
အခန်း ၁၀၃ တွင် ပရဘာသက்ေတ၌ရှိ ကပါလေရှ္ဝရ၏ သန့်ရှင်းမြတ်နိုးမှုနှင့် အမည်ရင်းမြစ်ကို ရှင်းပြသော အကြောင်းအရာကို ဖော်ပြသည်။ ဣရှ္ဝရသည် ဒေဝီအား မြောက်ဘက်ရှိ၊ ဒေဝတားတို့ကလည်း ဂုဏ်ပြုကိုးကွယ်သော ကပါလေရှ္ဝရသို့ သွားရောက်ရမည်ဟု မိန့်ကြားသည်။ ဒက္ခ၏ ယဇ్ఞပွဲအတွင်းတွင် ဗြာဟ္မဏများက ဖုန်လိမ်းလျက် ကပါလ (ခေါင်းခွံ) ကိုင်ဆောင်ထားသော တပသီတစ်ဦးကို တွေ့၍ ယဇ్ఞနေရာနှင့် မသင့်တော်ဟု ထင်ကာ ထုတ်ပယ်ကြသည်။ ထိုသူ—ရှင်ကရာ (ရှီဝ) ဖြစ်ကြောင်း အဓိပ္ပါယ်ရ—သည် ရယ်မောကာ ခေါင်းခွံကို ယဇ్ఞမဏ္ဍပထဲ ပစ်ချပြီး ပျောက်ကွယ်သွားသည်။ ခေါင်းခွံသည် ပစ်ပယ်သော်လည်း ထပ်ခါထပ်ခါ ပြန်ပေါ်လာသဖြင့် ရှင်တော်များ အံ့အားသင့်ကာ ဤကဲ့သို့ အံ့ဖွယ်ကို မဟာဒေဝသာ လုပ်နိုင်မည်ဟု သဘောပေါက်ကြသည်။ ထို့နောက် စတရုဒြိယာ စာတမ်းဖတ်ကြားခြင်းအပါအဝင် စတုတိများနှင့် ဟောမကာမများဖြင့် ရှီဝကို ပူဇော်ပန်ကြားကြသည်။ ရှီဝသည် တိုက်ရိုက် ပေါ်ထွန်းလာပြီး ဆုတောင်းခွင့်ပေးရာ ဗြာဟ္မဏများက ထိုနေရာ၌ “ကပါလေရှ္ဝရ” ဟူသော လိင်္ဂအဖြစ် အမြဲတည်နေစေလိုကြောင်း တောင်းဆိုကြသည်။ ခေါင်းခွံများ မရေမတွက် ပြန်ပေါ်လာသည့် အကြောင်းကြောင့် ထိုအမည်ကို သင့်တော်ဟု ဆိုကြပြီး ရှီဝက ခွင့်ပြုသည်။ ယဇ్ఞပွဲ ပြန်လည်ဆက်လက်နိုင်ကာ ကပါလေရှ္ဝရကို ဒർശနပြုခြင်းသည် အශ්ဝမေဓ ယဇ్ఞ၏ အကျိုးနှင့် တူညီပြီး ယခင်ဘဝအပါအဝင် အပြစ်များကို လွတ်ကင်းစေသည်ဟု ဆိုသည်။ မနွန္တရအလိုက် အမည်ပြောင်းလဲမှု (နောက်တွင် တတ္တ்வேရှ္ဝရ) ကိုလည်း ဖော်ပြကာ ရှီဝ၏ ဖုံးကွယ်ရုပ်သဏ္ဍာန်ဖြင့် နေရာကို သန့်ရှင်းစေသည့် နည်းလမ်းကို ထပ်မံ အတည်ပြုသည်။
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेद्वरारोहे कपालेश्वरमुत्तमम् । तस्या उत्तरदिग्भागे सुरगंधर्वपूजितम्
ဣရှ္ဝရက ပြောသည်—ထို့နောက် အို ခါးလှမိန်းမ၊ အထူးမြတ်သော ကပါလေရှ္ဝရ သို့ သွားရမည်။ ထိုနေရာ၏ မြောက်ဘက်အပိုင်း၌ ဒေဝတားတို့နှင့် ဂန္ဓဗ္ဗတို့က ပူဇော်ကြသည်။
Verse 2
पुरा यज्ञे वर्त्तमाने दक्षराजस्य धीमतः । उपविष्टेषु विप्रेषु हूयमाने हुताशने
ရှေးကာလ၌ ဉာဏ်ပညာရှိသော ဒက္ခမင်း၏ ယဇ္ဉပွဲ ဆောင်ရွက်နေစဉ်—ဗြာဟ္မဏတို့ ထိုင်နေကြပြီး မီးထဲသို့ ဟောမအနုသြဇာများ ပူဇော်နေစဉ်—(ထိုဖြစ်ရပ် ဖြစ်ပွား하였다)။
Verse 3
जीर्णकंथान्वितो देवि मलवान्धूलिधूसरः
အို ဒေဝီ၊ (သူသည်) စုတ်ပြတ်သော အဝတ်အစားများ ဝတ်ဆင်၍ မသန့်ရှင်းဘဲ ဖုန်မှုန့်ကြောင့် မီးခိုးရောင်ထင်နေ하였다။
Verse 4
अथ ते ब्राह्मणाः क्रुद्धा दृष्ट्वा तं जाल्मरूपिणम् । कपालधारिणं सर्वे धिक्छब्दैस्तं जगर्हिरे
ထိုအခါ ဗြာဟ္မဏတို့သည် ထိုသူကို အညစ်အကြေးသော ရုပ်သဏ္ဍာန်ဖြင့်—ခေါင်းခွံကို ကိုင်ဆောင်ထားသည်ကို—မြင်၍ ဒေါသထွက်ကာ မထီမဲ့မြင်သံများဖြင့် ဆဲဆိုကဲ့ရဲ့ကြသည်။
Verse 5
असकृत्पापपापेति गच्छगच्छ नराधम । यज्ञवेदिर्न चार्हा हि मानुषास्थिधरस्य ते
သူတို့က ထပ်ခါထပ်ခါ “အပြစ်! အပြစ်! သွားပါ၊ သွားပါ၊ လူယုတ်မာရေ! လူ့အရိုးကို ကိုင်ဆောင်သူအတွက် ယဇ္ဉဝေဒီသည် မသင့်တော်” ဟု အော်ဟစ်ကြသည်။
Verse 6
अथ प्रहस्य भगवान्यज्ञवेद्यां सुरेश्वरि । क्षिप्त्वा कपालं नष्टोऽसौ न स ज्ञातो मनीषिभिः
ထိုအခါ ဘုရားသခင်သည် ရယ်မောလျက်၊ အို နတ်တို့၏ မိဖုရားရေ၊ ယဇ္ဉဝေဒီပေါ်သို့ ခေါင်းခွံခွက်ကို ပစ်ချပြီး ချက်ချင်းပင် ပျောက်ကွယ်သွားရာ ပညာရှိတို့ပင် မသိနိုင်ကြ။
Verse 7
तस्मिन्नष्टे कपालं तत्क्षिप्तं मंडपबाह्यतः । अथान्यत्तत्र संजातं तद्रूपं च वरानने
သူ ပျောက်ကွယ်သွားသောအခါ ပစ်ချထားသော ခေါင်းခွံသည် မဏ္ဍပအပြင်ဘက်သို့ ကျသွားသည်။ ထို့နောက် အို မျက်နှာလှသူရေ၊ ထိုနေရာ၌ ထပ်မံ၍ အတူတူသော ရုပ်သဏ္ဍာန်တစ်ခု ပေါ်ပေါက်လာသည်။
Verse 8
क्षिप्तंक्षिप्तं पुनस्तत्र जायते च महीतले । एवं शतसहस्राणि प्रयुतान्यर्बुदानि च
ပစ်လိုက်တိုင်း ပစ်လိုက်တိုင်း ထိုနေရာ မြေပြင်ပေါ်၌ ထပ်မံ ပေါ်ပေါက်လာသည်။ ထိုသို့ ရာထောင်မက၊ သောင်းချီမက၊ ကုဋေချီတိုင်အောင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။
Verse 9
तत्र क्षिप्तानि जातानि ततस्ते विस्मयान्विताः । अथोचुर्मुनयः सर्वे निर्विण्णाश्चास्य चेष्टितम्
ထိုနေရာ၌ ပစ်ချထားသမျှသည် ထပ်မံပေါ်ထွက်လာသဖြင့် သူတို့ အံ့ဩလွန်ကဲကြ၏။ ထို့နောက် မုနိအပေါင်းတို့သည် သူ၏ အံ့ဖွယ်လီလာကို နားလည်ရန် ပင်ပန်းနွမ်းနယ်ကာ ပြောဆိုကြ၏။
Verse 10
कोऽन्यो देवान्महादेवाद्गंगाक्षालितशेखरात् । समर्थ ईदृशं कर्त्तुमस्मिन्यज्ञे विशेषतः
ဒေဝတို့အနက် မဟာဒေဝ—ဂင်္ဂါရေဖြင့် မျက်နှာဖုံး(သိခါ) သန့်စင်ထားသော—အပြင် အခြားဘယ်သူက ဤသို့ပြုနိုင်မည်နည်း၊ အထူးသဖြင့် ဤယဇ္ဉ၌။
Verse 11
ततस्ते वि विधैः स्तोत्रैः स्तुवंतो वृषभध्वजम् । होमं चक्रुर्मुहुर्वह्नौ मंत्रैस्तैः शतरुद्रियैः
ထို့နောက် သူတို့သည် နွားတံဆိပ်တော်ရှိသော အရှင်ကို စတုတ္ထရအမျိုးမျိုးဖြင့် ချီးမွမ်းကာ၊ ထို Śatarudrīya မန္တရများဖြင့် မီးထဲသို့ အကြိမ်ကြိမ် ဟောမပူဇော်ကြ၏။
Verse 12
ततः प्रत्यक्षतां प्राप्तस्तेषां देवो महेश्वरः । ततस्ते विविधैः स्तोत्रैस्तुष्टुवुः शूलपाणिनम् । वेदोक्तमंत्रैर्विविधैः पुराणोक्तैस्तथैव च
ထို့နောက် သူတို့၏ ဒေဝ မဟေရှွရသည် မျက်မြင်ထင်ရှားလာ၏။ ထိုအခါ သူတို့သည် သုံးချွန်လက်ကိုင်ရှင်ကို စတုတ္ထရအမျိုးမျိုးဖြင့် ချီးမွမ်းကြပြီး၊ ဝေဒတွင် ဆိုထားသော မန္တရမျိုးစုံနှင့် ပုရာဏများတွင် ကြေညာထားသကဲ့သို့လည်း ထိုနည်းတူ အသုံးပြုကြ၏။
Verse 13
ऋषय ऊचुः । ॐ नमो मूलप्रकृतये अजिताय महात्मने । अनावृताय देवाय निःस्पृहाय नमोनमः
ရသီတို့က ဆိုကြသည်—“အိုṁ၊ မူလပရကృతိအား နမော၊ အနိုင်မခံ အဇိတ၊ မဟာအတ္တမန်အား နမော။ ဖုံးကွယ်မရှိသော ဒေဝ၊ ဆန္ဒကင်းသော အရှင်အား နမောနမಃ။”
Verse 14
नम आद्याय बीजाय आर्षेयाय प्रवर्त्तिने । अनंतराय चैकाय अव्यक्ताय नमोनमः
အာဒိဘုရား၊ အရာအားလုံး၏ မျိုးစေ့၊ ရှိသီတော်သဘောဖြင့် လောကကို လှုပ်ရှားစေသော အရှင်ထံ နမောတော်တင်ပါ၏။ အနန္တ၊ တစ်ပါးတည်းသော အရှင်၊ မထင်ရှားသော အဝျက်တထံ နမောနမಃ။
Verse 15
नानाविचित्रभुजगांगदभूषणाय सर्वेश्वराय विरजाय नमो वराय । विश्वात्मने परमकारणकारणाय फुल्लारविंदविपुलायतलोचनाय
အမျိုးမျိုးအံ့ဩဖွယ် မြွေလက်ကောက်များဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားသော အမြင့်မြတ်ဆုံးအရှင်၊ အရာအားလုံး၏ အီश्वर၊ အညစ်အကြေးကင်းစင်၍ အထူးမြတ်သော အရှင်ထံ နမောတော်တင်ပါ၏။ ကမ္ဘာ၏ အတ္တမ၊ အကြောင်းရင်း၏ အကြောင်းရင်းဖြစ်သော အရှင်၊ ပွင့်လန်းသော ကြာပန်းကဲ့သို့ ကျယ်ဝန်းသော မျက်စိတော်ရှိသော အရှင်ထံ နမောတော်တင်ပါ၏။
Verse 16
अदृश्यमव्यक्तमनादिमव्ययं यदक्षरं ब्रह्म वदंति सर्वगम् । निशाम्य यं मृत्युमुखात्प्रमुच्यते तमादिदेवं शरणं प्रपद्ये
မမြင်နိုင်သော၊ မထင်ရှားသော၊ အစမရှိ၍ မပျက်စီးသော အာဒိဒေဝကို ကျွန်ုပ် ခိုလှုံပါ၏။ ပညာရှိတို့က အရာအားလုံးတွင် ပျံ့နှံ့နေသော မပြောင်းလဲသော အက္ခရာ ဘြဟ္မန်ဟု ကြေညာကြသည်။ ထိုအရှင်ကို မြင်မြော်ခြင်းဖြင့် သေမင်း၏ ပါးစပ်မှပင် လွတ်မြောက်ရ၏။
Verse 17
एवं स्तुतस्तदा सर्वैरृषिभिर्गतकल्मषैः । ततस्तुष्टो महादेवस्तेषां प्रत्यक्षतां गतः । अब्रवीत्तानृषीन्देवो वृणुध्वं वरमुत्तमम्
ဤသို့ အပြစ်ကင်းစင်သွားသော ရှိသီတို့အားလုံးက ချီးမွမ်းကြသဖြင့် မဟာဒေဝသည် ပျော်ရွှင်နှစ်သက်၍ သူတို့ရှေ့၌ တိုက်ရိုက် ပေါ်ထွန်းလာ၏။ ထိုဘုရားသည် ရှိသီတို့အား “အထူးမြတ်သော ဆုတောင်းတစ်ပါးကို ရွေးချယ်ကြလော့” ဟု မိန့်တော်မူ၏။
Verse 18
ब्राह्मणा ऊचुः । यदि तुष्टोऽसि नो देव स्थानेऽस्मिन्निरतो भव । असंख्यातानि यस्माच्च कपालानि सुरेश्वर
ဗြာဟ္မဏတို့က လျှောက်ကြားသည်– “အို ဒေဝ၊ ကျွန်ုပ်တို့အပေါ် သဘောကျနှစ်သက်ပါက ဤနေရာ၌ပင် စိတ်တည်၍ နေထိုင်ပါလော့။ အို ဒေဝတို့၏ အရှင်၊ ဤအရပ်၌ ရေတွက်မရသော ခေါင်းခွံများ ရှိနေပါသည်…”
Verse 19
पुनः पुनः प्रवृत्तानि व्यपनीतान्यपि प्रभो । अस्मिन्नसंशयं स्थाने कपालेश्वरनामभृत्
အို ဘုရားရှင်! ဖယ်ရှားပြီးသော်လည်း ထပ်ခါထပ်ခါ ပြန်လည်ပေါ်ထွန်းလာ၏။ ထို့ကြောင့် သံသယမရှိသော ဤနေရာ၌ «ကပါလေရှွရ» ဟူသော နာမကို ဆောင်ယူတော်မူပါ။
Verse 20
स्वयं तु लिंगं देवेश तिष्ठेन्मन्वंतरांतरम् । कपालेश्वरनाम्ना त्वमस्मिन्स्थाने स्थितिं कुरु
အို ဒေဝတားတို့၏ အရှင်! ကိုယ်တိုင်ပေါ်ထွန်းသော လင်္ဂသည် မန္ဝန္တရ အကြားကာလများတစ်လျှောက် ဤနေရာ၌ တည်နေပါစေ။ «ကပါလေရှွရ» ဟူသော နာမဖြင့် ဤနေရာ၌ အမြဲတည်တံ့စွာ တည်ရှိတော်မူပါ။
Verse 21
येत्र त्वां पूजयिष्यंति धूपमाल्यानुलेपनैः । तेषां तु परमं स्थानं यद्देवैरपि दुर्लभम्
ဤနေရာ၌ မီးခိုး၊ ပန်းကုံး၊ အနံ့ဆီလိမ်းခြယ်တို့ဖြင့် သင့်ကို ပူဇော်ကြသူတို့သည် ဒေဝတားတို့တောင် ရခက်သော အမြင့်မြတ်ဆုံး အဘောဒ်ကို ရရှိကြလိမ့်မည်။
Verse 22
बाढमित्येवमुक्त्वाऽसौ स्थित स्तत्रमहेश्वरः । पुनः प्रवर्तितो यज्ञो निशानाथस्य भामिनि
«အင်း၊ ထိုသို့ပင်» ဟု မဟေရှွရက မိန့်တော်မူ၍ ထိုနေရာ၌ တည်မြဲနေတော်မူ၏။ ထို့နောက် အလင်းရောင်တောက်ပသော မိန်းမရေ၊ နိသာနာသ၏ ယဇ်ပူဇော်ပွဲကို ထပ်မံ စတင်စေခဲ့သည်။
Verse 23
तस्मिन्दृष्टे लभेन्मर्त्यो वाजिमेधफलं प्रिये । मुच्यते पातकैः सर्वैः पूर्व जन्मार्ज्जितैरपि
အို ချစ်သူရေ! ထိုဘုရားကို မြင်ရုံသာဖြင့် လူသားသည် အရှွမေဓ ယဇ်၏ အကျိုးကို ရရှိပြီး၊ ယခင်ဘဝများမှ စုဆောင်းလာသော အပြစ်များအပါအဝင် အပြစ်အားလုံးမှ လွတ်မြောက်၏။
Verse 24
इदं माहात्म्यमखिलमभूत्स्वायंभुवांतरे । वैवस्वते पुनश्चान्यद्दक्षयज्ञविनाशकृत्
ဤနေရာ၏ မဟာတန်ခိုးအလုံးစုံသည် စွာယမ္ဘူဝ မန္ဝန္တရ၌ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့၏။ ထို့နောက် ဝိုင်ဝස්ဝတ မန္ဝန္တရ၌လည်း ဒက္ခ၏ ယဇ్ఞပွဲ ပျက်စီးခြင်းနှင့် ဆက်နွယ်သော အခြားဖြစ်ရပ်တစ်ရပ် ထပ်မံ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့၏။
Verse 25
कपालीति महेशानो दक्षेणोक्तः पुरा हरः । तेन यज्ञस्य विध्वंसं कपाली तमथाकरोत् । कपालेश्वरनामेति स्थितोस्मिन्मानवान्तरे
ရှေးက ဒက္ခသည် ဟရ—မဟေရှာနကို “ကပါလီ” ဟု ခေါ်ခဲ့၏။ ထိုအကြောင်းကြောင့် ကပါလီသည် ထိုယဇ్ఞကို ဖျက်ဆီးစေခဲ့၏။ ယခု မန္ဝန္တရ၌ သူသည် “ကပါလေရှွရ” ဟူသော နာမဖြင့် ဤနေရာ၌ တည်ရှိနေ၏။
Verse 26
अथास्य नाम देवस्य सूर्य सावर्णिकेंऽतरे । भविष्यति वरारोहे नाम तत्त्वेश्वरेति च
ထို့ပြင် နေမင်း စာဝර්ဏိ မန္ဝန္တရ၌၊ ခါးလှသော ဒေဝီယေ၊ ဤဒေဝ၏ နာမသည် “တတ္တ்வேရှွရ” ဟူ၍လည်း ဖြစ်လာမည်။
Verse 27
जाल्मरूपधरो भूत्वा शंकरस्तत्र चागतः
ထို့နောက် သင်္ကရသည် “ဇာလ္မ” ဟူသော နိမ့်ကျသည့်/ဖုံးကွယ်သည့် ရုပ်သဏ္ဌာန်ကို ခံယူကာ ထိုနေရာသို့လည်း ရောက်လာခဲ့၏။
Verse 103
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये मध्ययात्रायां कपालेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम त्र्यधिकशततमोऽध्यायः
ဤသို့ဖြင့် ရှရီ စကန္ဒ မဟာပုရာဏ၏ အရှစ်တစ်ထောင်ကဗျာ စံဟိတာအတွင်း၊ သတ္တမစာအုပ် ပရဘာသခဏ္ဍ၌ ပါဝင်သော ပရဘာသက္ခေတ်ရ မာဟာတ္မယ (မဓျယာတြာ) ထဲမှ “ကပါလေရှွရ မာဟာတ္မယ၏ ဖော်ပြချက်” ဟူသော အမည်ရှိ အခန်းတစ်ရာသုံးမြောက် ပြီးဆုံး၏။