HomeRamayanaBala KandaSarga 48Shloka 29
Previous Verse
Next Verse

Shloka 29

अहल्याशापवर्णनम्

The Account of Ahalyā’s Curse and the Deserted Hermitage near Mithilā

तथा शप्त्वा स वै शक्रमहल्यामपि शप्तवान्।।।।इह वर्षसहस्राणि बहूनि त्वं निवत्स्यसि।वायुभक्षा निराहारा तप्यन्ती भस्मशायिनी।।।।अदृश्या सर्वभूतानां आश्रमेऽस्मिन्निवत्स्यसि।

tathā śaptvā sa vai śakram ahalyām api śaptavān || 1.48.29 ||

iha varṣa-sahasrāṇi bahūni tvaṃ nivatsyasi |

vāyu-bhakṣā nirāhārā tapyantī bhasma-śāyinī || 1.48.30 ||

adṛśyā sarva-bhūtānāṃ āśrame ’smin nivatsyasi |

ဤသို့ ရှက္ရ (အိန္ဒြ) ကို ကျိန်စာချပြီးနောက် မုနိသည် အဟလျာကိုလည်း ကျိန်စာချ၏—“ဤနေရာ၌ သင်သည် နှစ်တစ်ထောင်များစွာ နေထိုင်ရမည်။ လေကိုသာ အာဟာရအဖြစ်ယူ၍ အစာမစားရ၊ ပြာပေါ်တွင် လဲလျောင်းကာ တပဿကို ခံယူရမည်။ သတ္တဝါအားလုံး၏ မျက်စိမှ မမြင်ရအောင် ဤအာရှရမ်၌ပင် နေရလိမ့်မည်။”

तथाthus, in that manner
तथा:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb)
शप्त्वाhaving cursed
शप्त्वा:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootशप् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund); पूर्वकालिक क्रिया (having cursed)
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
वैindeed
वै:
Sambandha (निपातार्थ)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphatic particle)
शक्रम्Śakra (Indra)
शक्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशक्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म/Accusative), एकवचन
अहल्याम्Ahalyā
अहल्याम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअहल्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म/Accusative), एकवचन
अपिalso
अपि:
Sambandha (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/अपि-कार (also/even)
शप्तवान्(he) cursed
शप्तवान्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootशप् (धातु) + क्तवत् (कृदन्त)
Formक्तवत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (past active participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि प्रयोगः
इहhere
इह:
Deśa (देश-अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (locative adverb)
वर्षसहस्राणिthousands of years
वर्षसहस्राणि:
Kāla (काल-अवधि)
TypeNoun
Rootवर्ष + सहस्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म/Accusative), बहुवचन; समासः—वर्षाणां सहस्राणि (षष्ठी-तत्पुरुष)
बहूनिmany
बहूनि:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootबहु (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (qualifying वर्षसहस्राणि)
त्वम्you
त्वम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुषार्थे सर्वनाम; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
निवत्स्यसिyou will dwell
निवत्स्यसि:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootनि + वस् (धातु)
Formलृट् (भविष्यत्/Future), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
वायुभक्षाsubsisting on air
वायुभक्षा:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootवायु + भक्ष (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—वायुः भक्ष्यः यस्याः (तत्पुरुष/उपपद)
निराहाराwithout food
निराहारा:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootनिर् + आहार (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नञ्/निर्-पूर्वक तत्पुरुषः (without food)
तप्यन्तीdoing penance, suffering austerity
तप्यन्ती:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootतप् (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले कृदन्त (present active participle); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
भस्मशायिनीlying on ashes
भस्मशायिनी:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootभस्म + शायिन् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—भस्मनि शायिनी (सप्तमी-तत्पुरुष)
अदृश्याinvisible
अदृश्या:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootअदृश्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम्
सर्वभूतानाम्of all beings / to all beings
सर्वभूतानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसर्व + भूत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध/Genitive), बहुवचन; समासः—सर्वाणि भूतानि (कर्मधारय)
आश्रमेin the hermitage
आश्रमे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootआश्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण/Locative), एकवचन
अस्मिन्in this
अस्मिन्:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
निवत्स्यसिyou will dwell
निवत्स्यसि:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootनि + वस् (धातु)
Formलृट् (भविष्यत्/Future), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम् (पुनरुक्ति—द्वितीयपादे पुनः)

Having thus cursed Indra, he also cursed Ahalya: 'You will be staying here for thousands of years without food and subsisting on air, lying down in ashes, doing penance, without being seen by any living beings in this ashrama/'.

G
Gautama
I
Indra (Śakra)
A
Ahalyā
Ā
āśrama (hermitage)

FAQs

Dharma is presented as moral accountability: wrongful action leads to consequences, and restoration requires disciplined penance (tapas) and restraint, not denial or concealment.

After Indra’s transgression involving Ahalyā, Gautama pronounces a curse that makes Ahalyā live in prolonged austerity in the hermitage, unseen by others.

The verse foregrounds the ascetic ideal of tapas—endurance, self-control, and purification through sustained discipline.