Sarga 1

Verse 1

स तां पुष्करिणीं गत्वा पद्मोत्पलझषाकुलाम्।रामस्सौमित्रि सहितो विललापाकुलेन्द्रियः।।।।

ပဒုမ၊ ဥတ္ပလ ပန်းများနှင့် ငါးအုပ်များဖြင့် ပြည့်နှက်နေသော ပုෂ္ကရိဏီ (ရေကန်) သို့ ရောက်သော်၊ ရာမသည် စောမိတ္ရီနှင့်အတူ အင်ဒြိယများ ပျက်ပြားလှုပ်ရှားကာ ငိုကြွေးမြည်တမ်းလေ၏။

Verse 2

तस्य दृष्ट्वैव तां हर्षादिन्द्रियाणि चकम्पिरे।स कामवशमापन्नस्सौमित्रिमिदमब्रवीत्।।।।

အဲဒါကို မြင်လိုက်သည့်ခဏမှာပင် ဝမ်းမြောက်ပီတိကြောင့် အင်ဒြိယများတုန်လှုပ်လာသည်။ သို့သော် ဆန္ဒတဏှာ၏ အာဏာအောက်သို့ ကျရောက်ကာ သူသည် ဆောမိတ္ရီ (လက္ခမဏ) ထံသို့ ဤစကားများကို ပြော하였다။

Verse 3

सौमित्रे शोभते पम्पा वैदूर्यविमलोदका।फुल्लपद्मोत्पलवती शोभिता विविधैर्द्रुमैः।।।।

အို ဆောမိတ္ရီ၊ ပမ္ပာကန်သည် လှပစွာ တောက်ပနေ၏။ ၎င်း၏ရေသည် ဝိုင်ဒူရျကဲ့သို့ ကြည်လင်သန့်ရှင်း၍ ပန်းကြာနှင့် ဥတ္ပလ ပန်းများ ပွင့်လန်းကာ အမျိုးမျိုးသော သစ်ပင်တို့ဖြင့် အလှဆင်ထား၏။

Verse 4

सौमित्रे पश्य पम्पायाः काननं शुभदर्शनम्।यत्र राजन्ति शैला वा द्रुमास्सशिखरा इव।।।।

အို ဆောမိတ္ရီ၊ ပမ္ပာရေကန်အနီးရှိ မြင်ရသော်လည်း မင်္ဂလာလှသော တောအုပ်ကို ကြည့်ပါ။ ထိုနေရာ၌ သစ်ပင်များသည် ထိပ်တောင်ရှိသော တောင်တန်းများကဲ့သို့ တောက်ပထင်ရှားနေ၏။

Verse 5

मां तु शोकाभिसन्तप्तं माधवः पीडयन्ति वै।भरतस्य च दुःखेन वैदेह्या हरणेन च।।।।

ငါသည် ဝမ်းနည်းခြင်း၏အပူကြောင့် မီးလောင်သကဲ့သို့ ဖြစ်နေပြီးသားပင်၊ နွေဦးရာသီ (မာဓဝ) ကလည်း အမှန်တကယ် ငါ့ကို နှိပ်စက်သည်—ဘရတ၏ ဝမ်းနည်းမှုကြောင့်လည်းကောင်း၊ ဝိုင်ဒေဟီ (စီတာ) ကို ဖမ်းဆီးခေါ်ယူသွားခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း။

Verse 6

शोकार्तस्यापि मे पम्पा शोभते चित्रकानना।व्यवकीर्णा बहुविधैः पुष्पैश्शीतोदका शिवा।।।।

ကျွန်ုပ်သည် ဝမ်းနည်းခြင်းဖြင့် နာကျင်နေသော်လည်း ပမ္ပာကန်သည် ကျွန်ုပ်အတွက် လှပနေဆဲ—အံ့ဖွယ်တောတောင်များဖြင့် တန်ဆာဆင်ထား၍ ပန်းမျိုးစုံ ပျံ့နှံ့ကျဲကျဲရှိကာ ရေအေးမြ၍ မင်္ဂလာအင်အားပြည့်ဝ၏။

Verse 7

नलिनैरपि सञ्छन्ना ह्यत्यर्थशुभदर्शना।सर्पव्यालानुचरिता मृगद्विजसमाकुला।।।।

ကြာပန်းများဖြင့် ဖုံးလွှမ်းနေသဖြင့် အလွန်တရာ လှပမြင်ကွင်းဖြစ်၏; သို့သော် ကြမ်းတမ်းသော မြွေကြီးများလည်း လှည့်လည်နေကြပြီး တိရစ္ဆာန်များနှင့် ငှက်များဖြင့်လည်း ပြည့်နှက်နေ၏။

Verse 8

अधिकं प्रविभात्येतन्नीलपीतं तु शाद्वलम्।द्रुमाणां विविधैः पुष्पैः परिस्तोमैरिवार्पितम्।।।।

အပြာရောင်နှင့် အဝါရောင်ရောစပ်သည့် မြက်ခင်းပြင်ဤနေရာသည် ပို၍ပင် ထွန်းလင်းတောက်ပနေပြီး၊ သစ်ပင်များမှ ကျသွားသော ပန်းမျိုးစုံဖြင့် ကော်ဇောတစ်ခင်း ခင်းထားသကဲ့သို့ ဖြစ်၏။

Verse 9

पुष्पभारसमृद्धानि शिखराणि समन्ततः।लताभिः पुष्पिताग्राभिरुपगूढानि सर्वशः।।।।

ပတ်ဝန်းကျင်အနှံ့ သစ်ပင်ထိပ်များသည် ပန်းအလေးအနက်ဖြင့် ပြည့်ဝလျက်ရှိပြီး၊ အဖျားများပွင့်လန်းနေသော လျှောပင်များက နေရာတိုင်းတွင် အုပ်ဖက်ကာ ဖုံးလွှမ်းထားလေသည်။

Verse 10

सुखानिलोऽयं सौमित्रे कालः प्रचुरमन्मथः।गन्धवान्सुरभिर्मासो जातपुष्पफलद्रुमः।।।।

အို စောမိတ္ရီ၊ ယခုကာလမှာ လေညင်းနူးညံ့ လှုပ်ရှား၍ ကာမ (မန್ಮထ) စိတ်ကူးလှုပ်ရှားမှု ပိုမိုတက်ကြွလာ၏။ အနံ့သင်းသော ရာသီရောက်လာပြီး သစ်ပင်တို့သည် ပန်းနှင့် အသီးများဖြင့် ပြည့်ဝလေပြီ။

Verse 11

पश्य रूपाणि सौमित्रे वनानां पुष्पशालिनाम्।सृजतां पुष्पवर्षाणि तोयं तोयमुचामिव।।।।

ဆောမိတ္ရီရေ၊ ပန်းပွင့်များစွာဖြင့် ပြည့်ဝသော တောအလှကို ကြည့်လော့။ သစ်ပင်တို့သည် မိုးတိမ်ရေသယ်များက မိုးရေချသကဲ့သို့ ပန်းမိုးကို လွှတ်ချနေကြ၏။

Verse 12

प्रस्तरेषु च रम्येषु विविधाः काननद्रुमाः।वायुवेगप्रचलिताः पुष्पैरवकिरन्ति गाम्।।।।

လှပသော ကျောက်တန်းများပေါ်တွင် တောအုပ်သစ်ပင်မျိုးစုံတို့သည် လေ၏အရှိန်ကြောင့် လှုပ်ယမ်းကာ ပန်းများကို ကြဲချ၍ မြေပြင်ကို ပန်းခင်းကဲ့သို့ ဖုံးလွှမ်းစေသည်။

Verse 13

पतितैः पतमानैश्च पादपस्थैश्च मारुतः।कुसुमैः पश्य सौमित्रे क्रीडन्निव समन्ततः।।।।

ကြည့်ပါ၊ ဆောမိတ္ရီ။ လေသည် နေရာအနှံ့တွင် ပန်းများနှင့် ကစားနေသကဲ့သို့ပင်—အချို့က ကျပြီးသား၊ အချို့က ကျဆဲ၊ အချို့က သစ်ပင်ပေါ်တွင် တင်ကျန်နေသေး၏။

Verse 14

विक्षिपन्विविधाश्शाखा नगानां कुसुमोत्कचाः।मारुतश्चलितस्थानैष्षट्पदैरनुगीयते।।।।

လေသည် ပန်းများဖြင့်ပြည့်နှက်နေသော သစ်ပင်တို့၏ မျိုးစုံသော မျက်ခက်များကို လှုပ်ခတ်သော်၊ နေရာနေရာသို့ ရွှေ့လျားသီဆိုနေသော ပျားတို့က လေနှင့်အတူ သီချင်းလိုက်ဆိုသကဲ့သို့ ထင်ရ၏။

Verse 15

मत्तकोकिलसन्नादैर्नर्तयन्निव पादपान्।शैलकन्दरनिष्क्रान्तः प्रगीत इव चानिलः।।।।

တောင်တန်းဂူအတွင်းမှ ထွက်လာသော လေသည် သာယာမြူးမြူး သီဆိုသကဲ့သို့ ထင်ရပြီး၊ မူးမြစ်ပျော်ရွှင်သော ကိုကီလာငှက်တို့၏ အသံနှင့်အတူ သစ်ပင်တို့ကို ကခုန်စေသကဲ့သို့ ဖြစ်၏။

Verse 16

तेन विक्षिपताऽत्यर्थं पवनेन समन्ततः।अमी संसक्तशाखाग्रा ग्रथिता इव पादपाः।।।।

ထိုလေက အရပ်ရပ်မှ အလွန်ပြင်းထန်စွာ လှုပ်ခတ်သဖြင့်၊ မျက်ခက်အဖျားများ အပြန်အလှန် ချိတ်ဆက်နေသော ဤသစ်ပင်တို့သည် တစ်ခုတည်းအဖြစ် ချည်ထိုးပေါင်းစည်းထားသကဲ့သို့ ထင်ရ၏။

Verse 17

स एष सुखसंस्पर्शो वाति चन्दनशीतलः।गन्धमभ्यवहन्पुण्यं श्रमापनयनोऽनिलः।।।।

ဤလေသည် ထိတွေ့ရသက်သာသော အနံ့အေးမြသော လေဖြစ်၍၊ စန္ဒနကဲ့သို့ အေးမြသည်။ သန့်ရှင်းသော အနံ့သာကို သယ်ဆောင်လာကာ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှုကို ဖယ်ရှားပေးသကဲ့သို့ ဖြစ်၏။

Verse 18

अमी पवनविक्षिप्ता विनदन्तीव पादपाः।षट्पदैरनुकूजन्तो वनेषु मधुगन्धिषु।।।।

ဤသစ်ပင်တို့သည် လေတိုးလှုပ်ခတ်၍ သံတီးသကဲ့သို့ မြည်ဟည်းနေကြသည်။ ပျားရည်နံ့သင်းသော တောအတွင်း၌ ပျားတို့လည်း တစ်သံတည်း ဟုန်ဟုန်ညီညွတ်စွာ မြည်ကြသည်။

Verse 19

गिरिप्रस्थेषु रम्येषु पुष्पवद्भिर्मनोरमैः।संसक्तशिखराश्शैला विराजन्ते महाद्रुमैः।।।।

လှပသော တောင်စောင်းများပေါ်တွင် ပန်းပွင့်စုံလင်၍ စိတ်ကိုနှစ်သက်စေသော သစ်ပင်များနှင့်တကွ၊ ထိစပ်သကဲ့သို့ မြင်ရသော တောင်ထိပ်များရှိသည့် တောင်တန်းတို့သည် သစ်ပင်ကြီးများကြောင့် တောက်ပလှပနေကြသည်။

Verse 20

पुष्पसञ्छन्नशिखरा मारुतोत्क्षेपचञ्चलाः।अमी मधुकरोत्तंसाः प्रगीता इव पादपाः।।।।

ဤသစ်ပင်တို့သည် ပန်းများဖြင့် ထိပ်ဖုံးလွှမ်းနေပြီး လေပြင်းတိုးခတ်သဖြင့် တုန်ယိမ်းလှုပ်ရှားကာ ပျားအုပ်များကို မကွတ်တော်ကဲ့သို့ ဆင်ယင်ထားသဖြင့် သီချင်းကျွမ်းကျင်သူများကဲ့သို့ သီဆိုနေသယောင် ထင်ရသည်။

Verse 21

सुपुष्पितांस्तु पश्येमान्कर्णिकारांत्समन्ततः।हाटकप्रतिसञ्छन्नान्नरान्पीताम्बरानिव।।।।

ဤကဏ္ဏိကာရ သစ်ပင်တို့ကို ကြည့်ပါ—အရပ်ရပ်တွင် ပန်းပွင့်ဝေဆာလျက်ရှိ၍ ရွှေအလှဆင်ထားသကဲ့သို့၊ အဝါရောင်ဝတ်ရုံဝတ်ဆင်သော လူများနှင့်တူလှသည်။

Verse 22

अयं वसन्तस्सौमित्रे नानाविहगनादितः।सीतया विप्रहीनस्य शोकसन्दीपनो मम।।।।

အို စောမိတ္ရီ၊ ဤဝသန္တရာသီသည် ငှက်မျိုးစုံ၏ အသံများဖြင့် တုန်လှုပ်လျက်ရှိသော်လည်း စီတာနှင့် ခွဲကွာနေသော ငါ့အတွက် ဝမ်းနည်းခြင်းကိုသာ ပိုမိုလောင်ကျွမ်းစေသည်။

Verse 23

मां हि शोकसमाक्रान्तं सन्तापयति मन्मथः।हृष्टः प्रवदमानश्च ममाह्वयति कोकिलः।।।।

ငါသည် ဝမ်းနည်းခြင်းဖြင့် ဖိစီးခံနေရသော်လည်း မန္မထ—ချစ်ခြင်း၏ နတ်—က ငါ့ကို လောင်ကျွမ်းစေသည်။ ထို့ပြင် ကုကီလာငှက်သည် ပျော်ရွှင်လျက်၊ မျက်နှာချင်းဆိုင်ကာ လှောင်ပြောင်သကဲ့သို့ ငါ့ကို မပြတ်မနား ခေါ်နေသည်။

Verse 24

एष दात्यूहको हृष्टो रम्ये मां वननिर्झरे।प्रणदन्मन्मथाविष्टं शोचयिष्यति लक्ष्मण।।।।

လက္ခမဏာ၊ ဤပျော်ရွှင်သော ဒာတျူဟက (ရေညှိနားနေ ငှက်) သည် လှပသော တောရေတံခွန်အနီး၌ အသံထွက်လျက်၊ ချစ်ခြင်းမေတ္တာကြောင့် မူးယစ်နေပြီးသား ငါ့ကို ပိုမိုနာကျင်စေမည်။

Verse 25

श्रुत्वैतस्य पुरा शब्दमाश्रमस्था मम प्रिया।मामाहूय प्रमुदिताः परमं प्रत्यनन्दत।।।।

အရင်က ငါ့ချစ်သူသည် အာရှရမ်၌ နေထိုင်စဉ် ထိုအသံကို ကြားလျှင် ပျော်ရွှင်စွာ ငါ့ကို ခေါ်ယူပြီး အလွန်အမင်း ဝမ်းမြောက်ခဲ့သည်။

Verse 26

एवं विचित्राः पतगा नानारावविराविणः।वृक्षगुल्मलताः पश्य सम्पतन्ति समन्ततः।।।।

ကြည့်ပါ၊ အသံမျိုးစုံဖြင့် အော်ဟစ်သံထွက်နေသော အံ့ဖွယ်ငှက်များသည် အရပ်ရပ်မှ သစ်ပင်များ၊ ချုံပင်များနှင့် လျားပင်များဆီသို့ ပျံသန်းလာကြသည်။

Verse 27

विमिश्रा विहगाः पुम्भिरात्मव्यूहाभिनन्दिताः।भृङ्गराजप्रमुदितास्सौमित्रे मधुरस्वनाः।।।।

အို ဆောမိတ္ရီ၊ ငှက်တို့သည် မိမိတို့၏ အဖော်နှင့် ရောနှောကာ မိမိတို့အုပ်စုအတွင်း ချီးမွမ်းခံရ၏။ ပျားကြီးတို့၏ မြူးမြူးသံကြောင့် ပျော်ရွှင်လာ၍ ချိုမြိန်သော သံလွင်ဖြင့် တေးဆိုကြ၏။

Verse 28

दात्यूहरतिविक्रन्दैः पुंस्कोकिलरुतैरपि।स्वनन्ति पादपाश्चेमे ममानङ्गप्रदीपनाः।।।।

ဤသစ်ပင်တို့သည် ရေကန်ငှက် ဒာတ်ယူဟ၏ ချစ်ခြင်းတမ်းတသံများနှင့် အထီး ကုကိလ၏ ခေါ်သံတို့ကြောင့်လည်း တုန်လှုပ်သံထွက်နေ၏။ ထိုသံတို့သည် ငါ့အတွင်း ကာမဒေဝကို လှုံ့ဆော်တောက်လောင်စေ၏။

Verse 29

अशोकस्तबकाङ्गारष्षट्पदस्वननिःस्वनः।मां हि पल्लवताम्रार्चिर्वसन्ताग्निः प्रधक्ष्यति।।।।

အမှန်ပင် “နွေဦးမီး” သည် ငါ့ကို လောင်ကျွမ်းစေလိမ့်မည်။ အရှိုကပန်းအစုတို့သည် မီးခဲ၊ ပျားတို့၏ ဟုန်ဟုန်သံသည် မီးကွဲသံ၊ နုရွက်တို့၏ ကြေးနီနီရောင်တောက်ပမှုသည် မီးလျှံဖြစ်၏။

Verse 30

न हि तां सूक्ष्मपक्ष्माक्षीं सुकेशीं मृदुभाषिणीम्।अपश्यतो मे सौमित्रे जीवितेऽस्ति प्रयोजनम्।।।।

အို ဆောမိတ္ရီ၊ နူးညံ့သိမ်မွေ့သော မျက်တောင်ရှိ၍ ဆံပင်လှပကာ စကားသံပျော့ပျောင်းသော စီတာကို မမြင်ရသေးလျှင် အမှန်တကယ် ငါ့အသက်ရှင်ခြင်း၌ အကျိုးအကြောင်း မရှိတော့ပါ။

Verse 31

अयं हि दयितस्तस्याः कालो रुचिरकाननः।कोकिलाकुलसीमान्तो दयिताया ममानघ।।।।

အပြစ်ကင်းသူရေ၊ ဤရာသီ—ကူကီလာငှက်တို့၏သံမြည်သံချိုဖြင့် နယ်နိမိတ်များပြည့်နှက်နေသော လှပသည့် တောအချိန်—ငါ၏ချစ်သူ စီတာမယ်တော်အတွက် အလွန်ချစ်မြတ်နိုးရာ ဖြစ်၏။

Verse 32

मन्मथाऽयाससम्भूतो वसन्तगुणवर्धितः।अयं मां धक्ष्यति क्षिप्रं शोकाग्निर्नचिरादिव।।।।

ကာမဒေဝ၏ညှဉ်းပန်းမှုမှ ပေါ်ပေါက်လာပြီး ဝသန္တရာသီ၏ဂုဏ်သတ္တိများကြောင့် ပိုမိုတိုးပွားလာသော ဤဝမ်းနည်းမီးတောက်သည် မကြာမီပင် ငါ့ကို လျင်မြန်စွာ လောင်ကျွမ်းစေလိမ့်မည်။

Verse 33

अपश्यतस्तां दयितां पश्यतो रुचिरद्रुमान्।ममायमात्मप्रभवो भूयस्त्वमुपयास्यति।।।।

ချစ်သူမကို မမြင်ရသောအခါ၊ လှပသည့် သစ်ပင်များကို မြင်ရခြင်းပင်လျှင် ငါ့အတွင်းမှ ပေါက်ဖွားလာသော ချစ်ခြင်းမေတ္တာကို ပို၍ပင် တိုးပွားစေ၏။

Verse 34

अदृश्यमाना वैदेही शोकं वर्धयते मम।दृश्यमानो वसन्तश्च स्वेदसंसर्गदूषकः।।।।

ဝိဒေဟီမယ်တော် မမြင်ရသော် ငါ၏ဝမ်းနည်းမှု တိုးပွားလာ၏။ ထို့ပြင် ဝသန္တရာသီကို မြင်ရသောအခါ—တစ်ခါက ချစ်သူတို့၏ အပွေ့အဖက်မှ ထွက်သော ချွေးပင်ပန်းမှုကို သက်သာစေခဲ့သည့် ရာသီ—ငါ၏ဒုက္ခသည် ပို၍နက်ရှိုင်းလာ၏။

Verse 35

मां ह्यद्य मृगशाबाक्षी चिन्ताशोकबलात्कृतम्।सन्तापयति सौमित्रे क्रूरश्चैत्रवनानिलः।।।।

ဆောမိတ္ရီရေ၊ ယနေ့ ငါသည်—ကလေးမြင်းကောင်မျက်လုံးရှိသော ချစ်သူမအတွက် စိုးရိမ်ပူပန်ခြင်းနှင့် ဝမ်းနည်းခြင်း၏အားကြောင့် အားနည်းသွားသူ—ဝသန္တတောအတွင်း လှုပ်ရှားတိုက်ခတ်နေသော ရက်စက်သည့်လေကြောင့် ပြင်းထန်စွာ နှိပ်စက်ခံနေရ၏။

Verse 36

अमी मयूराश्शोभन्ते प्रनृत्यन्तस्ततस्ततः।स्वैः पक्षैः पवनोद्धूतैर्गवाक्षैः स्फाटिकैरिव।।।।

ဤမယုရတို့သည် ဟိုဒီသို့ ကခုန်လှုပ်ရှားသဖြင့် အလွန်တင့်တယ်လှ၏။ လေတိုးလှုပ်သည့် မိမိတို့၏တောင်ပံများသည် ကြည်လင်သော ကြယ်သလင်းပြတင်းပေါက်များကဲ့သို့ ထင်ရှားလှ၏။

Verse 37

शिखिनीभिः परिवृतास्ते एते मदमूर्छिताः।मन्मथाभिपरीतस्य मम मन्मथवर्धनाः।।।।

မယုရမများက ဝိုင်းရံထားသော ဤမယုရတို့သည် ကာမရဂဖြင့် မူးမောလျက်ရှိ၍၊ ချစ်မြတ်နိုးခြင်း၏တောင့်တမှုကြောင့် အလွန်အမင်းလွှမ်းမိုးခံနေရသော ငါ့အတွင်း၌လည်း ကာမဆန္ဒကို ပိုမိုတိုးပွားစေ၏။

Verse 38

पश्य लक्ष्मण नृत्यन्तं मयूरमुपनृत्यति।शिखिनी मन्मथार्तैषा भर्तारं गिरिसानुनि।।।।

ကြည့်ပါ လက္ခ္မဏာ၊ တောင်စောင်းပေါ်၌ ကာမဝေဒနာဖြင့် နာကျင်နေသော မယုရမဤကောင်သည် ကခုန်နေသော မယုရအနီးသို့ ကခုန်ကပ်လာကာ မိမိ၏ အိမ်ထောင်ဖက်သို့ ဦးတည်လျက်ရှိ၏။

Verse 39

तामेव मन्मथाविष्टो मयूरोऽप्युपधावति।वितत्य रुचिरौ पक्षौ रुतैरुपहसन्निव।।।।

ထိုမယုရလည်း ကာမဆန္ဒက လွှမ်းမိုးသဖြင့် သူမတစ်ယောက်တည်းကိုသာ လိုက်ပြေးသွား၏။ လှပသော တောင်ပံနှစ်ဖက်ကို ဖြန့်ကားကာ အသံမြည်ဟစ်၍ ကစားရင်း ရယ်မောသကဲ့သို့ ထင်ရ၏။

Verse 40

मयूरस्य वने नूनं रक्षसा न हृता प्रिया।तस्मान्नृत्यति रम्येषु वनेषु सह कान्तया।।।।

ဧကန်မုရ်ငှက်၏ ချစ်သူမကို ရက္ခသက မခိုးယူသွားသေးပေ; ထို့ကြောင့် လှပသော တောအုပ်များတွင် မိမိအဖော်နှင့်အတူ ပျော်ရွှင်စွာ ကပြနေသည်။

Verse 41

मम त्वयं विना वासः पुष्पमासे सुदुस्सहः।पश्य लक्ष्मण संरागः तिर्यग्योनिगतेष्वपि।यदेषा शिखिनी कामाद्भर्तारं रमतेऽन्तिके।।।।

ငါ့အတွက် ဤပန်းရာသီ၌ သူမမရှိဘဲ နေရခြင်းသည် အလွန်မခံနိုင်လောက်အောင် ခက်ခဲသည်။ ကြည့်ပါ လက္ခမဏ—တိရစ္ဆာန်နှင့် ငှက်တို့ကဲ့သို့ တိရစ္ဆာန်ယိုးနိ၌ပင် ရမ္မဏာရဂ (အာရုံစွဲလမ်းမှု) ရှိသည်; ဤမုရ်မသည် ကာမကြောင့် မိမိအဖော်အနီး၌ ပျော်ကစားနေသည်။

Verse 42

मामप्येवं विशालाक्षी जानकी जातसम्भ्रमा।मदनेनाभिवर्तेत यदि नाऽपहृता भवेत्।।।।

အကယ်၍ မျက်လုံးကျယ်သော ဇာနကီကို မလုယူသွားခဲ့လျှင် သူမလည်း—မဒန (ချစ်ကာမ) ကြောင့် လှုပ်ရှားတုန်လှုပ်၍—ဤသို့ပင် ငါ့အနီးသို့ လာရောက်နီးကပ်မည်။

Verse 43

पश्य लक्ष्मण पुष्पाणि निष्फलानि भवन्ति मे। पुष्पभारसमृद्धानां वनानां शिशिरात्यये।।4.1.43।।

ကြည့်ပါ လက္ခမဏ! ဆောင်းရာသီကုန်ဆုံးချိန်၌ ပန်းအလေးအနက်ဖြင့် ပြည့်နှက်သော တောအုပ်များ၏ ပန်းများပင် ငါ့အတွက် အကျိုးမဲ့—အသီးမပေါက်—ဖြစ်သွားသည်။

Verse 44

रुचिराण्यपि पुष्पाणि पादपानामतिश्रिया।निष्फलानि महीं यान्ति समं मधुकरोत्करैः।।।।

သစ်ပင်တို့ပေါ်၌ အလှတရားအလွန်တင့်တယ်သော ပန်းများပင် မည်သို့မျှ အကျိုးမရှိဘဲ မြေပြင်သို့ ကျရောက်သွားကြသည်၊ ပျားအုပ်များနှင့်အတူ။

Verse 45

नदन्ति कामं शकुना मुदितास्सङ्घशः कलम्। आह्वयन्त इवान्योन्यं कामोन्मादकरा मम।।4.1.45।।

ငှက်တို့သည် အုပ်စုလိုက် ပျော်ရွှင်စွာ သာယာလှပသောသံဖြင့် လွတ်လပ်စွာ သီဆိုကြ၍ တစ်ယောက်နှင့်တစ်ယောက် ခေါ်ဆော်နေသကဲ့သို့ပင် ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် ငါ့အတွက်တော့ ထိုသံများသည် ကာမ၏တပ်မက်မှုကြောင့် ဖြစ်သော အလွမ်းမူးယစ်ခြင်းကို ပိုမိုလောင်ကျွမ်းစေသည်။

Verse 46

वसन्तो यदि तत्रापि यत्र मे वसति प्रिया।नूनं परवशा सीता सापि शोचत्यहं यथा।।।।

အကယ်၍ ငါ့ချစ်သူ နေထိုင်ရာအရပ်၌ပင် နွေဦးရာသီ ရောက်လာခဲ့လျှင်၊ အခြားသူ၏အာဏာအောက်၌ မတတ်နိုင်ဘဲ နေရာကျနေသော စီတာသည်လည်း ငါကဲ့သို့ပင် ထိုနေရာ၌ ဝမ်းနည်းပူဆွေးနေမည်မှာ သေချာသည်။

Verse 47

नूनं न तु वसन्तोऽतं देशं स्पृशति यत्र सा।कथं ह्यसितपद्माक्षी वर्तयेत्सा मया विना।।।।

အမှန်တကယ်တော့ နွေဦးရာသီသည် သူမရှိရာဒေသကို မထိမခိုက်နိုင်ပေ။ အကြောင်းမူကား အနက်ရောင် ကြာပန်းကဲ့သို့ မျက်လုံးရှိသော သူမသည် ငါမရှိဘဲ ဘယ်လိုအသက်ရှင်နိုင်မည်နည်း။

Verse 48

अथवा वर्तते तत्र वसन्तो यत्र मे प्रिया।किं करिष्यति सुश्रोणी सा तु निर्भर्त्सिता परैः।।।।

သို့မဟုတ် ငါ့ချစ်သူရှိရာအရပ်၌ နွေဦးရာသီ ရှိနေတတ်သည်လည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ သို့ရာတွင် ခါးသွယ်လှသော အမျိုးသမီးသည် ရန်သူတို့၏ ခြိမ်းခြောက်နှိပ်စက်မှုအောက်၌ ဘာကို လုပ်နိုင်မည်နည်း။

Verse 49

श्यामा पद्मपलाशाक्षी मृदुपूर्वाभिभाषिणी।नूनं वसन्तमासाद्य परित्यक्ष्यति जीवितम्।।।।

အသားအရေညိုမည်း၍ ကြာပန်းရွက်ကဲ့သို့ မျက်လုံးရှိပြီး အမြဲတမ်း နူးညံ့သိမ်မွေ့စွာ အရင်ပြောတတ်သော သူမသည်—နွေဦးရာသီကို တွေ့ကြုံလာသည်နှင့်—အမှန်တကယ် အသက်ကိုပင် စွန့်လွှတ်သွားမည်။

Verse 50

दृढं हि हृदये बुद्धिर्मम सम्परिवर्तते।नालं वर्तयितुं सीता साध्वी मद्विरहं गता।।।।

ငါ့နှလုံးထဲတွင် ခိုင်မာသောယုံကြည်ချက်တစ်ခုက ထပ်ခါထပ်ခါ လှည့်ပတ်နေသည်—သီလသန့်ရှင်းသော စီတာသည် ငါနှင့်ကွာခွာရခြင်းထဲသို့ ကျရောက်သွားပြီးနောက် အသက်ရှင်ဆက်နိုင်ရန် အားမလုံလောက်နိုင်ဟု။

Verse 51

मयि भावस्तु वैदेह्यास्तत्त्वतो विनिवेशितः।ममापि भावस्सीतायां सर्वथा विनिवेशितः।।।।

ဝိုင်ဒေဟီ၏ ချစ်ခြင်းမေတ္တာသည် အမှန်တကယ် ငါ့ပေါ်တွင် တည်မြဲစွာ စိုက်ထူထားသည်; ငါ၏ချစ်ခြင်းမေတ္တာလည်း အစုံအလင်အားဖြင့် စီတာပေါ်တွင် ခိုင်မာစွာ စိုက်ထူထားသည်။

Verse 52

एष पुष्पवहो वायुस्सुखस्पर्शो हिमावहः।तां विचिन्तयतः कान्तां पावकप्रतिमो मम।।।।

ပန်းများကို သယ်ဆောင်လာသော ဤလေသည် ထိတွေ့ရာတွင် နူးညံ့၍ လာရာတွင် အေးမြသော်လည်း—ငါအတွက်တော့ ချစ်သူမကို စဉ်းစားနေစဉ် မီးကဲ့သို့ ပူလောင်လှသည်။

Verse 53

सदा सुखमहं मन्ये यं पुरा सह सीतया।मारुतस्स विना सीतां शोकं वर्धयते मम।।।।

အတိတ်က စီတာနှင့်အတူရှိစဉ် အမြဲပျော်ရွှင်စရာဟု ငါထင်ခဲ့သော ထိုလေသည်—ယခု စီတာမရှိတော့သဖြင့် ငါ့ဝမ်းနည်းမှုကိုသာ ပိုမိုတိုးပွားစေသည်။

Verse 54

तां विना विहङ्गो यः पक्षी प्रणदितस्तदा।वायसः पादपगतः प्रहृष्टमभिनर्दति।।।।

ထိုငှက်—ကျီးကန်း—သည် သူမမရှိသည့်အခါ ငိုကြွေးသကဲ့သို့ အော်ဟစ်ခဲ့သော်လည်း ယခုမူ သစ်ပင်ပေါ်တွင် နားနေကာ ပျော်ရွှင်သံဖြင့် ခေါ်အော်နေ၏။

Verse 55

एष वै तत्र वैदेह्या विहगः प्रतिहारकः।पक्षी मां तु विशालाक्ष्यास्समीपमुपनेष्यति।।।।

ဤငှက်သည် ထိုနေရာ၌ ဝိုင်ဒေဟီ (စီတာ) ၏ အမှုထမ်းတစ်ပါးကဲ့သို့ပင် ဖြစ်၏။ မျက်ဝန်းကျယ်သော အရှင်မကို ငါ့အား နီးကပ်ရာသို့ ခေါ်ဆောင်ပေးလိမ့်မည်။

Verse 56

शृणु लक्ष्मण सन्नादं वने मद्विवर्धनम्।पुष्पिताग्रेषु वृक्षेषु द्विजानामुपकूजताम्।।।।

လက္ခမဏာ၊ နားထောင်လော့—ဤတောအတွင်း တိုးတက်မြင့်မားလာသော သံလွင်တေးသံသည် ငါ့အတွင်းရှိ ချစ်ခြင်းကို ပိုမိုလှုံ့ဆော်၏။ ပန်းပွင့်တင်မြင့်သော သစ်ပင်ထိပ်များပေါ်၌ ငှက်တို့က နူးညံ့စွာ တေးဆိုကာ ကူညီသံထွက်နေကြ၏။

Verse 57

विक्षिप्तां पवनेनैतामसौ तिलकमञ्जरीम्।षट्पदस्सहसाऽभ्येति मदोद्धूतामिव प्रियाम्।।।।

ကြည့်လော့—လေကြောင့် ပြန့်ကျဲသွားသော တိလကပန်းအစုအဝေးသို့ ဤပျားသည် ချက်ချင်း အလျင်အမြန် လာရောက်တိုးဝင်၏။ ကာမရမ္မက်ကြောင့် လှုပ်ရှားသကဲ့သို့ ချစ်သူက မိမိချစ်မြတ်နိုးသူထံသို့ ပြေးလှမ်းသွားသကဲ့သို့ပင်။

Verse 58

कामिनामयमत्यन्तमशोकश्शोकवर्धनः।स्तबकैः पवनोत्क्षिप्तैस्तर्जयन्निव मां स्थितः।।।।

ချစ်သူတို့အတွက် ဤအသောကသစ်ပင်သည် အလွန်တရာ စိုးရိမ်ဝမ်းနည်းမှုကို တိုးပွားစေ၏။ လေကြောင့် မြှောက်တင်လှုပ်ရှားသည့် ပန်းအစုများနှင့်အတူ၊ ငါ့ကို မျက်နှာချင်းဆိုင် ထိုးထွင်းတားမြစ်သကဲ့သို့ ရပ်တည်နေ၏။

Verse 59

अमी लक्ष्मण दृश्यन्ते चूताः कुसुमशालिनः।विभ्रमोत्सिक्तमनसः साङ्गरागा नरा इव।।।।

အို လက္ခ္မဏာ၊ ကြည့်လော့—ပန်းပွင့်များဖြင့်ပြည့်နှက်နေသော သရက်ပင်တို့သည် လူတို့ကဲ့သို့ ထင်ရသည်။ အချစ်ကစားလှုပ်ရှားမှု၏ မူးယစ်မှုကြောင့် စိတ်လှုပ်ရှား၍ ကိုယ်ခန္ဓာကို မွှေးကြိုင်သော ဆီနံ့ဖြင့် လိမ်းထားသကဲ့သို့ ဖြစ်၏။

Verse 60

सौमित्रे पश्य पम्पायाश्चित्रासु वनराजिषु।किन्नरा नरशार्दूल विचरन्ति ततस्ततः।।।।

အို ဆောမိတ္ရီ—လူတို့အနက် ကျားသတ္တဝါကဲ့သို့ ရဲရင့်သူ—ကြည့်လော့။ ပမ္ပာကန်အနီးရှိ အံ့ဖွယ်တောတန်းများတွင် ကိန္နရတို့သည် ဒီနေရာဟိုနေရာ လှည့်လည်သွားလာနေကြ၏။

Verse 61

इमानि शुभगन्धीनि पश्य लक्ष्मण सर्वशः।नलिनानि प्रकाशन्ते जले तरुणसूर्यवत्।।।।

အို လက္ခ္မဏာ၊ အရပ်ရပ်ကို ကြည့်လော့—မွှေးကြိုင်သော ကြာပန်းတို့သည် ရေပေါ်တွင် တောက်ပလင်းလက်နေ၍ အသစ်ထွက်လာသော နေမင်းကဲ့သို့ ဖြစ်၏။

Verse 62

एषा प्रसन्नसलिला पद्मनीलोत्पलायुता।हंसकारण्डवाकीर्णा पम्पा सौगन्धिकान्विता।।।।

ဤသည်ပင် ပမ္ပာကန်—ရေကြည်လင်အေးချမ်း၍ ကြာနီနှင့် အုတ်ပလအပြာ (ရေကြာပြာ) များစွာရှိကာ ဟင်္သာနှင့် ကရဏ္ဍဝငှက်တို့ဖြင့် ပြည့်နှက်၍ မွှေးရနံ့ ပျံ့နှံ့လျက်ရှိ၏။

Verse 63

जले तरुणसूर्याभैष्षट्पदाहतकेसरैः।पङ्कजैश्शोभते पम्पा समन्तादभिसंवृता।।।।

ရေထဲ၌ ကြာပန်းများဖြင့် အရပ်ရပ်မှ ဝန်းရံဖုံးလွှမ်းနေသော ပမ္ပာကန်သည် အလွန်လှပ၏။ ပျားတို့ထိကာ ကြာပန်းအမျှင်များ ငုံ့ကျသွားပြီး မနက်ဦးနေမင်းကဲ့သို့ တောက်ပလင်းလက်နေသည်။

Verse 64

चक्रवाकयुता नित्यं चित्रप्रस्तवनान्तरा।मातङ्गमृगयूथैश्च शोभते सलिलार्थिभिः।।।।

ပမ္ပာကန်သည် စဉ်ဆက်မပြတ် စက္ကရဝါက ငှက်တို့နှင့်အတူရှိ၍ သစ်တောတောင်စောင်းအလှများက ဝန်းရံထားသည်။ ရေကိုလိုလားသော ဆင်အုပ်များနှင့် သမင်အုပ်များ စုဝေးလာသဖြင့် ပိုမိုတောက်ပလှပနေသည်။

Verse 65

पवनाहतवेगाभिरूर्मिभिर्विमलेऽम्भसि।पङ्कजानि विराजन्ते ताड्यमानानि लक्ष्मण।।।।

အို လက္ခမဏာ၊ ဤကြည်လင်သောရေထဲ၌ ကြာပန်းတို့သည် အလွန်တင့်တယ်တောက်ပ၏။ လေ၏အားကြောင့် မြန်ဆန်လာသော လှိုင်းများက ထိခိုက်ကာ လှုပ်ရှားစေသည်။

Verse 66

पद्मपत्रविशालाक्षीं सततं पङ्कजप्रियाम्।अपश्यतो मे वैदेहीं जीवितं नाभिरोचते।।।।

ကြာရွက်ကဲ့သို့ မျက်လုံးကျယ်ဝန်း၍ ကြာပန်းကို အမြဲချစ်မြတ်နိုးသော ဝိုင်ဒေဟီကို မမြင်ရသည့်အခါ၊ ငါ့အတွက် အသက်ရှင်ခြင်းပင် မနှစ်သက်တော့။

Verse 67

अहो कामस्य वामत्वं यो गतामपि दुर्लभाम्।स्मारयिष्यति कल्याणीं कल्याणतरवादिनीम्।।।।

အဟို! ကာမဒေဝ၏ ဆန့်ကျင်လှသောသဘောသည် အံ့ဩဖွယ်တည်း။ သွားလွန်၍ ရောက်ရန်ခက်သော ထိုမင်္ဂလာရှိသည့် မိဖုရား၊ အလွန်ချိုမြိန်သောစကားပြောသူကို ငါ့အား ပြန်လည်သတိရစေသည်။

Verse 68

शक्यो धारयितुं कामो भवेदभ्यागतो मया।यदि भूयो वसन्तो मां न हन्यात्पुष्पितद्रुमः।।।।

ငါ့ထံသို့ ရောက်လာသော ချစ်ခြင်းမေတ္တာကို ငါသည် ခံနိုင်မည်ထင်၏—သို့ရာတွင် ပန်းပွင့်သစ်ပင်များနှင့်တကွ နွေဦးက ငါ့ကို ထပ်ခါထပ်ခါ မထိုးနှက်လျှင်ကောင်းမည်။

Verse 69

यानि स्म रमणीयानि तया सह भवन्ति मे।तान्येवारमणीयानि जायन्ते मे तया विना।।।।

သူမနှင့်အတူရှိစဉ် ငါ့အတွက် ရမဏီယဖြစ်ခဲ့သမျှ အရာတို့သည်ပင်—သူမမရှိသော် ငါ့အတွက် မရမဏီယဖြစ်လာကြသည်။

Verse 70

पद्मकोशपलाशानि द्रष्टुं दृष्टिर्हि मन्यते।सीताया नेत्रकोशाभ्यां सदृशानीति लक्ष्मण।।।।

လက္ခ္မဏာရေ၊ ငါ့မျက်စိသည် ကြာဖူးအနားရှိ နူးညံ့သော ပန်းရွက်များကို ကြည့်လိုလှ၏၊ အကြောင်းမူကား ထိုအရာတို့သည် သီတာ၏ လှပသော မျက်ခွံနှစ်ဖက်နှင့် တူသကဲ့သို့ ထင်မြင်ရသောကြောင့်ပင်။

Verse 71

पद्मकेसरसंसृष्टो वृक्षान्तरविनिस्सृतः।निश्श्वास इव सीताया वाति वायुर्मनोहरः।।।।

ကြာပန်းကေသရနှင့် ထိတွေ့၍ မွှေးကြိုင်လာကာ သစ်ပင်များကြား အလျားလိုက် စိမ့်ဝင်ထွက်လာသော စိတ်နှလုံးချမ်းမြေ့စေသည့် လေသည်—သီတာ၏ အသက်ရှူသံကဲ့သို့ပင် လာရောက်လှုပ်ရှားနေ၏။

Verse 72

सौमित्रे पश्य पम्पाया दक्षिणे गिरिसानुनि।पुष्पितां कर्णिकारस्य यष्टिं परमशोभनाम्।।।।

အို စောမိတ္ရီ၊ ကြည့်လော့—ပမ္ပာရေကန်အနီး တောင်ဘက်တောင်စောင်း၌ ကဏ္ဏိကာရ သစ်ပင်၏ မျက်နှာပြင်လှပသော မျက်ခွဲတံခွန်ကဲ့သို့ မျက်ခွဲတံတစ်ခက်သည် ပန်းပွင့်ဝေဝါး၍ အလွန်တင့်တယ်လှ၏။

Verse 73

अधिकं शैलराजोऽयं धातुभिः सुविभूषितः।विचित्रं सृजते रेणुं वायुवेगविघट्टितम्।।।।

ဤတောင်မင်းသည် သတ္တုဓာတ်များဖြင့် အလွန်လှပစွာ အလှဆင်ထားပြီး လေ၏အရှိန်ကြောင့် ထိခတ်လှုပ်ရှားသဖြင့် အရောင်စုံသော ဖုန်မှုန့်ကို များစွာ ထုတ်လွှင့်ပေး၏။

Verse 74

गिरिप्रस्थास्तु सौमित्रे सर्वतस्सम्प्रपुष्पितैः।निष्पत्रैस्सर्वतो रम्यैः प्रदीप्ता इव किंशुकैः।।।।

အို စောမိတ္ရီ၊ တောင်တန်းအမြှားများသည် အရပ်ရပ်၌ ရွက်မရှိသော်လည်း ပန်းပြည့်ဝေဝါးသော ကိံရှုက သစ်ပင်များကြောင့် မီးထွန်းထားသကဲ့သို့ တောက်ပလှ၏။

Verse 75

पम्पातीररुहाश्चेमे संसक्ता मधुगन्धिनः।मालतीमल्लिकाषण्डाः करवीराश्च पुष्पिताः।।।।

ပမ္ပာကမ်းပါး၌ ဤနေရာတွင် ပျားရည်ကဲ့သို့ ချိုမြိန်သင်းပျံ့သော မာလတီနှင့် မလ္လိကာ ပင်တောစုများ၊ ကရဝီရ ပင်များလည်း အနီးကပ်စုဝေး၍ ပန်းပွင့်ဝေဝါးနေကြ၏။

Verse 76

केतक्यस्सिन्दुवाराश्च वासन्त्यश्च सुपुष्पिताः।माधव्यो गन्धपूर्णाश्च कुन्दगुल्माश्च सर्वशः।।।।

ကေတကီ၊ စိန္ဒုဝါရ၊ ဝါသန္တီ ပန်းများလည်း လှပစွာ ပွင့်လန်း၍၊ အနံ့သင်းပြည့်ဝသော မာဓဝီနှင့် ကုန္ဒ ပင်တောစုများသည်လည်း အရပ်ရပ်၌ အကုန်လုံး ပန်းပွင့်ဝေဝါးနေကြ၏။

Verse 77

चिरिबिल्वा मधूकाश्च वञ्जुला वकुलास्तथा।चम्पकास्तिलकाश्चैव नागवृक्षास्सुपुष्पिताः।।।।नीपाश्च वरणाश्चैव खर्जूराश्च सुपुष्पिता।

ချီရိဘိလ္ဝာနှင့် မဓူကာ၊ ဝဉ္ဇုလာနှင့် ဝကူလာ၊ ခမ္ပကာနှင့် တိလကာ၊ နာဂပင်တို့သည် အားလုံးပင် အလွန်လှပစွာ ပွင့်ဖူးနေကြ၏။ ထို့အတူ နီပာ၊ ဝရဏာ နှင့် ခရ္ဇူရာပင်တို့လည်း ပန်းပွင့်ပြည့်ဝစွာ ရွှင်လန်းနေကြ၏။

Verse 78

पद्मकाश्चैव शोभन्ते नीलाशोकाश्च पुष्पिताः।लोध्राश्च गिरिपृष्ठेषु सिंहकेसरपिञ्जराः।।।।

ပဒ္မကာ (ကြာပန်း) များသည် တောက်ပလှပ၍၊ အပြာရောင် အရှိုကာပင်များလည်း ပန်းပွင့်နေကြ၏။ တောင်ကုန်းအပေါ်ဘက်များတွင် လောဓြာပင်များသည် စင်္ဟာ၏ မျှင်ကဲ့သို့ အဝါရောင်တောက်တောက် ရွှေရောင်မဲမဲဖြင့် လင်းလက်နေကြ၏။

Verse 79

अङ्कोलाश्च कुरण्टाश्च चूर्णकाः पारिभद्रकाः।चूताः पाटलयश्चैव कोविदाराश्च पुष्पिताः।।।।मुचुकुन्दार्जुनाश्चैव दृश्यन्ते गिरिसानुषु।केतकोद्दालकाश्चैव शिरीषाः शिंशुपा धवाः।।।।

တောင်စောင်းများပေါ်တွင် အင်္ကောလာ၊ ကုရန္တာ၊ စူရ္ဏကာ နှင့် ပါရိဇာတကဲ့သို့သော သစ်ပင်များကို မြင်ရ၏။ သရက်ပင်၊ ပါဋလီပင်၊ ကိုဝိဒါရပင်တို့လည်း ပန်းပွင့်လျက်ရှိကြ၏။ ထို့ပြင် မုစုကုန္ဒာနှင့် အရ္ဇုနာပင်များကိုလည်း တွေ့ရပြီး၊ ကေတကာ၊ ဥဒ္ဒာလကာ၊ ရှိရိဿာ၊ ရှိံရှုပာ နှင့် ဓဝာပင်တို့လည်း ထင်ရှားစွာ တွေ့မြင်ရ၏။

Verse 81

शाल्मल्यः किंशुकाश्चैव रक्ताः कुरवकास्तथा।।4.1.81।।त्रिनिशा नक्तमालाश्च चन्दनास्स्यन्दनास्तथा।

ထိုနေရာတွင် ရှာလ္မလီပင်နှင့် ကိံရှုကပင်တို့ရှိပြီး၊ အနီရောင် ကုရဝကာပန်းများလည်း ပွင့်လန်းနေကြ၏။ ထို့အပြင် တြိနိရှာနှင့် နက္တမာလာတို့ရှိ၍၊ စန္ဒနပင်နှင့် စျန္ဒနပင်တို့လည်း အတူတကွ ရှိကြ၏။

Verse 82

पुष्पितान्पुष्पिताग्राभिर्लताभिः परिवेष्टितान्। द्रुमान्पश्येह सौमित्रे पम्पाया रुचिरान्बहून्।।4.1.8283।।

အို စောမိတ္ရီ၊ ဒီမှာကြည့်ပါ—ပမ္ပာကန်ရဲ့ ကမ်းနားတစ်လျှောက်မှာ ပန်းပွင့်စုံလင်လှပသော သစ်ပင်များ များစွာရှိပြီး၊ ပန်းပွင့်နေသော အဖျားများပါသည့် လျှောပင်များက ပတ်လည်လှည့်ကာ ရစ်ပတ်ထားသည်။

Verse 84

वातविक्षिप्तविटपान्यथाऽसन्नान्द्रुमानिमान्।लतास्समनुवर्तन्ते मत्ता इव वरस्त्रियः।।।।

လေက ကိုင်းခက်တွေကို လှုပ်ယမ်းပြီး ဒီသစ်ပင်တွေကို နီးကပ်စေသကဲ့သို့၊ လျှောပင်တွေကလည်း လိုက်လျောကာ တစ်ပြိုင်နက်တည်း လှုပ်ရွေ့ကြသည်—ချစ်သူနဲ့ ခြေလှမ်းညီညီ လိုက်လျှောက်နေသော မူးယစ်လှပသည့် မိန်းမများကဲ့သို့။

Verse 85

पादपात्पादपं गच्छन् शैलाच्छैलं वनाद्वनम्।वाति नैकरसास्वादस्सम्मोदित इवानिलः।।।।

လေသည် သစ်ပင်မှ သစ်ပင်သို့၊ တောင်မှ တောင်သို့၊ တောမှ တောသို့ လှည့်လည်ပျံ့နှံ့လာသည်—အနံ့ရနံ့မျိုးစုံ၏ အရသာကို စမ်းသပ်ခံစားပြီး ပျော်မြူးသကဲ့သို့။

Verse 86

केचित्पर्याप्तकुसुमाः पादपा मधुगन्धिनः।केचिन्मुकुलसंवीताः श्यामवर्णा इवाबभुः।।।।

သစ်ပင်အချို့မှာ ပန်းများပြည့်နှက်၍ ပျားရည်ကဲ့သို့ ချိုမြိန်သော အနံ့သင်းထွက်သည်။ အချို့မှာတော့ မျိုးကွဲပန်းအုံများဖြင့် ဖုံးလွှမ်းနေ၍ အပြာမဲရောင်သဖွယ် ထင်မြင်ရသည်။

Verse 87

इदं मृष्टमिदं स्वादु प्रफुल्लमिदमित्यपि।रागयुक्तो मधुकरः कुसुमेष्वेव लीयते।।।।

ပျော်ရွှင်မှုနှင့် ရင်ခုန်သံကြောင့် ပျားသည် ပန်းများပေါ်တွင်သာ ကပ်လျက်နေပြီး၊ “ဒါက နူးညံ့တယ်၊ ဒါက ချိုတယ်၊ ဒါက အပြည့်အဝ ပွင့်နေတယ်” ဟု တိုးတိုးညည်းသကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။

Verse 88

निलीय पुनरुत्पत्य सहसाऽन्यत्र गच्छति।मधुलुब्धो मधुकरः पम्पातीरद्रुमेष्वसौ।।।।

ပျားရည်ကို လောဘကြီးသော ပျားသည် ပမ္ပာကမ်းနားရှိ သစ်ပင်များအကြား လှုပ်ရှားလျက်၊ ခဏနားကာ ထို့နောက် ရုတ်တရက် ပြန်ပျံတက်၍ အခြားနေရာသို့ သွားလေသည်။

Verse 89

इयं कुसुमसङ्घातैरुपस्तीर्णा सुखाकृता।स्वयं निपतितैर्भूमिश्शयनप्रस्तरैरिव।।।।

ဤမြေပြင်သည် ကိုယ်တိုင်ကျသွားသော ပန်းအစုအဝေးများဖြင့် ပြန့်ကျဲခင်းထားသဖြင့် သက်သာချမ်းမြေ့လှ၏—အနားယူရန် ကျောက်ပြားများဖြင့် သဘာဝအိပ်ရာခင်းထားသကဲ့သို့။

Verse 90

विविधा विविधैः पुष्पैस्तैरेव नगसानुषु।विकीर्णै पीतरक्ताहि सौमित्रे प्रस्तराः कृताः।।।।

အို စောမိတ္တရီ၊ တောင်စောင်းများပေါ်တွင် ပြန့်ကျဲနေသော ထိုပန်းများ—အမျိုးမျိုးကွဲပြား၍ အဝါနှင့် အနီရောင်—သည် အရောင်စုံ ကျောက်ပြားများ ဖြစ်လာသကဲ့သို့ ထင်မြင်ရသည်။

Verse 91

हिमान्ते पश्य सौमित्रे वृक्षाणां पुष्पसम्भवम्।पुष्पमासे हि तरवस्सङ्घर्षादिव पुष्पिताः।।।।

ကြည့်ပါ၊ ဆောမိတ္ရီရေ—ဆောင်းရာသီအဆုံးတွင် သစ်ပင်တို့၌ ပန်းပွင့်များ ပေါများစွာ ပေါက်ဖွားလာသည်။ ပန်းလ၏ဤကာလ၌ သစ်ပင်တို့သည် အချင်းချင်း ယှဉ်ပြိုင်သကဲ့သို့ ပန်းပွင့်ဝေဆာနေကြသည်။

Verse 92

आह्वयन्त इवान्योन्यं नगाष्षट्पदनादिताः।कुसुमोत्तंसविटपाश्शोभन्ते बहु लक्ष्मण।।।।

အို လက္ခမဏာ—ပျားသံဟုန်ဟုန်ကြားရသဖြင့် သစ်ပင်တို့သည် တုန်လှုပ်သံလွင်နေကြသည်။ ပန်းမကွင်းဆင်ထားသကဲ့သို့ မျက်နှာပြင်မီးလင်းသော မျက်ခက်များက အချင်းချင်း ခေါ်ယူနေသကဲ့သို့ တောက်ပလှသည်။

Verse 93

एष कारण्डवः पक्षी विगाह्य सलिलं शुभम्।रमते कान्तया सार्धं काममुद्दीपयन्मम।।।।

ဤကာရဏ္ဍဝ ငှက်ကိုကြည့်ပါ—သန့်ရှင်း၍ မင်္ဂလာရှိသော ရေထဲသို့ ဝင်ငုပ်ပြီးနောက် မိမိချစ်သူနှင့်အတူ ကစားမြူးတမ်းကာ ကျွန်ုပ်၏နှလုံး၌ ကာမရမ္မဏာကို လှုံ့ဆော်ပေးသည်။

Verse 94

मन्दाकिन्यास्तु यदिदं रूपमेवं मनोहरम्।स्थाने जगति विख्याता गुणास्तस्या मनोरमाः।।।।

မန်ဒါကိနီ၏ အလှသည် ဤမျှ စိတ်ကိုဖမ်းစားနိုင်လျှင်၊ ထို၏ ချိုမြိန်လှသော ဂုဏ်သတ္တိများသည် ကမ္ဘာလောကတစ်ဝှမ်း လှပစွာ ကျော်ကြားနေသည်မှာ သင့်တော်လှသည်။

Verse 95

यदि दृश्येत सा साध्वी यदि चेह वसेमहि।स्पृहयेयं न शक्राय नायोध्यायै रघूत्तम।।।।

အကယ်၍ သီတာမဟာသဒ္ဓါရှင်မကို မြင်တွေ့ရပါက—အကယ်၍ ဤနေရာ၌ သူမနှင့်အတူ နေထိုင်နိုင်ပါက—ရဃုဝంశ၏ အမြတ်ဆုံးသူရေ၊ ကျွန်ုပ်သည် သက္ကရာ (အိန္ဒြာ) ၏ အဆင့်ကိုလည်း မလိုလားတော့၊ အယောဓျာကိုပင် မတောင့်တတော့ပါ။

Verse 96

नह्येवं रमणीयेषु शाद्वलेषु तया सह।रमतो मे भवेच्चिन्ता न स्पृहाऽन्येषु वा भवेत्।।।।

အကယ်၍ ဤလှပသော မြက်ခင်းပြင်ပေါ်တွင် သူမနှင့်အတူ ပျော်ရွှင်စွာ နေခွင့်ရလျှင်၊ ငါ့နှလုံး၌ စိုးရိမ်ပူပန်မှု မကျန်တော့ဘဲ အခြားသော အပျော်အပါးတို့ကိုလည်း မလိုလားတော့မည်။

Verse 97

अमी हि विविधैः पुष्पैस्तरवो रुचिरच्छदाः।काननेऽऽस्मिन्विना कान्तां चिन्तामुत्पादयन्ति मे।।।।

ဤသစ်ပင်တို့သည် အရွက်အလှနှင့် ပန်းမျိုးစုံဖြင့် လှပကြသော်လည်း၊ ဤတောအတွင်း၌ ငါ့ချစ်သူမရှိသဖြင့် ငါ့စိတ်၌ စိုးရိမ်ပူပန်မှုသာ ပေါ်ထွန်းစေသည်။

Verse 98

पश्य शीतजलां चेमां सौमित्रे पुष्करायुताम्।चक्रवाकानुचरितां कारण्डव निषेविताम्।।।।

အို စောမိတ္ရီ၊ ဤကန်ကို ကြည့်လော့—ရေသည် အေးမြ၍ ကြာပန်းများဖြင့် ပြည့်နှက်ကာ၊ စက္ကရဝါက ငှက်တို့ လှည့်လည်နေပြီး ကာရဏ္ဍဝ ဘဲတို့ စုဝေးနေကြသည်။

Verse 99

प्लवैः क्रौञ्चैश्च सम्पूर्णां महामृगनिषेविताम्।अधिकं शोभते पम्पा विकूजद्भिःर्विहङ्गमैः।।।।दीपयन्तीव मे कामं विविधा मुदिता द्विजाः।श्यामां चन्द्रमुखीं स्मृत्वा प्रियां पद्मनिभेक्षणाम्।।।।

ပမ္ပာကန်သည် ရေငှက်မျိုးစုံနှင့် ကရောဉ္စ ငှက်တို့ဖြင့် ပြည့်နှက်ကာ၊ တိရစ္ဆာန်ကြီးများလည်း လာရောက်အနားယူကြသည်။ သီချင်းသံကောင်းကောင်းဖြင့် ငှက်တို့က အော်မြည်နေသဖြင့် ပမ္ပာသည် ပိုမိုတောက်ပလှပလာသည်။ ပျော်ရွှင်သော ငှက်မျိုးစုံတို့သည် ငါ့အလိုတရားကို မီးတောက်စေသကဲ့သို့ ဖြစ်ပြီး၊ ငါသည် ချစ်သူမကို သတိရသည်—အသားအရေညိုမဲ၍ လမင်းမျက်နှာကဲ့သို့လှ၊ ကြာပန်းမျက်လုံးရှိသောသူမကို။

Verse 101

पश्य सानुषु चित्रेषु मृगीभिस्सहितान्मृगान्।मां पुनर्मृगशाबाक्ष्या वैदेह्या विरहीकृतम्।।।।व्यथयन्तीव मे चित्तं सञ्चरन्तस्ततस्ततः।

ကြည့်ပါ၊ အရောင်စုံလှပသော တောင်စောင်းများပေါ်တွင် ကောင်မများနှင့်အတူ ကောင်များသည် ဟိုဒီလှည့်လည်သွားလာနေကြ၏။ သို့သော် ငါသည်—ကောင်မလေးမျက်လုံးကဲ့သို့ မျက်လုံးရှိသော ဝိုင်ဒေဟီကြောင့် ခွဲခွာအထီးကျန်ဖြစ်ရသူ—သူတို့ ဟိုဒီလှည့်လည်သွားလာသကဲ့သို့ မြင်ရတိုင်း ငါ့နှလုံးသားသည် ထိခိုက်နာကျင်သကဲ့သို့ ဖြစ်လေ၏။

Verse 102

अस्मिन्सानुनि रम्ये हि मत्तद्विजगणायुते।पश्येयं यदि तां कान्तां ततस्स्वस्ति भवेन्मम।।।।

ဤလှပသော တောင်စောင်းပေါ်၌ မူးမောပျော်ရွှင်သကဲ့သို့သော ငှက်အုပ်များ ပြည့်နှက်နေရာတွင်၊ ငါ့ချစ်သူမကိုသာ မြင်ခွင့်ရလျှင် ငါ့အတွက် ကောင်းကျိုးချမ်းသာ ပြန်လည်ဖြစ်ပေါ်လာမည်။

Verse 103

जीवेयं खलु सौमित्रे मया सह सुमध्यमा।सेवते यदि वैदेही पम्पायाः पवनं सुखम्।।।।

အို စောမိတ္ရီ၊ ငါနှင့်အတူ ခါးသေးသွယ်သော ဝိုင်ဒေဟီ ရှိနေပြီး ပမ္ပာ၏ ချိုမြိန်သက်သာသော လေညင်းကို ခံစားနေလျှင် ငါတကယ် အသက်ရှင်နိုင်မည်။

Verse 104

पद्मसौगन्धिकवहं शिवं शोकविनाशनम्।धन्या लक्ष्मण सेवन्ते पम्पोपवनमारुतम्।।।।

အို လက္ခမဏ၊ ပမ္ပာအနီး ဥယျာဉ်တောများမှ လာသော လေကို ခံစားနိုင်သူတို့သည် အလွန်ကံကောင်းသူများပင်—ကြာပန်းရနံ့ကို သယ်ဆောင်၍ မင်္ဂလာဖြစ်စေကာ ဝမ်းနည်းမှုကို ပျောက်ကင်းစေသည်။

Verse 105

श्यामा पद्मपलाशाक्षी प्रिया विरहिता मया।कथं धारयति प्राणान्विवशा जनकात्मजा।।।।

ဇနက၏သမီး—အလှတရားပြည့်ဝ၍ ကြာပန်းရွက်ကဲ့သို့ မျက်လုံးရှိကာ ငါအလွန်ချစ်မြတ်နိုးသူ—ငါနှင့်ကွာကွာ၍ ဝမ်းနည်းမှုတွင် အားနည်းနေသော်လည်း အသက်ရှူသံကို ဘယ်လိုထိန်းထားနိုင်မည်နည်း။

Verse 106

किन्नु वक्ष्यामि राजानं धर्मज्ञं सत्यवादिनम्।सीताया जनकं पृष्टः कुशलं जनसंसदि।।।।

ဓမ္မကိုသိမြင်၍ သစ္စာပြောသော မင်းဇနကက လူထုအစည်းအဝေးအလယ်တွင် စီတာ၏ ကောင်းကျိုးချမ်းသာကို မေးလာလျှင် ငါဘာကို ပြောနိုင်မည်နည်း။

Verse 107

या मामनुगता मन्दं पित्रा प्रव्राजितं वनम्। सीता सत्पथमास्थाय क्व नु सा वर्तते प्रिया।।4.1.107।।

အဖေက ငါကို တောသို့ နေရပ်စွန့်ခိုင်း၍ ငါအခက်အခဲကြုံနေရစဉ် ငါ့နောက်လိုက်လာသော စီတာ—ဓမ္မလမ်းကို တည်မြဲစွာ လိုက်နာသူ—ယခု အချစ်တော်သည် ဘယ်မှာ ရှိနေသနည်း။

Verse 108

तया विहीनः कृपणः कथं लक्ष्मण धारये।या मामनुगता राज्याद्भ्रष्टं विगतचेतसम्।।।।

လက္ခမဏာရေ၊ သူမမရှိတော့လျှင် ငါသည် အားနည်း၍ သနားဖွယ်ဖြစ်၏—ဘယ်လိုခံနိုင်မလဲ။ ငါသည် နိုင်ငံတော်မှ လွတ်ကျသွား၍ စိတ်ပျက်လက်ပျက်ဖြစ်နေစဉ် သူမက ငါ့နောက်လိုက်လာခဲ့သူပင်။

Verse 109

तच्चार्वञ्चितपद्माक्षं सुगन्धि शुभमव्रणम्।अपश्यतो मुखं तस्यास्सीदतीव मनो मम।।।।

သူမ၏မျက်နှာ—လှပ၍ ကြာမျက်လုံး၊ မွှေးကြိုင်၍ မင်္ဂလာရှိကာ အပြစ်အနာမရှိသောမျက်နှာ—ကို မမြင်ရသဖြင့် ငါ့စိတ်သည် အလွန်နက်ရှိုင်းသော ဝမ်းနည်းမှုထဲသို့ ကျဆင်းသွား၏။

Verse 110

स्मितहास्यान्तरयुतं गुणवन्मधुरं हितम्।वैदेह्या वाक्यमतुलं कदा श्रोष्यामि लक्ष्मण।।।।

လက္ခမဏာရေ၊ ဝိုင်ဒေဟီ၏ မတူညီနိုင်သော စကားသံ—ချိုမြိန်၍ အကျိုးရှိကာ သီလဂုဏ်ပြည့်ဝသော—ကို သူမ၏ နူးညံ့သော အပြုံးနှင့် အလှည့်အပြောင်းရယ်သံတို့နှင့် ရောယှက်လျက် ဘယ်အခါ ပြန်လည်ကြားရမလဲ။

Verse 111

प्राप्य दुखं वने श्यामा मां मन्मथविकर्शितम्।नष्टदुःखेव हृष्टेव साध्वी साध्वभ्यभाषत।।।।

တောတွင်း၌ ဒုက္ခကို ကြုံခဲ့ရသော်လည်း အရွယ်နု၍ အသားညိုသည့် သီလရှင် သန့်ရှင်းသောသူမက ငါ့အား—ကာမဒေဝ၏ ဆွဲငင်နှိပ်စက်မှုကြောင့် ငါလှုပ်ရှားနေစဉ်—ဒုက္ခပျောက်ကင်းသကဲ့သို့၊ ပျော်ရွှင်သကဲ့သို့၊ သင့်လျော်မှန်ကန်သော စကားဖြင့် ပြောဆိုခဲ့၏။

Verse 112

किं नु वक्ष्यामि कौसल्यामयोध्यायां नृपात्मज।क्व सा स्नुषेति पृच्छन्तीं कथं चापि तु मनस्विनीम्।।।।

အို မင်းသားရေ၊ အယောဓျာမြို့၌ စိတ်မြင့်မြတ်သော ကောသလျာမယ်တော်က ‘အဲဒီ မယားတော် (ချွေးမ) ဘယ်မှာလဲ’ ဟု မေးမြန်းလာသော်၊ ငါသည် ဘာကို ပြောနိုင်မည်နည်း—ထိုပညာရှိမယ်တော်အား မည်သို့ပင် ဖြေကြားနိုင်မည်နည်း။

Verse 113

गच्छ लक्ष्मण पश्य त्वं भरतं भ्रातृवत्सलम्।न ह्यहं जीवितु शक्तस्तामृते जनकात्मजाम्।।।।

သွားပါ လက္ခမဏာ၊ ညီအစ်ကိုတို့ကို အလွန်ချစ်မြတ်နိုးသော ဘရတကို သွားတွေ့ပါ။ ငါသည် ဇနကမင်း၏ သမီးတော်မရှိလျှင် အသက်ရှင်နိုင်စွမ်း မရှိတော့ပါ။

Verse 114

इति रामं महात्मानं विलपन्तमनाथवत्।उवाच लक्ष्मणो भ्राता वचनं युक्तमव्ययम्।।।।

ထိုသို့ မဟာစိတ်ရှိသော ရာမသည် အားကိုးရာမဲ့သူကဲ့သို့ ငိုကြွေးလျက်ရှိရာ၊ ညီတော် လက္ခမဏာက သင့်လျော်၍ မပျက်မယွင်းသော စကားကို ပြောကြား하였다။

Verse 115

संस्तम्भ राम भद्रं ते मा शुचः पुरुषोत्तम।नेदृशानां मतिर्मन्दा भवत्यकलुषात्मनाम्।।।।

“ရာမရေ၊ စိတ်ကို တည်ငြိမ်စေပါ—ကောင်းကျိုးမင်္ဂလာ သင့်ပါစေ။ လူတို့အထွဋ်အမြတ်ရေ၊ မစိုးရိမ်မငိုကြွေးပါနှင့်။ စိတ်နှလုံးသန့်ရှင်းသူတို့အတွက် အားနည်း၍ လှုပ်ရှားယိုင်ယွင်းသော ဆုံးဖြတ်ချက်သည် မသင့်တော်ပါ။”

Verse 116

स्मृत्वा वियोगजं दुःखं त्यज स्नेहं प्रिये जने।अतिस्नेहपरिष्वङ्गाद्वर्तिरार्द्रापि दह्यते।।।।

“ချစ်သူကို သတိရလေလေ ခွဲခွာခြင်းမှ ဖြစ်သော ဒုက္ခ ပိုမိုတိုးပွားသည်ကို သိ၍၊ ချစ်ရသူတို့အပေါ် ကပ်ကပ်လျက်ရှိသော စွဲလမ်းမှုကို ထိန်းချုပ်ပါ။ အကြောင်းမူကား မီးတိုင်၏ ဝတ်တံသည် စိုနေသော်လည်း ဆီဖြင့် စိမ့်ဝင်ကာ ဖက်တွယ်ခံရလျှင် မီးလောင်တတ်သည်။”

Verse 117

यदि गच्छति पातालं ततोऽभ्यधिकमेव वा।सर्वथा रावणस्तावन्न भविष्यति राघव।।।।

ရာဝဏသည် ပာတာလသို့ ထွက်ပြေးသော်လည်း၊ ထို့ထက်ပို၍ နက်ရှိုင်းရာသို့ ဆင်းသော်လည်း၊ အို ရာဃဝ၊ မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ သူသည် မတည်မြဲနိုင်တော့ပါ။

Verse 118

प्रवृत्तिर्लभ्यतां तावत्तस्य पापस्य रक्षसः।ततो हास्यति वा सीतां निधनं वा गमिष्यति।।।।

အရင်ဆုံး အပြစ်ကြီးသော ရက္ခသ၏ သတင်းနှင့် တည်နေရာကို ရှာဖွေတွေ့ရှိစေပါ; ထို့နောက် သူသည် စီတာကို ပြန်ပေးမည်၊ မဟုတ်လျှင် မိမိ၏ သေခြင်းသို့ သွားရောက်မည်။

Verse 119

यदि यातिदितेर्गर्भं रावणस्सह सीतया।तत्राप्येनं हनिष्यामि न चेद्दास्यति मैथिलीम्।।।।

ရာဝဏသည် စီတာနှင့်အတူ ဒိတိ၏ ဗိုက်အတွင်းသို့ ဝင်သော်လည်း၊ ထိုနေရာ၌ပင် ငါသည် သူ့ကို သတ်မည်—မိုင်သီလီကို မပြန်ပေးလျှင်။

Verse 120

स्वास्थ्यं भद्रं भजस्वार्य त्यज्यतां कृपणा मतिः।अर्थो हि नष्टकार्यार्थैर्नायत्नेनाधिगम्यते।।।।

အို မဟာဂုဏ်ရှိသူ၊ စိတ်တည်ငြိမ်မှုနှင့် ကောင်းကျိုးချမ်းသာကို ခံယူပါ; ဤအနိမ့်ကျသော စိတ်ပျက်အားငယ်မှုကို စွန့်ပစ်ပါ။ အကြောင်းမူကား ရည်မှန်းချက် ပျက်ကွက်သွားသည့်အခါ အလိုရှိသော အကျိုးရလဒ်ကိုလည်း ကြိုးပမ်းမှုမရှိဘဲ ပြန်လည်မရနိုင်ပါ။

Verse 121

उत्साहो बलवानार्य नास्त्युत्साहात्परं बलम्।सोत्साहस्यास्ति लोकेऽस्मिन् न किञ्चिदपि दुर्लभम्।।।।

အို မဟာသုခမင်္ဂလာရှိသော အရိယသူရဲကောင်း၊ ကြိုးပမ်းအားထုတ်မှုနှင့် စိတ်ဓာတ်တက်ကြွမှုသည် အမှန်တကယ်သော အင်အားဖြစ်၏။ ကြိုးပမ်းမှုထက် မြင့်မားသော အင်အားမရှိ။ စိတ်မူတည်ကြံ့ခိုင်သူအတွက် ဤလောက၌ မရနိုင်သောအရာ မရှိပါ။

Verse 122

उत्साहवन्तः पुरुषा नावसीदन्ति कर्मसु।उत्साहमात्रमाश्रित्य सीतां प्रतिलभेमहि।।।।

ကြိုးပမ်းစိတ်ဓာတ်ရှိသောသူတို့သည် အလုပ်ကိစ္စများအလယ်၌ မလဲကျ မပျက်စီးကြ။ ကြိုးပမ်းမှုတစ်ခုတည်းကို အားထား၍ ကျွန်ုပ်တို့သည် သီတာဒေဝီကို ပြန်လည်ရရှိမည်။

Verse 123

त्यज्यतां कामवृत्तत्वं शोकं सन्न्यस्य पृष्ठतः।महात्मानं कृतात्मानमात्मानं नावबुध्यसे।।।।

ကာမတဏှာကြောင့် လှုပ်ရှားဝေဝါးနေသော စိတ်အလေ့အထကို စွန့်ပစ်၍ ဝမ်းနည်းမှုကို နောက်သို့ထားလော့။ သင်သည် မိမိကိုယ်ကို အမှန်တကယ် မသိသေး—မဟာစိတ်ရှိ၍ ကိုယ်တိုင်ကို ပြည့်စုံအောင် ပြုထားသူဖြစ်သည်ကို မမြင်သေး။

Verse 124

एवं सम्बोधितस्तत्र शोकोपहतचेतनः।त्यज्य शोकञ्च मोहञ्च ततो धैर्यमुपागमत्।।।।

ထိုသို့ အဲဒီနေရာ၌ ဆုံးမတော်မူခြင်းခံရသော် ရာမသည် ဝမ်းနည်းမှုကြောင့် စိတ်မောကျနေရာမှ ဝမ်းနည်းခြင်းနှင့် မောဟကို နှစ်ပါးလုံး စွန့်လွှတ်၍ ထို့နောက် သည်းခံတည်ငြိမ်မှုကို ပြန်လည်ရရှိ하였다။

Verse 125

सोऽभ्यतिक्रामदव्यग्रस्तामचिन्त्यपराक्रमः।रामः पम्पां सुरुचिरां रम्यपारिप्लवद्रुमाम्।।।।

ထို့နောက် မစဉ်းစားနိုင်လောက်အောင် ဗီရသတ္တိကြီးမားသော ရာမသည် စိတ်မရှုပ်မယှက်ဖြစ်၍ အလွန်လှပတောက်ပသော ပမ္ပာရေကန်ကို ကျော်လွန်ကူးဖြတ်သွားသည်။ ထိုရေကန်သည် ရေမျက်နှာပြင်ပေါ် လှပစွာ လွင့်လျားနေသော ရုက္ခပင်နှင့် ရေမြက်ပင်များဖြင့် ရမဏီယစွာ တန်ဆာဆင်ထားသည်။

Verse 126

निरीक्षमाणस्सहसा महात्मा सर्वं वनं निर्झरकन्दराश्च।उद्विग्नचेतास्सह लक्ष्मणेन विचार्य दुःखोपहतः प्रतस्थे।।।।

မဟာသတ္တိရှိသော ရာမသည် ချက်ချင်းပင် စမ်းချောင်းများနှင့် ဂူအကွေ့အကောက်များပါသော တောအနှံ့ကို စူးစမ်းကြည့်ရှုလေ၏။ စိတ်မငြိမ်သေးဘဲ ဒုက္ခကြောင့် ထိခိုက်နေသဖြင့် လက္ခမဏနှင့်အတူ စဉ်းစားကာ ထွက်ခွာလေ၏။

Verse 127

तं मत्तमातङ्गविलासगामी गच्छन्तमव्यग्रमना महात्मा।स लक्ष्मणो राघवमप्रमत्तो ररक्ष धर्मेण बलेन चैव।।।।

မဟာသတ္တိရှိသော ရာမသည် စိတ်တည်ငြိမ်၍ မူးယစ်ဆင်၏ ဂုဏ်သိက္ခာရှိသော လှုပ်ရှားမှုကဲ့သို့ သွားလာလေ၏။ ထိုအခါ မပျက်မကွက် သတိရှိသော လက္ခမဏသည် ဓမ္မနှင့် အင်အားတို့ဖြင့် ရာဃဝကို ကာကွယ်လေ၏။

Verse 128

तावृष्यमूकस्य समीपचारी चरन्ददर्शाद्भुतदर्शनीयौ।शाखामृगाणामधिपस्तरस्वी वितत्रसे नैव चिचेष्ट किञ्चित्।।।।

ဩဿျမူကအနီးတွင် လှည့်လည်နေစဉ် လျင်မြန်သော မျောက်တို့၏ အရှင်သည် ထိုနှစ်ဦးကို မြင်တွေ့လေ၏—မြင်ရသည်မှာ အံ့ဩဖွယ်လှပလေသည်။ သို့ရာတွင် မကြောက်မလန့်ဘဲ အပြင်ပန်းအမူအရာတစ်စုံတစ်ရာမျှ မပြလေ။

Verse 129

स तौ महात्मा गजमन्दगामी शाखामृगस्तत्र चरञ्चरन्तौ।दृष्ट्वा विषादं परमं जगाम चिन्तापरीतो भयभारमग्नः।।।।

ဆင်ကဲ့သို့ နှေးနှေးသိမ်သိမ် ဂုဏ်သိက္ခာရှိစွာ လျှောက်လှမ်းသော မဟာဝါနရသည် ထိုနေရာ၌ ထိုနှစ်ဦး သွားလာနေသည်ကို မြင်လျှင် အလွန်အမင်း စိတ်ညစ်ညူးဝမ်းနည်းသို့ ကျရောက်လေ၏။ စိုးရိမ်ပူပန်မှုများက ဝိုင်းရံကာ ကြောက်ရွံ့မှု၏ အလေးချိန်အောက်တွင် နစ်မြုပ်လေ၏။

Verse 130

तमाश्रमं पुण्यसुखं शरण्यं सदैव शाखामृगसेवितान्तम्।त्रस्ताश्च दृष्ट्वा हरयोऽभिजग्मुर्महौजसौ राघवलक्ष्मणौ तौ।।।।

အင်အားတန်ခိုးကြီးသော ရာဃဝနှင့် လက္ခမဏ နှစ်ပါးကို မြင်သော် ဝါနရတို့သည် ကြောက်လန့်ကာ၊ သန့်ရှင်း၍ ချမ်းသာပျော်ရွှင်စေသော အားကိုးရာ အာရှရမ်သို့ ပြေးဝင်သွားကြသည်။ ထိုအာရှရမ်သည် မျက်နှာချင်းဆိုင်မကာလတစ်လျှောက် သစ်ခက်ပေါ်နေထိုင်သော ဝါနရတို့က အမြဲတမ်း လာရောက်စောင့်ရှောက်နေရာဖြစ်၏။

Verse 8283

पुष्पितान्पुष्पिताग्राभिर्लताभिः परिवेष्टितान्।द्रुमान्पश्येह सौमित्रे पम्पाया रुचिरान्बहून्।।।।

လေက ကိုင်းခက်တွေကို လှုပ်ယမ်းပြီး ဒီသစ်ပင်တွေကို နီးကပ်စေသကဲ့သို့၊ လျှောပင်တွေကလည်း လိုက်လျောကာ တစ်ပြိုင်နက်တည်း လှုပ်ရွေ့ကြသည်—ချစ်သူနဲ့ ခြေလှမ်းညီညီ လိုက်လျှောက်နေသော မူးယစ်လှပသည့် မိန်းမများကဲ့သို့။