယ် သူတို့သည် ဒေဝတားတို့၏ ပိတೃ (ဘိုးဘွား) များဖြစ်၍ ဤနေရာ၌ ဒေဝတားတို့က သူတို့ကို ပူဇော်ကြသည်။

Verse 23

एते वै लोकविभ्रष्टा लोकान् प्राप्य सनातनान् । पुनर्युगशतान्तेषु जायन्ते ब्रह्मवादिनः ॥ १३.२३ ॥

ဤသူတို့သည် မိမိတို့၏ ယခင်လောကများမှ လွဲချော်ကျသွားပြီးနောက် အနန္တ (စနာတန) လောကများကို ရောက်ရှိကြသည်။ ထို့နောက် ယုဂစက်ဝန်း ရာချီ၏ အဆုံးများတွင် ထပ်မံ၍ ဗြဟ္မဝါဒင် (ဗြဟ္မသဒ္ဓမ္မကို ဟောပြောသူ) များအဖြစ် မွေးဖွားလာကြသည်။

Verse 24

ते प्राप्य तां स्मृतिं भूयः साध्य योगमनुत्तमम् । चिन्त्य योगगतिं शुद्धां पुनरावृत्तिदुर्लभाम् ॥ १३.२४ ॥

ထိုအမှတ်ရမှုကို ထပ်မံ ပြန်လည်ရရှိပြီးနောက်၊ သူတို့သည် အလွန်မြင့်မြတ်သော ယောဂသင်္ခါရ (ယောဂကျင့်စဉ်) ကို ပြုစုပျိုးထောင်သင့်သည်။ ထပ်ခါထပ်ခါ ပြန်လည်မွေးဖွားရခြင်းတွင် ချည်နှောင်နေသူတို့အတွက် ရရန်ခက်သော ယောဂအောင်မြင်မှု၏ သန့်ရှင်းသော လမ်းကြောင်းကို စိတ်ဖြင့် ဆင်ခြင်သင့်သည်။

Verse 25

एते स्म पितरः श्राद्धे योगिनां योगवर्द्धनाः । आप्यायितास्तु ते पूर्वं योगं योगबले रतौ ॥ १३.२५ ॥

ဤသူတို့သည်ပင် ရှရဒ္ဓ (śrāddha) ပူဇာအခမ်းအနား၌ ပိတೃများဖြစ်၍ ယောဂီတို့၏ ယောဂကို တိုးပွားစေသူများ ဖြစ်ကြသည်။ အရင်က သူတို့ကို ကျေနပ်စေပြီးနောက်၊ ယောဂ၏ အင်အား၌ ပျော်မွေ့သူအတွက် ယောဂကို ပြန်လည် အာဟာရဖြည့်တင်းပေးကြသည်။

Verse 26

तस्माच्छ्राद्धानि देयानि योगिनां योगिसत्तम । एष वै प्रथमः सर्गः सोमपानामनुत्तमः ॥ १३.२६ ॥

ထို့ကြောင့် ယောဂီအမြတ်ဆုံးရေ၊ ယောဂီတို့အတွက် (သို့မဟုတ် ယောဂီတို့၏ အကျိုးအတွက်) ရှရဒ္ဓ (śrāddha) ပူဇာပေးအပ်သင့်သည်။ ဤသည်မှာ စောမ (Soma) သောက်သူတို့အနက် အလွန်မြင့်မြတ်၍ မလွန်ကဲနိုင်သော ပထမဆုံးသော စရ္ဂ (အမျိုးအစား/အတန်း) ဖြစ်သည်။

Verse 27

एते त एकतनवो वर्तन्ते द्विजसत्तमाः । भूर्लोकवासिनां याज्याः स्वर्गलोकनिवासिनः ॥ ब्रह्मपुत्रा मरीच्याद्यास्तेषां याज्या महद्गताः ॥ १३.२७ ॥

အို ဒွိဇသတ္တမတို့၊ ဤအဖွဲ့အစည်းတို့သည် အနှစ်သာရတစ်မျိုးတည်းဖြင့် တည်ရှိကာ ဆက်လက်လုပ်ဆောင်နေကြသည်။ စွဝဂ္ဂလောက၌ နေထိုင်သူတို့သည် ဘူရ္လောကနေထိုင်သူတို့၏ ယဇ္ဉပူဇာအလှူကို လက်ခံထိုက်သူများ ဖြစ်ကြသည်။ ထို့ပြင် မရိစိ စသည့် ဘြဟ္မာ၏ သားတော်များက မဟာဂုဏ်သို့ ရောက်ရှိသူများဖြစ်၍ ထိုသူတို့လည်း ပူဇာခံထိုက်သူများ ဖြစ်ကြသည်။

Verse 28

कल्पवासिकसंज्ञानां तेषामपि जने गताः । सनकाद्यास्ततस्तेषां वैराजास्तपसि स्थिताः । तेषां सत्यगता मुक्ताः इत्येषा पितृसंततिः ॥ १३.२८ ॥

ကလ္ပဝာသိကဟု ခေါ်သောသူတို့လည်း သတ္တဝါတို့၏ လောကသို့ ရောက်သွားကြသည်။ ထို့နောက် ထိုသူတို့အနက် စနက စသည့်သူတို့—ဝိုင်ရာဇဟု ခေါ်ကြသောသူတို့—သည် တပသ (အကျင့်တရား) တွင် တည်မြဲနေကြသည်။ ထိုသူတို့အနက် သတ္ယ (အမှန်တရား၏ လောက) သို့ ရောက်သူတို့သည် လွတ်မြောက်သူများ ဖြစ်ကြသည်။ ဤသို့ပင် ပိတೃတို့၏ ဆက်စပ်စဉ်ဆက်ကို ဖော်ပြထားသည်။

Verse 29

अग्निष्वात्तेति मारीच्या वैराजा बर्हिषंज्ञिताः । सुकालेयापि पितरो वसिष्ठस्य प्रजापतेः । तेऽपि याज्यास्त्रिभिर्वर्णैर्न शूद्रेण पृथक्कृतम् ॥ १३.२९ ॥

မရိစိမှ ပေါက်ဖွားသော အဂ္နိသွာတ္တဟု ခေါ်သော ပိတೃတို့နှင့် ဘर्हိषဒဟု ခေါ်သော ဝိုင်ရာဇတို့၊ ထို့ပြင် စုကာလေယတို့သည်လည်း ပရဇာပတိ ဝသိဋ္ဌ၏ ပိတೃ (ဘိုးဘွား) များ ဖြစ်ကြသည်။ ထိုသူတို့ကိုလည်း ဝဏ္ဏသုံးပါးက ယဇ္ဉပူဇာဖြင့် ပူဇော်ရမည်၊ သို့သော် ရှုဒ္ဒရက သီးခြားစီ မပြုလုပ်ရ။

Verse 30

वर्णत्रयाभ्यनुज्ञातः शूद्रः सर्वान् पितॄन् यजेत् । न तु तस्य पृथक् सन्ति पितरः शूद्रजातयः ॥ १३.३० ॥

ဝဏ္ဏသုံးပါး၏ ခွင့်ပြုချက်ရရှိလျှင် ရှုဒ္ဒရသည် ပိတೃအားလုံးကို ယဇ္ဉပူဇာ ပြုနိုင်သည်။ သို့သော် သူ့အတွက် ‘ရှုဒ္ဒရမျိုးရိုး’ ဟု သီးခြားခွဲထားသော ပိတೃအုပ်စုများ မရှိကြ။

Verse 31

मुक्तश्चेतनको ब्रह्मन् ननु विप्रेषु दृश्यते । विशेषशास्त्रदृष्ट्या तु पुराणानां च दर्शनात् ॥ १३.३१ ॥

အို ဘြာဟ္မဏ၊ လွတ်မြောက်သူ (မုက္တ) သည် သတိဉာဏ်ရှိနေသေးသည်ဟု ပညာရှိ ဝိပရတို့အကြား တွေ့မြင်ကြသည် မဟုတ်လော။ သို့ရာတွင် ထိုကွာခြားချက်ကို သီးသန့် သာස්တရများ၏ မြင်ကွင်းအရလည်းကောင်း၊ ပုရာဏများတွင် တွေ့ရသော သက်သေအရလည်းကောင်း နားလည်ရမည်။

Verse 32

एवं ऋषिस्तुतैः शास्त्रं ज्ञात्वा याज्यकसम्भवान् । स्वयं सृष्ट्यां स्मृतिर्लब्धा पुत्राणां ब्रह्मणा ततः । परं निर्वाणमापन्नास्तेऽपि ज्ञानेन एव च ॥ १३.३२ ॥

ဤသို့ ရှင်ရသီတို့ ချီးမွမ်းသော သာသနာတရားကို—ယဇ္ဈပူဇာ၌ ပူဇော်သင့်သော အရာမှ ပေါ်ထွန်းလာသော တရားကို—သိမြင်နားလည်ပြီးနောက်၊ ဖန်ဆင်းခြင်းအတွင်း၌ပင် သတိမှတ်မိခြင်းကို ရရှိ하였다။ ထို့နောက် ဘြဟ္မာအားဖြင့် သားတို့ထံသို့လည်း ရောက်ရှိကာ၊ သူတို့လည်း ဉာဏ်တစ်ခုတည်းဖြင့် အမြင့်ဆုံး နိဗ္ဗာန်ကို ရောက်ရှိ하였다။

Verse 33

वस्वादीनां कश्यपाद्या वर्णानां वसवोदयः । अविशेषेण विज्ञेया गन्धर्वाद्या अपि ध्रुवम् ॥ १३.३३ ॥

ဝသုတို့မှ စ၍ အုပ်စုများအတွင်း၌လည်း၊ ကশ্যပတို့မှ စသော အမျိုးအစားများအတွင်း၌လည်း၊ ဝသုတို့နှင့် အခြားတို့ကို ခွဲခြားမထားဘဲ တူညီသဘောဖြင့် သိမြင်ရမည်။ ထိုနည်းတူ ဂန္ဓဗ္ဗတို့နှင့် ဆက်စပ်သတ္တဝါများလည်း အမှန်ပင် ထိုသို့ဖြစ်သည်။

Verse 34

एष ते पैतृकः सर्ग उद्देशेन महामुने । कथितो नान्त एवास्य वर्षकोट्या हि दृश्यते ॥ १३.३४ ॥

အို မဟာမုနိ၊ ဤသည်မှာ ပိတೃက (paitṛka) ဟူသော ဘိုးဘွားဆက်စပ် ဖန်ဆင်းမှုကို သင့်အား အကျဉ်းချုပ်အဖြစ်သာ ပြောကြားထားခြင်းဖြစ်သည်။ အမှန်ပင် သန်းပေါင်းများစွာသော နှစ်ကာလများတိုင်အောင်လည်း ၎င်း၏ အဆုံးကို မမြင်ရ။

Verse 35

श्राद्धस्य कालान् वक्ष्यामि तान् शृणुष्व द्विजोत्तम । श्राद्धार्हमागतं द्रव्यं विशिष्टमथवा द्विजम् ॥ १३.३५ ॥

«श्राद्ध (śrāddha) ပြုလုပ်ရန် သင့်တော်သော အချိန်ကာလများကို ငါပြောမည်၊ နားထောင်လော့၊ ဒွိဇောတ္တမ။ śrāddha အတွက် ထိုက်တန်သော ပစ္စည်းဥစ္စာ ရရှိလာသောအခါ၊ သို့မဟုတ် ထူးခြားမြင့်မြတ်သော ဒွိဇ (ဗြာဟ္မဏ) ဧည့်သည် ရောက်လာသောအခါ (ပြုလုပ်ရမည်)»။

Verse 36

श्राद्धं कुर्वीत विज्ञाय व्यतीपातेऽयने तथा । विषुवे चैव सम्प्राप्ते ग्रहणे शशिसूर्ययोः । समस्तेष्वेव विप्रेन्द्र राशिष्वर्केऽतिगच्छति ॥ १३.३६ ॥

သင့်လျော်သော အခါကို စိစစ်သိမြင်ပြီးနောက်၊ Vyatīpāta အချိန်၌လည်းကောင်း၊ အယန (solstice) အချိန်၌လည်းကောင်း śrāddha ကို ပြုလုပ်ရမည်။ ထို့ပြင် विषुव (equinox) ရောက်လာသောအခါ၊ လနှင့် နေ၏ ဂြိုဟ်ကွယ် (eclipse) အချိန်၌လည်း ပြုရမည်။ အို ဗြာဟ္မဏတို့၏ အထွဋ်အမြတ်၊ နေမင်းသည် ရာသီခွင် (zodiac) အားလုံးကို ဖြတ်သန်းသည့်အခါ၌လည်း (ပြုရမည်)။

Verse 37

नक्षत्रग्रहपीडासु दुष्टस्वप्नावलोकने । इच्छाश्राद्धानि कुर्वीत नवसस्यागमे तथा ॥ १३.३७ ॥

နက္ခတ်နှင့်ဂြိုဟ်တို့ကြောင့် အန္တရာယ်နှိပ်စက်မှုရှိသော်လည်းကောင်း၊ မကောင်းသောအိပ်မက်ကို မြင်တွေ့သော်လည်းကောင်း၊ ထို့အပြင် သစ်သီးနှံအသစ် ရိတ်သိမ်းရာသို့ ရောက်လာသော်လည်းကောင်း၊ မိမိဆန္ဒအတိုင်း ဆရာဒ္ဓ (śrāddha) ပူဇော်ပွဲကို ဆောင်ရွက်နိုင်သည်။

Verse 38

अमावास्या यदा आर्द्राविशाखास्वातियोगिनो । श्राद्धैः पितृगणस्तृप्तिं तदाप्नोत्यष्टवार्षिकीम् ॥ १३.३८ ॥

အမావာသျာ (amāvāsyā) နေ့သည် အာဒြရာ (Ārdrā)၊ ဝိရှာခာ (Viśākhā) သို့မဟုတ် စွာတီ (Svātī) နက္ခတ်နှင့် တိုက်ဆိုင်သောအခါ၊ ဆရာဒ္ဓ ပူဇော်မှုတို့ကြောင့် ပိတೃဂဏ (pitṛ-gaṇa) အဘိုးဘွားစုသည် ရှစ်နှစ်တိုင်တိုင် ကျေနပ်မှုကို ရရှိသည်။

Verse 39

अमावस्या यदा पुष्ये रौद्रेऽथार्क्षे पुनर्वसौ । द्वादशाब्दं तथा तृप्तिं प्रयान्ति पितरोऽर्च्चिताः ॥ १३.३९ ॥

အမாவာသျာနေ့သည် ပုရှျ (Puṣya)၊ ရော်ဒြ (Raudra)၊ အာရ္က்ஷ (Ārkṣa) သို့မဟုတ် ပုနရ္ဝသု (Punarvasu) နက္ခတ်တို့နှင့် တိုက်ဆိုင်သောအခါ၊ သင့်တော်စွာ ပူဇော်ဂုဏ်ပြုခံရသော ပိတೃများသည် ဆယ့်နှစ်နှစ်တိုင်တိုင် ကျေနပ်မှုကို ရရှိကြသည်။

Verse 40

वासवाजैकपादर्क्षे पितॄणां तृप्तिमिच्छताम् । वारुणे चाप्यमावास्या देवानामपि दुर्लभा ॥ १३.४० ॥

ပိတೃများ၏ ကျေနပ်မှုကို လိုလားသူတို့အတွက် နက္ခတ်သည် ဝါသဝ-အာဇ-ဧကပါဒ (Vāsava-Āja-Ekapād) ဖြစ်သောအချိန်သည် အထူးအာနိသင်ရှိသည်။ ထို့ပြင် ဝါရုဏ (Vāruṇa) နက္ခတ်အောက်၌ ဖြစ်သော အမாவာသျာနေ့သည် ဒေဝတားတို့အတွက်တောင် ရှားပါးသည်။

Verse 41

नवस्वर्क्षेष्वमावास्या यदा तेषु द्विजोत्तम । तदा श्राद्धानि देयानि अक्षय्यफलमिच्छताम् । अपि कोटिसहस्रेण पुण्यस्यान्तो न विद्यते ॥ १३.४१ ॥

အို ဒွိဇိုတ္တမ (နှစ်ကြိမ်မွေးမြူသူတို့အနက် အမြတ်ဆုံး)၊ အမாவာသျာနေ့သည် ထိုနက္ခတ်ကိုးပါးနှင့် တိုက်ဆိုင်သောအခါ၊ မပျက်မယွင်းသော အကျိုး (akṣayya) ကို လိုလားသူတို့သည် ဆရာဒ္ဓ အလှူပူဇော်မှုများကို ပေးအပ်ရမည်။ ကောဋိသိန်းပေါင်းများစွာဖြင့်ပင် ကုသိုလ်၏ အဆုံးမရှိဟု ဆို၏။

Verse 42

अथापरं पितरः श्राद्धकालं रहस्यमस्मत् प्रवदन्ति पुण्यम् । वैशाखमासस्य तु या तृतीया नवम्यसौ कार्त्तिकशुक्लपक्षे ॥ १३.४२ ॥

ထို့နောက် ပိတೃများ (ဘိုးဘွားဝိညာဉ်များ) သည် သြရဒ္ဓ (śrāddha) ပြုလုပ်ရန် သင့်လျော်သော အချိန်အကြောင်း ကုသိုလ်ကြီးသော လျှို့ဝှက်ချက်ကို ကျွန်ုပ်တို့အား ပြောကြားသည်။ အထူးသဖြင့် ဝိုင်သာခ (Vaiśākha) လ၏ တိတိ ၃ ရက်နှင့် ကာတ္တိက (Kārttika) လ၏ အလင်းပက္ခတွင် တိတိ ၉ ရက် ဖြစ်သည်။

Verse 43

नभस्यामासस्य तमिस्त्रपक्षे त्रयोदशी पञ्चदशी च माघे । उपप्लवे चन्द्रमसो रवेश्च तथाष्टकास्वप्ययनद्वये च ॥ १३.४३ ॥

နဘသျ (Nabhasya) လ၏ အမှောင်ပက္ခတွင် တိတိ ၁၃ ရက်၊ ထို့ပြင် မာဃ (Māgha) လတွင် တိတိ ၁၅ ရက်၊ လကြတ်နှင့် နေရောင်ကြတ် ဖြစ်ချိန်များ၊ ထို့အပြင် အဋ္ဌကာ (Aṣṭakā) နေ့များနှင့် နေတိုင်နှစ်ပါး (solstice) အချိန်တို့—ဤတို့သည် အထူးသတ်မှတ်ထားသော ကာလများ ဖြစ်သည်။

Verse 44

पानीयमप्यत्र तिलैर्विमिश्रं दद्यात्पितॄभ्यः प्रयतो मनुष्यः । श्राद्धं कृतं तेन समाः सहस्रं रहस्यमेतत् पितरो वदन्ति ॥ १३.४४ ॥

ဤနေရာတွင်လည်း စည်းကမ်းတကျနေထိုင်သူသည် ပိတೃများအတွက် နှမ်းစေ့ (tila) ရောစပ်ထားသော ရေကို ပူဇော်သင့်သည်။ ပိတೃများက ဤအမှုကြောင့် သြရဒ္ဓသည် တစ်ထောင်နှစ်ကြာ ပြုလုပ်သကဲ့သို့ ဖြစ်လာသည်ဟု ဆိုကြပြီး၊ ဤသည်မှာ လျှို့ဝှက်သော အစဉ်အလာသင်ကြားချက် ဖြစ်သည်။

Verse 45

माघासिते पञ्चदशी कदाचिदुपैति योगं यदि वारुणेन । ऋक्षेण कालः परमः पितॄणां न त्वल्पपुण्यैर्द्विज लभ्यतेऽसौ ॥ १३.४५ ॥

အို ဗြာဟ္မဏ၊ မာဃ (Māgha) လ၏ အမှောင်ပက္ခရှိ တိတိ ၁၅ ရက်သည် တစ်ခါတစ်ရံ ဝါရုဏ (Vāruṇa) နက္ခတ်နှင့် တိုက်ဆိုင်လာပါက၊ ထိုခဏသည် ပိတೃများအတွက် အမြင့်မြတ်ဆုံး အချိန်ဟု သတ်မှတ်ကြသည်။ ကုသိုလ်နည်းသူတို့သည် ထိုအချိန်ကို မရနိုင်ကြ။

Verse 46

काले धनिष्ठा यदि नाम तस्मिन् भवेत् तु विप्रेन्द्र सदा पितृभ्यः । दत्तं जलान्नं प्रददाति तृप्तिं वर्षायुतं तत्कुलजैर्मनुष्यैः ॥ १३.४६ ॥

အို ဗြာဟ္မဏတို့အထဲမှ အကောင်းဆုံး၊ ထိုအချိန်တွင် ဓနိဋ္ဌာ (Dhaniṣṭhā) နက္ခတ် ဖြစ်ပေါ်လာပါက၊ ပိတೃများအတွက် ပူဇော်သော ရေနှင့် အစာသည် ထိုမျိုးရိုးမှ လူသားဆက်ဆံများအားဖြင့် ပိတೃတို့ကို တစ်သောင်းနှစ်ကြာ စိတ်ကျေနပ်မှု ပေးစွမ်းသည်။

Verse 47

तत्रैव चेद् भाद्रपदास्तु पूर्वाः काले तदा यैः क्रियते पितृॄभ्यः । श्राद्धं परा तृप्तिमुपेत्य तेन युगं समग्रं पितरः स्वपन्ति ॥ श्राद्धं तु यत्पक्षमुदाहरन्ति तत्पैतृकं मुनिगणाः प्रवदन्ति तुष्टिम् ॥ १३.४७ ॥

ထိုအချိန်၌ပင် ဘာဒြပဒလ၏ ပထမပက္ခ (လဝက်) ရောက်လာလျှင်၊ ဘိုးဘွားပိတೃတို့အတွက် ရှရဒ္ဓ (śrāddha) ကို ပြုလုပ်သူတို့ကြောင့်—ထိုကောင်းမှုဖြင့် ပိတೃတို့သည် အပြည့်အဝ ကျေနပ်တော်မူပြီး ယုဂတစ်ခုလုံး အနားယူတော်မူကြသည်။ မုနိအစုအဖွဲ့တို့က «ရှရဒ္ဓကာလ» ဟု ခေါ်ဆိုသည့် ပက္ခသည် «ပိုင်တೃက (paitṛka)» ပက္ခဖြစ်၍ ကျေနပ်မှုကို ပေးတတ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။

Verse 48

गङ्गासरयूमतवा विपाशां सरस्वतीं नैमिषगोमतीं वा । ततोऽवगाह्यार्चनमादरेण कृत्वा पितॄणामहितानि हन्ति ॥ १३.४८ ॥

ထို့နောက် ဂင်္ဂါနှင့် စရယု—သို့မဟုတ် ဝိပါရှာ၊ သို့မဟုတ် စရஸဝတီ၊ သို့မဟုတ် နိုင်မိရှနှင့် ဂိုမတီတို့နှင့် ဆက်စပ်သော ရေများတွင် ကိုယ်လုံးဝင်မြုပ်၍ ရေချိုးပြီး၊ ဂရုတစိုက် ပူဇော်အာရాధနာ ပြုလုပ်လျှင် ပိတೃတို့အပေါ် သက်ရောက်နေသော အန္တရာယ်နှင့် မကောင်းမှုတို့ကို ဖယ်ရှားနိုင်သည်။

Verse 49

गायन्ति चैतत् पितरः कदा तु वर्षामघातृप्तिमवाप्य भूयः । माघासितान्ते शुभतीर्थतोयैर्यास्याम तृप्तिं तनयादिदत्तैः ॥ १३.४९ ॥

ပိတೃတို့က ဤသို့ သီဆိုကြသည်—“ဗာဿာနှင့် အဃ (အကျင့်/အထိမ်းအမှတ်) တို့ကြောင့် ထပ်မံ၍ ကျေနပ်မှုကို ရရှိပြီးနောက်၊ မာဃလ၏ ကృష్ణပက္ခ အဆုံးတွင်၊ သားသမီးတို့နှင့် အခြားသူတို့က ပေးအပ်သော မင်္ဂလာတီရ္ထရေများဖြင့် ကျွန်ုပ်တို့သည် မည်သည့်အခါ စိတ်ချမ်းသာမှုသို့ ရောက်မည်နည်း?”

Verse 50

चित्तं च वित्तं च नॄणां विशुद्धं शस्तश्च कालः कथितो विधिश्च | पात्रं यथोक्तं परमा च भक्तिर्नॄणां प्रयच्छन्त्यभिवाञ्छितानि || १३.५० ||

လူတို့၏ စိတ် (ရည်ရွယ်ချက်) နှင့် ငွေကြေး/ပစ္စည်းဥစ္စာတို့ သန့်စင်လာပြီး၊ သင့်လျော်သော အချိန်နှင့် သတ်မှတ်ထားသော နည်းလမ်းကို ဖော်ပြထားသည့်အခါ—ဆိုထားသကဲ့သို့ သင့်တော်သော လက်ခံသူနှင့် အမြင့်မြတ်ဆုံးသော ဘက္တိ (devotion) တို့ပါဝင်လျှင်—ဤအရာတို့က လူတို့လိုလားသော အကျိုးရလဒ်များကို ပေးစွမ်းသည်။

Verse 51

पितृगीतास्तथैवात्र श्लोकास्तान् शृणु सत्तम । श्रुत्वा तथैव भविता भाव्यं तत्र विधात्मना ॥ १३.५१ ॥

ဤနေရာ၌လည်း ပိတೃတို့ သီဆိုထားသော ရှလိုကာများကို နားထောင်လော့၊ သီလဝါတို့အနက် အကောင်းဆုံးသူရေ။ ထိုကို ကြားနာပြီးလျှင် လူသည် ထိုသို့ပင် ဖြစ်လာသည်; အကြောင်းမှာ ထိုကိစ္စ၌ အနာဂတ်ဖြစ်မည့်အရာကို စီမံသတ်မှတ်သူ (ဝိဓာတာ) က ပုံဖော်ထားသောကြောင့် ဖြစ်သည်။

Verse 52

अपि धन्यः कुले जायादस्माकं मतिमान् नरः । अकुर्वन् वित्तशाठ्यं यः पिण्डान् यो निर्वपिष्यति ॥ १३.५२ ॥

ကျွန်ုပ်တို့၏ မျိုးရိုးတွင် ကံကောင်း၍ ဉာဏ်ပညာရှိသော လူတစ်ဦး မွေးဖွားပါစေ—သူသည် ငွေကြေးအပေါ် လိမ်လည်မှု မပြုဘဲ၊ ဘိုးဘွားအတွက် ပိဏ္ဍ (ပိဏ္ဍဘောလ် အာဟာရပူဇာ) ကို သင့်တော်စွာ ဆက်ကပ်မည်။

Verse 53

रत्नवस्त्रमहायानं सर्वं भोगादिकं वसु । विभवे सति विप्रेभ्यो अस्मानुद्दिश्य दास्यति ॥ १३.५३ ॥

အင်အားရှိသည့်အခါ သူသည် ကျွန်ုပ်တို့၏ နာမဖြင့် အပ်နှံကာ ဗြာဟ္မဏများထံ ရတနာ၊ အဝတ်အစား၊ ယာဉ်ကြီးများနှင့် ပျော်ရွှင်မှုဆိုင်ရာ အရင်းအမြစ်များပါဝင်သည့် ဥစ္စာအားလုံးကို လှူဒါန်းမည်။

Verse 54

अन्नेन वा यथाशक्त्या कालेऽस्मिन् भक्तिनम्रधीः । भोजयिष्यति विप्राग्र्यांस्तन्मात्रविभवो नरः ॥ १३.५४ ॥

ဤကာလ၌ ဘက္တိကြောင့် စိတ်နှလုံး နိမ့်ချသည့်သူသည် မိမိစွမ်းအားအတိုင်း ဗြာဟ္မဏအထက်မြတ်တို့ကို အစာဖြင့် ကျွေးမွေးရမည်—မိမိတွင်ရှိသမျှ အင်အားအတိုင်းသာ ကန့်သတ်သည်။

Verse 55

असमर्थोऽन्नदानस्य वन्यशाकं स्वशक्तितः । प्रदास्यति द्विजाग्र्येभ्यः स्वल्पां यो वापि दक्षिणाम् ॥ १३.५५ ॥

အစာလှူဒါန်းရန် မတတ်နိုင်သူသည် မိမိစွမ်းအားအတိုင်း တောပင်ဟင်းသီးဟင်းရွက်များကို ပေးလှူရမည်၊ သို့မဟုတ် ထင်ရှားသော ဒွိဇ (နှစ်ကြိမ်မွေး) များထံ ဒက္ခိဏာ (ဂုဏ်ပြုလှူငွေ) ကို အနည်းငယ်ပင် ဆက်ကပ်ရမည်။

Verse 56

तत्राप्यसामर्थ्ययुतः कराग्राग्रस्थितांस्तिलान् । प्रणम्य द्विजमुख्याय कस्मैचिद् द्विज दास्यति ॥ १३.५६ ॥

ထိုအခါတွင်ပင် မစွမ်းနိုင်မှုကြောင့် ကန့်သတ်နေသူသည် လက်ချောင်းထိပ်ပေါ်တွင် တင်ထားသည့် နှမ်းစေ့အနည်းငယ်သာရှိလျှင်ပင် ဗြာဟ္မဏအထက်မြတ်ကို ဦးညွှတ်ကာ ဗြာဟ္မဏတစ်ဦးဦးထံ ပေးလှူရမည်။

Verse 57

तिलैः सप्ताष्टभिर्वापि समवेतां जलाञ्जलिम् । भक्तिनम्रः समुद्धिश्याप्यस्माकं सम्प्रदास्यति ॥ १३.५७ ॥

နှမ်းစေ့ ခုနှစ် သို့မဟုတ် ရှစ်စေ့ဖြင့် ရေကို လက်နှစ်ဖက်ပေါင်း၍ အန်ဂျလီအဖြစ် ပြင်ဆင်ရမည်။ ဘက္တိဖြင့် ဦးညွှတ်ကာ သက်ဆိုင်ရာသူတို့ကို ဥဒ္ဒိသ၍ ငါတို့အစား အလှူအဖြစ် ဆက်ကပ်ပေးမည်။

Verse 58

यतः कुतश्चित् सम्प्राप्य गोभ्यो वापि गवाह्निकम् । अभावे प्रीणयत्यस्मान् भक्त्या युक्तः प्रदास्यति ॥ १३.५८ ॥

ဘယ်နေရာကမဆို၊ ဘယ်နည်းနဲ့မဆို ရနိုင်သမျှအတိုင်း နွားတို့အတွက် နေ့စဉ်ထိုက်သင့်သော အလှူ—သို့မဟုတ် နွားတို့အတွက် အနည်းငယ်တောင်—ကို ရယူပြီး၊ အရင်းအမြစ်မရှိသည့်အခါတွင်ပင် ဘက္တိရှိသူသည် ငါတို့ကို ကျေနပ်စေကာ မိမိစွမ်းအားအတိုင်း ဆက်ကပ်ပေးမည်။

Verse 59

सर्वाभावे वनं गत्वा कक्षामूलप्रदर्शकः । सूर्यादिलोकपालानामिदमुच्चैः पठिष्यति ॥ १३.५९ ॥

အရာအားလုံး မရှိသည့်အခါ တောသို့ သွား၍ “ကက္ခာ” အပင်၏ အမြစ်ကို ပြသသူသည် နေမင်း (စူရျ) နှင့် အခြား လောကပာလများအတွက် ဤစာကို အသံမြင့်မြင့် ရွတ်ဖတ်မည်။

Verse 60

न मेऽस्ति वित्तं न धनं न चान्यच्छ्राद्धस्य योग्यं स्वपितॄन् नतोऽस्मि । तृप्यन्तु भक्त्या पितरो मयैतौ भुजौ तौ ततो वर्त्मनि मारुतस्य ॥ १३.६० ॥

“ငါ့တွင် ငွေကြေးမရှိ၊ ဥစ္စာမရှိ၊ ရှရဒ္ဓအလှူအတွက် သင့်တော်သော အခြားအရာလည်း မရှိ။ သို့သော် ငါသည် မိမိ၏ ဘိုးဘွားပိတೃတို့ကို ဦးညွှတ်ပါ၏။ ငါ၏ ဘက္တိကြောင့် ပိတೃတို့ ကျေနပ်ပါစေ။ ငါ၏ လက်နှစ်ဖက်ဤသည်—ထို့နောက် လေ၏လမ်း (မာရုတ်၏ မာဂ္ဂ) ပေါ်သို့ သူတို့ သွားကြပါစေ။”

Verse 61

इत्येतत् पितृभिर्गीतं भावाभावप्रयोजनम् । कृतं तेन भवेत् श्राद्धं य एवं कुरुते द्विज ॥ १३.६१ ॥

ဤသို့ပင် ပိတೃတို့က “ရှိခြင်း/မရှိခြင်း” (ရည်ရွယ်ချက်နှင့် အခြေအနေ) အပေါ် မူတည်သော အကြောင်းရင်းကို သီဆိုကြေညာခဲ့သည်။ ဤနည်းအတိုင်း ပြုလုပ်သူအတွက်၊ အို ဒွိဇ၊ ရှရဒ္ဓသည် မှန်ကန်စွာ ပြီးစီးသည်ဟု သတ်မှတ်သည်။