
गोदावरीतटे सीतान्वेषणम् — The Search for Sītā at the Godāvarī
अरण्यकाण्ड
သရဂ ၆၄ တွင် ရာမသည် အလွန်အမင်း ဝမ်းနည်းကြေကွဲ၍ လက္ခမဏကို ချက်ချင်း ဂోదာဝရီမြစ်ကမ်းတလျှောက်ရှိ တီရ္ထများကို စစ်ဆေးရှာဖွေရန် အမိန့်ပေးသည်။ စီတာသည် ကြာပန်းကောက်ရန် သွားခဲ့မည်ဟု သံသယရှိသဖြင့် လက္ခမဏက မြစ်ကမ်းရှိ သန့်ရှင်းရာနေရာများကို လှည့်လည်ရှာဖွေသော်လည်း မည်သည့်တုံ့ပြန်သံမျှ မတွေ့ရ။ ထို့နောက် ရာမသည် ဂోదာဝရီကို ကိုယ်တိုင် ချဉ်းကပ်၍ တိုက်ရိုက် မေးမြန်းသော်လည်း ရာဝဏ၏ အာဏာကို ကြောက်ရွံ့သကဲ့သို့ မြစ်သည် တိတ်ဆိတ်နေသည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။ ရာမ၏ ဝမ်းနည်းမှုသည် ဒေါသသို့ ပြောင်းလဲလာသည်။ စီတာမရှိဘဲ ဇနကမဟာရာဇာနှင့် မိခင်တော်တို့ကို မည်သို့ မျက်နှာချင်းဆိုင်နိုင်မည်နည်းဟု အတွေးတက်ကာ ဂోదာဝရီ၊ ဇနသ္ထာန နှင့် ပရသ္ရဝဏတောင်ကို အနှံ့အပြား ရှာဖွေမည်ဟု သစ္စာပြုသည်။ ထိုအခါ သမင်များသည် အမှတ်အသားပေးသကဲ့သို့ ပေါ်လာပြီး တောင်ဘက်/တောင်အနောက်ဘက်သို့ ညွှန်ပြသဖြင့် လက္ခမဏက စီတာကို ဖမ်းဆီးသွားသည့် လမ်းကြောင်းအဖြစ် အဓိပ္ပါယ်ဖော်ထုတ်သည်။ ညွှန်ပြသည့် လမ်းအတိုင်း သွားရာတွင် ရာမက ဝိုင်ဒေဟီအား ဝတ်ဆင်ရန် ပေးခဲ့သော ပန်းများ ပြိုကျကျန်ရစ်နေသည်ကို တွေ့၍ အကြမ်းဖက်အနှောင့်အယှက် ဖြစ်ပွားခဲ့ကြောင်း သိသာလာသည်။ ရာမသည် ပရသ္ရဝဏတောင်ကို အသက်ရှိသော ကာကွယ်သူတစ်ပါးကဲ့သို့ ခေါ်ဆိုကာ ဒေါသဖြင့် တောင်နှင့် မြစ်ကို ဖျက်ဆီးမည်ဟု ခြိမ်းခြောက်သည်။ ထို့နောက် ရက္ခသကြီး၏ ခြေရာကြီးများ၊ စီတာ၏ ထိတ်လန့်လျက် အလျင်အမြန် လှမ်းသွားသည့် ခြေရာများနှင့် တိုက်ပွဲအကြွင်းအကျန်များ—ကျိုးပဲ့သော လေး၊ မြားအိတ်များ၊ ရထားအပိုင်းအစများ၊ ထီးတော်၊ သံကာဝတ်စုံ၊ အစေခံတို့၏ လက္ခဏာများနှင့် သွေးကဲ့သို့ အစက်အပြောက်များ—ကို တွေ့ရပြီး ဖမ်းဆီးမှု၏ သက်သေမြေပုံတစ်ခုလို ပေါ်လွင်လာသည်။ သရဂအဆုံးတွင် ရာမသည် ဘုရားတို့က စီတာကို မပြန်လည်ပေးလျှင် မိမိ၏ မြားများဖြင့် ကမ္ဘာလောက၏ စည်းကမ်းကိုတောင် လှန်လှောမည်ဟု ပြင်းထန်စွာ ကြွေးကြော်ကာ သမာဓိရှိသော ဝမ်းနည်းမှုနှင့် ထိန်းမနိုင်သော ဒေါသ၏ အန္တရာယ်ကြား တင်းမာမှုကို ထင်ရှားစေသည်။
Verse 1
स दीनो दीनया वाचा लक्ष्मणं वाक्यमब्रवीत्।शीघ्रं लक्ष्मण जानीहि गत्वा गोदावरीं नदीम्।।।।अपि गोदावरीं सीता पद्मान्यानयितुं गता।
စိတ်မောပန်း၍ ဝမ်းနည်းသံဖြင့် သီရိရာမက လက္ခမဏအား မိန့်တော်မူသည်— “လျင်မြန်စွာသွားပါ လက္ခမဏ၊ ဂోదာဝရီမြစ်သို့ သွား၍ သိအောင်စုံစမ်းပါ။ စီတာသည် ကြာပန်းများ ယူဆောင်ရန် ဂోదာဝရီသို့ သွားခဲ့သလား”
Verse 2
एवमुक्तस्तु रामेण लक्ष्मणः परवीरहा।।।।नदीं गोदावरीं रम्यां जगाम लघुविक्रमः।
ရာမ၏ အမိန့်တော်ကို ခံယူပြီးနောက် ရန်သူဗီရသူရဲတို့ကို ချေမှုန်းသူ လက္ခမဏသည် လျင်မြန်သောခြေလှမ်းဖြင့် လှပရမဏီယ ဂోదာဝရီမြစ်သို့ သွားရောက်하였다။
Verse 3
तां लक्ष्मणस्तीर्थवती विचित्वा राममब्रवीत्।।।।नैनां पश्यामि तीर्थेषु क्रोशतो न शृणोति मे।
တီရ္ထ (ရေကူးကူးရာ) များကို လက်ရှမဏာ စူးစမ်းရှာဖွေပြီးနောက် ရာမအား ပြော၏—“ဤတီရ္ထတို့တွင် သူမကို မမြင်ရပါ။ ငါ အော်ဟစ်ခေါ်သော်လည်း ငါ့အသံကို မည်သူမျှ မတုံ့ပြန်ပါ။”
Verse 4
कं नु वा देशमापन्ना वैदेही क्लेशनाशिनी।।।।न ह्यहं वेद तं देशं यत्र सा जनकात्मजा।
ကြည့်ပါ လက္ခမဏ—ဗೈဒေဟီ၏ အလင်္ကာများမှ ကွဲကျိုးကျန်ရစ်သော ရွှေမှုန်ရွှေစများ ဖြစ်သည်။ အို စုမိတ္ရာ၏ သားတော်၊ အမျိုးမျိုးသော ပန်းကုံးပန်းမาลัยများလည်း ဒီနေရာတွင် ပြန့်ကျဲနေ၏။
Verse 5
लक्ष्मणस्य वचश्श्रुत्वा दीनस्सन्तापमोहितः।।।।रामस्समभिचक्राम स्वयं गोदावरीं नदीम्।स तामुपस्थितो रामः क्व सीतेत्येवमब्रवीत्।।।।
လက္ခမဏ၏စကားကိုကြားသော် ရာမသည် ဝမ်းနည်းကြေကွဲ၍ စိတ်ပူပန်မောဟိုက်ကာ ကိုယ်တိုင် ဂိုဒာဝရီမြစ်သို့ သွားလေ၏။ မြစ်နားသို့ ရောက်လျှင် “စီတာ၊ မင်းဘယ်မှာလဲ” ဟု အော်ဟစ်ခေါ်လေ၏။
Verse 6
लक्ष्मणस्य वचश्श्रुत्वा दीनस्सन्तापमोहितः।।3.64.5।।रामस्समभिचक्राम स्वयं गोदावरीं नदीम्।स तामुपस्थितो रामः क्व सीतेत्येवमब्रवीत्।।3.64.6।।
လက္ခမဏာ၏ စကားကို ကြားသော် ရာမသည် မီးလောင်သကဲ့သို့သော ဝမ်းနည်းပူပန်မှုကြောင့် စိတ်မော၍ မျက်နှာငယ်ကာ မောဟဖြစ်လျက် ကိုယ်တိုင် ဂోదာဝရီမြစ်သို့ သွားလေ၏။ ထိုမြစ်အနီးသို့ ရောက်သော် ရာမက “စီတာ၊ မင်းဘယ်မှာလဲ” ဟု အော်ဟစ်လေ၏။
Verse 7
भूतानि राक्षसेन्द्रेण वधार्हेण हृतामिति।न तां शशंसू रामाय तथा गोदावरी नदि।।।।
သဘာဝရှိ သတ္တဝါတို့တောင်—ဂိုဒါဝရီမြစ်တိုင်တိုင်—ရာမအား “သတ်သင့်သော ရာက္ခသဘုရင်က သူမကို ခိုးယူသွားသည်” ဟု မပြောကြားခဲ့ကြ။
Verse 8
ततः प्रचोदिता भूतैश्शंसास्मैतां प्रियामिति।न तु साभ्यवदतसितां पृष्टा रामेण शोचता।।।।
ထို့နောက် သဘာဝ၏ သတ္တဝါများက “သူ့ချစ်သူအကြောင်း ပြောပေးပါ” ဟု တိုက်တွန်းကြသော်လည်း၊ ဝမ်းနည်းပူဆွေးနေသော ရာမက မေးမြန်းသည့်အခါ ထိုမြစ်သည် စီတာအကြောင်း မပြောမဆိုခဲ့။
Verse 9
रावणस्य तु तद्रूपं कर्माणि च दुरात्मनः।ध्यात्वा भयात्तु वैदेहीं सा नदी न शशंस ताम्।।।।
ရဝဏ၏ မကောင်းသောရုပ်သဏ္ဌာန်နှင့် အပြစ်ကင်းမဲ့မဟုတ်သော အကျင့်များကို သတိရမိသဖြင့်၊ ထိုမြစ်သည် ကြောက်ရွံ့ခြင်းကြောင့် ဝိုင်ဒေဟီ (စီတာ) အကြောင်းကို မည်သည့်အရာမျှ မဖော်ပြနိုင်ခဲ့။
Verse 10
निराशस्तु तया नद्या सीताया दर्शने कृतः।उवाच रामस्सौमित्रिं सीतादर्शनकर्शितः।।।।
ထိုမြစ်မှ စီတာကို တွေ့မြင်ရမည့် သတင်းအရိပ်အယောင် မရသဖြင့် ရာမသည် မျှော်လင့်ချက်ပျက်သွား၏။ စီတာကို မမြင်ရသည့် နာကျင်မှုကြောင့် ပင်ပန်းနွမ်းနယ်ကာ သီရိရာမက စောမိတ္တရီ (လက္ခမဏ) ထံ မိန့်တော်မူ하였다။
Verse 11
एषा गोदावरी सौम्य किंचिन्न प्रति भाषते।किं नु लक्ष्मण वक्ष्यामि समेत्य जनकं वचः।।।।मातरं चैव वैदेह्या विना तामहमप्रियम्।
“အို လက္ခမဏ သဘောနူးညံ့သူ၊ ဤဂోదာဝရီသည် အနည်းငယ်မျှပင် မတုံ့ပြန်။ ငါသည် ဇနကမင်းနှင့် တွေ့သောအခါ—စီတာ၏ မိခင်နှင့်ပါ—ဝိုင်ဒေဟီ မပါဘဲ သွားရလျှင် မည်သို့သော ဝမ်းနည်းစကားကို ပြောရမည်နည်း။ ထိုအရာသည် ငါ့အတွက် မနှစ်သက်ဖွယ် အလွန်ပင် ဖြစ်၏။”
Verse 12
या मे राज्यविहीनस्य वने वन्येन जीवतः।।।।सर्वं व्यपनयेच्छोकं वैदेही क्व नु सा गता।
“ဝိုင်ဒေဟီသည် ဘယ်သို့သွားခဲ့သနည်း—ငါသည် နိုင်ငံတော်မှ ခွဲခွာခံရ၍ တောတွင်း၌ တောအစာဖြင့် အသက်ရှင်နေစဉ် ငါ့ဝမ်းနည်းမှုအားလုံးကို ဖယ်ရှားပေးခဲ့သူမဟုတ်လော”
Verse 13
ज्ञातिपक्षविहीनस्य राजपुत्रीमपश्यतः।।।।मन्ये दीर्घा भविष्यन्ति रात्रयो मम जाग्रतः।
ဆွေမျိုးအပေါင်းအသင်းတို့မှ ကွာဝေးနေပြီး မင်းသမီးကို မမြင်ရသဖြင့်၊ အိပ်မပျော်ဘဲ နိုးနေသော ငါ့အတွက် ညများသည် အလွန်ရှည်လျားလာမည်ဟု ထင်မိသည်။
Verse 14
गोदावरीं जनस्थानमिमं प्रस्रवणं गिरिम्।।।।सर्वाण्यनुगमिष्यामि यदि सीता हि दृश्यते।
စီတာကို မြင်တွေ့ရသရွေ့ မရပ်မနား—ဂိုဒာဝရီမြစ်တလျှောက်၊ ဇနသ္ထာနဒေသအနှံ့၊ ဤပရသ္ရဝဏတောင်ပေါ်အထိ—နေရာတိုင်းကို လိုက်လံရှာဖွေမည်။
Verse 15
एते मृगा महावीर्य मामीक्षन्ते मुहुर्मुहुः।।।।वक्तुकामा इव हि मे इङ्गितान्युपलक्षये।
အို မဟာဗီရ! ဤသမင်တို့သည် ငါ့ကို မကြာခဏ ပြန်ပြန်ကြည့်နေကြသည်။ ၎င်းတို့၏ အမူအရာအညွှန်းများမှ ငါ့အား တစ်စုံတစ်ရာ ပြောလိုသကဲ့သို့ ထင်ရှားစွာ သိမြင်ရသည်။
Verse 16
तांस्तु दृष्ट्वा नरव्याघ्रो राघवः प्रत्युवाच ह।।।।क्व सीतेति निरीक्षन्वै बाष्पसंरुद्धया दृशा।
၎င်းတို့ကို မြင်လျှင် ရာဃဝ—လူတို့အနက် ကျားတစ်ကောင်ကဲ့သို့—မျက်ရည်ကြောင့် မျက်စိမြင်ကွင်းမရှင်းလင်းသည့် မျက်လုံးဖြင့် စူးစမ်းကြည့်ကာ မေးလိုက်သည်—“စီတာ ဘယ်မှာလဲ?”
Verse 17
एवमुक्ता नरेन्द्रेण ते मृगास्सहसोत्थिताः।।।।दक्षिणाभिमुखास्सर्वे दर्शयन्तो नभस्थलम्।मैथिली ह्रियमाणा सा दिशं यामन्वपद्यत।।।।तेन मार्गेण धावन्तो निरीक्षन्ते नराधिपम्।
မင်းသား၏ စကားကို ကြားသော် သမင်တို့သည် ချက်ချင်း ခုန်ထ၍ ထကြွလာကြသည်။ အားလုံးတောင်ဘက်သို့ မျက်နှာမူကာ ကောင်းကင်အဝန်းအဝိုင်းကို ညွှန်ပြကြ၏—မૈထိလီကို ဆွဲခေါ်သွားရာ ဦးတည်ရာအရပ်ပင် ဖြစ်သည်။ ထို့နောက် ထိုလမ်းကြောင်းတလျှောက် ပြေးလျက် လူတို့၏အရှင်ကို မကြာခဏ ပြန်လှည့်ကြည့်နေကြသည်။
Verse 18
एवमुक्ता नरेन्द्रेण ते मृगास्सहसोत्थिताः।।3.64.17।।दक्षिणाभिमुखास्सर्वे दर्शयन्तो नभस्थलम्।मैथिली ह्रियमाणा सा दिशं यामन्वपद्यत।।3.64.18।।तेन मार्गेण धावन्तो निरीक्षन्ते नराधिपम्।
နရေန္ဒြ၏ မိန့်တော်မူချက်အတိုင်း ထိုသမင်တို့သည် ချက်ချင်းထ၍ အားလုံးတောင်ဘက်သို့ မျက်နှာမူကာ ကောင်းကင်အာကာသကို ညွှန်ပြသကဲ့သို့ ဖြစ်ကြ၏။ ထိုဦးတည်ရာသို့ပင် မိုင်သီလီ စီတာကို ဆွဲခေါ်ယူသွားခဲ့သည်။ ထိုလမ်းကြောင်းအတိုင်း ပြေးလျက် သမင်တို့သည် နရဓိပ ရာမကို မကြာခဏ ပြန်လှည့်ကြည့်နေကြ၏။
Verse 19
येन मार्गं च भूमिं च निरीक्षन्ते स्म ते मृगाः।।।।पुनश्च मार्गमिच्छन्ति लक्ष्मणेनोपलक्षिताः।
ထိုသမင်တို့သည် သွားရာလမ်းကြောင်းနှင့် မြေပြင်ကိုလည်း စူးစမ်းကြည့်ရှုလျက်ရှိပြီး၊ လက္ခမဏက သတိပြုမိသောအခါ ထိုလမ်းတစ်လျှောက်ပင် ထပ်မံသွားလိုကြောင်း ပြသလာကြ၏။
Verse 20
तेषां वचनसर्वस्वं लक्षयामास चेङ्गितम्।।।।उवाच लक्ष्मणो ज्येष्ठं धीमान्भ्रातरमार्तवत्।
သူတို့၏ အမူအရာကို မြင်၍ သတင်းစကား၏ အဓိပ္ပါယ်အပြည့်အစုံကို သိမြင်သဖြင့် ပညာရှိ လက္ခမဏသည် စိတ်ပူပန်နေသော အစ်ကိုကြီးအား ဝမ်းနည်းသံဖြင့် ပြောကြား하였다။
Verse 21
क्व सितेति त्वया पृष्टा यथेमे सहसोत्थिताः।।।।दर्शयन्ति क्षितिं चैव दक्षिणां च दिशं मृगाः।साधु गच्छावहे देव दिशमेतां हि नैऋतिम्।।।।यदि स्यादागमः कश्चिदार्या वा साऽथ लक्ष्यते।
သင်က “စီတာ ဘယ်မှာလဲ” ဟု မေးသောအခါ ဤသမင်တို့သည် ချက်ချင်းထ၍ မြေပြင်ကိုလည်းကောင်း တောင်ဘက်ဦးတည်ရာကိုလည်းကောင်း ညွှန်ပြသကဲ့သို့ ဖြစ်ကြ၏။ ထို့ကြောင့် အရှင်ဘုရား၊ ဤ နೈဣတိ (အနောက်တောင်) ဦးတည်ရာသို့ မှန်ကန်စွာ သွားကြစို့; အချို့သော သဲလွန်စတစ်ခု ရနိုင်သော်လည်းကောင်း၊ သို့မဟုတ် အာရျာမဟာသမီးတော်ကိုပင် တွေ့မြင်နိုင်သော်လည်းကောင်း ဖြစ်မည်။
Verse 22
क्व सितेति त्वया पृष्टा यथेमे सहसोत्थिताः।।3.64.21।।दर्शयन्ति क्षितिं चैव दक्षिणां च दिशं मृगाः।साधु गच्छावहे देव दिशमेतां हि नैऋतिम्।।3.64.22।।यदि स्यादागमः कश्चिदार्या वा साऽथ लक्ष्यते।
သင်က “စီတာ ဘယ်မှာလဲ” ဟု မေးသည့်အခါ ဤသမင်တို့သည် ချက်ချင်း ထလှုပ်ကာ မြေပြင်ပေါ်တွင် တောင်ဘက်နှင့် ထိုဦးတည်ရာကို ညွှန်ပြကြသည်။ ထို့ကြောင့် အရှင်တော်၊ ဤ နೈဋတိ (အနောက်တောင်) ဦးတည်ရာသို့ သွားကြစို့; အချို့သော အလားအလာ သို့မဟုတ် အာရျာမိဖုရားတော်ကိုပင် တွေ့မြင်နိုင်မည်။
Verse 23
बाढमित्येव काकुत्स्थः प्रस्थितो दक्षिणां दिशम्।।।।लक्ष्मणानुगतश्शीमन्वीक्षमाणो वसुन्धराम्।
“ကောင်းပြီ” ဟု ကာကုတ်သ္ထ ရာမမင်းက ဆိုကာ တောင်ဘက်သို့ ထွက်ခွာလေသည်။ ဂုဏ်သရေရှိသော အရှင်သည် မြေပြင်ကို သေချာစွာ စူးစမ်းကြည့်ရှုလျက် သွားပြီး လက္ခမဏသည် နောက်မှ လိုက်ပါလေသည်။
Verse 24
एवं सम्भाषमाणौ तावन्योन्यं भ्रातरावुभौ।।।।वसुन्धरायां पतितं पुष्पमार्गमपश्यताम्।
ညီအစ်ကိုနှစ်ဦး အပြန်အလှန် စကားပြောလျက်ရှိစဉ် မြေပြင်ပေါ်တွင် ကျသွားသော ပန်းများ၏ လမ်းကြောင်းကို တွေ့မြင်ကြလေသည်။
Verse 25
तां पुष्पवृष्टिं पतितां दृष्ट्वा रामो महीतले।।।।उवाच लक्ष्मणं वीरो दुःखितो दुःखितं वचः।
မြေပြင်ပေါ်သို့ ပန်းမိုးကဲ့သို့ ကျရောက်နေသည်ကို မြင်သော် ရာမမင်းဗီရသူရဲကောင်းသည် ဝမ်းနည်းခြင်းဖြင့် ပြည့်နှက်ကာ လက္ခမဏအား ဝမ်းနည်းဖွယ် စကားများကို ဆိုလေသည်။
Verse 26
अभिजानामि पुष्पाणि तानीमानीह लक्ष्मण।।।।पिनद्धानि हि वैदेह्या मया दत्तानि कानने।
“လက္ခမဏ၊ ဤပန်းများကို ငါသိမှတ်နိုင်သည်—တကယ်ပင် ဤပန်းများပဲ။ ဝိုင်ဒေဟီ မိဖုရားသည် ထိုပန်းများကို ဆင်ယင်ထားခဲ့သည်၊ ဤတောအတွင်း၌ ငါကိုယ်တိုင် ပေးအပ်ခဲ့သောကြောင့်ပင်”
Verse 27
मन्ये सूर्यश्च वायुश्च मेदिनी च यशस्विनी।।।।अभिरक्षन्ति पुष्पाणि प्रकुर्वन्तो मम प्रियम्।
နေမင်း၊ လေညင်းနှင့် ဂုဏ်သတင်းကျော်ကြားသော မြေမိခင်တို့က ဤပန်းများကို ကာကွယ်ထိန်းသိမ်းထားကြသည်ဟု ငါထင်၏—ငါ့အတွက် ချစ်ခင်ကရုဏာတရားဖြင့် ကောင်းမှုတစ်ရပ် ပြုသကဲ့သို့။
Verse 28
एवमुक्त्वा महाबाहुं लक्ष्मणं पुरुषर्षभः।।।।उवाच रामो धर्मात्मा गिरिं प्रस्रवणाकुलम्।
ဤသို့ဆိုပြီးနောက် လက်ရှမဏာ မဟာဗာဟုအား မိန့်ကြားကာ၊ ဓမ္မတရားရှိသော လူတို့အထဲ အမြတ်ဆုံး ရာမသည် စမ်းချောင်းများစွာ စီးဆင်းနေသော ပရသ္ရဝဏ တောင်ကို မိန့်တော်မူ၏။
Verse 29
कच्चित् क्षितिभृतां नाथ दृष्टा सर्वाङ्गसुन्दरी।।।।रामा रम्ये वनोद्देशे मया विरहिता त्वया।
အို တောင်တန်းတို့၏ အရှင်! ဤလှပသော တောအရပ်၌ ငါနှင့် ကွဲကွာသွားရသော ကိုယ်အင်္ဂါအလှအပ ပြည့်စုံသည့် စီတာကို သင် မြင်ဖူးပါသလော။
Verse 30
क्रुद्धोऽब्रवीद्गिरिं तत्र सिंहः क्षुद्रमृगं यथा।।।।तां हेमवर्णां हेमाभां सीतां दर्शय पर्वत।यावत्सानूनि सर्वाणि न ते विध्वंसयाम्यहम्।।।।
ဒေါသထွက်၍ ရာမသည် ထိုတောင်ကို စင်္ဟာက သေးငယ်သော တိရစ္ဆာန်ကို ရင်ဆိုင်သကဲ့သို့ မိန့်၏—“အို တောင်ရေ၊ ရွှေရောင်သဏ္ဌာန်နှင့် ရွှေကဲ့သို့ တောက်ပသော စီတာကို ပြပါ။ မဟုတ်လျှင် သင်၏ တောင်စောင်းများအားလုံးကို ငါ ဖျက်ဆီးပစ်မည်!”
Verse 31
क्रुद्धोऽब्रवीद्गिरिं तत्र सिंहः क्षुद्रमृगं यथा।।3.64.30।।तां हेमवर्णां हेमाभां सीतां दर्शय पर्वत।यावत्सानूनि सर्वाणि न ते विध्वंसयाम्यहम्।।3.64.31।।
ဒေါသထန်လျက် ရာမသည် တောတောင်ကို စင်္ကြံကဲ့သို့ ခြင်္သေ့က သေးငယ်သော သမင်ကို ခြိမ်းခြောက်သကဲ့သို့ ပြော၏— “အို တောင်ရေ၊ ရွှေရောင်တောက်ပသော စီတာကို ငါ့အား ပြပါ; မပြလျှင် သင်၏ တောင်စောင်းတောင်ခေါင် အားလုံးကို ငါ ဖျက်ဆီးမည်”။
Verse 32
एवमुक्तस्तु रामेण पर्वतो मैथिलीं प्रति।शंसन्निव ततस्सीतां नादर्शयत राघवे।।।।
ရာမ၏စကားကို ကြားသော် တောင်သည် မိုင်သီလီအကြောင်း ပြောမည်ဟန်ဖြင့် တုန်လှုပ်သံပြန်ကာလည်း၊ ရဂ္ဃုဝంశသားအား စီတာကို မပြနိုင်ခဲ့။
Verse 33
ततो दाशरथी राम उवाच च शिलोच्चयम्।मम बाणाग्निनिर्दग्धो भस्मीभूतो भविष्यसि।।।।असेव्यः सततं चैव निस्तृणद्रुमपल्लवः।
ထို့နောက် ဒဿရထ္ထ၏သား ရာမသည် ကျောက်တောင်ကို မိန့်၏— “ငါ့မြားမီးဖြင့် လောင်ကျွမ်းကာ ပြာဖြစ်လိမ့်မည်။ အစဉ်အမြဲ မနီးကပ်သင့်သောနေရာ ဖြစ်၍ မြက်မရှိ၊ သစ်ပင်မရှိ၊ နုရွက်ပင်မရှိတော့”။
Verse 34
इमां वा सरितं चाद्य शोषयिष्यामि लक्ष्मण।।।।यदि नाख्याति मे सीतामार्यां चन्द्रनिभाननाम्।
“လက္ခ္မဏာ၊ ယနေ့ပင် ဤမြစ်ကို ငါ ခြောက်သွေ့စေမည်။ လမင်းကဲ့သို့ မျက်နှာတော်ရှိသော မြတ်နိုးဖွယ် စီတာအကြောင်းကို မပြောပြလျှင်ပင်”။
Verse 35
एवं स रुषितो रामो दिधक्षन्निव चक्षुषा।।।।ददर्श भूमौ निष्क्रान्तं राक्षसस्य पदं महत्।त्रस्ताया रामकाङ्क्षिण्याः प्रधावन्त्या इतस्ततः।।।।राक्षसेनानुवृत्ताया मैथिल्याश्च पदान्यथ।
ဤသို့ ဒေါသထန်သော ရာမသည် မျက်စိတော်ဖြင့်ပင် လောင်ကျွမ်းစေမည့်ဟန်ရှိကာ မြေပြင်ပေါ်တွင် ရက္ခသ၏ ကြီးမားသော ခြေရာကို မြင်၏။ ထို့နောက် ကြောက်လန့်၍ ရာမကို တမ်းတနေသော မိုင်သီလီ၏ ခြေရာများကိုလည်း မြင်၏—သူမသည် ဒီဘက်ဟိုဘက် ပြေးလွှားကာ ရက္ခသ၏ လိုက်လံဖမ်းဆီးခြင်းကို ခံနေရ၏။
Verse 36
एवं स रुषितो रामो दिधक्षन्निव चक्षुषा।।3.64.35।।ददर्श भूमौ निष्क्रान्तं राक्षसस्य पदं महत्।त्रस्ताया रामकाङ्क्षिण्याः प्रधावन्त्या इतस्ततः।।3.64.36।।राक्षसेनानुवृत्ताया मैथिल्याश्च पदान्यथ।
ထို့နောက် မျက်စိဖြင့်ပင် မီးလောင်စေမတတ် ဒေါသထန်နေသော ရာမသည် မြေပြင်ပေါ်ရှိ ရက္ခသ၏ အလွန်ကြီးမားသော ခြေရာကို မြင်၏။ ထို့ပြင် ရာမကို တမ်းတလွမ်းဆွတ်၍ ကြောက်လန့်ကာ ဒီဘက်ဟိုဘက် ပြေးလွှားနေသကဲ့သို့ ရက္ခသက လိုက်လံနှောင့်ယှက်သည့် မૈထီလီ စီတာ၏ ခြေရာများကိုလည်း မြင်၏။
Verse 37
स समीक्ष्य परिक्रान्तं सीताया राक्षसस्य च।।।।भग्नं धनुश्च तूणी च विकीर्णं बहुधा रथम्।सम्भ्रान्तहृदयो रामश्शशंस भ्रातरंप्रियम्।।।।
စီတာနှင့် ရက္ခသတို့၏ လှုပ်ရှားသွားလာရာ ခြေရာများကို ကြည့်ရှု၍၊ မြားတံအုံနှင့် လေးကိုလည်း ပျက်ကျိုးနေသည်ကို မြင်ပြီး၊ ရထားသည်လည်း အပိုင်းအစများစွာအဖြစ် ခွဲကွဲကာ ပြန့်ကျဲနေသည်ကို တွေ့သဖြင့် ရာမ၏နှလုံးသားသည် တုန်လှုပ်သွား၏။ ထို့နောက် ချစ်ခင်ရသော ညီတော်အား ပြောကြားလေ၏။
Verse 38
स समीक्ष्य परिक्रान्तं सीताया राक्षसस्य च।।3.64.37।।भग्नं धनुश्च तूणी च विकीर्णं बहुधा रथम्।सम्भ्रान्तहृदयो रामश्शशंस भ्रातरंप्रियम्।।3.64.38।।
လေးနှင့် မြားတံအုံ ပျက်ကျိုးနေသည်ကိုလည်းကောင်း၊ ရထားသည် အပိုင်းအစများစွာအဖြစ် ပျက်စီးပြန့်ကျဲနေသည်ကိုလည်းကောင်း မြင်သဖြင့် ရာမ၏နှလုံးသားသည် ရှုပ်ထွေးတုန်လှုပ်သွား၏။ ထို့နောက် ချစ်ခင်ရသော ညီတော် လက္ခမဏအား ပြောကြားလေ၏။
Verse 39
पश्य लक्ष्मण वैदेह्याशशीर्णाः कनकबिन्दवः।भूषणानां हि सौमित्रे माल्यानि विविधानि च।।।।
ကြည့်ပါ လက္ခမဏ—ဗೈဒေဟီ၏ အလင်္ကာများမှ ကွဲကျိုးကျန်ရစ်သော ရွှေမှုန်ရွှေစများ ဖြစ်သည်။ အို စုမိတ္ရာ၏ သားတော်၊ အမျိုးမျိုးသော ပန်းကုံးပန်းမาลัยများလည်း ဒီနေရာတွင် ပြန့်ကျဲနေ၏။
Verse 40
तप्तबिन्दुनिकाशैश्च चित्रैः क्षतजबिन्दुभिः।आवृतं पश्य सौमित्रे सर्वतो धरणीतलम्।।।
အို စောမိတ္ရီ၊ ကြည့်လော့—မြေပြင်တစ်လျှောက်လုံးတွင် အရောင်စုံသော သွေးစက်များက ဖုံးလွှမ်းနေပြီး၊ ပူလောင်သော ရွှေစက်ကဲ့သို့ တောက်ပလျက်ရှိသည်။
Verse 41
मन्ये लक्ष्मण वैदेही राक्षसैः कामरूपिभिः।भित्वाभित्वा विभक्ता वा भक्षिता वा भविष्यति।।।।
အို လက္ခမဏ၊ ငါစိုးရိမ်သည်—ပုံသဏ္ဌာန်ကို စိတ်ကြိုက်ပြောင်းလဲနိုင်သော ရာක්ෂသတို့က ဝိုင်ဒေဟီကို ဆုတ်ဖြတ်ချိုးဖောက်၍၊ ထပ်ခါထပ်ခါ ဖြတ်တောက်ကာ၊ အပိုင်းပိုင်း ခွဲဝေသော်လည်းကောင်း၊ အလွန်တရာဆိုလျှင် စားသောက်လည်း ဖြစ်နိုင်သည်။
Verse 42
तस्या निमित्तं वैदेह्या द्वयोर्विवदमानयोः।बभूव युद्धं सौमित्रे घोरं राक्षसयोरिह।।।।
အို စောမိတ္ရီ၊ ဝိုင်ဒေဟီကြောင့်ပင် ဤနေရာတွင် အချင်းချင်း အငြင်းပွားနေသော ရာක්ෂသနှစ်ယောက်ကြား၌ ကြောက်မက်ဖွယ် စစ်ပွဲတစ်ရပ် ဖြစ်ပွားခဲ့မည်။
Verse 43
मुक्तामणिमयं चेदं तपनीयविभूषितम्।धरण्यां पतितं सौम्य कस्य भग्नं महद्धनुः।।।।
အို နူးညံ့သဘောရှိသူ၊ ပုလဲနှင့် မဏိရတနာများဖြင့် စီကာ၊ ရွှေဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားသော ဤမဟာလေးသည် မည်သူ၏လေးနည်း—ယခုတော့ ကျိုးပဲ့ကာ မြေပေါ်၌ လဲကျနေသည်။
Verse 44
तरुणादित्यसङ्काशं वैडूर्यगुलिकाचितम्।विशीर्णं पतितं भूमौ कवचं कस्य काञ्चनम्।।।।
နေရောင်တက်စဉ်ကဲ့သို့ တောက်ပ၍၊ ဝိုင်ဍူရျ (ကြောင်မျက်လုံး) မဏိလုံးများဖြင့် စီကာထားသော ဤရွှေကာဝတ်သည် မည်သူ၏နည်း—ယခုတော့ ပျက်စီးကွဲအက်ကာ မြေပေါ်၌ ပြန့်ကျဲလျက်ရှိသည်။
Verse 45
छत्रं शतशलाकं च दिव्यमाल्योपशोभितम्।भग्नदण्डमिदं कस्य भूमौ सम्यङ्निपातितम्।।।।
ဤသည်ကား မည်သူ၏ ချတ်တရ်နည်း—တံတားတိုင်တစ်ရာပါ၍ တိဗ္ဗပန်းမော်လီများဖြင့် တင့်တယ်လှပသော်လည်း တံတောင်ကျိုးကာ မြေပေါ်သို့ သေသေချာချာ လဲကျနေသည်?
Verse 46
काञ्चनोरश्छदा श्चेमे पिशाचवदनाः खराः।भीमरूपा महाकायाः कस्य वा निहता रणे।।।।
ထို့ပြင် ဤမြည်းတို့သည် မည်သူ၏နည်း—ရွှေဖြင့်ပြုလုပ်သော ရင်အကာဝတ်ဆင်၍ ပိသာစမျက်နှာကဲ့သို့ မျက်နှာရှိကာ ကြောက်မက်ဖွယ်ရုပ်သဏ္ဌာန်၊ ကိုယ်ထည်မဟာကြီး—ဤစစ်မြေပြင်၌ သတ်ဖြတ်ခံထားရသည်?
Verse 47
दीप्तपावकसङ्काशो द्युतिमान्समरध्वजः।अपविद्धश्च भग्नश्च कस्य साङ्ग्रामिको रथः।।।।
ဤစစ်ရထားသည် မည်သူ၏နည်း—စစ်ဓဇတင်၍ မီးလောင်တောက်ပသကဲ့သို့ တောက်ပထွန်းလင်း—ယခုမူ လဲကျကာ ပျက်စီးကွဲကြေသွားပြီ?
Verse 48
रथाक्षमात्रा विशिखास्तपनीयविभूषणाः।कस्येमेऽभिहता बाणाः प्रकीर्णा घोरकर्मणः।।।।
ဤမြားတို့သည် မည်သူ၏နည်း—ရထားအက်စ်တံတားတိုင်အရွယ် ဒဏ္ဍာရီကြီး၍ ရွှေရောင်အလှဆင်တောက်ပ—ယခုမူ ချိုးဖျက်ခံကာ ပျံ့နှံ့ကျဲကျဲနေသည်? ဤကြောက်မက်ဖွယ်ကမ္မကို ပြုသူကား မည်သူနည်း?
Verse 49
शरावरौ शरैः पूर्णौ विध्वस्तौ पश्य लक्ष्मण।प्रतोदाभीशुहस्तो वै कस्यायं सारथिर्हतः।।।।
ကြည့်လော့ လက္ခမဏ—မြားပြည့်နေသော မြားအုံနှစ်လုံး ယခု ပျက်စီးကွဲကြေသွားပြီ။ ထို့ပြင် ဤနေရာ၌ ရထားမောင်းသူလည်း သတ်ဖြတ်ခံထားရ၍ ချွန်းနှင့် ကြိုးကွင်းကို လက်ထဲတွင်ပင် ဆုပ်ကိုင်ထားသေးသည်။ ဤသူတို့သည် မည်သူ၏လူများနည်း?
Verse 50
कस्येमौ पुरुषव्याघ्र शयाते निहतौ युधि।चामरग्राहिणौ सौम्य सोष्णीषमणिकुण्डलौ।।।।
အို လူတို့အနက် ကျားသဖွယ်သူရဲကောင်း၊ သဘောနူးညံ့သူရေ—စစ်မြေပြင်၌ သတ်ဖြတ်ခံကာ ဒီမှာ လဲလျောင်းနေသော ဤနှစ်ယောက်သည် မည်သူ၏သူများနည်း။ ချာမရ (ယင်ပျံနှင်) ကိုင်ဆောင်သော အစေခံများဖြစ်၍ ခေါင်းအုပ်နှင့် မဏိနားကပ်တို့ကို ဆင်ယင်ထားကြ၏။
Verse 51
पदवीपुरुषस्यैषा व्यक्तं कस्यापि रक्षसः।वैरं शतगुणं पश्य ममेदं जीवितान्तकम्।।।।
ဤသည်မှာ လူတစ်ဦး၏ ခြေရာ—သို့မဟုတ် ရက္ခသ (ရాక్షသ) တစ်ဦး၏ ခြေရာ—ဟူသည် ထင်ရှားလှ၏။ ကြည့်လော့၊ ငါ၏ ရန်ငြိုးသည် ရာဆတိုးပွားလာပြီ၊ သူ၏အသက်ဆုံးသည့်အထိ—သို့မဟုတ် ငါ၏အသက်ဆုံးသည့်အထိ—မပြတ်တမ်းတည်လိမ့်မည်။
Verse 52
सुघोरहृदयैस्सौम्य राक्षसैः कामरूपिभिः।हृता मृता वा सीता सा भक्षिता वा तपस्विनी।।।।नधर्मस्त्रायते सीतां ह्रियमाणां महावने।
သဘောနူးညံ့သူရေ၊ နှလုံးကြမ်းတမ်း၍ ရုပ်ပြောင်းနိုင်သော ရက္ခသတို့က စီတာကို ခိုးယူသွားသလား၊ သတ်ပစ်သလား၊ သို့မဟုတ် အားကိုးရာမဲ့ တပသ္ဝီနီ (တပသ) မိန်းမကိုတောင် စားသောက်သလား။ ဤမဟာတောအတွင်း စီတာကို ဆွဲခေါ်သွားစဉ်၌ပင် ဓမ္မသည်လည်း မကာကွယ်နိုင်ခဲ့ပါ။
Verse 53
भक्षितायां हि वैदेह्यां हृतायामपि लक्ष्मण।।।।के हि लोके प्रियं कर्तुं शक्तास्सौम्य ममेश्वराः।
ဝိုင်ဒေဟီကို စားသောက်ခံရလျှင်—သို့မဟုတ် ခိုးယူသွားခြင်းသာဖြစ်လျှင်တောင်—လက္ခမဏရေ၊ သဘောနူးညံ့သူရေ၊ ဤလောက၌ တောင်မှ နတ်တို့အတွင်း၌ပင် ငါ့အတွက် ပျော်ရွှင်မှုကို ဖြစ်စေနိုင်သူ မည်သူရှိမည်နည်း။
Verse 54
कर्तारमपि लोकानां शूरं करुणवेदिनम्।।।।अज्ञानादवमन्येरत्सर्वभूतानि लक्ष्मण।
လက္ခမဏာ၊ အဝိဇ္ဇာကြောင့် အဓမ္မက အနိုင်ရနေသည်ဟု မြင်ရလျှင် သတ္တဝါအားလုံးသည် ကမ္ဘာတို့၏ ဖန်ဆင်းရှင်ကိုပင်—သူရဲကောင်း၍ ကရုဏာသိတတ်သူဖြစ်သော်လည်း—မထီမဲ့မြင်ပြုလာနိုင်သည်။
Verse 55
मृदुं लोकहिते युक्तं दान्तं करुणवेदिनम्।।।।निर्वीर्य इति मन्यन्ते नूनं मां त्रिदशेश्वराः।
တိဒသေရှဝရ (ဒေဝတား) တို့သည် အမှန်တကယ် ငါ့ကို နူးညံ့သူ—လောကအကျိုးအတွက် အပ်နှံထားသူ၊ ကိုယ်ကိုထိန်းသိမ်းသူ၊ ကရုဏာသိတတ်သူ—သို့သော် အင်အားမရှိသူဟု ထင်ကြသည်။
Verse 56
मां प्राप्य हि गुणो दोषस्संवृत्तः पश्य लक्ष्मण।।।।अद्यैव सर्वभूतानां रक्षसामभवाय च।संहृत्यैव शशिज्योत्स्नां महान्सूर्य इवोदितः।।।।संहृत्यैव गुणान्सर्वान्मम तेजः प्रकाशते।
လက္ခမဏာ၊ ကြည့်လော့—ငါ၏ ဓမ္မရည်မှန်းချက်နှင့် ဆက်စပ်လာသော် အပြစ်ဟု ခေါ်သည့်အရာပင် ကောင်းမှုအဖြစ် ပြောင်းလဲသွားသည်။ ယနေ့ပင် သတ္တဝါအားလုံးကို ကာကွယ်ရန်နှင့် ရာක්ෂသတို့ကို ဖျက်ဆီးရန် ငါ၏ တေဇောဓာတ်သည် လမင်းအလင်းကို ဖုံးလွှမ်းသည့် မဟာနေမင်းကဲ့သို့ ထွက်ပေါ်မည်; ထို့ကြောင့် ငါ၏ ဂုဏ်အားလုံးကို စုစည်းကာ ငါ၏ တေဇောသည် ထင်ရှားစွာ တောက်ပလိမ့်မည်။
Verse 57
मां प्राप्य हि गुणो दोषस्संवृत्तः पश्य लक्ष्मण।।3.64.56।।अद्यैव सर्वभूतानां रक्षसामभवाय च।संहृत्यैव शशिज्योत्स्नां महान्सूर्य इवोदितः।।3.64.57।।संहृत्यैव गुणान्सर्वान्मम तेजः प्रकाशते।
လက္ခမဏာ၊ ငါ၏ ဓမ္မရည်ရွယ်ချက်နှင့် ကိုက်ညီလာသော် အပြစ်ဟု ခေါ်သည့်အရာပင် ကောင်းမှုအဖြစ် ဖြစ်လာသည်ကို ကြည့်လော့။ ယနေ့ သတ္တဝါအားလုံးအတွက်နှင့် ရာක්ෂသတို့၏ ပျက်စီးခြင်းအတွက် ငါ၏ တေဇောသည် လအလင်းကို ဖျောက်ပစ်သည့် မဟာနေမင်းကဲ့သို့ ထွက်ပေါ်မည်; ထို့နောက် ဂုဏ်အားလုံးကို စုစည်းကာ ငါ၏ တေဇောသည် တောက်ပလိမ့်မည်။
Verse 58
नैव यक्षा न गन्धर्वा न पिशाचा न राक्षसाः।।।।किन्नरा वा मनुष्या वा सुखं प्राप्स्यन्ति लिक्ष्मण।
လက္ခမဏာ၊ ယခုအခါ ယက္ခ၊ ဂန္ဓဗ္ဗ၊ ပိသာစ၊ ရာක්ෂသတို့သာမက ကိန္နရနှင့် လူသားတို့ပါ သက်သာချမ်းသာမှုကို မရနိုင်တော့။
Verse 59
ममास्त्रबाणसम्पूर्णमाकाशं पश्य लक्ष्मण।।।।निस्सम्पातं करिष्यामि ह्यद्य त्रैलोक्यचारिणाम्।
လက္ခမဏာ၊ ကြည့်လော့—ငါသည် ကောင်းကင်ကို ငါ၏ အာஸ္တရများနှင့် မြားများဖြင့် ပြည့်နှက်စေမည်။ ယနေ့တွင် တြိလောက၌ သွားလာသူတို့အတွက် လွတ်လပ်စွာ ဖြတ်သန်းခြင်း သို့မဟုတ် ဆင်းသက်ခြင်း မဖြစ်နိုင်အောင် ငါပြုမည်။
Verse 60
सन्निरुद्धग्रहगणमावारितनिशाकरम्।।।।विप्रणष्टानलमरुद्भास्करद्युतिसंवृतम्।विनिर्मथितशैलाग्रं शुष्यमाणजलाशयम्।।।।ध्वस्तद्रुमलतागुल्मं विप्रणाशितसागरम्।त्रैलोक्यं तु करिष्यामि संयुक्तं कालकर्मणा।।।।
ငါသည် တြိလောကကို ကာလ၏ ကర్మနှင့် ချည်နှောင်ကာ သေမင်းဆန်သော အလှုပ်အရှားကြီးထဲသို့ ကျရောက်စေမည်။ ဂြိုဟ်အစုတို့၏ လမ်းကြောင်းကို ပိတ်ဆို့၍ လကို တားဆီးမည်။ မီး၊ လေ၊ နေ၏ တောက်ပမှုကို ဖုံးကွယ်မည်။ တောင်ထိပ်များကို ချေမှုန်း၍ ရေကန်ရေမြစ်တို့ကို ခြောက်သွေ့စေမည်။ သစ်ပင်၊ လျားပင်၊ ချုံပင်တို့ ပျက်စီးမည်၊ သမုဒ္ဒရာတောင် ပျက်လုနီးပါး ဖြစ်စေမည်။
Verse 61
सन्निरुद्धग्रहगणमावारितनिशाकरम्।।3.64.60।।विप्रणष्टानलमरुद्भास्करद्युतिसंवृतम्।विनिर्मथितशैलाग्रं शुष्यमाणजलाशयम्।।3.64.61।।ध्वस्तद्रुमलतागुल्मं विप्रणाशितसागरम्।त्रैलोक्यं तु करिष्यामि संयुक्तं कालकर्मणा।।3.64.62।।
ငါသည် ဂြိုဟ်အစုတို့၏ လမ်းကြောင်းကို ပိတ်ဆို့၍ လကို တားဆီးမည်။ မီး၊ လေ၊ နေ၏ ရောင်ခြည်ကို ဖုံးကွယ်မည်။ တောင်ထိပ်များကို ချေမှုန်း၍ ရေကန်ရေမြစ်တို့ကို ခြောက်သွေ့စေမည်။ သစ်ပင်၊ လျားပင်၊ ချုံပင်တို့ ပျက်စီးမည်၊ သမုဒ္ဒရာတောင် ပျက်စီးစေမည်—ဤသို့ တြိလောကကို ကာလ၏ သေမင်းကర్మနှင့် ချည်နှောင်စေမည်။
Verse 62
सन्निरुद्धग्रहगणमावारितनिशाकरम्।।3.64.60।।विप्रणष्टानलमरुद्भास्करद्युतिसंवृतम्।विनिर्मथितशैलाग्रं शुष्यमाणजलाशयम्।।3.64.61।।ध्वस्तद्रुमलतागुल्मं विप्रणाशितसागरम्।त्रैलोक्यं तु करिष्यामि संयुक्तं कालकर्मणा।।3.64.62।।
ငါသည် တြိလောကကို သေမင်း၏ ကံကြမ္မာနှင့် ချည်နှောင်မည်။ လနှင့် ဂြိုဟ်တို့ကို တားဆီး၍ နေ၊ မီး၊ လေ၏ တင့်တယ်သော ရောင်ခြည်ကို ဖုံးကွယ်မည်။ တောင်ထိပ်များကို ချေမှုန်း၍ ရေများကို ခြောက်သွေ့စေမည်။ သစ်ပင်နှင့် လျားပင်တို့ကို ဖျက်ဆီးမည်၊ သမုဒ္ဒရာတောင် ပျက်စီးအောင် လုပ်မည်—ဤအရာအားလုံးသည် ကာလ၏ ကర్మကြောင့် ဖြစ်လိမ့်မည်။
Verse 63
न तां कुशलिनीं सीतां प्रदास्यन्ति ममेश्वराः।अस्मिन्मुहूर्ते सौमित्रे मम द्रक्ष्यन्ति विक्रमम्।।।।
နတ်တို့သည် သီတာကို အန္တရာယ်ကင်းကင်း၊ ထိခိုက်မရှိဘဲ ငါ့ထံ ပြန်မပေးလျှင်၊ ယခုအခိုက်အတန့်တည်းမှာပင်၊ အို စုမိထရာ၏သား လက္ခမဏာ၊ သူတို့သည် ငါ၏ဗီရိယကို မျက်မြင်တွေ့ရလိမ့်မည်။
Verse 64
नाकाशमुत्पतिष्यन्ति सर्वभूतानि लक्ष्मण।मम चापगुणोन्मुक्तैर्बाणजालैर्निरन्तरम्।।।।
အို လက္ခမဏာ၊ သတ္တဝါအားလုံးသည် ကောင်းကင်သို့ မပျံတက်နိုင်ကြလိမ့်မည်။ ငါ၏ဓနုကြိုးမှ လွှတ်သော မြားကွန်ယက်သည် မပြတ်မတောက် ဆက်တိုက်ဖုံးလွှမ်း၍ လှုပ်ရှားရန် နေရာမကျန်စေမည်။
Verse 65
अर्दितं मम नाराचैर्ध्वस्तभ्रान्तमृगद्विजम्।समाकुलममर्यादं जगत्पश्याद्य लक्ष्मण।।।।
အို လက္ခမဏာ၊ ယခုကြည့်လော့—ငါ၏ သံတံမြားများကြောင့် ဤလောကသည် အလွန်အမင်း ရုန်းကန်ပျက်ပြားသွားမည်။ တိရစ္ဆာန်နှင့် ငှက်တို့သည် ချိုးဖျက်ခံရ၍ မူးမောလှည့်လည် ထွက်ပြေးကြမည်၊ သင့်တော်မှု၏ အကန့်အသတ်အားလုံးကို ကျော်လွန်သွားမည်။
Verse 66
आकर्णपूर्णैरिषुभिर्जीवलोकं दुरावरैः।करिष्ये मैथिलीहेतोरपिशाचमराक्षसम्।।।।
မိုင်သီလီအတွက်၊ နားတိုင်အောင် ဆွဲတင်ထားသော တားမရမြားများဖြင့် ငါသည် အသက်ရှိသတ္တဝါတို့၏ ဤလောကကို ပိသာစ (piśāca) နှင့် ရာက္ခသ (rākṣasa) တို့ကင်းစင်အောင် ပြုမည်။
Verse 67
मम रोषप्रयुक्तानां सायकानां बलं सुराः।द्रक्ष्यन्त्यद्य विमुक्तानामतिदूरातिगामिनाम्।।।।
ယနေ့တွင် နတ်တို့ကိုယ်တိုင်ပင် ငါ၏ဒေါသဖြင့် လွှတ်လိုက်သော မြားတို့၏ အင်အားကို မြင်တွေ့ကြလိမ့်မည်—အလွန်ဝေးဝေးသို့ ပျံသန်း၍ သာမန်အကွာအဝေးကို ကျော်လွန်သွားသော မြားများကို။
Verse 68
नैव देवा न दैतेया न पिशाचा न राक्षसाः।भविष्यन्ति मम क्रोधात्त्रैलोक्ये विप्रणाशिते।।।।
ငါ၏ဒေါသက တြိလောကကို ဖျက်ဆီးလျှင် ဒေဝတားတို့လည်း မကျန်၊ ဒೈတျတို့လည်း မကျန်၊ ပိသာစတို့လည်း မကျန်၊ ရာက္ခသတို့လည်း မကျန်တော့ဘဲ ငါ၏အမျက်ကြောင့် အကုန်ပျက်စီးလိမ့်မည်။
Verse 69
देवदानवयक्षाणां लोका ये रक्षसामपि।बहुधा न भविष्यन्ति बाणौघैश्शकलीकृताः।।।।
ဒေဝတား၊ ဒာနဝ၊ ယက္ခတို့၏လောကများနှင့် ရာက္ခသတို့၏လောကတိုင်တိုင်ကိုပင် ငါ၏မြားမိုးက ပိုင်းပိုင်းစိတ်စိတ် ခွဲဖျက်သွားလျှင် ထိုလောကများသည် မတည်မြဲနိုင်တော့။
Verse 70
निर्मर्यादानिमान्लोकान्करिष्याम्यद्य सायकैः।हृतां मृतां वा सौमित्रे न दास्यन्ति ममेश्वराः।।।।
အို ဆောမိတ္ရီ၊ ဒေဝတားတို့က သူမကို ငါ့ထံ ပြန်မပေးလျှင်—ခိုးယူခံရသည်ဖြစ်စေ သေဆုံးပြီးဖြစ်စေ—ယနေ့ ငါ၏မြားတို့ဖြင့် ဤလောကများကို အကန့်အသတ်မဲ့အောင် ပြုလုပ်မည်၊ စည်းကမ်းကန့်သတ်အားလုံးကို ကျော်လွန်မည်။
Verse 71
तथारुपां हि वैदेहीं न दास्यन्ति यदि प्रियाम्।नाशयामि जगत्सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम्।।।।
သူတို့က ငါချစ်မြတ်နိုးသော ဝိုင်ဒေဟီကို သူမ၏မှန်ကန်သည့်အခြေအနေအတိုင်း ငါ့ထံ ပြန်မပေးလျှင် ငါသည် စကြဝဠာတစ်ခုလုံးကို—လှုပ်ရှားသည့်အရာနှင့် မလှုပ်ရှားသည့်အရာ အားလုံးပါဝင်သော တြိလောကကို—အကုန်ဖျက်ဆီးမည်။
Verse 72
इत्युक्त्वा रोषताम्राक्षो रामो निष्पीड्य कार्मुकम्।शरमादाय सन्दीप्तं घोरमाशीविषोपमम्।।।।सन्धाय धनुषि श्रीमान्रामः परपुरञ्जयः।युगान्ताग्निरिव क्रुद्ध इदं वचनमब्रवीत्।।।।
ဤသို့ဆိုပြီးနောက် ဒေါသကြောင့် မျက်လုံးနီရဲနေသော ရာမသည် လေးကို တင်းကျပ်စွာကိုင်၍ ဆွဲတင်ကာ၊ မီးလောင်တောက်ပ၍ ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းသည့် အဆိပ်မြွေကဲ့သို့သော မြားကို ယူလိုက်သည်။ ထိုမြားကို လေးပေါ်တွင်တင်၍ ရန်သူတို့၏မြို့တံခါးများကို အနိုင်ယူသူ အလင်းရောင်တော်မူသော ရာမသည် ကလ္ပအဆုံး မီးတောက်ကဲ့သို့ ဒေါသထန်လျက် ဤစကားကို မိန့်တော်မူ၏။
Verse 73
इत्युक्त्वा रोषताम्राक्षो रामो निष्पीड्य कार्मुकम्।शरमादाय सन्दीप्तं घोरमाशीविषोपमम्।।3.64.72।।सन्धाय धनुषि श्रीमान्रामः परपुरञ्जयः।युगान्ताग्निरिव क्रुद्ध इदं वचनमब्रवीत्।।3.64.73।।
ဤကဗျာပိုဒ်သည် အကြောင်းအရာတူကို ထပ်မံဖော်ပြသည်။ စကားဆိုပြီးနောက် ဒေါသကြောင့် မျက်လုံးနီရဲသော ရာမသည် လေးကို တင်းကျပ်စွာဆွဲတင်၍ အဆိပ်မြွေကဲ့သို့ မီးလောင်တောက်ပကာ ကြောက်မက်ဖွယ်သော မြားကို ယူပြီး လေးပေါ်တွင်တင်သည်။ ထို့နောက် ကလ္ပအဆုံး မီးတောက်ကဲ့သို့ ဒေါသထန်လျက် ထပ်မံမိန့်တော်မူ၏။
Verse 74
यथा जरा यथा मृत्युर्यथा कालो यथा विधिः।नित्यं न प्रतिहन्यन्ते सर्वभूतेषु लक्ष्मण।।।।तथाहं क्रोधसंयुक्तो न निवार्योऽस्मि सर्वथा।
လက္ခမဏာရေ၊ သတ္တဝါအားလုံးအပေါ်၌ အိုမင်းခြင်းနှင့် သေခြင်း၊ အချိန်ကာလနှင့် ကံကြမ္မာတို့သည် အမြဲမလွဲမသွေ ဖြစ်၍ မတားဆီးနိုင်သကဲ့သို့၊ ငါသည် ဒေါသနှင့်ပေါင်းစည်းသွားသောအခါ မည်သို့မျှ တားမြစ်၍ မရနိုင်တော့။
Verse 75
पुरेव मे चारुदंतीमनिन्दितां दिशन्ति सीतां यदि नाद्य मैथिलीम्।सदेवगन्धर्वमनुष्यपन्नगं जगत्सशैलं परिवर्तयाम्यहम्।।।।
ယနေ့ သူတို့က အပြစ်ကင်းစင်၍ သွားလှပသော မိထိလာသမီး စီတာကို အရင်ကလို ငါ့အား မပြသလျှင်၊ ငါသည် တောင်တန်းများပါဝင်သော ဤလောကတစ်ခုလုံးကို ဒေဝတား၊ ဂန္ဓဗ္ဗ၊ လူသားနှင့် နာဂတို့နှင့်အတူ လှန်ပြောင်းပစ်မည်။
Rāma’s dharma-sankat is the shift from disciplined, lawful grief to potentially unbounded retaliation: he threatens to destroy river, mountain, and even cosmic order unless Sītā is returned, raising the question of how far righteous anger may go without violating maryādā.
The chapter frames nature and material traces as valid pramāṇa-like indicators for action (signs, footprints, debris), while warning that grief can eclipse विवेक (discernment); Lakṣmaṇa’s measured interpretation models counsel that channels emotion into purposeful search rather than indiscriminate destruction.
Godāvarī river and its tīrthas, Jana-sthāna, and Mount Prasravaṇa form the search-grid; the south/southwestern (naiṛti) directional cue becomes a navigational marker, converting landscape into a narrative “map” of abduction and pursuit.