မန္ဓာတာသည် ဝသိဋ္ဌကို သား၏စကားကြားပြီးနောက် မင်း၏တုံ့ပြန်မှုနှင့် ဘြဟ္မာ (ဝိဓာတೃ) နှင့်ဆက်နွယ်သော မောဟိနီအကြောင်း မေးမြန်းသည်။ ဝသိဋ္ဌက ဗိဿနုကို ဘက္တိဖြင့်ကိုးကွယ်သော မင်းသည် မိဖုရားနှင့်အတူ ဝမ်းမြောက်ကာ ဥစ္စာကို ခွဲဝေကြောင်း ပြောသည်—သား၏ မင်္ဂလာအတွက် အပိုင်းတစ်ခု၊ မောဟိနီအတွက် အပိုင်းတစ်ခု၊ ကျန်ကို သင့်တော်သလို ချထားသည်။ ထို့နောက် မင်းသည် မိသားစု ပုရောဟိတ်အား ကောင်းမွန်သော အချိန်တွင် ဓမ္မင်္ဂဒ၏ မင်္ဂလာများကို သာသနာတော်နည်းဖြင့် ဆောင်ရွက်စေပြီး သားကို မင်္ဂလာမစီမံလျှင် အပြစ်ကြီးမားကာ စီမံပေးလျှင် ယဇ్ఞ၏ အကျိုးကို သား၏ အရည်အချင်းမရွေး ရရှိကြောင်း အလေးပေးသည်။ ဓမ္မင်္ဂဒသည် ဝရုဏ၏ သမီးနှင့် နာဂမိန်းကလေးများကို ရှာစတြာနည်းဖြင့် လက်ထပ်ကာ ဘြာဟ္မဏများကို ဒါနပေး၍ မိဘကို ဂုဏ်ပြုသည်။ ထို့နောက် မိခင် သန္ဓျာဝလီအား မိမိ၏ အဓိက ဝတ္တရားမှာ ကောင်းကင်ပျော်ရွှင်မှုမဟုတ်ဘဲ ဖခင်ကို ဝန်ဆောင်ခြင်းဟု ဆိုသည်။ နိုင်ငံအုပ်ချုပ်ရေးအတွက် ပို့လွှတ်ခံရပြီးနောက် စစ်ဆေးရေး၊ တရားစီရင်ရေး၊ အလေးချိန်နှင့် အတိုင်းအတာမှန်ကန်မှု၊ အိမ်ထောင်စုကာကွယ်ရေးနှင့် လူမှုစည်းကမ်းများကို တည်ထောင်ကာ နောက်ဆုံးတွင် မင်းအာဏာဖြင့် ဗိဿနုတစ်ပါးတည်းကိုသာ ကိုးကွယ်စေရန် တင်းကျပ်စွာ အကောင်အထည်ဖော်သည်။
Verse 1
मांधातोवाच । पुत्रस्य वचनं श्रुत्वा किं चकार महीपतिः । सा चापि मोहिनी ब्रह्मन्प्रिया राज्ञो विधेः सुता ॥ १ ॥
မာန္ဓာတာက ပြောသည်— “အို ဘြာဟ္မဏ၊ သား၏ စကားကို ကြားပြီးနောက် မင်းကြီးသည် ဘာလုပ်ခဲ့သနည်း။ ထို့ပြင် မောဟိနီဟု ခေါ်သော ဆွဲဆောင်မောဟစေသူ မိန်းမလည်း မင်း၏ ချစ်သူဖြစ်၍ ဝိဓာတೃ (ဗြဟ္မာ) ၏ သမီးဖြစ်သည်။”
Verse 2
आश्चर्यरूपं कथितमाख्यानं तु सुधोपमम् । विशेषतस्त्वया पुण्यं सर्वसंदेहभंजनम् ॥ २ ॥
သင်ပြောပြသော အကြောင်းအရာသည် အံ့ဩဖွယ် ရုပ်ရည်ရှိ၍ အမృతရည်ကဲ့သို့ ချိုမြိန်လှသည်။ အထူးသဖြင့် သင်၏ ပုဏ္ဏကထာသည် သံသယအားလုံးကို ချိုးဖျက်ပေးသော ကုသိုလ်ပြည့်ဝသည့် ပြောကြားခြင်းဖြစ်သည်။
Verse 3
वसिष्ठ उवाच । तत्पुत्रवचनं श्रुत्वा प्रहृष्टो नृपपुंगवः । उदतिष्ठत्प्रियायुक्तस्ताः श्रियश्चावलोकयत् ॥ ३ ॥
ဝသိဋ္ဌက ပြောသည်— သား၏ စကားကို ကြားပြီးနောက် မင်းတို့အထဲက အထွဋ်အမြတ်သော မင်းကြီးသည် အလွန်ပျော်ရွှင်သွား၏။ ချစ်သူနှင့်အတူ ထ၍ ထိုသီရိမင်္ဂလာ စည်းစိမ်များကို ကြည့်ရှုလေ၏။
Verse 4
क्षणं हर्षान्वितो भूप राजा विष्णुपरायणः । नागकन्यास्तु ताः सर्वा वारुणीसहिता मुदा ॥ ४ ॥
ခဏတစ်ခဏတွင် မြေကြီး၏ဘုရင်၊ သခင်ဗိဿနုကို အပြည့်အဝ အားကိုးသက်ဝင်သူသည် ဝမ်းမြောက်ခြင်းဖြင့် ပြည့်နှက်လေ၏။ နာဂကနျာတို့အားလုံးလည်း ဝါရုဏီနှင့်အတူ ပျော်ရွှင်စွာ ဝမ်းမြောက်ကြ၏။
Verse 5
प्रददौ तनये प्रेम्णा भार्यार्थं धर्मभूषणे । शेषं दानवनारीभिर्बहुरत्नसमन्वितम् ॥ ५ ॥
မေတ္တာဖြင့် သူသည် သားတော်အား မယားယူရန်အတွက်—ဓမ္မကို အလှဆင်သည့် ကုသိုလ်ကောင်းအဖြစ်—ပေးအပ်လေ၏။ ကျန်သမျှကိုလည်း ဒာနဝ မိန်းမများနှင့်အတူ ရတနာများစွာပါဝင်သဖြင့် ထပ်မံပေးကမ်းလေ၏။
Verse 6
मोहिन्यै प्रददौ राजा कामबाणप्रपीडितः । संविभज्य पिता वित्तं धर्मांगदसमाहृतम् ॥ ६ ॥
ကာမ၏ မြားတံများကြောင့် နာကျင်လျက် ဘုရင်သည် မိုဟိနီအား ထိုဥစ္စာကို ပေးအပ်လေ၏။ ထို့နောက် အဖေသည် ဓမ္မာင်္ဂဒ စုဆောင်းလာသော ဥစ္စာကို ခွဲဝေကာ သင့်တော်သလို ဖြန့်ဝေလေ၏။
Verse 7
पुरोहितमुवाचेदं काले चाहूय भूपतिः । सर्वासां मत्सुतो ब्रह्मन्पाणीन्गृह्णातु धर्मतः ॥ ७ ॥
အချိန်တော်တန်သော် ဘုရင်သည် ပုရောဟိတ်ကို ခေါ်ယူ၍ ဤသို့ မိန့်တော်မူ၏—“အို ဗြာဟ္မဏ၊ ဓမ္မအတိုင်း ငါ့သားတော်သည် သူမတို့အားလုံး၏ လက်ကို မင်္ဂလာဖြင့် ကိုင်ယူပါစေ။”
Verse 8
कुमारीणां कुमारोऽयं मद्वाक्ये संस्थितः सदा । वैवाह्यलग्ने नक्षत्रे मुहूर्ते सर्वकामदे ॥ ८ ॥
ကနျာတို့အတွက် ဤ “ကုမာရ” ဟူသော မင်္ဂလာသက်ရောက်မှုသည် ငါ၏စကား၌ အမြဲတည်ရှိ၏။ မင်္ဂလာလဂ္န၊ နက္ခတ်နှင့် ဆန္ဒအားလုံးကို ပေးစွမ်းသော မုဟူရတ၌လည်း သူသည် ထင်ရှားစွာ ရှိနေ၏။
Verse 9
वाचयित्वा द्विजान्स्वस्ति गोस्वर्णांबरतोषितान् । विवाहं कुरु पुत्रस्य मम धर्मांगदस्य वै ॥ ९ ॥
ဒွိဇတို့အား မင်္ဂလာကောင်းချီးစာများ ရွတ်ဖတ်စေပြီး၊ နွား၊ ရွှေ၊ အဝတ်အစားတို့ဖြင့် သူတို့ကို ကျေနပ်စေကာ၊ ငါ့သား ဓမ္မာင်္ဂဒ၏ မင်္ဂလာဆောင်ကို အမှန်တကယ် စီစဉ်ကျင်းပလော့။
Verse 10
यः पुत्रस्य पितोद्वाहं न करोतीह मंदधीः । स मज्जेन्नरके घोरे ह्यप्रतिष्ठे युगायुतम् ॥ १० ॥
ဤလောက၌ မိမိသား၏ မင်္ဂလာဆောင်ကို မစီစဉ်သော ဉာဏ်နိမ့်သူသည် အလွန်ကြောက်မက်ဖွယ် နရက၌ ဂုဏ်သိက္ခာမဲ့ အားကိုးရာမဲ့ဖြင့် ယုဂအနက် များစွာကြာမြင့်စွာ နစ်မြုပ်ရ၏။
Verse 11
तस्माच्चोद्वाहयेत्पुत्रं पिता धर्मसमन्वितः । आत्मा संस्थापितस्तेन येन संस्थापितः सुतः ॥ ११ ॥
ထို့ကြောင့် ဓမ္မ၌ တည်မြဲသော ဖခင်သည် မိမိသားကို မင်္ဂလာဆောင်ပေးသင့်၏။ သားကို သင့်တော်စွာ တည်ထောင်ပေးသော အမှုကြောင့်ပင် ဖခင်၏ ကိုယ်တိုင်လည်း တည်မြဲလာ၏။
Verse 12
सर्वक्रतुफलं तस्य पुत्रोद्वाहे कृते भवेत् । पुत्रस्य गुणयुक्तस्य निर्गुणस्यापि भूसुर ॥ १२ ॥
အို ဘြာဟ္မဏာ၊ လူတစ်ဦးသည် မိမိသား၏ မင်္ဂလာဆောင်ကို ပြုလုပ်ပေးလျှင် ယဇ္ဉာအားလုံး၏ အကျိုးကို ရ၏—သားသည် ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံသူဖြစ်စေ၊ ဂုဏ်မဲ့သူဖြစ်စေ ထိုအကျိုးသည် ရရှိ၏။
Verse 13
पित्रा कारयितव्यो हि विवाहो धर्ममिच्छता । यो न दारैश्च वित्तैश्च पुत्रान्संयोजयेत्पिता ॥ १३ ॥
ဓမ္မကို လိုလားသော ဖခင်သည် မိမိသား၏ မင်္ဂလာဆောင်ကို အမှန်တကယ် ပြုလုပ်ပေးရမည်။ မိမိသားများကို ဇနီးနှင့် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းအတွက် ငွေကြေးတို့ဖြင့် မပေါင်းစည်းပေးသော ဖခင်သည် ဖခင်တာဝန်ကို ချော်လဲ၏။
Verse 14
न पुमान्स तु विज्ञेय इहामुत्र विगर्हितः । तस्माद्वृत्तियुताः कार्याः पुत्रा दारैः समन्विताः ॥ १४ ॥
ဤလောကနှင့် နောက်လောက နှစ်ဖက်လုံးတွင် ကဲ့ရဲ့ခံရသောသူကို အမှန်တကယ်သော ယောကျာ်းဟု မသတ်မှတ်သင့်။ ထို့ကြောင့် သားများကို မိမိတို့၏ ဇနီးများနှင့်အတူ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းမှန်ကန်မှုနှင့် ဓမ္မကျင့်ဝတ်၌ တည်စေသင့်သည်။
Verse 15
यथा रमन्ते ते तुष्टाः सुखं पुत्राः सुमानिताः । तच्छ्रुत्वा वचनं राज्ञो द्विजस्तस्य पुरोहितः ॥ १५ ॥
“အဲဒီသားတွေက စိတ်ကျေနပ်၍ ပျော်ရွှင်ကာ ဂုဏ်ပြုခံရသဖြင့် သာယာစွာ ပျော်မြူးသကဲ့သို့ပင်” ဟု။ ထိုအခါ ဘုရင်၏ စကားကို ကြားသိပြီးနောက်၊ ထိုဘုရင်၏ ပုရောဟိတ်ဖြစ်သော ဗြာဟ္မဏ…
Verse 16
धर्मांगदविवाहार्थमुद्यतो हर्षसंयुतः । स युवानिच्छमानोऽपि स्त्रीसौख्यं लज्जाया सुतः ॥ १६ ॥
ဓမ္မာင်္ဂဒ၏ မင်္ဂလာအတွက် ဝမ်းမြောက်စိတ်ဖြင့် ပြင်ဆင်လျက်၊ ထိုလူငယ်သည် မလိုလားသော်လည်း ဇနီး၏ သာယာမှုကို လက်ခံခဲ့သည်။ သူသည် အရှက်တရား၏ သားကဲ့သို့ သဘာဝအားဖြင့် ရှက်ကြောက်၍ ထိန်းသိမ်းတတ်သူဖြစ်၏။
Verse 17
स्वीचकार पितुर्वाक्याद्दारसंग्रहणं तदा । वरुणात्मजया सार्द्धं नागकन्या मनोहराः ॥ १७ ॥
ထိုအခါ ဖခင်၏ အမိန့်ကို လိုက်နာ၍ သူသည် မင်္ဂလာဆောင်ခြင်းကို လက်ခံ하였다။ ထို့ပြင် ဝရုဏ၏ သမီးနှင့်အတူ လှပစွာ ဆွဲဆောင်သော နာဂကနျာများကိုလည်း ဇနီးအဖြစ် ယူခဲ့သည်။
Verse 18
उपयेमे महाबाहू रूपेणाप्रतिमा भुवि । उद्वाहयित्वा सर्वास्ता विधिदृष्टेन कर्मणा ॥ १८ ॥
လက်မောင်းကြီးသော သူရဲကောင်းသည် မြေပြင်ပေါ်တွင် အလှအပ မယှဉ်နိုင်သူဖြစ်၍၊ သာသနာတော်၏ စည်းကမ်းအတိုင်း သတ်မှတ်ထားသော ကမ္မကိစ္စများဖြင့် မင်္ဂလာပွဲကို မှန်ကန်စွာ ဆောင်ရွက်ကာ သူမတို့အားလုံးကို လက်ထပ်ယူခဲ့သည်။
Verse 19
वसुगोरत्नदानानि विप्रेभ्यः प्रददौ मुदा । कृतदारो ववंदेऽथ पादान्मातुः पितुर्मुदा ॥ १९ ॥
ဝမ်းမြောက်စွာဖြင့် သူသည် ဗြာဟ္မဏတို့အား ဥစ္စာ၊ နွားနှင့် ရတနာတို့ကို ဒါနပြုလှူဒါန်း하였다။ ထို့နောက် ဇနီးယူပြီးနောက် မိခင်နှင့် ဖခင်၏ ခြေတော်ရင်း၌ ဝမ်းမြောက်စွာ ဦးချကန်တော့하였다။
Verse 20
ततः संध्यावलीदेवीमाह धर्मांगदः सुतः । पितुर्वाक्येन मे देवि संजातो दारसंग्रहः ॥ २० ॥
ထို့နောက် ဓမ္မာင်္ဂဒ၏ သားသည် သန္ဓျာဝလီ ဒေဝီအား ပြောကြား하였다— “ဒေဝီရေ၊ အဖေ၏ အမိန့်တော်အရ ကျွန်ုပ်အတွက် ဇနီးယူ၍ ဂೃಹस्थဘဝသို့ ဝင်ရောက်ခြင်း ဖြစ်ပေါ်လာပါပြီ။”
Verse 21
एतन्मे नास्ति मनसि यत्पित्रोद्वाहितो ह्यहम् । अव्ययं पितरं विज्ञं देवि शुश्रूषये ह्यहम् ॥ २१ ॥
“အဖေက ကျွန်ုပ်ကို လက်ထပ်ပေးလိုက်သည်” ဟူသော အတွေးသည် ကျွန်ုပ်စိတ်၌ မပေါ်လာပါ။ ဒေဝီရေ၊ မပျက်မယွင်းသော ဉာဏ်ပညာရှိ အဖေကိုသာ ကျွန်ုပ်က ဝန်ဆောင်လိုပါသည်။”
Verse 22
दिव्यैर्भोगैर्न मे किंचित्स्वर्गेणापि प्रयोजनम् । कार्या मे पितृशुश्रूषा तव चैव दिवानिशम् ॥ २२ ॥
“ကောင်းကင်ဘုံ၏ သာယာပျော်ရွှင်မှုများဖြင့်လည်း ကျွန်ုပ်အတွက် အရေးမကြီးပါ၊ ကောင်းကင်ဘုံကိုယ်တိုင်တောင် မလိုအပ်ပါ။ ကျွန်ုပ်၏ တာဝန်မှာ အဖေကိုလည်းကောင်း၊ သင်ကိုလည်းကောင်း နေ့ညမပြတ် ဝန်ဆောင်ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။”
Verse 23
संध्यावल्युवाच । चिरं जीव सुखं पुत्र भुंक्ष्व भोगान्मनोऽनुगान् । पितुः प्रसादाद्दीर्घोयुर्मनो नंदय मे सुत ॥ २३ ॥
သန္ဓျာဝလီ ဒေဝီက ပြောသည်— “သားရေ၊ ကြာရှည်အသက်ရှင်၍ ချမ်းသာပျော်ရွှင်ပါစေ။ စိတ်နှလုံးလိုက်ဖက်သော အပျော်အပါးတို့ကို ခံစားပါ။ သင်၏အဖေ၏ ကျေးဇူးတော်ကြောင့် သင်သည် အသက်ရှည်ကောင်းချီးရရှိ၏—ငါ့စိတ်ကို ပျော်ရွှင်စေပါ၊ ချစ်သားရေ။”
Verse 24
त्वया सुपुत्रिणी पुत्र जाता गुणवता क्षितौ । सपत्नीनां च सर्वासां हृदये संस्थिता ह्यहम् ॥ २४ ॥
သင်၏ကောင်းကျိုးကြောင့် ငါသည် သားကောင်းတစ်ဦးကို ရရှိသော မိခင်ဖြစ်လာ၏—ဤမြေပြင်ပေါ်၌ သီလဂုဏ်ပြည့်စုံသူဖြစ်၏။ ထို့ပြင် အခြားမယားများအားလုံး၏ နှလုံးသားထဲ၌ ငါသည် တည်မြဲစွာ နေထိုင်၏။
Verse 25
एवमुक्त्वा परिष्वज्य मूर्द्धन्याघ्राय चासकृत् । व्यसर्जयत्ततः पुत्रं राज्यतंत्रावलोकने ॥ २५ ॥
ဤသို့ဆိုပြီးနောက် သားကိုဖက်လှုပ်ကာ ခေါင်းထိပ်ကို အကြိမ်ကြိမ် နမ်းရှိုက်၏။ ထို့နောက် နိုင်ငံရေးနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးကိစ္စများကို စောင့်ကြည့်စီမံရန် သားကို လွှတ်လိုက်၏။
Verse 26
विसर्जितस्तदा मात्रा मातॄरन्याः प्रणम्य च । राज्यतंत्रं तदखिलं चक्रे पितृवचः स्थितः ॥ २६ ॥
ထို့နောက် မိခင်က လွှတ်လိုက်သော သားသည် အခြားမိခင်များကိုလည်း ဦးချကန်တော့ပြီး၊ ဖခင်၏ အမိန့်တော်ကို လိုက်နာကာ နိုင်ငံအုပ်ချုပ်ရေး အစုံလင်ကို စနစ်တကျ စီမံတည်ဆောက်၏။
Verse 27
दुष्टनिग्रहणं चक्रे शिष्टानां परिपालनम् । अटनं सर्वदेशेषु वीक्षणं सर्वकर्मणाम् ॥ २७ ॥
သူသည် လူဆိုးတို့ကို ထိန်းချုပ်နှိမ်နင်းခြင်းကို ပြု၍၊ လူကောင်းတို့ကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်၏။ ထို့ပြင် နယ်မြေအားလုံးသို့ လှည့်လည်ကာ လုပ်ငန်းအားလုံးကို ကြည့်ရှုစစ်ဆေး၏။
Verse 28
चक्रे सर्वत्र कार्याणां मासि मासि निरीक्षणम् । हस्त्यश्वपोषणं चक्रे चारचक्रेक्षणं तथा ॥ २८ ॥
သူသည် နေရာတိုင်းရှိ အုပ်ချုပ်ရေးလုပ်ငန်းများကို လစဉ်လတိုင်း စစ်ဆေးကြည့်ရှုစနစ်တကျ ပြုလုပ်စေ၏။ ထို့ပြင် ဆင်နှင့် မြင်းတို့၏ ထိန်းသိမ်းပျိုးထောင်မှုကို စီမံကာ၊ စုံထောက်ကွန်ယက်ကိုလည်း စောင့်ကြည့်စစ်ဆေး၏။
Verse 29
वादसंवीक्षणं चक्रे तुलामानं दिने देने । गृहे गृहे नराणां च चक्रे संरक्षणं नृपः ॥ २९ ॥
မင်းသည် အငြင်းပွားမှုများကို စိစစ်ဆုံးဖြတ်စေ၍ နေ့စဉ် တိုင်းတာချိန်တွယ်မှုများကို မှန်ကန်စေကာ အိမ်တိုင်းအိမ်တိုင်း ပြည်သူတို့ကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်စီမံ하였다။
Verse 30
स्तनंधयी क्वचिद्बालः स्तनहीनो न रोदिति । श्वश्रूर्वध्वा न कुत्रापि प्ररोदित्यवमानिता ॥ ३० ॥
တခါတရံ နို့စို့ကလေးက ငိုတတ်သော်လည်း နို့မရသောအခါ၌ပင် မငိုတော့တတ်။ ထိုနည်းတူ မိမိချွေးမကို အရှက်ခွဲစော်ကားခဲ့သော ယောက္ခမသည် မည်သည့်နေရာ၌မျှ မငိုကြွေး—နှလုံးသားက ခဲမာ၍ အရှက်မဲ့သွားသောကြောင့်။
Verse 31
क्वचित्समर्थस्तनयः पितरं नहि याचते । न वर्णसंकरो राज्ये केषांचिदभवत्पुनः ॥ ३१ ॥
တခါတရံ စွမ်းရည်ပြည့်ဝသော သားသည် ဖခင်ထံမှ မည်သည့်အရာမျှ မတောင်းခံတတ်။ ထို့ပြင် အချို့သော နိုင်ငံများတွင်လည်း ပြန်လည်၍ လူမှုအတန်းအစားများ ရောနှောပျက်ယွင်းမှု မရှိခဲ့။
Verse 32
न गूढविभवो लोको धर्मे वदति दूषणम् । न कंचुकविहीना तु भवेन्नारी सभर्तृका ॥ ३२ ॥
စည်းစိမ်နှင့် အာဏာကို မဖုံးကွယ်ထားသောသူသည် ဓမ္မကို အပြစ်တင်၍ မပြောတတ်။ ထိုနည်းတူ လင်ရှိသော မိန်းမသည် ကံစူက (အပေါ်အဝတ်/ဘော်ဒီစ်) မပါဘဲ မဖြစ်သင့်။
Verse 33
गृहान्निष्क्रमणं स्त्रीणां मास्तु राज्ये मदीयके । मा सकेशा हि विधवा मास्त्वकेशा मभर्तृका ॥ ३३ ॥
«ငါ၏နိုင်ငံတွင် မိန်းမတို့ အိမ်ပြင်မထွက်စေချင်။ မုဆိုးမသည် ဆံပင်မဖြတ်မကွာဘဲ မနေစေချင်၊ လင်မရှိသော မိန်းမလည်း ဆံပင်မဖြတ်မကွာဘဲ မနေစေချင်» ဟုဆို၏။
Verse 34
मा व्रतीह सदाक्रोशी मारण्या नगराश्रयाः । सामान्यवृत्त्यदाता मे राज्येऽवसतु निर्घृणः ॥ ३४ ॥
ဤနေရာ၌ ဝတ်ပြုသစ္စာကို ထိန်းသိမ်းသူတို့အနက် အမြဲတမ်းသူတစ်ပါးကို ဆဲဆိုကဲ့ရဲ့နေသူ မရှိစေ။ တောနေသူသည် အကြမ်းဖက်ရန် ရည်ရွယ်၍ မြို့ကို ခိုလှုံမလာစေ။ ထို့ပြင် သာမန်အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းအထောက်အပံ့ကိုပင် မပေးလိုသော နှလုံးကြမ်းသူသည် ငါ၏နိုင်ငံတွင် မနေထိုင်စေ။
Verse 35
गोपालो नगराकांक्षी निर्गुणस्तूपदेशकः । ऋत्विग्वा शास्त्रहीनश्च मा मे राज्ये वसेदिह ॥ ३५ ॥
မြို့ဘဝကို တောင့်တနေသော နွားထိန်းမရှိစေ၊ သီလဂုဏ်ကင်းမဲ့သော်လည်း ဆရာဟန်ဆောင်၍ သင်ကြားသူ မရှိစေ။ ထို့ပြင် ယဇ်ပူဇော်ဆောင်ရွက်သူဖြစ်စေ၊ သာသနာကျမ်းစာမသိသူဖြစ်စေ—ဤနေရာ၌ ငါ၏နိုင်ငံတွင် မနေထိုင်စေ။
Verse 36
यो हि निष्पादयेन्नीलीं नीलीरंगातिसेचकः । निर्वास्यौ तावुभौ पापौ यो वै मद्यं करोति च ॥ ३६ ॥
နီလီ (အင်ဒီဂိုအရောင်ဆေး) ကို ထုတ်လုပ်သူနှင့် နီလီရောင်ဖြင့် အလွန်အကျွံ ဆေးဆိုးလုပ်သူ—ထိုနှစ်ဦးလုံးသည် အပြစ်ရှိသူများဖြစ်၍ ပြည်နှင်ဒဏ်ပေးရမည်။ ထို့အတူ မူးယစ်အရက်ကို ထုတ်လုပ်သူလည်း ထိုသို့ပင် ဖြစ်သည်။
Verse 37
वृथा मांसं हि योऽश्नाति पृष्ठमांसप्रियो हि यः । तस्य वासो न मे राज्ये स्वकलत्रं त्यजेच्च यः ॥ ३७ ॥
အကြောင်းမဲ့ (သန့်ရှင်းသောရည်ရွယ်ချက်မရှိဘဲ) အသားကို စားသူနှင့် ကျောသားကို အထူးနှစ်သက်သူ—ထိုသူသည် ငါ၏နိုင်ငံတွင် မနေထိုင်ရ။ ထို့အတူ မိမိ၏ တရားဝင်ဇနီးကို စွန့်ပစ်သူလည်း မနေထိုင်ရ။
Verse 38
विष्णुं परित्यज्य वरं सुराणां संपूजयेद्योऽन्यतमं हि देवम् । गच्छेत्सगर्भां युवतीं प्रसूतां दंड्यश्च वध्यश्च स चास्मदीयैः ॥ ३८ ॥
ဗိဿဏုကို စွန့်ပစ်၍ (ဒေဝတို့အထက်မြတ်ဆုံး) အခြားဒေဝတစ်ပါးပါးကို ပူဇော်သူသည် ငါတို့၏ အာဏာပိုင်တို့က ဒဏ်ခတ်ရမည်၊ ထို့ပြင် သတ်ဒဏ်ထိတိုင် ခံရမည်။ ထိုသူသည် ကိုယ်ဝန်ရှိသော သို့မဟုတ် မကြာသေးမီက မွေးဖွားထားသော အရွယ်ရောက်မိန်းမငယ်ထံ ချဉ်းကပ်သူကဲ့သို့ပင် ဖြစ်သည်။
Verse 39
इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणोत्तरभागे शिक्षानिरूपणं नामैकविंशोऽध्यायः ॥ २१ ॥
ဤသို့ဖြင့် သန့်ရှင်းသော ဘೃಹန်-နာရဒီယ ပုရာဏ၏ ဥတ္တရဘားဂ၌ «သိက္ခာ-နိရူပဏ» (အသံထွက်နှင့် ရွတ်ဆိုပုံ အကြောင်းဖော်ပြခြင်း) ဟု ခေါ်သော အခန်း ၂၁ သည် ပြီးဆုံး၏။
The chapter frames marriage as the son’s formal establishment in gṛhastha life and social order; by establishing the son through a sanctioned saṃskāra, the father is said to secure his own standing and merit, even gaining sacrifice-like fruits, whereas neglect is portrayed as producing severe demerit.
Regular inspections of administrative work, maintenance of elephants and horses, oversight of spies, proper adjudication of disputes, daily accuracy in weighing and measuring, and direct protection of subjects household-by-household are presented as core practices.
It portrays the king’s realm as enforcing religious boundaries: abandoning Viṣṇu for other deities is treated as a punishable offense, indicating a model where statecraft protects not only public order but also a defined devotional norm.