HomeRamayanaBala KandaSarga 48Shloka 22
Previous Verse
Next Verse

Shloka 22

अहल्याशापवर्णनम्

The Account of Ahalyā’s Curse and the Deserted Hermitage near Mithilā

इन्द्रस्तु प्रहसन् वाक्यमहल्यामिदमब्रवीत्।सुश्रोणि परितुष्टोऽस्मि गमिष्यामि यथाऽगतम्।।।

indras tu prahasan vākyam ahalyām idam abravīt |

suśroṇi parituṣṭo ’smi gamiṣyāmi yathāgatam ||

အင်္ဒြာသည် ပြုံးရယ်လျက် အဟလျာအား ဤသို့ဆို၏— “အို ခါးတင်လှပသူ၊ ငါသည် အလွန်ကျေနပ်ပြီ။ ငါလာခဲ့သကဲ့သို့ ထိုလမ်းတူတူဖြင့် ပြန်ထွက်သွားမည်”။

इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; अवधान/विरोधार्थक-निपात
प्रहसन्smiling/laughing
प्रहसन्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootप्र-हस् (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान-कृदन्त (present participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
वाक्यम्words/speech
वाक्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवाक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
अहल्याम्to/at Ahalyā (addressing)
अहल्याम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअहल्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सम्बोधनार्थे कर्म-प्रयोगः (addressing)
इदम्this
इदम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
अब्रवीत्said
अब्रवीत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
सुश्रोणिO fair-hipped one
सुश्रोणि:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootसुश्रोणि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहिः (सु-श्रोणी यस्याः)
परितुष्टःsatisfied/gratified
परितुष्टः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootपरि-तुष् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अस्मिam
अस्मि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्-लकार, उत्तम-पुरुष, एकवचन
गमिष्यामिI shall go
गमिष्यामि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), उत्तम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
यथाas
यथा:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formउपमान/प्रकारवाचक-अव्यय (as/in the manner)
आगतम्(in the way) I came
आगतम्:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootआ-गम् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; अव्ययीभाववत् क्रियाविशेषण-प्रयोगः (yathā-āgatam = as (I) came)

Indra smilingly said to Ahalya, 'O! One with lovely hips, I am gratified. I shall go away the way I have come'.

I
Indra
A
Ahalya

FAQs

The verse highlights moral contrast: outward pleasure and ease can accompany inner adharma, but dharma ultimately demands truthfulness and restraint, which are absent in Indra’s conduct.

After the illicit act, Indra assures Ahalyā he is satisfied and will leave stealthily by the same path he entered.

Negative exemplum: Indra’s lack of self-restraint and reliance on concealment rather than satya.