Sarga 57
प्रहस्तनिर्याणम् — Prahasta’s Departure and the Muster of the Rakshasa Host
युद्धकाण्ड
သရဂ ၅၇ သည် အကမ္ပန၏ သေဆုံးမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော တုန်လှုပ်မှုမှ ရာක්ෂသတို့၏ စနစ်တကျ ပြန်လည်တုံ့ပြန်စစ်ဆင်ရေးသို့ လှည့်ကူးသွားသည်။ ဒေါသထွက်လျက် မျက်နှာဖျော့နေသော ရာဝဏသည် အမတ်တို့နှင့် တိုင်ပင်ကာ လင်္ကာ၏ ကာကွယ်ရေးတပ်စခန်းများကို စစ်ဆေးပြီးနောက် စစ်ပညာကျွမ်းကျင်သူ ပရဟတ္တကို ခေါ်ကာ ရုတ်တရက် ဖိအားခံနေရသော မြို့ကို ကယ်တင်ရန် အဆုံးအဖြတ်ပြတ်သားသော စစ်ခေါင်းဆောင်မှုသာ လိုအပ်ကြောင်း ဆိုသည်။ အရေးအခင်းကို ဖြေရှင်းနိုင်ကြောင်း ပြောဆိုပြီး မိမိ၊ ကုမ္ဘကရဏ၊ အိန္ဒြဇိတ်၊ နိကုမ္ဘတို့ကိုလည်း အစားထိုးတာဝန်ခံအဖြစ် အမည်ဖော်သော်လည်း ချက်ချင်းတပ်စုစည်းရန် ပရဟတ္တကိုပင် တာဝန်ပေးသည်။ ပရဟတ္တက အကြံဉာဏ်ပြည့်ဝသော စကားဖြင့် ယခင် ဆွေးနွေးချက်များကို ပြန်လည်သတိပေးကာ စီတာကို ပြန်လည်အပ်နှံခြင်းသည် ကောင်းကျိုးဖြစ်စေမည့် လမ်းကြောင်းဟု အတည်ပြုသည်။ မအပ်နှံလျှင် စစ်ပွဲ မလွဲမသွေ ဖြစ်လာမည်ဟု ဆိုသော်လည်း မင်းအပေါ် သစ္စာတည်ကြည်ကြောင်း ထုတ်ဖော်ကာ ရရှိခဲ့သည့် ဆုလာဘ်နှင့် ဂုဏ်ပြုမှုများကို လက်ခံသိမှတ်ပြီး စစ်မြေပြင်တွင် အသက်ပေးမည်ဟု ကတိပြုသည်။ ထို့နောက် တပ်မူးများကို မဟာတပ်ကို စုစည်းရန် အမိန့်ပေးရာ လင်္ကာမြို့သည် လက်နက်ကြီးများတပ်ဆင်ထားသော ဆင်တူသန်မာသည့် စစ်သည်များဖြင့် လျင်မြန်စွာ ပြည့်နှက်လာပြီး မီးပူဇော်ပွဲ၊ ဗြာဟ္မဏတို့ကို ဂုဏ်ပြုခြင်း၊ သန့်စင်အပ်နှံထားသော ပန်းကုံးများ စသည့် ဓမ္မရေးရာ အခမ်းအနားများလည်း ပြုလုပ်ကြသည်။ ပရဟတ္တသည် မြွေတံခွန်တင်ထား၍ ရွှေကွန်ယက်ဆင်ပြီး ဂর্জနာသံထွက်သော ရထားတော်ပေါ် တက်ကာ အကူအညီများနှင့် ထွက်ခွာသည်။ ဒေါင်းလုံး၊ သင်္ခါ၊ ကြောက်မက်ဖွယ် အော်ဟစ်သံများက လမ်းတစ်လျှောက် လှုပ်ရှားစေသော်လည်း မကောင်းလက္ခဏာများက ဆက်တိုက်ပေါ်လာသည်—အလှည့်ပြန်ပတ်လည်ပျံသန်းသော အလောင်းစားငှက်များ၊ မိုးကျောက်ကျခြင်း၊ လေပြင်းထန်ခြင်း၊ မြေခွေးအော်သံ၊ သွေးမိုးရွာခြင်း၊ တံခွန်ပေါ် ဂစ်ဒ်တစ်ကောင် နားခြင်း၊ ရထားမောင်း၏ ကြိမ်လုံး လက်မှ လျှောကျခြင်းတို့ဖြစ်၍ အပြင်ပန်းခမ်းနားမှုအောက်က ပျက်စီးမည့် အနာဂတ်ကို ညွှန်ပြသည်။ ဝါနရတပ်သည် သစ်ပင်နှင့် ကျောက်တုံးများကို ကိုင်ဆောင်ကာ တပ်စည်းတည်ပြီး နှစ်ဖက်စိန်ခေါ်သံများ မြင့်တက်လာရာ ပရဟတ္တသည် မီးထဲသို့ ပျံဝင်သည့် ပိုးဖလံကဲ့သို့ အောင်ပွဲလိုလားစိတ်ဖြင့် မျောက်တပ်အတွင်းသို့ ထိုးဝင်ကာ အဟင်္ကာရ၊ မကောင်းလက္ခဏာနှင့် တွဲဖက်သည့် ကျူးကျော်မှု၊ စစ်ပွဲ၏ ဝမ်းနည်းဖွယ် အရှိန်အဟုန်ကို သရုပ်ဖော်သည်။
Shlokas
Verse 1
अकम्पनवधंश्रुत्वाक्रुद्धोवैराक्षसेश्वरः ।किञ्चिददीनमुखश्चापिसचिवांस्तानुदैक्षत ।।।।
အကမ္ပန သတ်ဖြတ်ခံရကြောင်း ကြားသိသော် ရက္ခသတို့၏ အရှင်သည် ပြင်းထန်စွာ ဒေါသထွက်၏။ သို့သော် မျက်နှာမှာ အနည်းငယ် ဖြူဖျော့သွားလျက် မိမိ၏ အမတ်များကို လှမ်းကြည့်၏။
Verse 2
सतुध्यात्वामुहूर्तंतुमन्त्रिभिस्संविचार्यच ।ततस्तुरावणःपूर्वदिवसेराक्षसाधिपः ।।।।पुरींपरिययौलङ्कांसर्वगुल्मानवेक्षितुम् ।
ရက္ခသတို့၏ အရှင် ရာဝဏသည် ခဏမျှ စိတ်တွင် စဉ်းစားတော်မူ၍ မန္တရိများနှင့် တိုင်ပင်ဆွေးနွေးပြီးနောက် နံနက်ပိုင်းတွင် လင်္ကာမြို့ကို လှည့်လည်ကာ စစ်တပ်တပ်စခန်းများအားလုံးကို စစ်ဆေးကြည့်ရှုတော်မူ하였다။
Verse 3
तांराक्षसगणैर्गुप्तांगुल्मैर्बहुभिरावृताम् ।।।।ददर्शनगरींलङ्कांपताकाध्वजमालिनीम् ।
သူသည် လင်္ကာမြို့တော်ကြီးကို မြင်တော်မူ၏—ရက္ခသအုပ်စုများက တင်းကျပ်စွာ ကာကွယ်ထားပြီး ကင်းစခန်းများစွာဖြင့် ဝိုင်းရံထားကာ အလံတော်နှင့် စံတော်များ တန်းစီလှပစွာ တန်ဆာဆင်ထားသည်။
Verse 4
रुद्धांतुनगरींदृष्टवारावणोराक्षसेश्वरः ।।।।उवाचात्महितंकालेप्रहस्तंयुद्धकोविदम् ।
မြို့တော်ကို ဝိုင်းရံခံထားရသည်ကို မြင်သော် ရက္ခသတို့၏အရှင် ရာဝဏသည် အရေးကြီးသည့်အခိုက်အတန့်၌ မိမိအကျိုးအတွက် စစ်ပညာကျွမ်းကျင်သော ပရဟတ္တအား မိန့်ကြားလေ၏။
Verse 5
पुरस्योपनिविष्टस्यसहसापीडितस्यवा ।।।।नान्यंयुद्धात्प्रपश्यामिमोक्षंयुद्धविशारद ।
ဤမြို့သည် ဝိုင်းပိတ်ခံရ၍ ရုတ်တရက် အလွန်ဖိအားခံနေရသဖြင့်၊ စစ်ပညာကျွမ်းကျင်သူရေ—စစ်ပွဲမှတပါး လွတ်မြောက်ရာလမ်းကို ငါ မမြင်ပါ။
Verse 6
अहंवाकुम्भकर्णोवात्वंवासेनापतिर्मम ।।।।इन्द्रजिद्वानिकुम्भोवावहेयुर्भारमीदृशम् ।
ငါဖြစ်စေ၊ ကုမ္ဘကဏ္ဏဖြစ်စေ၊ သင်—ငါ၏ စစ်တပ်မှူး—ဖြစ်စေ၊ အိန္ဒြဇစ်ဖြစ်စေ၊ နိကုမ္ဘဖြစ်စေ—ဤသို့သော အလွန်လေးလံသည့် တာဝန်ကို ငါတို့ထဲမှ တစ်ဦးဦးကသာ ထမ်းဆောင်နိုင်သည်။
Verse 7
सत्वंबलमतश्शीघ्रमादायपरिगृह्यच ।।।।विजयायाभिनिर्याहियत्रसर्वेवनौकसः ।
ထို့ကြောင့် သင်သည် အင်အားတပ်ကို အမြန်ယူဆောင်၍ အမိန့်ခေါင်းဆောင်မှုကို ကိုင်တွယ်ကာ၊ အောင်ပွဲအတွက် ထွက်ခွာလော့—ဝါနရ စစ်သူရဲအားလုံး စုဝေးနေရာသို့။
Verse 8
निर्याणायादेवतेनूनंचपलाहरिवाहिनी ।।।।नर्दतांराक्षसेन्द्राणांश्रुत्वानादंद्रविष्यति ।
သင် ထွက်ခွာသည့်အခါတင်ပင် မငြိမ်မသက်သော ဝါနရတပ်သည် ရာක්ෂသဘုရင်တို့၏ အော်ဟစ်သံနှင့် ဟုန်းဟုန်းမြည်သံကို ကြားလျှင် သေချာပေါက် ထွက်ပြေးလိမ့်မည်။
Verse 9
चपलाह्यविनीताश्चचलचित्ताश्चवानराः ।।।।नसहिष्यन्तितेनादंसिंहनादमिवद्विपाः ।
ဝါနရတို့သည် စိတ်လှုပ်ရှားလွယ်၊ စည်းကမ်းမရှိ၊ စိတ်မတည်ငြိမ်သူများဖြစ်ကြသည်။ ထို့ကြောင့် သင်၏ ဟုန်းဟုန်းမြည်သံကို မခံနိုင်ကြလိမ့်မည်—ဆင်တို့က စင်္ဟာ၏ ဟုန်းသံကို မခံနိုင်သကဲ့သို့။
Verse 10
विद्रुतेचबलेतस्मिन् रामःसौमित्रिणासह ।।।।अवशस्तेनिरालम्बःप्रहस्तवशमेष्यति ।
“ထိုတပ်ဖွဲ့ ပြေးလွှားပျက်စီးသွားသောအခါ ရာမသည် ဆောမိထရီ (လက္ခမဏ) နှင့်အတူ အားမဲ့၍ အထောက်အပံ့မရှိဘဲ ဖြစ်လိမ့်မည်။ အို ပရဟස්တ၊ ထိုသူတို့သည် သင်၏ အာဏာအောက်သို့ ကျရောက်လိမ့်မည်။”
Verse 11
आपत्संशयिताश्रेयोनात्रनिस्संशयीकृता ।।।।प्रतिलोमानुलोमंवायद्वानोमन्यसेहितम् ।
ဘေးအန္တရာယ်ကျရောက်သည့်အခါ “အကောင်းဆုံး” ဟူသည်မှာ မသေချာမရေရာ ဖြစ်လာတတ်၍ ဤနေရာ၌ သံသယကင်းကင်း သတ်မှတ်ထားသည့်အရာ မရှိပါ။ ထို့ကြောင့် ဆန့်ကျင်သည့်လမ်းလား သဟဇာတဖြစ်သည့်လမ်းလားကို စိစစ်၍ သင်အမှန်တကယ် အကျိုးရှိသည်ဟု ယူဆသည့်အတိုင်း ဆုံးဖြတ်ပါ။
Verse 12
रावणेनैवमुक्तस्तुप्रहस्तोवाहिनीपतिः ।।।।राक्षसेन्द्रमुवाचेदमसुरेन्द्रमिवोशना ।
ရာဝဏက ဤသို့ဆိုသော်၊ တပ်မဟာမင်း ပရဟတ္တသည် ရက္ခသတို့၏ အရှင်ထံသို့ ဤစကားကို ပြောကြား၏—အတိတ်က ဥရှနာသည် အသူရတို့၏ အရှင်ထံသို့ ပြောခဲ့သကဲ့သို့။
Verse 13
राजन्मन्त्रितपूर्वंनःकुशलैस्सहमन्त्रिभिः ।।।।विवादश्चापिनोवृत्तस्समवेक्ष्यपरस्परम् ।
အရှင်မင်းကြီး၊ ယခင်ကပင် ကျွန်ုပ်တို့သည် ပညာရှိအမတ်များနှင့်အတူ ဤကိစ္စကို တိုင်ပင်ဆွေးနွေးခဲ့ပြီး၊ အချင်းချင်း စိစစ်ချိန်ဆ၍ ကြည့်ရာမှ အမြင်ကွဲလွဲမှုလည်း ပေါ်ပေါက်ခဲ့ပါသည်။
Verse 14
प्रदानेनतुसीतायाःश्रेयोव्यवसितंमया ।।।।अप्रदानेपुनर्युद्धंदृष्टमेत्तथैवनः ।
ကျွန်ုပ်အမြင်အရ အကောင်းဆုံးလမ်းကြောင်းမှာ စီတာကို ပြန်လည်ပေးအပ်ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ သို့ရာတွင် မပေးအပ်လျှင် စစ်ပွဲသည်—ကျွန်ုပ်တို့မြင်သကဲ့သို့—မလွဲမသွေ ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်လာမည်။
Verse 15
सोऽहंदानैश्चमानैश्चसततंपूजितस्त्वया ।।।।सान्त्वैश्चविविधैःकालेकिंनकुर्यांहितंतव ।
ကျွန်ုပ်သည် သင်၏လက်မှ အလှူဒါန၊ ဂုဏ်သိက္ခာနှင့် အချိန်အခါတော်တော်မီ မျိုးစုံသော နှစ်သိမ့်စကားများဖြင့် အမြဲတမ်း ချီးမြှောက်ပူဇော်ခံရသူ ဖြစ်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် အချိန်ရောက်လာသည့်အခါ သင့်အကျိုးအတွက် အကောင်းကို မလုပ်ဘဲ မည်သို့နေနိုင်မည်နည်း။
Verse 16
नहिमेजीवितंरक्ष्यंपुत्रदारधनानिच ।।।।त्वंपश्यमांजुहूषन्तंत्वदर्थेजीवितंयुधि ।
ကျွန်ုပ်အတွက် အသက်တာကို ကာကွယ်ထိန်းသိမ်းရမည့်အရာမဟုတ်၊ သားသမီး၊ ဇနီး၊ ဥစ္စာဓနလည်း မဟုတ်။ သခင်မြင်ပါစေ—သခင်အတွက် စစ်မြေပြင်၌ ကျွန်ုပ်သည် အသက်ကိုပင် ပူဇော်အပ်ရန် အသင့်ရှိသည်။
Verse 17
एवमुक्त्वातुभर्तारंरावणंवाहिनीपतिः ।।।।उवाचेदंबलाध्यक्षान्प्रहस्तःपुरतःस्थितान् ।
ထိုသို့ မိမိသခင် ရာဝဏကို ပြောဆိုပြီးနောက် တပ်မတော်အကြီးအကဲ ပရဟတ္တသည် မျက်နှာချင်းဆိုင် ရပ်နေသော တပ်ခေါင်းဆောင်များအား ဤသို့ မိန့်ကြား하였다။
Verse 18
मेशीघ्रंराक्षसानांमहाद्बलम् ।।।।मद्भाणाब्दावेगेनहतानांशनिचरणाजिरे ।अद्यहृष्यन्तुमांसादाःपक्षिणःकाननौकसां ।।।।
ပရဟတ္တက “အမြန်ဆုံး ရက္ခသတို့၏ အင်အားကြီးတပ်ကို ငါနှင့်အတူ စုစည်း၍ စစ်မြေပြင်သို့ ခေါ်ဆောင်လာကြ။ ယနေ့ ငါ၏မြားတို့၏ မုန်တိုင်းကဲ့သို့သော အရှိန်ကြောင့် ကျဆုံးသူများအပေါ် တောတွင်းအသားစားငှက်များ ပျော်ရွှင်ကြလိမ့်မည်” ဟု ဆို하였다။
Verse 19
मेशीघ्रंराक्षसानांमहाद्बलम् ।।6.57.18।।मद्भाणाब्दावेगेनहतानांशनिचरणाजिरे ।अद्यहृष्यन्तुमांसादाःपक्षिणःकाननौकसां ।।6.57.19।।
ပရဟတ္တက “အမြန်ဆုံး ရက္ခသတို့၏ အင်အားကြီးတပ်ကို ငါနှင့်အတူ စုစည်း၍ စစ်မြေပြင်သို့ ခေါ်ဆောင်လာကြ။ ယနေ့ ငါ၏မြားတို့၏ မုန်တိုင်းကဲ့သို့သော အရှိန်ကြောင့် ကျဆုံးသူများအပေါ် တောတွင်းအသားစားငှက်များ ပျော်ရွှင်ကြလိမ့်မည်” ဟု ဆို하였다။
Verse 20
इत्युक्तास्तेप्रहस्तेनबलाध्यक्षा: कृतत्वरा: ।बलमुद्योजयामासुस्तस्मिन्राक्षसमन्दिरे ।।।।
ပရဟတ္တ၏ အမိန့်ကို ကြားသော် တပ်ခေါင်းဆောင်တို့သည် ချက်ချင်း အလျင်အမြန် လှုပ်ရှားကာ ထိုရက္ခသတို့၏ ခံတပ်အတွင်း၌ တပ်ကို စတင် စုစည်းတပ်ဆင်ကြ하였다။
Verse 21
साबभूवमुहूर्तेननिग्मर्नानाविधायुधैः ।लङ्काराक्षसवीरैस्तैर्गजैरिवसमाकुला ।।।।
ခဏအတွင်းမှာပင် လင်္ကာမြို့သည် အမျိုးမျိုးသော လက်နက်များကို ကိုင်ဆောင်ထားသော ရက္ခသ ဝီရသူရဲများဖြင့် ဆင်အုပ်ကြီးများကဲ့သို့ ထူထပ်စွာ ပြည့်နှက်သွား하였다။
Verse 22
हुताशनंतर्पयतांब्राह्मणांश्चनमस्यताम् ।आज्यगन्धप्रतिवहःसुरभिर्मारुतोववौ ।।।।
သူတို့သည် ပူဇော်ပစ္စည်းများဖြင့် သန့်ရှင်းသော မီးကို တရ্পဏပြုကာ ဘြာဟ္မဏများကို နမස්ကာရပြုနေစဉ် ဂီ (ghee) ၏ မွှေးရနံ့ကို သယ်ဆောင်လာသော သာယာသော လေညင်းတစ်စင်း ပျံ့နှံ့လာ하였다။
Verse 23
स्रजश्चविविधाकाराजगृहुस्त्वभिमन्त्रिताः ।सङ्ग्रामसज्जाःसम्हृष्टाधरायन्राक्षसास्तदा ।।।।
ထို့နောက် စစ်ပွဲအတွက် ပြင်ဆင်ပြီး ဝမ်းမြောက်နေသော ရက္ခသများသည် မန္တရဖြင့် အဘိမန္တရပြု၍ သန့်စင်ထားသော ပန်းကုံးအမျိုးမျိုးကို ယူကာ ဝတ်ဆင်ကြ하였다။
Verse 24
सधनुष्काःकवचिनोवेगादाप्लुत्यराक्षसाः ।रावणंप्रेक्ष्यराजानंप्रहस्तंपर्यवारयन् ।।।।
ဓနုကို ကိုင်ဆောင်၍ ကာဝချ်ဝတ်ဆင်ထားသော ရက္ခသများသည် အရှိန်ဖြင့် ရှေ့သို့ ခုန်တက်ကြပြီး၊ မင်းရာဝဏကို ကြည့်ရှုကာ ချက်ချင်းပင် ပရဟස්ထ၏ ပတ်ဝန်းကျင်သို့ စုဝေးလာ하였다။
Verse 25
अथामन्त्ऱ्यतुराजानंभेरीमाहत्यभैरवाम् ।आरुरोहरथंयुक्तःप्रहस्तस्सज्जकल्पितम् ।।।।हयैर्महाजवैर्युक्तंसम्यक्सूतसुसंयतम् ।महाजलदनिर्घोषंसाक्षाच्चन्द्रार्कभास्वरम् ।।।।उरगध्वजदुर्धर्षंसुवरूथंस्ववस्करम् ।सुवर्णजालसंयुक्तंप्रहसन्तमिवश्रिया ।।।।
ထို့နောက် မင်းထံမှ ခွင့်တောင်းလျက် ကြောက်မက်ဖွယ် စစ်ဗေရီတီးသံများကို တီးခတ်စေပြီး၊ ပရဟස්ထသည် စစ်အတွက် ပြင်ဆင်ပြီးသား ရထားတော်ပေါ်သို့ တက်ရောက်စီးနင်း하였다—အလွန်လျင်မြန်သော မြင်းများဖြင့် ချိတ်ဆက်ထားပြီး ကျွမ်းကျင်သော ရထားမောင်းကောင်းကောင်း ထိန်းချုပ်ထားသည်; မဟာမိုးတိမ်၏ မိုးကြိုးသံကဲ့သို့ ဟိန်းဟောက်၍ နေနှင့် လကဲ့သို့ တောက်ပလင်းလက်; အလံပေါ်တွင် မြွေသင်္ကေတရှိ၍ တိုက်ခိုက်ရန် ခက်ခဲကာ ကာရံတန်းများနှင့် အစောင့်အရှောက်များဖြင့် ကာကွယ်ထားသည်; ရွှေကွန်ယက်ဖြင့် အလှဆင်ထားသဖြင့် ဂုဏ်ရောင်ခြည်ဖြင့် ရယ်မောနေသကဲ့သို့ ထင်ရှား하였다။
Verse 26
अथामन्त्ऱ्यतुराजानंभेरीमाहत्यभैरवाम् ।आरुरोहरथंयुक्तःप्रहस्तस्सज्जकल्पितम् ।।6.57.25।।हयैर्महाजवैर्युक्तंसम्यक्सूतसुसंयतम् ।महाजलदनिर्घोषंसाक्षाच्चन्द्रार्कभास्वरम् ।।6.57.26।।उरगध्वजदुर्धर्षंसुवरूथंस्ववस्करम् ।सुवर्णजालसंयुक्तंप्रहसन्तमिवश्रिया ।।6.57.27।।
ထို့နောက် ပရဟတ္တသည် မိမိရထားတော်ပေါ်သို့ တက်စီး하였다—အလွန်မြန်သော မြင်းများဖြင့် ဆွဲထားပြီး ကျွမ်းကျင်သော စာရထိကက တိတိကျကျ ထိန်းချုပ်ထားသည်။ ၎င်း၏အသံသည် မိုးတိမ်ကြီး၏ မိုးကြိုးသံကဲ့သို့ ဂုဏ်သံထွက်ကာ၊ လနှင့် နေကဲ့သို့ပင် တောက်ပလင်းလက်သည်။
Verse 27
अथामन्त्ऱ्यतुराजानंभेरीमाहत्यभैरवाम् ।आरुरोहरथंयुक्तःप्रहस्तस्सज्जकल्पितम् ।।6.57.25।।हयैर्महाजवैर्युक्तंसम्यक्सूतसुसंयतम् ।महाजलदनिर्घोषंसाक्षाच्चन्द्रार्कभास्वरम् ।।6.57.26।।उरगध्वजदुर्धर्षंसुवरूथंस्ववस्करम् ।सुवर्णजालसंयुक्तंप्रहसन्तमिवश्रिया ।।6.57.27।।
ထိုရထားတော်သည်—အလံတွင် မြွေသင်္ကေတ တင်ထား၍—တိုက်ခိုက်ရန် ခက်ခဲသည်။ ကာကွယ်ရေးရံတားများနှင့် တိုက်မိခြင်းကာကွယ်ကိရိယာများ ပါဝင်ပြီး၊ ရွှေကွန်ယက်ဖြင့် ဖုံးလွှမ်းအလှဆင်ထားသဖြင့်—အလှတရားကြောင့် ပြုံးနေသကဲ့သို့ ထင်ရသည်။
Verse 28
ततस्तंरथमास्थायरावणार्पितशासनः ।लङ्कायानिर्ययौतूर्णंबलेनमहतावृतः ।।।।
ထို့နောက် သူသည် ထိုရထားတော်ပေါ်၌ ထိုင်ရာယူကာ၊ ရာဝဏ၏ အမိန့်အာဏာအတိုင်း ဆောင်ရွက်၍၊ တပ်အင်အားကြီးက ဝန်းရံလျက် လင်္ကာမြို့မှ အလျင်အမြန် ထွက်ခွာ하였다။
Verse 29
ततोदुन्धुभिनिर्घोषःपर्जन्यनिनदोपमः ।वादित्राणांचनिनदःपूरयन्निवमेदिनीम् ।।।।शुश्रुवेशङ्खशब्दश्चप्रयातेवाहिनीपतौ ।
တပ်မတော်၏ ခေါင်းဆောင် ထွက်ခွာသွားသည့်အခါ ဒုံဒုဗ္ဗီစည်သံသည် မိုးရွာဖျားဖျား မိုးကြိုးသံကဲ့သို့ ဂုဏ်သံထွက်လာပြီး၊ တူရိယာသံများလည်း မြေပြင်တစ်လျှောက် ပြည့်နှံ့သကဲ့သို့ ကြားရသည်။ ထို့ပြင် စစ်တပ်ချီတက်စဉ် သင်္ခါ (śaṅkha) သံလည်း ထင်ရှားစွာ ကြားရ하였다။
Verse 30
निनदन्तस्स्वरान्घोरान्राक्षसाजग्मुरग्रतः ।।।।भीमरूपामहाकायाःप्रहस्तस्यपुरस्सराः ।
ကြောက်မက်ဖွယ် အော်ဟစ်သံများဖြင့် ဟိန်းဟောက်ကာ၊ ရုပ်သဏ္ဌာန်ကြောက်စရာနှင့် ကိုယ်ထည်မဟာကြီးသော ရက္ခသများသည် ရှေ့တန်းတွင် ချီတက်သွားကြပြီး—ပရဟတ္သ၏ ရှေ့ပြေးတပ်အဖြစ် ရပ်တည်ကြ၏။
Verse 31
नरान्तकःकुम्भहनुर्महानादस्समुन्नतः ।।।।प्रहस्तसचिवाह्येतेनिर्ययुःपरिवार्यतम् ।
နရန္တက၊ ကုမ္ဘဟနု၊ မဟာနာဒ၊ နှင့် သမုန္နတ—ဤသူတို့သည် ပရဟတ္သ၏ အကူအညီများဖြစ်၍၊ သူ့ကို ဝိုင်းရံကာ အတူထွက်ခွာကြ၏။
Verse 32
व्यूढेनेवसुघोरेणपूर्वद्वारात्सनिर्ययौ ।।।।गजयूथनिकाशेनबलेनमहतावृतः ।
သူသည် အရှေ့တံခါးမှ ထွက်လာရာ၊ အလွန်ကြောက်မက်ဖွယ် စစ်တန်းစီသကဲ့သို့ ဖြစ်ပြီး၊ ဆင်အုပ်တစ်အုပ်နှင့် ဆင်တူသော မဟာတပ်အင်အားကြီးက ဝိုင်းရံထား၏။
Verse 33
सागरप्रतिमौघेनवृतस्तेनबलेनसः ।।।।प्रहस्तोनिर्ययौक्रुद्धःकालान्तकयमोपमः ।
သမုဒ္ဒရာလှိုင်းတက်သကဲ့သို့ လှုပ်ရှားဟုန်ဟုန်တက်သော တပ်အုပ်ကြီးက ဝိုင်းရံထားလျက်၊ ပရဟတ္သသည် ဒေါသထွက်ကာ ထွက်ခွာသွား၏—ကာလ၊ အန္တက၊ ယမ တို့၏ သေမင်းသဏ္ဌာန်နှင့် တူလှ၏။
Verse 34
तस्यनिर्याणघोषेणराक्षसानांचनर्दताम् ।।।।लङ्कायांसर्वभूतानिविनेदुर्विकृतैस्स्वरैः ।
သူ၏ထွက်ခွာသံအော်ဟစ်မှုနှင့် ရက္ခသတို့၏ဟိန်းဟောက်သံကြောင့် လင်္ကာမြို့ရှိ သတ္တဝါအားလုံးသည် သဘာဝမဟုတ်သော ပျက်ပြားကွဲလွဲသံများဖြင့် အော်ဟစ်ကြွေးကြော်လေ၏။
Verse 35
व्यभ्रमाकाशमाविश्यमांसशोणितभोजनाः ।।।।मण्डलान्यपसव्यानिखगाश्चक्रूरथंप्रति ।
အသားနှင့်သွေးကိုစားသောက်သော အလောင်းစားငှက်များသည် ကောင်းကင်သို့ပျံတက်ကာ ရထားတော်ကို ပတ်လည်တွင် လက်ယာမဟုတ်ဘဲ ဆန့်ကျင်ဘက်ဦးတည်ရာဖြင့် ဝိုင်းပတ်လှည့်ကြ၏—အလွန်ကြောက်မက်ဖွယ် အမင်္ဂလာနိမိတ်တည်း။
Verse 36
सम्नत्यःपावकज्वालाःशिवाघोराववाशिरे ।।।।अन्तरिक्षात्पपातोल्कावायुश्चपरुषंवनौ ।
ကြောက်မက်ဖွယ်သော မြေခွေးများသည် မီးလျှံများကို အန်ထုတ်သကဲ့သို့ ဟူးဟူးအော်ကြ၏။ ကောင်းကင်မှ မီးလုံးကြယ်ကျ၍ လေကလည်း ကြမ်းတမ်းစွာတိုက်ခတ်လာသည်—အဓမ္မတပ်ဖွဲ့၏ ပျက်စီးခြင်းကို ကြိုတင်ညွှန်ပြသော နိမိတ်များတည်း။
Verse 37
अन्योन्यमभिसंरब्धाग्रहाश्चनचकाशिरे ।।।।मेघाश्चखरनिर्घोषारथस्योपरिरक्षसः ।ववृषंरुधिरंचास्यसिषिचुश्चपुरस्सरान् ।।।।
ဂြိုဟ်တို့သည် အချင်းချင်း တိုက်မိသကဲ့သို့ အလင်းမထွန်းတော့ဘဲ မှိန်သွားကြ၏။ မိုးတိမ်များသည် ကြမ်းတမ်းစွာ ဟိန်းဟောက်၍ ရက္ခသ၏ ရထားပေါ်သို့ သွေးမိုးရွာချကာ ရှေ့တန်းသွားသူတို့ကိုပါ စိုစွတ်စေ၏။
Verse 38
अन्योन्यमभिसंरब्धाग्रहाश्चनचकाशिरे ।।6.57.37।।मेघाश्चखरनिर्घोषारथस्योपरिरक्षसः ।ववृषंरुधिरंचास्यसिषिचुश्चपुरस्सरान् ।।6.57.38।।
ကြယ်ဂြိုဟ်တို့သည် အချင်းချင်း တိုက်မိသကဲ့သို့ တောက်ပမှု ပျောက်ကွယ်သွားကြ၏။ ကြမ်းတမ်းစွာ ဟုန်းဟုန်းမြည်သော မိုးတိမ်တို့က ရက္ခသ၏ ရထားပေါ်သို့ သွေးမိုးကို ရွာချ၍ ရှေ့တန်းကိုပါ စိုစွတ်စေ하였다—အပမင်္ဂလာလက္ခဏာသည် ထပ်ခါထပ်ခါ ထင်ရှားလာ၏။
Verse 39
केतुर्मूर्धनिगृध्रोऽस्यनिलीनोदक्षिणामुखः ।तुदन्नुभयतःपार्श्वंसमग्रामहरत्प्रभाम् ।।।।
သူ၏ အလံထိပ်ပေါ်တွင် ဂဠုန်မဟုတ်သော ငှက်ကောင် (လင်းတ) တစ်ကောင် တောင်ဘက်ကို မျက်နှာမူ၍ နားလည်နေ၏။ နှစ်ဖက်စလုံးကို ကိုက်ဖောက်ကာ သူ၏ တောက်ပမှုအားလုံးကို ခိုးယူသကဲ့သို့ ဖြစ်၍—ရှုံးနိမ့်မှု နီးကပ်လာသည့် အထင်ရှားဆုံး လက္ခဏာတည်း။
Verse 40
सारथेर्भहुशश्चास्यसङ्ग्राममवगाहतः ।प्रतोदोन्यपतद्धस्तात्सूतस्यहयसादिनः ।।।।
သူ စစ်မြေပြင်သို့ ဝင်ရောက်သည့်အခါ မြင်းကိုင်ကျွမ်းကျင်သော ရထားမောင်း (စရထီ) သည် လက်ထဲမှ ချွတ်တံကို ထပ်ခါထပ်ခါ လွတ်ကျစေ၏။ ဤသည်လည်း ထိန်းချုပ်မှု ယိုင်ယွင်းလာသည့် အပမင်္ဂလာနိမိတ်တည်း။
Verse 41
निर्याणश्रीश्चयाऽस्यासीद्भास्वरावसुदुर्लभाः ।साननाशमुहूर्तेनसमेचस्खलिताहयाः ।।।।
ထွက်ခွာရာတွင် လိုက်ပါလာခဲ့သော တောက်ပသည့် စစ်သဘင်သရဖူ—ရခဲသော ကံကောင်းခြင်း—သည် ခဏချင်းပင် ပျောက်ကွယ်သွား၏။ ပြင်ညီမြေ၌ပင် မြင်းတို့ လဲလျားတတ်ကာ၊ ကံကြမ္မာသည် မျက်နှာလွှဲသွားသကဲ့သို့ ဖြစ်၏။
Verse 42
प्रहस्तंत्वभिनिर्यान्तंप्रख्यातबलपौरुषम् ।युधिनानाप्रहरणाकपिसेनाऽभ्यवर्तत ।।।।
သို့ရာတွင် အင်အားနှင့် သတ္တိဗီရတော်ကြောင့် နာမည်ကြီးသော ပရဟတ္စတ သည် ထွက်လာသည့်အခါ၊ အမျိုးမျိုးသော လက်နက်များ ကိုင်ဆောင်ထားသော မျောက်တပ်ဖွဲ့သည် စစ်မြေပြင်၌ သူ့ကို ဆီးကြို၍ တိုက်ခိုက်ရန် ရွေ့လျားလာ၏။
Verse 43
अथघोषस्सुतुमुलोहरीणांसमजायत ।वृक्षानारुजतांचैवगुर्वीरागृह्णतांशिलाः ।।।।
ထို့နောက် ဝါနရတို့အကြား အလွန်ကြီးမားသော အော်ဟစ်သံ ပေါ်ထွန်းလာ၏။ သူတို့သည် သစ်ပင်များကို ဆွဲထုတ်ကာ အလေးချိန်ကြီးသော ကျောက်တုံးများကို ကိုင်ဆောင်၍ စစ်ပွဲတွင် ပစ်ချရန် ပြင်ဆင်ကြ၏။
Verse 44
नदतांराक्षसानांचवानराणांचगर्जताम् ।उभेप्रमुदितेसैन्येरक्षोगणवनौकसाम् ।।।।वेगितानांसमर्थानामन्योन्यवधकाङ् क्षिणाम् ।परस्परंचाह्वयतांनिनाद्शूयतेमहान् ।।।।
ရက္ခသတို့ အော်ဟစ်ကြသကဲ့သို့ ဝါနရတို့လည်း ဂর্জနာသံထွက်ကြရာ၊ ရက္ခသအဖွဲ့နှင့် တောနေဝါနရတို့၏ စစ်တပ်နှစ်ဖက်လုံး ပျော်ရွှင်တက်ကြွ၍ လျင်မြန်ကာ အင်အားပြည့်ဝ၊ တစ်ဖက်ကိုတစ်ဖက် သတ်ဖြတ်လိုစိတ်ပြင်းပြကာ အပြန်အလှန် စိန်ခေါ်ကြသဖြင့် မိုးကြိုးသံကဲ့သို့ ကြီးမားသော ဟုန်းဟုန်းညံသံကို ကြားရ၏။
Verse 45
नदतांराक्षसानांचवानराणांचगर्जताम् ।उभेप्रमुदितेसैन्येरक्षोगणवनौकसाम् ।।6.57.44।।वेगितानांसमर्थानामन्योन्यवधकाङ् क्षिणाम् ।परस्परंचाह्वयतांनिनाद्शूयतेमहान् ।।6.57.45।।
လျင်မြန်၍ စွမ်းရည်ပြည့်ဝသော စစ်သူရဲတို့အကြား—တစ်ယောက်နှင့်တစ်ယောက် ပျက်စီးစေလိုစိတ်ရှိကြသူများ—အပြန်အလှန် ထပ်တလဲလဲ စိန်ခေါ်ကြသဖြင့် ကြီးမားသော ဟုန်းဟုန်းညံသံ ပေါ်ထွန်းလာ၏။
Verse 46
ततःप्रहस्तःकपिराजवाहिनीमभिप्रतस्थेविजयायदुर्मतिः ।विवृद्धवेगंश्चविवेशतांचमूंयथामुमूर्षुश्शलभोविभावसुम् ।।।।
ထို့နောက် ပရဟတ္သ၊ အကြံဆိုးရှိသူသည် အောင်ပွဲကိုလိုလား၍ ကပိရာဇ၏ စစ်တပ်သို့ ချီတက်လာကာ၊ အရှိန်အဟုန် ပိုမိုပြင်းထန်လာသဖြင့် ထိုတပ်အတွင်းသို့ တိုးဝင်သွား၏—မိမိသေမည့်အကြောင်းကို မသိမသာ မီးထဲသို့ ပျံဝင်သည့် ပိုးဖလံကဲ့သို့။
Frequently Asked Questions
The sarga stages a governance dilemma: Prahasta states that returning Sītā is the beneficial option, while refusal makes war inevitable; yet he still accepts command out of loyalty, illustrating tension between prudent counsel and compelled martial duty.
Counsel ignored and omens dismissed intensify self-destructive momentum: outward splendor and confidence cannot neutralize adharma-driven resolve, and aggressive certainty may resemble a “moth to flame” when moral and cosmic indicators warn of ruin.
Laṅkā’s fortified posts and the eastern gate are emphasized, alongside wartime ritual culture—fire offerings, honoring brāhmaṇas, consecration of garlands and equipment—framing military mobilization as both civic and sacral activity.
Read Valmiki Ramayana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.