Adhyaya 111: The Eulogy of Donating a Tawny (Kapilā) Cow
Kapilādhenudāna-māhātmya
Ritual-Manual (Dāna-vidhi and Phalaśruti) with Ethical-Discourse on bovine care
ဝရာဟ–ပृथဝီ သင်ကြားရေးဘောင်အတွင်း၌ ဤအဓ್ಯಾಯသည် ကပိလာဓေနုဒါန၊ အညိုရွှေရောင် (ကပိလာ) နွားမကို လှူဒါန်းခြင်း၏ မဟာပုဏ္ဏာကို ဟောပြောသည်။ နွားမကို နွားကလေးနှင့်အတူ၊ အလှဆင်ပစ္စည်းများနှင့် ရတနာများဖြင့် တန်ဆာဆင်ကာ၊ ဝိဓာန (ပူဇော်နည်းစနစ်) မှန်ကန်စွာဖြင့် ဗြာဟ္မဏအား လှူရမည်ဟု ဆိုသည်။ ထို့နောက် နွားနှင့်ဆိုင်သော နေ့စဉ် ဘက္တိအကျင့်များ—နွားခေါင်းမှ ကျသည့် ရေကို ရိုသေခြင်း၊ ပရဒက္ခိဏာ လှည့်ပတ်ခြင်း၊ နွားဆီးဖြင့် ရေချိုးခြင်း—တို့ကို ဖော်ပြပြီး ကာလရှည် စုဆောင်းလာသော ပါပကို ဖယ်ရှားနိုင်သည်ဟု ဆိုထားသည်။ ကပိလာနွားမတစ်ကောင် လှူခြင်းကို နွားတစ်ထောင် လှူခြင်းနှင့် တူညီဟု ချီးမြှောက်ပြီး၊ နွားကို စင်ကြယ်စွာ စုတ်သပ်ပြုပြင်ခြင်း၊ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ခြင်း၊ ဆာလောင်သော နွားများကို အစာကျွေးခြင်း စသည့် ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်မှုလည်း ပုဏ္ဏာဖြစ်ကြောင်း ထပ်မံဆိုသည်။ နွားအရောင်အမျိုးအစားများကို ရေတွက်ဖော်ပြပြီး နိဂုံးချုပ်အနေဖြင့် ဗြာဟ္မဏအား ဤဒါနပြုလျှင် လောကီအပျော်အပါးနှင့် မောက္ခ (လွတ်မြောက်ခြင်း) နှစ်မျိုးလုံး ရရှိကာ မြေပြင်ကောင်းကျိုးအတွက် ဆက်လက်သော နွားစောင့်ရှောက်မှုနှင့် ဒါနကို ချိတ်ဆက်ထားသည်။
Primary Speakers
Key Concepts
Shlokas in Adhyaya 111
Verse 1
अथ कपिलाधेनुदानमाहात्म्यम् ॥ होतॊवाच ॥ अथातः सम्प्रवक्ष्यामि कपिलां धेनुमुत्तमाम् ॥ यत्प्रदानान्नरो याति विष्णुलोकमनुत्तमम् ॥
ယခု ကပိလာ (အညိုရွှေရောင်) နွားကို လှူဒါန်းခြင်း၏ မဟာတန်ခိုးကို စတင်ဖော်ပြသည်။ ဟောတာက ပြောသည်– “ယခု ငါသည် အထွတ်အမြတ် ကပိလာ နွားကို ရှင်းလင်းမည်; ထိုနွားကို လှူလျှင် လူသည် မနှိုင်းယှဉ်နိုင်သော ဗိෂ္ဏုလောကသို့ ရောက်၏။”
Verse 2
पूर्वोक्तेन विधानॆन दद्याद्धेनुं सवत्सकाम् ॥ सर्वालङ्कारसंयुक्तां सर्वरत्नसमन्विताम् ॥
ယခင်ဖော်ပြခဲ့သော နည်းလမ်းအတိုင်း၊ နွားကို နွားကလေးနှင့်အတူ လှူဒါန်းရမည်။ အလှဆင်ပစ္စည်းအမျိုးမျိုးဖြင့် ပြည့်စုံစွာ တန်ဆာဆင်ထားပြီး ရတနာအမျိုးမျိုးဖြင့်လည်း ပြည့်ဝစေရမည်။
Verse 3
कपिलायाः शिरो ग्रीवा सर्वतीर्थानि भामिनि ॥ पितामहनीयॊगाच्च निवसन्ति हि निश्चयः ॥
အို တောက်ပသူရေ၊ ကပိလာ နွား၏ ခေါင်းနှင့် လည်ပင်းတွင် တီရ္ထ (သန့်ရှင်းရာဌာန) အားလုံး တည်ရှိကြသည်ဟု—အမှန်တကယ်—ပိတာမဟ (ဗြဟ္မာ) ၏ အမိန့်တော်အတိုင်း ဖြစ်သည်။
Verse 4
प्रातरुत्थाय यो मर्त्यः कपिलागलमस्तकात् ॥ च्युतं तु भक्त्या पानीयं शिरसा वन्दते शुचिः ॥
မနက်ခင်းတွင် ထ၍ ကပိလာ နွား၏ လည်ပင်းနှင့် ခေါင်းမှ စိမ့်ကျလာသော သောက်သုံးနိုင်သည့် ရေကို ဘက္တိဖြင့် ခေါင်းငုံ့ကာ ဝတ်ပြုလျှင်၊ သန့်ရှင်းသော အကျင့်ဝတ်ရှိသူဖြစ်၍ (ကုသိုလ်ရသည်)။
Verse 5
स तेन पुण्यतोयेन तत्क्षणाद्दग्धकिल्बिषः ॥ त्रिंशद्वर्षकृतं पापं दहत्यग्निरिवेन्धनम् ॥
ထိုကုသိုလ်ရေကြောင့် သူသည် ထိုခဏချင်းပင် အပြစ်အနာအဆာများ မီးလောင်ပျောက်ကင်းသွားသည်။ သုံးဆယ်နှစ်တိုင် စုဆောင်းခဲ့သော အပြစ်ကို မီးက လောင်စာကို လောင်ကျွမ်းသကဲ့သို့ လောင်ကျွမ်းပျက်စီးစေသည်။
Verse 6
कल्यमुत्थाय यो मर्त्यः कुर्यात्तासां प्रदक्षिणम् ॥ प्रदक्षिणी कृता तेन पृथिवी स्याद्वसुन्धरे ॥
အရုဏ်တက်ချိန်တွင် ထ၍ ထို (နွားများ) ကို ပရဒက္ခိဏာ လှည့်ပတ်ပြုသူသည်၊ အို ဝသုန္ဓရာ (ဓနကို ထမ်းဆောင်သော မြေ)၊ မြေကြီးကိုပင် လှည့်ပတ်ပြုသကဲ့သို့ ဖြစ်၏။
Verse 7
प्रदक्षिणेन चैकेन श्रद्धायुक्तेन तत्क्षणात् ॥ दशजन्मकृतं पापं तस्य नश्यत्यसंशयम् ॥
ထို့ပြင် ယုံကြည်သဒ္ဓာဖြင့် ပြုသော ပရဒက္ခိဏာ တစ်ကြိမ်တည်းကြောင့်ပင်၊ ထိုခဏချင်း၌၊ သူ၏ ဆယ်ဘဝတိုင် စုဆောင်းလာသော အပြစ်တို့သည် မသံသယဘဲ ပျောက်ကွယ်သွားသည်။
Verse 8
कपिलायास्तु मूत्रेण स्नायाच्चैव शुचिव्रतः । स गङ्गादिषु तीर्थेषु स्नातो भवति मानवः ॥
သန့်ရှင်းမှုကို စောင့်ထိန်းသော ဝရတကို ကိုင်စွဲသူသည် ကပိလာ (အညိုနီရောင်) နွား၏ ဆီးဖြင့်လည်း ရေချိုးသင့်၏။ ထိုသူသည် ဂင်္ဂါ စသည့် တီရ္ထများတွင် ရေချိုးပြီးသူကဲ့သို့ ဖြစ်လာသည်။
Verse 9
तेन स्नानेन चैकेन भावयुक्तेन वै नरः ॥ यावज्जीवकृतात्पापान्मुच्यते नात्र संशयः ॥
ထိုရေချိုးခြင်း တစ်ကြိမ်တည်းဖြင့်ပင်၊ မှန်ကန်သော ဘာဝ (အတွင်းစိတ်) ဖြင့် ပြုလုပ်လျှင်၊ လူသည် ဘဝတစ်လျှောက် ပြုခဲ့သော အပြစ်များမှ လွတ်မြောက်သည်။ ဤအပေါ် သံသယမရှိ။
Verse 10
गवामस्थि ततोऽप्येतन्मृतगन्धेन दूषयेत् ॥ यावज्जिघ्रति तं गन्धं तावत्पुण्यैस्तु पूर्यते ॥
နွား၏ အရိုးပင်လျှင် (အခြားအရာကဲ့သို့) သေသူ၏ အနံ့ကြောင့် မသန့်စင်နိုင်သော်လည်း၊ ထိုအနံ့ကို မျှော်လင့်၍ ရှူနံ့နေသမျှကာလပတ်လုံး ပုဏ္ဏ (ကုသိုလ်) ဖြင့် ပြည့်ဝလာသည်။
Verse 11
गवां कण्डूयनं श्रेष्ठं तथा च परिपालनम् ॥ तुल्यं गोशतदानस्य भयरोगादिपालने ॥
နွားတို့ကို အကောင်းဆုံးပြုစုခြင်းမှာ ယားယံမှုကို သက်သာစေခြင်းနှင့် ကာကွယ်ထိန်းသိမ်း၍ မွေးမြူစောင့်ရှောက်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ကြောက်ရွံ့မှု၊ ရောဂါ စသည်တို့မှ ကာကွယ်ပေးခြင်းကို နွားတစ်ရာ လှူဒါန်းခြင်းနှင့် တူညီသည်ဟု ဆိုကြသည်။
Verse 12
तृणादिकानि यो दद्यात्क्षुधितेन गवाऽह्निकम् ॥ गोमेधस्य फलं दिव्यं लभते मानवोत्तमः ॥
ဗိုက်ဆာနေသော နွားတစ်ကောင်အား နေ့စဉ်အစာအဖြစ် မြက်နှင့် ထိုကဲ့သို့သော အရာများကို ပေးလှူသူသည်၊ အို လူမြတ်၊ ဂိုမေဓ (gomedha) ယဇ္ဉနှင့် ဆက်နွယ်သော ဒိဗ္ဗဖလကို ရရှိသည်။
Verse 13
विमानैर्विविधैर्दिव्यैः कन्याभिरभितोऽर्पितैः ॥ सेव्यमानः सुगन्धैर्वै दीप्यमान इवाग्नयः ॥
သူသည် အမျိုးမျိုးသော ဒိဗ္ဗဗိမာန်များဖြင့် ဂုဏ်ပြုခံရပြီး၊ အရပ်လေးမျက်နှာမှ အပ်နှံထားသော ကညာများက ဝန်းရံကြသည်။ အနံ့သင်းများ၏ ပြုစုမှုအောက်တွင် မီးလောင်တောက်ပသကဲ့သို့ တောက်ပလင်းလက်သည်။
Verse 14
सुवर्णकपिला पूर्वं द्वितीया गौरपिङ्गला ॥ तृतीया चैव रक्ताक्षी चतुर्थी गुडपिङ्गला ॥
ပထမသည် သုဝဏ္ဏ-ကပိလာ (ရွှေရောင်အညိုနု) ဖြစ်သည်။ ဒုတိယသည် ဂေါရ-ပင်္ဂလာ (အဝါညို) ဖြစ်သည်။ တတိယသည် ရက္တာက္ရှီ (မျက်လုံးနီ) ဖြစ်သည်။ စတုတ္ထသည် ဂုဍ-ပင်္ဂလာ ဖြစ်၍ ဂုဍ (အညိုချို) ကဲ့သို့ အရောင်ရှိသည်။
Verse 15
पञ्चमी बहुवर्णा स्यात्षष्ठी च श्वेतपिङ्गला ॥ सप्तमी श्वेतपिङ्गाक्षी त्वष्टमी कृष्णपिङ्गला ॥
ပဉ္စမသည် ဘဟုဝဏ္ဏာ (အရောင်စုံ) ဖြစ်သင့်သည်။ ဆဋ္ဌမသည် ရွှေတ-ပင်္ဂလာ (အဖြူညို) ဖြစ်သည်။ သတ္တမသည် ရွှေတ-ပင်္ဂလာက္ရှီ (အဖြူညိုမျက်လုံး) ဖြစ်သည်။ အဋ္ဌမသည် ကృష్ణ-ပင်္ဂလာ (အမည်းညို) ဖြစ်သည်။
Verse 16
नवमी पाटला ज्ञेया दशमी पुच्छपिङ्गला ॥ एकादशी खुरश्वेता त्वेतासां सर्वलक्षणाः ॥
ကိုးမြောက်သည်ကို ပာဋလာ (နှင်းဆီရောင်) ဟု သိရမည်၊ ဆယ်မြောက်သည် အမြီးအဝါညိုရောင်ရှိသည်၊ ဆယ့်တစ်မြောက်သည် ခြေခွာဖြူရောင်ရှိသည်—ဤတို့သည် အားလုံး၏ စုံလင်သော လက္ခဏာများ ဖြစ်သည်။
Verse 17
सर्वलक्षणसंयुक्ता सर्वालङ्कृतसुन्दरी ॥ ब्राह्मणाय प्रदातव्या भुक्तिमुक्तिप्रदायिनी ॥
လက္ခဏာအားလုံးနှင့် ပြည့်စုံ၍ အလှဆင်အင်္ဂါရပ်များဖြင့် လှပတင့်တယ်သော နွားမကို ဗြာဟ္မဏအား ဒါနအဖြစ် ပေးအပ်ရမည်။ ဤဒါနသည် ဘုဂ္ဂတိ (လောကီအာနন্দ) နှင့် မုက္ခတိ (လွတ်မြောက်ခြင်း) နှစ်ပါးကို ပေးတတ်သည်ဟု ဆိုသည်။
Verse 18
भुक्तिमुक्तिप्रदा तेषां विष्णुमार्गप्रदायिनी ॥
သူတို့အတွက် ဤဒါနသည် ဘုဂ္ဂတိနှင့် မုက္ခတိ နှစ်ပါးကို ပေးသကဲ့သို့၊ ဗိဿဏုမဂ္ဂ (ဗိဿဏု၏ လမ်းကြောင်း) ကိုလည်း ပေးအပ်သည်ဟု ဆိုထားသည်။
Verse 19
गोसहस्रं च यो दद्यादेकां वा कपिलां नरः ॥ सममेतत्पुरा प्राह ब्रह्मा लोकपितामहः ॥
လူတစ်ယောက်က နွားတစ်ထောင်ကို ဒါနပေးသော်လည်းကောင်း၊ သို့မဟုတ် ကပိလာ (အညိုနီရောင်) နွားတစ်ကောင်တည်းကို ပေးသော်လည်းကောင်း—နှစ်မျိုးစလုံး တန်တူကြောင်းကို ရှေးကာလက လောကပိတామဟ ဘြဟ္မာက ကြေညာခဲ့သည်။
Frequently Asked Questions
The text instructs that merit is generated not only through formal dāna (donation) but also through sustained go-sevā: protecting, grooming, and feeding cattle. This frames moral action as both ritual correctness (vidhāna) and practical care, presenting an ethics of responsibility toward living beings that indirectly supports terrestrial well-being (Pṛthivī-centered stewardship).
No tithi, nakṣatra, māsa, or seasonal timing is specified. The practices are presented as daily or situational actions (e.g., prātaḥ—morning rising; kalyam utthāya—rising at an auspicious time; feeding when cattle are hungry), indicating a routine discipline rather than calendar-fixed observance.
While not explicitly ecological in modern terms, the chapter valorizes protection and maintenance of cattle (paripālana, kaṇḍūyana, feeding), which implies a model of terrestrial balance: sustaining domesticated animals as part of agrarian life and resource cycles. In a Varāha–Pṛthivī interpretive frame, these prescriptions function as practical stewardship supporting the stability and productivity of the Earth.
The chapter references Brahmā as lokapitāmaha and invokes Pitāmaha-niyoga (assignment by the Grandfather figure) regarding sacred presences associated with the kapilā cow. No royal dynasties or administrative lineages are named in the provided passage.
Read Varaha Purana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.