पम्पा
तीर-वर्णनम् / Rama’s Lament at Pampa and the Approach to Rishyamuka
मां तु शोकाभिसन्तप्तं माधवः पीडयन्ति वै।भरतस्य च दुःखेन वैदेह्या हरणेन च।।।।
māṃ tu śokābhisantaptaṃ mādhavaḥ pīḍayanti vai | bharatasya ca duḥkhena vaidehyā haraṇena ca ||
ငါသည် ဝမ်းနည်းခြင်း၏အပူကြောင့် မီးလောင်သကဲ့သို့ ဖြစ်နေပြီးသားပင်၊ နွေဦးရာသီ (မာဓဝ) ကလည်း အမှန်တကယ် ငါ့ကို နှိပ်စက်သည်—ဘရတ၏ ဝမ်းနည်းမှုကြောင့်လည်းကောင်း၊ ဝိုင်ဒေဟီ (စီတာ) ကို ဖမ်းဆီးခေါ်ယူသွားခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း။
Already saddened due to the abduction of Sita and plight of Bharata, I am tormented by Spring.
Rama’s dharma binds him to multiple responsibilities: compassion for Bharata and steadfast commitment to recover Sita—truthfully acknowledging layered duties rather than ignoring them.
Rama explains to Lakshmana why spring, usually joyful, intensifies his distress: it compounds existing grief about Bharata and Sita’s abduction.
Responsibility and empathy—Rama carries concern for his brother’s suffering alongside his own personal loss.