Adhyaya 19

Verse 1

। सूत उवाच । एतस्मिन्नंतरे प्राप्तास्तस्य भूपस्य सेवकाः । केचिच्च दैवयो गेन श्वापदैरर्धभक्षिताः

စူတက ပြောသည်—ထိုအချိန်အတွင်း မင်း၏ အမှုထမ်းများ ရောက်လာကြ၏။ အချို့သည် ကံကြမ္မာ၏ လှည့်ကွက်ကြောင့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များက တစ်ဝက်ခန့် ကိုက်စားထားကြ၏။

Verse 2

क्षुत्पिपासातुरा दीना दुःखेन महताऽन्विताः । पदपद्धतिमार्गेण येन यातः स भूपतिः

ဆာလောင်ခြင်းနှင့် ရေငတ်ခြင်းကြောင့် ပင်ပန်းနွမ်းနယ်၍ ဆင်းရဲကျပ်တည်းကာ ဒုက္ခကြီးစွာ ခံစားနေရသူတို့သည် ထိုမင်းကြီး သွားခဲ့သည့် ခြေလျင်လမ်းကြောင်းအတိုင်းပင် လာရောက်ခဲ့ကြ၏။

Verse 3

ते दृष्ट्वा पार्थिवं तत्र दिष्ट्यादिष्ट्येति सादरम् । ब्रुवंतः पादयोस्तस्य पतिता हर्षसंयुताः

ထိုနေရာ၌ မင်းကြီးကို မြင်ကြသော် “ကံကောင်းပါ၏၊ ကံကောင်းပါ၏” ဟု လေးစားစွာ အော်ဟစ်ပြောဆိုကာ ဝမ်းမြောက်ခြင်းနှင့်အတူ သူ၏ ခြေတော်ရင်း၌ လဲကျကန်တော့ကြ၏။

Verse 4

ततस्तस्य नरेन्द्रस्य व्यसनं सैन्यसंभवम् । प्रोचुश्चैव यथादृष्टम नुभूतं यथाश्रुतम्

ထို့နောက် လူတို့၏အရှင် မင်းကြီးထံသို့ စစ်တပ်၌ ဖြစ်ပွားလာသော ဘေးအန္တရာယ်ကို သူတို့က တင်ပြကြ၏။ မြင်တွေ့သမျှ၊ ခံစားရသမျှ၊ ကြားနာသမျှကို အတိုင်းအတာမလွဲ ပြောကြားကြ၏။

Verse 5

अथ ते तापसाः सर्वे स च राजा ससेवकः । प्रसुप्ताः पादपस्याधः पर्णान्यास्तीर्यभूतले

ထို့နောက် တပသီအပေါင်းတို့နှင့် မင်းကြီးသည် အမှုထမ်းများနှင့်အတူ သစ်ပင်အောက်၌ အရွက်များကို မြေပြင်ပေါ် ခင်း၍ အိပ်စက်ကြ၏။

Verse 6

ततस्तेषां प्रसुप्तानां सर्वेषां तत्र कानने । अतिक्रांता सुखेनैव रजनी सा महात्मनाम्

ထို့နောက် တောအုပ်အတွင်း၌ မဟာပုရుషတို့ အားလုံး အိပ်စက်နေစဉ် ညသည် အေးချမ်းလွယ်ကူစွာ ကုန်လွန်သွား၏။

Verse 7

ततः स प्रातरुत्थाय कृतपूर्वाह्णिकक्रियः । तं मुनिं प्रणिपत्योच्चैरनुज्ञाप्य मुहु र्मुहुः

ထို့နောက် မနက်အရုဏ်တက်ချိန်၌ ထ၍ မနက်ပိုင်း ဝတ္တရားများကို ပြီးစီးကာ ထိုမုနိကို ဦးချ၍ အလွန်လေးစားစွာ ထပ်တလဲလဲ ခွင့်ပြုမိန့်ကို တောင်းခံ၏။

Verse 8

निजैस्तैः सेवकैः सार्धं प्रस्थितः स्वपुरीं प्रति । माहिष्मतीं समुद्दिश्य दृष्ट्वा मार्गे शनैःशनैः

မင်းကြီးသည် ကိုယ်ပိုင်အမှုထမ်းများနှင့်အတူ မိမိမြို့တော်သို့ ထွက်ခွာ၍ မာဟိရှ္မတီကို ရည်မှန်းကာ လမ်းတစ်လျှောက် တဖြည်းဖြည်း ခြေလှမ်းချင်း သွားလေ၏။

Verse 9

ततो निजगृहं प्राप्य कञ्चि त्कालं महीपतिः । विश्रम्य प्रययौ पश्चात्तूर्णं पुण्यं गयाशिरः

ထို့နောက် မင်းကြီးသည် မိမိအိမ်တော်သို့ ရောက်၍ အချိန်အနည်းငယ် နားရင်း၊ ထို့နောက် မနှောင့်နှေးဘဲ သန့်ရှင်းသော ဂယာရှီရ (Gayāśiras) သို့ အလျင်အမြန် ထွက်ခွာသွား၏။

Verse 10

तच्च कालेन संप्राप्य स्नात्वा धौतांबरः शुचिः । मांसादाय ददौ श्राद्धं श्रद्धापूतेन चेतसा

အချိန်တော်တော်ကြာပြီး ထိုနေရာသို့ ရောက်သော် ရေချိုးကာ လျှော်သန့်အဝတ်ကို ဝတ်ဆင်၍ သန့်ရှင်းသွား၏။ ထို့နောက် မာṁသာဒ (Māṁsāda) အတွက် ပူဇော်အရာကို ယူ၍ ယုံကြည်ခြင်းဖြင့် သန့်စင်သော စိတ်နှလုံးနှင့် ရှရဒ္ဓ (śrāddha) ကို ပြုလုပ်၏။

Verse 11

अथाऽसौ पृथिवीपालः स्वप्नांते च ददर्श तम् । दिव्यमाल्यांबरधरं दिव्यगंधानुलेपनम् । विमानवरमारूढं स्तूयमानं च किंनरैः

ထို့နောက် မြေကြီး၏ အုပ်စိုးရှင် မင်းကြီးသည် အိပ်မက်အဆုံး၌ ထိုသူကို မြင်၏။ ကောင်းကင်ပန်းကုံးနှင့် ကောင်းကင်အဝတ်ကို ဝတ်ဆင်ကာ၊ နတ်သမီးရနံ့ဖြင့် လိမ်းကျံထားပြီး၊ အကောင်းဆုံး ဗိမာန်ယာဉ်ပေါ် တက်စီးလျက်၊ ကိန္နရ (Kiṁnara) များက ချီးမွမ်းနေသည်ကို တွေ့၏။

Verse 12

मांसाद उवाच । प्रसादात्तव भूपाल मुक्तोऽहं प्रेतयोनितः । स्वस्ति तेऽस्तु गमिष्यामि सांप्रतं त्रिदिवा लयम्

မာṁသာဒ (Māṁsāda) က ပြော၏— «ဘုရင်မင်းမြတ်၏ ကရုဏာကြောင့် ငါသည် ပရေတ (preta) အဖြစ်၏ ယောနိမှ လွတ်မြောက်ပြီ။ သင်၌ မင်္ဂလာရှိပါစေ။ ယခု ငါသည် တြိဒိဝ (Tridiva) ကောင်းကင်ဘုံသို့ သွားမည်»။

Verse 13

ततः स प्रातरुत्थाय हर्षाविष्टो महीपतिः । विदैवतं समुद्दिश्य चक्रे श्राद्धं यथोचितम्

ထို့နောက် မင်းကြီးသည် မနက်ခင်း၌ ထ၍ ဝမ်းမြောက်ခြင်းဖြင့် ပြည့်နှက်ကာ၊ သတ်မှတ်ထားသကဲ့သို့ ဒေဝတ (deva) နှင့် ဓမ္မစည်းကမ်းကို ဥဒ္ဒိသ၍ ရှရဒ္ဓ (śrāddha) ကို သင့်တော်သလို ပြုလုပ်၏။

Verse 14

सोऽपि तेनैव रूपेण तस्य संदर्शनं गतः । स्वप्नांऽते भूमिपालस्य तद्वच्चोक्त्वा दिवं गतः

သူလည်း အိပ်မက်အဆုံးတွင် မင်းကြီးရှေ့သို့ အတူတူသောရုပ်သဏ္ဍာန်ဖြင့် ပေါ်လာ၍ ယခင်ကပြောသကဲ့သို့ စကားတူကို ပြောပြီးနောက် ကောင်းကင်ဘုံသို့ တက်သွား하였다။

Verse 15

ततः प्रातस्तृतीयेऽह्नि कृतघ्नस्य महीपतिः । चक्रे श्राद्धं यथापूर्वं श्रद्धापूतेन चेतसा

ထို့နောက် တတိယနေ့ မနက်တွင် မင်းကြီးသည် ကృతಘ्न (Kṛtaghna) အတွက် ယခင်ကကဲ့သို့ပင် သြရဒ္ဓ (śrāddha) ကို ထပ်မံပြုလုပ်၍ ယုံကြည်ခြင်းကြောင့် စိတ်သန့်စင်လျက်ရှိ하였다။

Verse 16

ततः सोऽपि समायातस्तस्य स्वप्ने महीपतेः । तेनैव प्रेतरूपेण दुःखेन महता वृतः

ထို့နောက် သူလည်း မင်းကြီး၏ အိပ်မက်ထဲသို့ လာရောက်၍ ပရೇတ (preta) ရုပ်သဏ္ဍာန်တူတူဖြင့် ထင်ရှားကာ ကြီးမားသောဒုက္ခဖြင့် ဖုံးလွှမ်းနေ하였다။

Verse 17

कृतघ्न उवाच । न मे गतिर्महाराज संजाता पापकर्मिणः । तडागवित्तचौरस्य कृतघ्नस्य तथैव च

ကृतಘ्न (Kṛtaghna) က ပြောသည်—“မဟာမင်းကြီး၊ အပြစ်ကံပြုသူဖြစ်သော ကျွန်ုပ်အတွက် ကောင်းသောဂတိမရှိပါ။ တာဒာဂ (ကန်) အတွက် သတ်မှတ်ထားသော ငွေကြေးကို ခိုးယူသူ၊ ထို့ပြင် ကျေးဇူးမသိသူလည်း ဖြစ်ပါသည်။”

Verse 18

तस्मात्संजायते मुक्तिर्यथा मे पार्थिवोत्तम । तथैव त्वं कुरुष्याऽद्य सत्यवाक्यपरो भव

“ထို့ကြောင့် မင်းတို့အထဲမှ အကောင်းဆုံးသော မင်းကြီး၊ ယနေ့ ကျွန်ုပ်အတွက် မုတ်ခ (mokṣa) ပေါ်ပေါက်လာစေရန် အလျောက် ပြုလုပ်ပါ။ အမှန်စကားကို အထူးအလေးထားသူ ဖြစ်ပြီး ထိုအတိုင်း ဆောင်ရွက်ပါ။”

Verse 19

सत्यमेव परं ब्रह्म सत्यमेव परं तपः । सत्यमेव परं ज्ञानं सत्यमेव परं श्रुतम्

သစ္စာတည်းဟူသောအရာသာ အမြင့်မြတ်ဆုံး ဘြဟ္မန် ဖြစ်၏။ သစ္စာတည်းဟူသောအရာသာ အမြင့်ဆုံး တပဿ ဖြစ်၏။ သစ္စာတည်းဟူသောအရာသာ အမြင့်ဆုံး ဉာဏ် ဖြစ်၏။ သစ္စာတည်းဟူသောအရာသာ ဝေဒမှ ကြားနာရသော သာသနာတရား အမြင့်ဆုံး ဖြစ်၏။

Verse 20

सत्येन वायु र्वहति सत्येन तपते रविः । सागरः सत्यवाक्येन मर्यादां न विलंघयेत्

သစ္စာကြောင့် လေသည် လှုပ်ရှား၍ တိုက်ခတ်၏။ သစ္စာကြောင့် နေသည် အပူကို ပေး၏။ သစ္စာပြောသော စကား၏ အာနုဘော်ကြောင့် ပင်လယ်သည် မိမိ၏ ကန့်သတ်မျဉ်းကို မကျော်လွန်နိုင်။

Verse 21

तीर्थसेवा तपो दानं स्वाध्यायो गुरुसेवनम् । सर्वं सत्यविहीनस्य व्यर्थं संजायते यतः

တီရ္ထ (သန့်ရှင်းသော ဘုရားဖူးနေရာ) ကို ဆည်းကပ်ခြင်း၊ တပဿ၊ ဒါန၊ စွာဓျာယ (ကိုယ်တိုင်လေ့လာဖတ်ရှုခြင်း) နှင့် ဂုရုကို ဆည်းကပ်ခြင်း—သစ္စာမရှိသူအတွက် အရာအားလုံးသည် အကျိုးမဲ့ ဖြစ်သွား၏။

Verse 22

सर्वे धर्मा धृताः पूर्वमेकत्राऽन्यत्र चाप्यृतम् । तुलायां कौतुकाद्देवैर्जातं तत्र ऋतं गुरु

ရှေးကာလ၌ ဓမ္မအားလုံးကို တစ်နေရာတည်းတွင် စုပေါင်းထားပြီး၊ အခြားတစ်ဖက်တွင်လည်း ဣတ (ṛta—ကမ္ဘာစည်းကမ်းတရား) ကို ထားခဲ့သည်။ စိတ်ဝင်စား၍ နတ်တို့က တိုင်းတာခုံပေါ် တင်ချိန်ရာ၌ ထိုနေရာတွင် ဣတသည် ပိုမိုလေးလံကြောင်း ထင်ရှားလာ၏။

Verse 23

तस्मात्सत्यं पुरस्कृत्य मां तारय महामते । एतत्ते परमं श्रेयस्तपसोऽपि भविष्यति

ထို့ကြောင့် သစ္စာကို ရှေ့တန်းတင်၍ ကျွန်ုပ်ကို ကယ်တင်ပါ၊ မဟာမတေ (စိတ်ဉာဏ်ကြီးသူ) ရေ။ ဤအရာသည် သင်၏ အမြင့်ဆုံး ကောင်းကျိုး ဖြစ်လာမည်၊ တပဿထက်ပင် ကျော်လွန်လိမ့်မည်။

Verse 24

विदूरथ उवाच । कथं ते जायते मुक्तिर्वद मे प्रेत सत्वरम् । करोमि येन तत्कर्म यद्यपि स्यात्सुदुष्करम् ः

ဝိဒူရထ မင်းက ပြောသည်။ «အို ပရေတာ၊ မင်းအတွက် မောက္ခ ဘယ်လိုရနိုင်သနည်း၊ အမြန်ပြောပါ။ အလွန်ခက်ခဲသော်လည်း ထိုအကျိုးဖြစ်စေမည့် ကုသိုလ်ကမ္မကို ငါလုပ်မည်»။

Verse 25

प्रेत उवाच । चमत्कारपुरे भूप श्रीक्षेत्रे हाटकेश्वरे । आस्ते पांसुभिराच्छन्नं कलेर्भीतं गयाशिरः

ပရေတာက ပြောသည်။ «အို မင်းကြီး၊ စမတ်ကာရပူရ မြို့၌၊ ဟာဋကေရှွရ သန့်ရှင်းသော က္ෂೇತ್ರအတွင်း၊ ဂယာရှီရ သည် ဖုန်မှုန့်ဖုံးလွှမ်းကာ ကလိယုဂကို ကြောက်ရွံ့လျက် တည်ရှိနေသည်»။

Verse 26

अधस्तात्प्लक्षवृक्षस्य दर्भस्थानैः समंततः । कालशाकैस्तथानेकैस्तिलैश्चारण्यसंभवैः

ပလက္ခ သစ်ပင်အောက်၌ အရပ်ရပ်ပတ်လည် ဒರ್ಭမြက်နေရာများ ရှိ၏။ ထို့ပြင် ကာလရှာက အပင်များ များစွာနှင့် တောထဲမှ ပေါက်လာသော တီလ (နှမ်း) မျိုးစေ့များလည်း ရှိသည်။

Verse 27

तत्र गत्वा तिलैस्तैस्त्वं तैः शाकैस्तैः कुशैस्तथा । श्राद्धं देहि द्रुतं येन मुक्तिः संजायते मम

အဲဒီနေရာသို့ သွားပြီး ထိုနှမ်းမျိုးစေ့များ၊ ထိုကာလရှာက အရွက်များနှင့် ထိုကူရှ (kuśa) မြက်များဖြင့် ရှရဒ္ဓ (śrāddha) ကို အမြန်ပေးပါ။ ထို့ကြောင့် ငါ့အတွက် မောက္ခ ပေါ်ပေါက်လာမည်။

Verse 28

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा स दीनस्य दयान्वितः । जगाम तत्र यत्राऽस्ते स वृक्षः प्लक्षसंज्ञकः

ထိုစကားကို ကြားသော် ဒုက္ခရောက်သူကို ကရုဏာသနားစိတ်ဖြင့် ပြည့်ဝလာပြီး ပလက္ခ ဟု ခေါ်သော သစ်ပင်တည်ရှိရာ အရပ်သို့ သွားရောက်하였다။

Verse 29

दृष्ट्वा शाकांस्तिलांस्तांस्तु दर्भांस्तेन यथोदितान् । अखनत्तत्र देशे च जलार्थे लघु कूपिकाम्

သူက ပြောထားသကဲ့သို့ ဟင်းရွက်များ၊ နှမ်းနှင့် ဒರ್ಭမြက်တို့ကို မြင်ပြီး ထိုနေရာတည်းမှာ ရေအတွက် အဝီစိန်ငယ်တစ်လုံးကို တူးဖော်하였다။

Verse 31

कृतमात्रे ततः श्राद्धे दिव्य रूपधरः पुमान् । विमानवरमारूढो विदूरथमथाऽब्रवीत्

ရှ్రာဒ္ဓ (śrāddha) ကို ပြီးဆုံးသွားသည်နှင့်တပြိုင်နက်၊ ဒေဝရုပ်ကို ဆောင်ယူသော လူတစ်ဦးသည် အကောင်းဆုံး ဝိမာနာပျံတင်ယာဉ်ပေါ် တက်စီးကာ ဝိဒူရထအား ပြောဆို하였다။

Verse 32

मुक्तोऽहं त्वत्प्रसादाच्च प्रेतत्वाद्दारुणाद्विभो । स्वस्ति तेऽस्तु गमिष्यामि सांप्रतं त्रिदशालयम्

«အရှင်ကြီးရေ၊ သင်၏ကရုဏာကြောင့် ကြောက်မက်ဖွယ် ပရေတအဖြစ်မှ ကျွန်ုပ် လွတ်မြောက်ပါပြီ။ သင်၌ မင်္ဂလာရှိပါစေ၊ ယခု ကျွန်ုပ်သည် ဒေဝတို့၏ နေရာသို့ သွားမည်» ဟု ဆို၏။

Verse 33

सूत उवाच । ततः प्रभृति सा तत्र कूपिका ख्यातिमागता । पितॄणां पुष्टिदा नित्यं गयाशीर्षसमुद्भवा

စူတက ပြောသည်—ထိုအချိန်မှစ၍ ထိုနေရာရှိ အဝီစိန်ငယ်သည် နာမည်ကြီးလာပြီး၊ ပိတೃ (pitṛs) များအား အမြဲ အာဟာရပေးသူဖြစ်ကာ၊ ဂယာရှီရ္ଷ (Gayāśīrṣa) မှ ပေါ်ပေါက်လာသည်ဟု ဆိုကြ၏။

Verse 34

प्रेतपक्षस्य दर्शायां यस्तस्यां श्राद्धमाचरेत् । कालशाकेन विप्रेंद्रास्तथारण्योद्भवैस्तिलैः

အို ဗြာဟ္မဏအထွဋ်အမြတ်တို့၊ ပရေတပက္ခ (pretapakṣa) ၏ ဒർശာ (လကွယ်နေ့) တွင် ထိုနေရာ၌ ကာလရှာကာ (kālaśāka) နှင့် တောထွက်နှမ်းတို့ဖြင့် ရှ్రာဒ္ဓကို ပြုလုပ်သူ မည်သူမဆို—

Verse 35

कृंतितैश्च तथा दर्भैः सम्यक्छ्रद्धासमन्वितः । स प्राप्नोति फलं कृत्स्नं कृतघ्नप्रेततीर्थतः

ထို့ပြင် မှန်ကန်စွာ ဖြတ်ထားသော ဒರ್ಭမြက်ဖြင့် စိတ်နှလုံးအပြည့် ယုံကြည်သဒ္ဓါနှင့် ပြုလုပ်လျှင် «ကృతဃ္န-ပရေတ-တီရ္ထ» ဟု ခေါ်သော ဤတီရ္ထမှ ပူဇော်ကర్మ၏ အကျိုးအမြတ်ကို ပြည့်စုံစွာ ရရှိသည်။

Verse 36

अग्निष्वात्ताः पितृगणास्तथा बर्हिषदश्च ये । तत्र संनिहिता नित्यमाज्यपाः सोमपास्तथा

အဂ္နိသွာတ္တ ဟု ခေါ်သော ပိတೃအဖွဲ့များနှင့် ဘर्हိષဒ ဟု ခေါ်သောသူတို့၊ ထို့ပြင် အာဇ္ယပ နှင့် သောမပ တို့သည်လည်း ထိုနေရာ၌ အမြဲတမ်း စံနိဟိတ ဖြစ်ကြသည်။

Verse 37

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन श्राद्धं तत्र समाचरेत् । काले वा । यदि वाऽकाले पितॄणां तुष्टये सदा

ထို့ကြောင့် အစွမ်းကုန် ကြိုးစား၍ ထိုသန့်ရှင်းသောနေရာ၌ ရှရဒ္ဓ (śrāddha) ကို ဆောင်ရွက်သင့်သည်—သတ်မှတ်ကာလ၌ဖြစ်စေ၊ ကာလမဟုတ်သော်လည်းဖြစ်စေ—အဘိုးအဘွား ပိတೃတို့သည် အမြဲတမ်း ကျေနပ်ကြသဖြင့်။