Sanatkumāra’s Bhāgavata Tantra: Tattvas, Māyā-Bonds, Embodiment, and the Necessity of Dīkṣā

Verse 1

शौनक उवाच । सूत साधो चिरं जीव सर्वशास्त्रविशारदः । यत्त्वया पायिता विद्वन्वयं कृष्णकथामृतम् ॥ १ ॥

ရှောနက မိန့်တော်မူသည်—အို သုတ မဟာသဒ္ဓါရှင်၊ သင်သည် သာသနာကျမ်းများအားလုံးကို ကျွမ်းကျင်သူဖြစ်၍ အသက်ရှည်ပါစေ။ ပညာရှိရေ၊ သင်က ကျွန်ုပ်တို့အား ကృష్ణကထာ၏ အမృతရည်ကို သောက်စေခဲ့သည်။

Verse 2

श्रुत्वा तु मोक्षधर्मान्वै नारदो भगवत्प्रियः । सनंदनमुखोद्गीतान्किं पप्रच्छं ततः परम् ॥ २ ॥

မောက္ခဓမ္မများကို—စနန္ဒန၏ ကိုယ်တိုင်ပါးစပ်မှ သီဆိုဟောကြားထားသည့်အတိုင်း—ကြားနာပြီးနောက်၊ ဘဂဝန်၏ ချစ်မြတ်နိုးခံရသူ နာရဒသည် ထို့နောက် ဆက်လက်ဖြစ်လာမည့်အရာကို မေးမြန်း하였다။

Verse 3

मानसा ब्रह्मणः पुत्राः सनकाद्या मुनीश्वराः । चरंति लोकानन्तसिद्धा लोकोद्धरणतत्पराः ॥ ३ ॥

ဗြဟ္မာ၏ စိတ်မှ မွေးဖွားသော သားတော်များ—စနကတို့မှ စတင်သော မုနိအရှင်ကြီးများ—သည် လောကများအနှံ့ လှည့်လည်ကြပြီး အဆုံးမရှိသော စိဒ္ဓိများကို ပိုင်ဆိုင်ကာ သတ္တဝါတို့ကို မြှောက်တင်ကယ်တင်ရန် အားထုတ်ကြသည်။

Verse 4

नारदोऽपि महाभाग नित्यं कृष्णपरायणः । तेषां समागमे भद्रा का कथा लोकपावनी ॥ ४ ॥

အို မဟာဘဂ၊ နာရဒသည်လည်း အမြဲတမ်း ကృష్ణကို အားကိုးဆည်းကပ်သူဖြစ်သည်။ ထိုမုနိကြီးများ စုဝေးသည့်အခါ၊ အို ဘဒြာ၊ လောကတို့ကို သန့်စင်စေသော သန့်ရှင်းသည့် ကထာသည် မည်သို့ ပြောဆိုကြသနည်း။

Verse 5

सूत उवाच । साधु पृष्टं महाभाग त्वया लोकोपकारिणा । कथयिष्यामि तत्सर्वं यत्पृष्ट नारदर्षिणा ॥ ५ ॥

သုတ မိန့်တော်မူသည်—အို မဟာဘဂ၊ လောကအကျိုးကို ရည်ရွယ်သူဖြစ်သော သင်သည် မေးမြန်းမှုကောင်းလှသည်။ နာရဒ ရှင်မုနိက မေးခဲ့သမျှကို အားလုံး ပြည့်စုံစွာ ငါဟောပြမည်။

Verse 6

श्रुत्वा सनंदनप्रोक्तान्मोक्षधर्मान्सनातनान् । नारदो भार्गवश्रेष्ठ पुनः पप्रच्छ तान्मुनीन् ॥ ६ ॥

သနန္ဒန မဟာမုနိ ပြောကြားသော မောက္ခဓမ္မ အနန္တကို ကြားနာပြီးနောက်၊ နာရဒ မဟာရိရှီသည် (ဘೃဂုတို့အနက် အမြတ်ဆုံးသောသူ) ထံသို့ ထပ်မံ၍ မုနိတို့ကို မေးမြန်း하였다။

Verse 7

नारद उवाच । सर्वदेवेश्वरो विष्णुर्वेदे तंत्रे च कीर्तितः । समाराध्यः स एवात्र सर्वैः सर्वार्थकांक्षिभिः ॥ ७ ॥

နာရဒက ပြောသည်– “ဒေဝအားလုံး၏ အရှင် ဗိဿဏုသည် ဝေဒနှင့် တန္တရတို့တွင်လည်း ချီးမွမ်းကာ ရွတ်ဆိုထားသည်။ ထို့ကြောင့် ဤလောက၌ အကျိုးအမြတ်သော ရည်မှန်းချက်အားလုံး ပြည့်စုံလိုသူတို့သည် သူတစ်ပါးတည်းကိုသာ သင့်တော်စွာ ပူဇော်အာရాధနာ ပြုရမည်” ဟု။

Verse 8

कैर्मंत्रैर्भगवान्विष्णुः समाराध्यो मुनीश्वराः । के देवाः पूजनीयाश्च विष्णुपादपरायणैः ॥ ८ ॥

အို မုနိအရှင်တို့၊ ဘဂဝန် ဗိဿဏုကို မည်သည့် မန္တရများဖြင့် သင့်တော်စွာ အာရాధနာပြုရမည်နည်း။ ထို့ပြင် ဗိဿဏုပဒကို အားကိုးသောသူတို့က မည်သည့် ဒေဝတားတို့ကို ပူဇော်လေးစားရမည်နည်း။

Verse 9

तंत्रं भागवतं विप्रा गुरुशिष्यप्रयोजकम् । दीक्षणं प्रातराद्यं च कृत्यं स्याद्यत्तदुच्यताम् ॥ ९ ॥

အို ဗြာဟ္မဏတို့၊ ဂုရုနှင့် ရှိရှျတို့အကြား သင့်တော်သော ဆက်ဆံရေးနှင့် လုပ်ထုံးလုပ်နည်းကို တည်ထောင်ပေးသော ဘာဂဝတ တန္တရကို ရှင်းလင်းပြောကြားပါ။ အထူးသဖြင့် ဒိက္ခာ (dīkṣā) အစပြု၍ မနက်ပိုင်း အခမ်းအနားများမှ စတင်သည့် သတ်မှတ်ကာရိယာတို့ကိုလည်း ဆိုပါ။

Verse 10

यैर्मासैः कर्मभिर्यैर्वा जप्यैर्होमादिभिस्तथा । प्रीयेत परमात्मा वै तद्ब्रूत मम मानदाः ॥ १० ॥

“မည်သည့် လများတွင်၊ မည်သည့် ကర్మများဖြင့်၊ သို့မဟုတ် မည်သည့် ဂျပ (ရွတ်ဖတ်) များဖြင့်—ထို့အပြင် ဟိုးမ (homa) စသည့် အခမ်းအနားများနှင့်အတူ—ပရမာတ္မာသည် အမှန်တကယ် ပျော်ရွှင်နှစ်သက်တော်မူသနည်း။ အို အခြားသူကို ဂုဏ်ပြုတတ်သော ဂုဏ်သရေရှိသူတို့၊ ထိုအရာကို ကျွန်ုပ်အား ပြောကြားပါ” ဟု။

Verse 11

सूत उवाच । एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य नारदस्य महात्मनः । सनत्कुमारो भगवानुवाचार्कसमद्युतिः ॥ ११ ॥

သုတက ပြော၏။ မဟာအတ္တမ နာရဒ၏ ဤစကားကို ကြားပြီးနောက် နေရောင်ကဲ့သို့ တောက်ပသော ဘုရားသနတ်ကုမာရက မိန့်ကြားလေ၏။

Verse 12

सनत्कुमार उवाच । श्रृणु नारद वक्ष्यामि तंत्रं भागवतं तव । यज्ज्ञात्वाऽमलया भक्त्या साधयेद्विष्णुमव्ययम् ॥ १२ ॥

သနတ်ကုမာရ မိန့်၏။ နာရဒရေ၊ နားထောင်လော့။ သင့်အတွက် ဘာဂဝတ တန္တရကို ငါကြေညာမည်။ ထိုကို သိလျှင် မလိမ္မာကင်းသော ဘက္တိဖြင့် မပျက်မယွင်းသော ဗိဿဏုကို ရောက်ရှိနိုင်၏။

Verse 13

त्रिपदार्थं चतुष्पादं महातंत्रं प्रचक्षते । भोगमोक्षक्रियाचर्याह्वया पादाः प्रकीर्तिताः ॥ १३ ॥

ဤ မဟာတန္တရကို အဓိက အာရုံသုံးပါးနှင့် ပဒ လေးပါးရှိသည်ဟု ဆိုကြ၏။ ထိုပဒများကို ဘောဂ၊ မောက္ခ၊ ကရိယာ၊ စရိယာ ဟူ၍ ကြေညာထား၏။

Verse 14

पादार्थास्तु पशुपतिः पशुपाशास्त्रय एव हि । पतिस्तत्र शिवोह्येको जीवास्तु पशवः स्मृताः ॥ १४ ॥

အခြေခံ အမျိုးအစား သုံးပါးရှိသည်ဟု ဆိုကြ၏—ပသုပတိ (Paśupati) အရှင်၊ ပသု (paśu) ချုပ်နှောင်ခံ ဇီဝများ၊ နှင့် ပာရှ (pāśa) ချည်နှောင်မှုများ။ ထိုအထဲတွင် သီဝတစ်ပါးတည်းသာ အရှင်ဖြစ်၍ ဇီဝတို့ကို «ပသု» ဟု မှတ်ယူကြ၏။

Verse 15

यावन्मोहादिसंयोगाः स्वरूपाबोधलक्षणाः । तावत्पशुत्वमेतेषां द्वैतवत्पश्य नारद ॥ १५ ॥

မောဟာစသည့် ပေါင်းစည်းမှုများ—ကိုယ့်ရဲ့ အမှန်သဘောကို မသိခြင်းဟူသော လက္ခဏာရှိသမျှ—တည်ရှိနေသရွေ့ ဤဇီဝတို့တွင် «ပသု» အခြေအနေသည် ဆက်လက်ရှိနေမည်။ နာရဒရေ၊ ထိုကို ဒွైతအဖြစ် မြင်လော့။

Verse 16

पाशाः पंचविधास्त्वेषां प्रत्येकं तेषु लक्षणम् । पशवस्त्रिविधाश्चापि विज्ञाताः कलसंज्ञिकाः ॥ १६ ॥

ဤအရာတို့အနက် ယဇ္ဈပူဇာ၏ «ပာရှ» (pāśa) ဟူသော ချည်နှောင်မှုသည် အမျိုးအစား ငါးမျိုးရှိပြီး တစ်မျိုးချင်းစီတွင် သတ်မှတ်လက္ခဏာရှိသည်။ ထို့ပြင် «ပသု» (paśu) ဟူသော ပူဇာအလှူ/အနုဂ္ဂဟာလည်း «ကလသ» (kalasa) ဟူသော အမည်ဖြင့် သုံးမျိုးဟု သိကြသည်။

Verse 17

तलपाकलसंज्ञश्च सकलश्चेति नामतः । तत्राद्यो मलसंयुक्तो मलकर्मयुतः परः ॥ १७ ॥

၎င်းတို့ကို အမည်အားဖြင့် «တလပာကလ» (Talapākala) နှင့် «စကလ» (Sakala) ဟု ခေါ်ကြသည်။ ထိုအနက် ပထမတစ်မျိုးသည် «မလ» အညစ်အကြေးနှင့် ဆက်စပ်ပြီး၊ ဒုတိယတစ်မျိုးသည် မလနှင့်ပတ်သက်သော ကర్మအလုပ်များနှင့် ဆက်နွယ်သည်။

Verse 18

मलमायाकर्मयुतस्तृतीयः परिकीर्तितः । आद्यस्तु द्विविधस्तत्र समासकलुषस्तथा ॥ १८ ॥

တတိယတစ်မျိုးကို မလ (အညစ်)၊ မာယာ (မောဟ) နှင့် ကర్మ (လုပ်ရပ်) တို့နှင့် ချည်နှောင်နေသောအရာဟု ကြေညာထားသည်။ သို့ရာတွင် ပထမတစ်မျိုးကို ထိုသင်ကြားချက်အရ နှစ်မျိုးရှိသည်ဟု ဆိုပြီး၊ တစ်မျိုးမှာ ရောနှောပေါင်းစည်း၍ ကလုရှ (အညစ်အကြေး) ပါဝင်သောအရာဖြစ်သည်။

Verse 19

असमासमलश्चेति द्वितीयोऽपि पुनस्तथा । पक्वापक्वमलेनैव द्विविधः परिकीर्तितः ॥ १९ ॥

ထိုနည်းတူ ဒုတိယတစ်မျိုးကို «အသမာသ-မလ» (asamāsa-mala) ဟု ခေါ်သည်။ ထို့ပြင် ၎င်းလည်း မလ၏ «ပက္ကဝ» (pakva) အညစ်ရင့်ပြီးသား သို့မဟုတ် «အပက္ကဝ» (apakva) မရင့်သေးသော အခြေအနေအလိုက် နှစ်မျိုးဟု ကြေညာထားသည်။

Verse 20

शुद्धेऽध्वनि गतावेतौ विज्ञानप्रलयाकलौ । कलादितत्त्वनियतः सकलः पर्यटत्ययम् ॥ २० ॥

«ဝိညာဏ-ကလာ» (Vijñāna-kalā) နှင့် «ပရလယ-ကလာ» (Pralaya-kalā) တို့နှစ်ပါးသည် သန့်ရှင်းသော လမ်းကြောင်းသို့ ဝင်ရောက်သွားသောအခါ၊ «စကလ» (Sakala) ဟူသော ဤသတ္တဝါသည် ကလာမှစသော တတ္တဝါများ၏ ကန့်သတ်မှုအောက်တွင် ဆက်လက် လှည့်လည်နေဆဲဖြစ်သည်။

Verse 21

कर्मानुगशरीरेषु तत्तद्भुवनगेषु च । पाशाः पंच तथा तत्र प्रथमौ मलकर्मजौ ॥ २१ ॥

ကံအတိုင်း ဖြစ်ပေါ်လာသော ကိုယ်ခန္ဓာများနှင့် ထိုကိုယ်ခန္ဓာများ သက်ဆိုင်ရာ လောကများအတွင်း၌ “ပာရှ” ဟူသော ချည်နှောင်မှု ငါးပါး ရှိသည်ဟု ဆိုကြသည်။ ထိုအနက် ပထမနှစ်ပါးမှာ မလ (အညစ်အကြေး) နှင့် ကံမှ ပေါက်ဖွားသည်။

Verse 22

मायेयश्च तिरोधानशक्तिजो बिंदुजः परः । एकोऽप्यनेकशक्तिर्दृक्क्रियाच्छादनकोमलः ॥ २२ ॥

တစ်ပါးသည် မာယာမှ ဖြစ်၍ ဖုံးကွယ်သည့် အင်အား (တိရောဓာန-သက္တိ) မှ ပေါ်ထွန်းလာသည်။ ထို့ပြင် ဘိန္ဒု (မူလအမှတ်) မှ ပေါက်ဖွားသော အမြင့်မြတ်ဆုံးတစ်ပါးလည်း ရှိသည်။ တစ်ပါးတည်းဖြစ်သော်လည်း သက္တိများစွာကို ပိုင်ဆိုင်ကာ သိမြင်မှုနှင့် လုပ်ဆောင်မှုကို နူးညံ့စွာ ဖုံးကွယ်တတ်သည်။

Verse 23

तुषकंचुकवद्देहनिमित्तं चात्मनामिह । धर्माधर्मात्मकं कर्म विचित्रफलभोगदम् ॥ २३ ॥

ဤလောက၌ ကိုယ်ခန္ဓာရှိသော အတ္တများအတွက် ကိုယ်ခန္ဓာကြောင့်ပင် ကံသည် အခွံအကာကဲ့သို့ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ထိုကံသည် ဓမ္မနှင့် အဓမ္မ နှစ်မျိုးသဘောရှိပြီး အမျိုးမျိုးသော အကျိုးရလဒ်နှင့် ခံစားမှုတို့ကို ပေးစွမ်းသည်။

Verse 24

प्रवाहनित्यं तद्बीजांकुरन्यायेन संस्थितम् । इत्येतौ प्रथमौ चाथ मायेयाद्यान् श्रृणुद्विज ॥ २४ ॥

ထိုကံသည် စီးဆင်းမှုအဖြစ် အစဉ်မပြတ် နိစ္စတည်ရှိပြီး “မျိုးစေ့နှင့် အပင်ပေါက်” ဟူသော နည်းတရားအတိုင်း တည်နေသည်။ ဤနှစ်ပါးသည် ပထမဖြစ်၏။ ယခုတော့၊ အို ဒွိဇ၊ မာယာမှ ပေါက်ဖွားသော ကျန်အရာများကို နားထောင်လော့။

Verse 25

सञ्चिदानंदविभवः परमात्मा सनातनः । पतिर्जयति सर्वेषामेको बीजं विभुः परम् ॥ २५ ॥

စတ္-စိတ်-အာနန္ဒ၏ ဂုဏ်အာနုဘော်ကို ပိုင်ဆိုင်သော နိစ္စတည်သော ပရမात्मာသည် အားလုံးအပေါ် အနိုင်ရသော အမြင့်မြတ်ဆုံး အရှင်တစ်ပါးတည်း ဖြစ်သည်။ သူသည် တစ်ခုတည်းသော မျိုးစေ့ (အရင်းမြစ်) ဖြစ်၍ အလုံးစုံကို လွှမ်းမိုးသော အထွဋ်အမြတ် ဖြစ်တော်မူ၏။

Verse 26

मनस्यति न चोदेति निवृत्तिं च प्रयच्छति । वर्वर्ति दृक्क्रियारूपं तत्तेजः शांभवं परम् ॥ २६ ॥

စိတ်အတွင်း၌ သိမြင်သော်လည်း မလှုံ့ဆော်မညှိုးနှိုး၊ ပြင်ပသို့ ထွက်သွားသော လှုပ်ရှားမှုမှ နိဝတ္တိ (ပြန်လှည့်ခြင်း) ကို ပေးတော်မူ၏။ မြင်ခြင်းနှင့် လုပ်ဆောင်ခြင်း၏ ပုံသဏ္ဍာန်အဖြစ် တည်နေသော ထိုအမြင့်မြတ်သော တေဇောသည် ရှမ္ဘဝ (သီဝ၏) ဖြစ်၏။

Verse 27

शक्तो मया हरौ भुक्तो पशुगणस्य हि । तच्छक्तिमाद्यामेकांतां विद्रूपाख्यां वदंति हि ॥ २७ ॥

ငါသည် အာဏာပေးခံရ၍၊ သတ္တဝါအစုအဝေးအတွက် ဟရိ (Hari) နှင့် ဆက်နွယ်ကာ အသုံးချခံရ၏။ ထိုမူလအာဏာ၊ တစ်ပါးတည်းသို့ မျက်နှာမူသော သက္တိကို «ဝိဒြူပါ» ဟု ခေါ်ကြ၏။

Verse 28

तया चोज्जृंभितो बिंदुर्दिक्क्रियात्मा शिवाभिधः । अशेषतत्त्वजातस्य कारणं विभुरव्ययम् ॥ २८ ॥

ထိုမိခင်သက္တိကြောင့်ပင် «ဗိန္ဒု» သည် ပွင့်ထွက်ကျယ်ပြန့်လာ၍၊ ဒစ်-ကရိယာ (ဦးတည်ရာအလိုက် လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်း) သဘောရှိသော «သီဝ» ဟု ခေါ်၏။ အရာအားလုံးကို လွှမ်းမိုးသော၊ မပျက်မယွင်းသော အရှေ့အဆုံး တတ္တဝအစုအဝေး၏ အကြောင်းရင်း ဖြစ်၏။

Verse 29

अस्मिन्निलीना निखिला इच्छायाः शक्तयः स्वकम् । कृत्यं कुर्वंति तेनेदं सर्वानुग्राहकं मुने ॥ २९ ॥

ဤအမြင့်မြတ်သော အရာ၌ အိစ္ဆာ-သက္တိ (ဆန္ဒ၏ အာဏာများ) အားလုံးသည် စုပ်ယူဝင်ရောက်၍ တည်လျက်၊ မိမိမိမိ၏ ကိစ္စတာဝန်တို့ကို ဆောင်ရွက်ကြ၏။ ထို့ကြောင့် မုနိရေ၊ ဤသဘောတရားသည် အားလုံးကို ကရုဏာဖြင့် ကူညီထောက်ပံ့သူ ဖြစ်လာ၏။

Verse 30

चिज्जडानुग्रहार्थाय यस्य विश्वं सिसृक्षतः । आद्योन्मेषोऽस्य नादात्मा शांत्यादिभुवनात्मकः ॥ ३० ॥

သိမြင်နိုင်သောသူနှင့် ဇဋ (အင်နတ်) တို့ကို ကရုဏာဖြင့် မြှင့်တင်ရန် စကြဝဠာကို ဖန်ဆင်းလိုတော်မူသော်၊ အစဦးဆုံး လှုပ်ရှားမှုသည် နာဒ (Nāda) — မူလအသံအဖြစ် ပေါ်ထွန်းလာပြီး၊ ရှာန္တိ စသည့် လောကများ၏ ပုံသဏ္ဍာန်ကို ယူ၏။

Verse 31

तच्छक्तितत्त्वं विप्रेंद्र प्रोक्तं सावयवं परम् । ततो ज्ञानक्रियाशक्त्योस्तथोत्कर्षापकर्षयोः ॥ ३१ ॥

အို ဗြာဟ္မဏတို့အထဲ၌ အမြတ်ဆုံးသူရေ၊ အင်အား၏ အမြင့်ဆုံးသဘောတရား (Śakti-tattva) ကို အစိတ်အပိုင်းများနှင့်တကွ ရှင်းလင်းပြီးပြီ။ ယခုမှစ၍ ဉာဏ်စွမ်းနှင့် လုပ်ဆောင်စွမ်းတို့၊ ထို့ပြင် ၎င်းတို့၏ မြင့်တက်ခြင်းနှင့် လျော့နည်းခြင်း အဆင့်ဆင့်ကို ဆက်လက်ဆိုမည်။

Verse 32

प्रसरश्चाप्यभावेन तत्त्वं चैतत्सदाशिवम् । दृक्शक्तिर्यत्र न्यग्भूता क्रियाशक्तिर्विशिष्यते ॥ ३२ ॥

ပြန့်ပွားထွက်ခြင်း (prasara) မရှိသည့်အခါ ဤသဘောတရားကို စဒါရှီဝ (Sadāśiva) ဟု ခေါ်သည်။ ထိုနေရာ၌ သန့်ရှင်းသော မြင်ခြင်း၏ စွမ်းအား (dṛk-śakti) သည် အောက်တန်းကျပြီး လုပ်ဆောင်စွမ်း (kriyā-śakti) သည် ထင်ရှားအထက်မြတ် ဖြစ်လာသည်။

Verse 33

ईश्वराख्यं तु तत्तत्त्वं प्रोक्तं सर्वार्थकर्तृकम् । यत्र क्रिया हि न्यग्भूता ज्ञानाख्योद्रेकमश्नुते ॥ ३३ ॥

ထိုသဘောတရားကို ‘ဣရှွရ-တတ္တဝ’ (Īśvara-tattva) ဟု သင်ကြားကြသည်—အရာအားလုံး၏ အကျိုးရလဒ်ကို ပြီးမြောက်စေသော ထိရောက်သည့် အကြောင်းတရားဖြစ်၏။ ထိုနေရာ၌ လုပ်ဆောင်မှု/ကర్మ (kriyā) သည် အောက်တန်းကျပြီး ဉာဏ် (jñāna) သည် ထင်ရှားအထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်သည်။

Verse 34

तत्तत्त्वं चैव विद्याख्यं ज्ञानरूपं प्रकाशकम् । नादो बिंदुश्च सकलः सदाख्यं तत्त्वमाश्रितौ ॥ ३४ ॥

ထိုအမှန်တရားသဘောတရားကိုပင် ‘ဝိဒ္ယာ’ ဟု ခေါ်ကြသည်—အလင်းရောင်သဏ္ဌာန်ရှိသော ဉာဏ်၊ ထင်ရှားစေသော အလင်းပေးသူ။ နာဒ (Nāda) နှင့် ဘိန္ဒု (Bindu) သည် စကလ (Sakala) နှင့်တကွ ‘စဒါ’ ဟု ခေါ်သော သဘောတရားပေါ်၌ တည်မှီနေကြသည်။

Verse 35

विद्येशाः पुनरैशं तु मंत्रा विद्याभिधं पुनः । इमानि चैव तत्त्वानि शुद्धाध्वेति प्रकीर्तितम् ॥ ३५ ॥

ထပ်မံ၍ ဝိဒ္ယေရှ (Vidyeśa) များသည် ဣရှ (Īśa) ၏ အာဏာပိုင်နယ်ပယ်တွင် ပါဝင်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ မန္တရ (mantra) များကိုလည်း ထပ်မံ၍ ‘ဝိဒ္ယာ’ ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ ဤတတ္တဝများကို ‘ရှုဒ္ဓာဓွာ’ (Śuddhādhvā) —သန့်ရှင်းသော လမ်းကြောင်းဟု ကြေညာထားသည်။

Verse 36

साक्षान्निमित्तमीशोऽत्रेत्युपादानसबिंदुराट् । पंचानां कालराहित्याक्रमो नास्तीति निश्चितम् ॥ ३६ ॥

ဤနေရာ၌ သခင်ဘုရားသည် တိုက်ရိုက် အကျိုးဖြစ်စေသော အကြောင်းရင်းဖြစ်ပြီး၊ အရာဝတ္ထုအကြောင်းရင်းဖြစ်သော အရင်းမြစ်အရှင်လည်း ဖြစ်တော်မူ၏။ အခြေခံတရားငါးပါးသည် ကာလကို ကျော်လွန်သောကြောင့် ၎င်းတို့အကြား အစဉ်လိုက်အစီအစဉ် မရှိကြောင်း အတည်ပြုထားသည်။

Verse 37

व्यापारवसतो ह्येषां विहिता खलु कल्पना । तत्त्वं वस्तुत एकं तु शिवाख्यं चित्रशक्तिकम् ॥ ३७ ॥

၎င်းတို့၏ ခွဲခြားသတ်မှတ်မှုသည် မိမိမိမိ လုပ်ဆောင်ချက်များကို အခြေခံ၍သာ စီမံထားခြင်း ဖြစ်သည်။ သို့သော် အမှန်တကယ်တွင် တတ္တဝါသည် တစ်ခုတည်းသာရှိပြီး «ရှီဝ» ဟု ခေါ်ကာ အမျိုးမျိုးသော အင်အားများကို ပိုင်ဆိုင်တော်မူ၏။

Verse 38

शक्तं यां वृत्तिभेदात्तुविहिताः खलु कल्पनाः । चिज्जडानुग्रहार्थाय कृत्वा रूपाणि वै प्रभुः ॥ ३८ ॥

လုပ်ဆောင်ပုံအမျိုးမျိုး (ဝృတ္တိ-ဘေဒ) ကြောင့် ထိုရှက္တိအပေါ် အယူအဆဆိုင်ရာ သတ်မှတ်ချက်များကို တကယ်ပင် ထားရှိကြသည်။ ပရဘုသည် သိတတ်သောအရာ (ချိတ်) နှင့် မသက်ဝင်သောအရာ (ဇဋ) တို့အား ကရုဏာပြရန် အမျိုးမျိုးသော ရုပ်သဏ္ဌာန်များကို ခံယူတော်မူ၏။

Verse 39

अनादिमलरुद्धानां कुरुतेऽनुग्रहं चिताम् । मुक्तिं च विश्वेषां स्वव्यापारे समर्थेताम् ॥ ३९ ॥

အစမရှိသော အညစ်အကြေးများကြောင့် တားဆီးခံထားရသော စိတ်များအပေါ် သခင်ဘုရားသည် ကရုဏာတော်ကို ချပြတော်မူ၏။ ထို့ပြင် မိမိ၏ သာသနာတော်ဆိုင်ရာ လုပ်ဆောင်မှုဖြင့် သတ္တဝါအားလုံးကို မုတ်ခ္ခ (လွတ်မြောက်ခြင်း) ပေးနိုင်ရန် အပြည့်အဝ စွမ်းဆောင်နိုင်တော်မူ၏။

Verse 40

विधत्ते जडवर्गस्य सर्वानुग्राहकः शिवः । शिवसामान्यरूपो हि मोक्षस्तु चिदनुग्रहः ॥ ४० ॥

အလုံးစုံကို ကရုဏာပြသော ရှီဝသည် မသက်ဝင်သော အစုအဖွဲ့တစ်လုံးလုံးအပေါ် သနားကရုဏာတော်ကို ချပြတော်မူ၏။ လွတ်မြောက်ခြင်းသည် ယေဘုယျအားဖြင့် ရှီဝ၏ သဘောသဘာဝဖြစ်သော်လည်း၊ မုတ်ခ္ခဟူသည် အထူးသဖြင့် သန့်ရှင်းသော အသိဉာဏ်၏ ကရုဏာတော်ပင် ဖြစ်သည်။

Verse 41

सोऽनादित्वात्कर्मणो हि तत्तद्भोगं विना भवेत् । तेनानुग्राहकः शम्भुस्तद्भुक्त्यै प्रभुर्व्ययः ॥ ४१ ॥

ကမ္မသည် အစမရှိသောကြောင့်၊ ထိုထိုသော အကျိုးခံစားမှု မရှိလျှင် ကမ္မသည် ဆက်လက်တည်ရှိနေမည်။ ထို့ကြောင့် သမ္ဘူ (ရှီဝ) သည် မပျက်မယွင်းသော အရှင်အဖြစ် ကရုဏာတော်ဖြင့် ကူညီကာ ဇီဝကို ကမ္မဖလကို ခံစား၍ ကုန်ဆုံးစေသည်။

Verse 42

कुरुते सूक्ष्मकरणभुवनोत्पत्तिमंजसा । कर्त्तोपादानकरणैर्विना कार्ये न दृश्यते ॥ ४२ ॥

၎င်းသည် သေးငယ်သော အင်္ဂါရပ်များနှင့် လောကများ ပေါ်ပေါက်လာခြင်းကို လွယ်ကူစွာ ရှင်းလင်းပေးနိုင်သည်။ သို့သော် အကျိုးတစ်စုံတစ်ရာတွင် လုပ်ဆောင်သူ၊ ပစ္စည်းအကြောင်းရင်းနှင့် ကိရိယာမရှိဘဲ ဖြစ်ပေါ်သည်ကို မမြင်ရ။

Verse 43

शक्तयः करणं चात्र मायोपादानमिष्यते । नित्यैका च शिवा शक्त्या ह्यनादिनिधना सती ॥ ४३ ॥

ဤနေရာတွင် သက္တိများကို လုပ်ဆောင်စေသော ကိရိယာများဟု သင်ကြားပြီး၊ မာယာကို ပစ္စည်းအကြောင်းရင်းဟု လက်ခံသည်။ သို့သော် ရှီဝ၏ သက္တိဖြစ်သော ရှီဝါသည် တစ်ပါးတည်း အမြဲတမ်းတည်ရှိ၍ အစမရှိ အဆုံးမရှိ အမှန်တကယ် ဖြစ်သည်။

Verse 44

साधारणी नराणां वै भुवनानां च कारणम् । स्वभावान्मोहजननी स्वचिताजनकर्मभिः ॥ ४४ ॥

ဤအင်အားသည် လူသားအားလုံးနှင့် လောကများတစ်လျှောက် အကျိုးသက်ရောက်သော အကြောင်းရင်းတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ သဘာဝအရ မောဟကို မွေးဖွားစေပြီး၊ ကိုယ့်စိတ်နှင့် ရည်ရွယ်ချက်မှ ပေါက်ဖွားသော လုပ်ရပ်များကြောင့် ဖြစ်ပေါ်စေသည်။

Verse 45

विश्वी सूक्ष्मा परा माया विकृतैः परत्तु सा । कर्माण्यावेक्ष्य विद्येशो मायां विक्षोभ्य शक्तिभिः ॥ ४५ ॥

ထို အမြင့်မြတ်သော မာယာသည် အလုံးစုံကို လွှမ်းခြုံပြီး သေးငယ်လှသည်။ သို့သော် ထင်ရှားလာသော ပြောင်းလဲမှုများနှင့် ကွဲပြား၍ ၎င်းတို့ထက် လွန်ကဲသည်။ သတ္တဝါတို့၏ ကမ္မကို ကြည့်ရှုသော ဗိဒ္ဓေရှ (ဗဟုသုတ၏ အရှင်) သည် မိမိ၏ သက္တိများဖြင့် မာယာကို လှုပ်ရှားစေသည်။

Verse 46

विधत्ते जीवभोगार्थं वपूंषि करणानि च । सृजत्यादो कालतत्त्वं नानाशक्तिमयी च सा ॥ ४६ ॥

ကိုယ်ခန္ဓာရှိသော ဇီဝတို့၏ အတွေ့အကြုံ (ချမ်းသာနှင့် ဒုက္ခ) အတွက် မာယာသည် ကိုယ်ခန္ဓာများနှင့် အင်္ဒြိယအာရုံခံအင်္ဂါများကို စီမံတည်ဆောက်၏။ အစဦး၌ပင် ကာလတတ္တဝကို ဖန်ဆင်းတော်မူသည်—အင်အားမျိုးစုံဖြင့် ပြည့်ဝသော သူမ။

Verse 47

भावि भूतं मवञ्चेदं जगत्कलयते लयम् । सूते ह्यनंतरं माया शक्तिं नियमनात्मिकाम् ॥ ४७ ॥

ဤလောကသည် ဖြစ်လာမည့်အရာနှင့် ဖြစ်ပြီးသားအရာတို့နှင့်အတူ လယ (ပျက်သိမ်းခြင်း) သို့ ရွေ့လျား၏။ ထို့နောက် ချက်ချင်းပင် မာယာသည် စည်းကမ်းထိန်းချုပ်သဘောရှိသော သူမ၏ သက္တိကို မွေးဖွားစေ၏။

Verse 48

सर्वं नियमयत्येषा तेनेयं नियतिः स्मृता । अनंतरं च सा माया नित्या विश्वविमोहिनी ॥ ४८ ॥

သူမသည် အရာအားလုံးကို ထိန်းညှိစီမံ၏။ ထို့ကြောင့် သူမကို “နိယတိ” (ကမ္ဘာလောက၏ မဖြစ်မနေစည်းကမ်း) ဟု မှတ်ယူကြ၏။ ထို့နောက် ချက်ချင်းပင် မာယာ—အမြဲတမ်းတည်ရှိ၍ လောကတစ်ခုလုံးကို မောဟစေသူ—ပေါ်ထွန်း၏။

Verse 49

अनादिनिधना तत्त्वं कलाख्यं जनयत्यपि । एकतस्तु नृणां येन कलयित्वा मलं ततः ॥ ४९ ॥

အစမရှိ အဆုံးမရှိသော တတ္တဝသည် “ကလာ” ဟုခေါ်သော သဘောတရားကိုလည်း မွေးဖွားစေ၏။ ထိုကလာကြောင့် လူတို့၏ မလ (အညစ်အကြေး/မသန့်ရှင်းမှု) ကို တိုင်းတာ၍ အပိုင်းအခြားအလိုက် ခွဲဝေပေး၏။

Verse 50

कर्तृशक्तिं व्यंजयति तेनेदं तु कलाभिधम् । कालेन च नियत्योपसर्गतां समुपेतया ॥ ५० ॥

ထိုကလာသည် ကర్తೃ-သက္တိ (လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်း/အာဂျင်စီ) ကို ထင်ရှားစေ၏။ ထို့ကြောင့် “ကလာ” ဟု ခေါ်ကြသည်။ ထို့ပြင် ကာလ (အချိန်) နှင့်အတူ လုပ်ဆောင်ပြီး နိယတိ (ကမ္ဘာလောကဆိုင်ရာ သတ်မှတ်မှု) ၏ အထောက်အကူအခြေအနေကိုလည်း ခံယူထား၏။

Verse 51

व्यापारं विदधात्येषा भूपर्यंतं स्वकीयकम् । प्रदर्शनाथ वै पुंसो विषयाणां च सा पुनः ॥ ५१ ॥

ဤ(အင်အား)သည် မိမိ၏လုပ်ဆောင်မှုကို လှုပ်ရှားစေ၍ မြေကြီး၏အဆုံးအထိ ပျံ့နှံ့စေသည်။ ထို့ပြင် လူသားအား အာရုံခံအရာဝတ္ထုများကို ပြသရန်အတွက် ထပ်မံလုပ်ဆောင်သည်။

Verse 52

प्रकाशरूपं विद्याख्यं तत्त्वं सूते कलैव हि । विद्या त्वावरणं भित्वा ज्ञानशक्तेः स्वकर्मणा ॥ ५२ ॥

အလင်းသဘောရှိသော «ဝိဒ္ယာ» ဟုခေါ်သည့် တတ္တဝသည် ကလာ(ကလား)ကိုပင် ပေါ်ထွန်းစေသည်။ သို့ရာတွင် ဝိဒ္ယာသည် မိမိ၏လုပ်ငန်းဖြင့် ဉာဏ်အင်အားကိုဖုံးကွယ်ထားသော အဝရဏကို ခွဲဖောက်သည်။

Verse 53

विषयान्दर्शयत्येषात्मनांशाकारणं ह्यतः । करोति भोग्यं यानासौ करणेन परेण वै ॥ ५३ ॥

ဤကရဏသည် အာရုံခံအရာဝတ္ထုများကို မြင်သာစေသည်။ ထို့ကြောင့် အတ္တမ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ရပ်ဖြစ်သော အကြောင်းရင်းအဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည်။ အမှန်တကယ်၊ ထိုအထက်မြင့်ကရဏဖြင့် အရာဝတ္ထုတို့ကို အတွေ့အကြုံခံစားရန် သင့်လျော်စေသည်။

Verse 54

उद्बुद्धशक्तिः पुरुषः प्रचोद्य महदादिकान् । भोग्ये भोगं च भोक्तारं तत्परं करणं तु सा ॥ ५४ ॥

ပုရုရှ(ပုရုသ)သည် မိမိ၏အင်အား နိုးထလာသောအခါ ပရကృతိကို လှုံ့ဆော်သဖြင့် မဟတ်မှအစ ပြောင်းလဲဖြစ်ပေါ်မှုများ ပေါ်ထွန်းလာသည်။ ခံစားရမည့်ကဏ္ဍတွင် ခံစားမှု၊ ခံစားသူနှင့် ထိုခံစားမှုအတွက် အပ်နှံထားသော ကရဏများ ပေါ်လာပြီး—ထိုကရဏများသည် အမှန်တကယ် နាង(ပရကృతိ)ပင် ဖြစ်သည်။

Verse 55

भोग्येस्य भोग्यतिर्मासाञ्चिद्व्यक्तिर्भोग उच्यते । सुखादिरूपो विषयाकारा बुद्धिः समासतः ॥ ५५ ॥

ခံစားရမည့်အရာအပေါ်၌ စိတ်သိ(စစ်)၏ ပေါ်ထွန်းမှုအဖြစ် ဖြစ်လာသော အတွေ့အကြုံကို «ဘောဂ»(bhoga) ဟု ခေါ်သည်။ အကျဉ်းချုပ်အားဖြင့် ၎င်းသည် အရာဝတ္ထု၏ပုံသဏ္ဌာန်ကို ယူဆောင်ကာ သုခစသည့် အဖြစ်ပေါ်လာသော ဗုဒ္ဓိ(buddhi) ပင် ဖြစ်သည်။

Verse 56

भोग्यं भोक्तुश्च स्वेनैव विद्याख्यं करणं तु तत् । यद्यर्कवत्प्रकाशा धीः कर्मत्वाञ्च तथापि हि ॥ ५६ ॥

ခံစားရမည့်အရာနှင့် ခံစားသူ နှစ်ဖက်စလုံးအတွက် ကိုယ်ပိုင် “ဗိဒ္ယာ” ဟုခေါ်သော ဉာဏ်ပညာတည်းဟူသော အင်္ဂါရပ်သည် ကိရိယာဖြစ်၏။ ဉာဏ်သည် နေရောင်ကဲ့သို့ တောက်ပသော်လည်း လုပ်ဆောင်မှုအဖြစ် အလုပ်လုပ်သောကြောင့် ကမ္မ (လုပ်ငန်းအင်အား) ဟု သတ်မှတ်ရ၏။

Verse 57

करणांतरसापेक्षा शक्ता ग्राहयितुं च तम् । संबन्धात्कारणाद्यैस्तद्भोगौत्सुक्येन चोदनात् ॥ ५७ ॥

အကူအညီပေးသော ကိရိယာများကို မှီခို၍ သိမြင်နိုင်စွမ်းသည် ထိုအရာဝတ္ထုကို ဖမ်းယူသိမြင်နိုင်၏။ ၎င်းသည် အရာနှင့် ဆက်နွယ်မှုကြောင့်လည်းကောင်း၊ အကြောင်းရင်းတို့နှင့် ဆင်တူသော အချက်များကြောင့်လည်းကောင်း၊ ခံစားလိုသည့် စိတ်အားထက်သန်မှုမှ ပေါ်လာသော တိုက်တွန်းအားကြောင့်လည်းကောင်း ဖြစ်၏။

Verse 58

तञ्चष्टाफलयोगाञ्च संसिद्धा कर्तृतास्य तु । अकर्तृत्वाभ्युपगमे भोक्तृत्वाख्या वृथास्य तु ॥ ५८ ॥

ထို့ပြင် လိုလားသည့် အကျိုးရလဒ်များနှင့် ဆက်စပ်မှုသည် သူ၏ ကర్తૃત्व (လုပ်သူဖြစ်မှု) ကို လက်ခံသည့်အခါမှသာ တည်မြဲစွာ ဖြစ်ပေါ်၏။ သို့ရာတွင် အကర్తૃત्व (မလုပ်သူဖြစ်မှု) ကို လက်ခံလျှင် “ဘောက္တೃ” ဟု ခေါ်သော ခံစားသူဟူသော အမည်သည် အဓိပ္ပါယ်မဲ့သွား၏။

Verse 59

किं च प्रधानचरितं व्यर्थं सर्वं भवेत्ततः । कर्तृत्वरहिते पुंसि करणाद्यप्रयोजके ॥ ५९ ॥

ထို့ပြင် ပုရုෂ (puruṣa) သည် ကర్తૃત्व မရှိလျှင် ပရဓာန (pradhāna) အပေါ် သတ်မှတ်ထားသော လှုပ်ရှားမှုအားလုံးသည် အလဟသ ဖြစ်သွားမည်။ အကြောင်းမှာ ကိရိယာများနှင့် အခြားအရာများ—ကိုယ်ခန္ဓာ၊ အာရုံ၊ စိတ်—တို့သည် အသုံးချရန် ရည်ရွယ်ချက် မရှိတော့သဖြင့် ဖြစ်၏။

Verse 60

भोगस्यासंभवस्तस्मात्स एवात्र प्रवर्तकः । करणादिप्रयोक्तॄत्वं विद्ययैवास्य संमतम् ॥ ६० ॥

အကျိုးရလဒ်ကို ခံစားခြင်းသည် ကိုယ်တိုင်အလိုအလျောက် မဖြစ်နိုင်သဖြင့် ဤနေရာတွင် သူတစ်ဦးတည်းသာ လှုံ့ဆော်သူ ဖြစ်၏။ ထို့ပြင် အာရုံတို့နှင့် အခြားစွမ်းရည်များကဲ့သို့ ကိရိယာများကို အသုံးချသူဖြစ်မှုကိုလည်း ဗိဒ္ယာ (အသိပညာ) အားဖြင့်သာ သူ့အတွက် လက်ခံကြ၏။

Verse 61

अनंतरं कलारागं सूते भिद्यंगरूपकम् । येन भोग्याय जनिता भिद्यंगे पुरुषे पुनः ॥ ६१ ॥

ထို့နောက် «ကလာ-ရာဂ» ဟုခေါ်သော စွဲလမ်းမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေ၍ အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းများနှင့် လုပ်ဆောင်ချက်များအဖြစ် ခွဲခြားသည့် ရုပ်သဏ္ဌာန်ကို ယူသည်။ ထိုကြောင့်ပင် အင်္ဂါခွဲခြားထားသော ပုရုෂသည် အာရုံခံစားရမည့် အပျော်အပါးအရာဝတ္ထုများအတွက် ထပ်မံ မွေးဖွားလာသည်။

Verse 62

क्रियाप्रवृत्तिर्भवति तेनेदं रागसंज्ञिकम् । एभिस्तत्त्वैश्च भोक्तृत्वदशायां कलितो यदा ॥ ६२ ॥

«ကရိယာ» (လုပ်ဆောင်မှု) စတင် လည်ပတ်လာသောအခါ ထိုအခြေအနေကို ထို့ကြောင့် «ရာဂ» (စွဲလမ်းမှု) ဟု ခေါ်သည်။ ထို့ပြင် ဤတတ္တဝများအားဖြင့်ပင် အပျော်အပါးကို ခံစားသူ (ဘောက္တෘတ္ဝ) အဖြစ် ပုံဖော်ခံရသောအခါ ချည်နှောင်မှု တည်မြဲလာသည်။

Verse 63

नित्यस्तदायमात्मा तु लभते पुरुषाभिधाम् । कलैव प्रश्चादव्यक्तं सूते भोग्याय चास्य तु ॥ ६३ ॥

ဤအမြဲတမ်းတည်ရှိသော အတ္တမ (အာတ್ಮာ) သည် ထိုအခြေအနေတွင် «ပုရုෂ» ဟူသော အမည်ကို ရရှိလာသည်။ ထို့နောက် ကလာတစ်စိတ်တစ်ပိုင်းကဲ့သို့ဖြင့် အဗျက္တ (မထင်ရှားသောအရာ) သည် သူ့အတွက် အတွေ့အကြုံခံစားရမည့် လောကကို ထုတ်ဖော်ပေးသည်။

Verse 64

सप्तग्रंथिविधानस्य यत्तद्गौणस्यकारणम् । गुणानामविभागोऽत्र ह्याधारे क्ष्मादिभागवत् ॥ ६४ ॥

«ခုနစ်ချည်ကွင်း» ဟုခေါ်သော ဒုတိယဆိုင်ရာ စီမံကိန်းကို ပြောဆိုရခြင်း၏ အကြောင်းရင်းမှာ ဤသို့ဖြစ်သည်။ ဤအခြေခံအာဓာရတွင် ဂုဏ် (guṇa) များသည် သီးခြားခွဲခြားမထားဘဲ ရောနှောတည်ရှိသည်—မြေဓာတ်နှင့် အခြားဓာတ်အစိတ်အပိုင်းများကို သီးသန့်မတွေ့ရသကဲ့သို့။

Verse 65

आधारोऽपि च यस्तेषां तदव्यक्तं च गीयते । त्रय एव गुणा ह्यषामव्यक्तादेव संभवः ॥ ६५ ॥

ထိုအရာတို့၏ အထောက်အထားဖြစ်သော အရာကိုလည်း «အဗျက္တ» (မထင်ရှားသောအရာ) ဟု ခေါ်ကြသည်။ အမှန်တကယ်အားဖြင့် ဤဂုဏ်သုံးပါးသည် အဗျက္တမှသာ ပေါ်ပေါက်လာသည်။

Verse 66

सत्त्वं रजस्तमःप्रख्या व्यापारनियमात्मिका । गुणतो धीश्च विषयाध्यवसायस्वरूपिणी ॥ ६६ ॥

ဓီ (ဉာဏ်) သည် သတ္တဝ၊ ရဇ၊ တမ ဟူ၍ သုံးမျိုးဟု သိကြသည်။ ၎င်းသည် လှုပ်ရှားမှုနှင့် စည်းကမ်းကို ထိန်းညှိသော အတွင်းသဘောတရားဖြစ်ပြီး၊ ဂုဏ်တို့အလိုက် အာရုံဝတ္ထုများအပေါ် အဆုံးအဖြတ်သေချာမှု၏ ရုပ်သဘောကို ယူသည်။

Verse 67

गुणतस्त्रिविधा सापि प्रोक्ता कर्मानुसारतः । महत्तत्तवादहंकारो जातः संरंभवृत्तिमान् ॥ ६७ ॥

ထိုသဘာဝ (prakṛti) သည်လည်း ဂုဏ်အလိုက် သုံးမျိုးဟု ဆိုကြပြီး ကမ္မအတိုင်း လည်ပတ်သည်ဟု ဖော်ပြသည်။ မဟတ်တတ္တဝ (Mahat) မှ “ငါ” ဟူသော အဟံကာရ (ahaṃkāra) ပေါ်ပေါက်လာ၍ ကိုယ်တိုင်အတည်ပြုလိုသည့် လှုပ်ရှားမှုအင်အားကို ပိုင်ဆိုင်သည်။

Verse 68

संभोदादस्य विषयः प्राप्नोति व्यवहार्यताम् । सत्त्वा द्विगुणभेदेन स पुनस्त्रिविधो भवेत् ॥ ६८ ॥

အသိအမြင်/သတိပညာကြောင့် ၎င်း၏ အာရုံဝတ္ထုသည် လောကီအပြုအမူတွင် အသုံးချနိုင်သော အရာဖြစ်လာသည်။ ထို့ပြင် “သတ္တဝ” သည် နှစ်မျိုးခွဲခြားမှုဖြင့် ခွဲလျှင် ထပ်မံ၍ သုံးမျိုးဖြစ်လာသည်။

Verse 69

तैजसो राजसश्चैव तामसश्चेति नामतः । तत्र तैजसतो ज्ञानेंद्रियाणि मनसा सह ॥ ६९ ॥

၎င်းတို့ကို အမည်အားဖြင့် တೈဇသ (taijasa)၊ ရာဇသ (rājasa) နှင့် တာမသ (tāmasa) ဟု ခေါ်ကြသည်။ ထိုအထဲတွင် တൈဇသမှ ဉာဏ်အင်္ဂါများသည် မန (စိတ်) နှင့်အတူ ပေါ်ပေါက်လာသည်။

Verse 70

प्रकाशान्व यतस्तस्माद्वोधकानि भवन्ति हि । राजसाञ्च क्रियाहेतोस्तथा कर्मेंद्रियाणि तु ॥ ७० ॥

အလင်းရောင် (prakāśa) နှင့် ဆက်နွယ်နေသောကြောင့် ၎င်းတို့သည် အမှန်တကယ် အသိပညာပေးသော ကိရိယာများ ဖြစ်လာသည်။ ထို့အပြင် ရဇသည် လှုပ်ရှားမှု၏ အကြောင်းရင်းဖြစ်သဖြင့် လုပ်ဆောင်ရေးအင်္ဂါများလည်း ထိုမှ ပေါ်ပေါက်လာသည်။

Verse 71

तामसाञ्चैव जायन्ते तन्मात्रा भूतयोनयः । इच्छारूपं च संकल्पव्यापारं तत्र वै मनः ॥ ७१ ॥

တမသာ (မှောင်မိုက်/အင်နတ်) အစိတ်အပိုင်းမှ တန်မာထရ (tanmātra) များနှင့် ဘူတယောနိ (သတ္တဝါတို့၏ အကြမ်းဓာတ်အရင်းအမြစ်) များ ပေါ်ထွန်းလာသည်။ ထိုဖြစ်စဉ်တွင် မန (manas) သည် အလိုဆန္ဒ၏ ပုံသဏ္ဍာန်အဖြစ် စင်ကల్ప (saṅkalpa) — ဆုံးဖြတ်ချက်နှင့် အကြံကိန်းဖြင့် လှုပ်ရှားလုပ်ဆောင်သည်။

Verse 72

द्विधाधिकारि तञ्चित्तं भोक्तृभोगोपपादकम् । बहिः करणभावेन स्वोचितेन यतः सदा ॥ ७२ ॥

ထိုစိတ် (citta) သည် အာဏာနှစ်မျိုးဖြင့် လုပ်ဆောင်၍ ခံစားသူ (bhoktṛ) နှင့် ခံစားရသောအရာ (bhoga) နှစ်ဖက်လုံးကို တည်ထောင်ပေးသည်။ အကြောင်းမှာ ၎င်းသည် အမြဲတမ်း မိမိနှင့်သင့်လျော်သော အပြင်ဘက်ကိရိယာ (bahiḥ-karaṇa) အဖြစ် လှုပ်ရှားနေသောကြောင့် ဖြစ်သည်။

Verse 73

इंद्रियाणां च सामर्थ्यं संकल्पेनात्मवृत्तिना । करोत्यंतःस्थितं भूयस्ततोऽन्तः करणं मनः ॥ ७३ ॥

မန (manas) သည် စင်ကల్ప (saṅkalpa) နှင့် မိမိ၏ အတွင်းပိုင်း လှုပ်ရှားပုံ (ātma-vṛtti) ဖြင့် အင်ဒြိယ (အာရုံခံ) များ၏ စွမ်းအားကို မိမိအတွင်းသို့ စုစည်းကာ ပိုမိုတိုးမြှင့်စေသည်။ ထို့ကြောင့် မနကို အတွင်းကိရိယာ (antaḥ-karaṇa) ဟု ခေါ်သည်။

Verse 74

मनोऽहंकारबुद्ध्याख्यमस्त्यन्तः कारणं त्रिधा । इच्छासंरंभबोधाख्या वृत्तयः क्रमतोऽस्य तु ॥ ७४ ॥

အတွင်းကိရိယာ (antaḥ-karaṇa) သည် သုံးမျိုးရှိ၍ မန (manas)၊ အဟံကာရ (ahaṃkāra) နှင့် ဗုဒ္ဓိ (buddhi) ဟု ခေါ်ကြသည်။ ၎င်း၏ လုပ်ဆောင်ချက်များကို အစဉ်လိုက် အိစ္ဆာ (icchā—အလိုဆန္ဒ)၊ သံရံဘ (saṃrambha—အားထုတ်လှုံ့ဆော်မှု) နှင့် ဘောဓ (bodha—သိမြင်နားလည်မှု) ဟု ခေါ်သည်။

Verse 75

ज्ञानेंद्रियाणि श्रोत्रं त्वक् चक्षुर्जिह्वा च नासिका । ग्राह्याश्च विषया ह्येषां ज्ञेयाः शब्दादयो मुने ॥ ७५ ॥

အသိဉာဏ်အင်ဒြိယများမှာ နား၊ အရေပြား၊ မျက်စိ၊ လျှာ နှင့် နှာခေါင်း ဖြစ်သည်။ ထိုတို့က ဖမ်းယူသိမြင်သော အာရုံအရာဝတ္ထုများကိုလည်း—အသံ စသည်တို့ဟု—သိမှတ်ရမည်၊ အို မုနိ။

Verse 76

शब्दस्पर्शरूपरसगन्धाः शब्दादयो मताः । वाक्पाणिपादपायूपस्थास्तु कर्मेंद्रियाण्यपि ॥ ७६ ॥

အသံ၊ ထိတွေ့မှု၊ ရုပ်သဏ္ဌာန်၊ အရသာ၊ အနံ့တို့သည် အသံမှစ၍ အာရုံခံအရာဝတ္ထုများဟု သတ်မှတ်ကြသည်။ ထို့အတူ စကားပြောခြင်း၊ လက်၊ ခြေ၊ အနာစ်၊ လိင်အင်္ဂါတို့သည်လည်း ကမ္မအင်္ဒြိယ (လုပ်ဆောင်ရေးအင်္ဂါ) များဖြစ်သည်။

Verse 77

वचनादानगमनोत्सर्गानंदेषु कर्मसु । करणानि च सिद्धिना न कृतिः करणैर्विना ॥ ७७ ॥

စကားပြောခြင်း၊ ပေးကမ်းခြင်း၊ သွားလာခြင်း၊ ထုတ်လွှတ်ခြင်း (လွှတ်ချခြင်း) နှင့် ပျော်ရွှင်ခြင်း စသည့် ကမ္မများတွင် သင့်လျော်သော ကိရိယာများ (ကရဏ) ကြောင့်သာ အောင်မြင်မှု ရရှိသည်။ ကိရိယာမရှိလျှင် လုပ်ဆောင်မှု မဖြစ်နိုင်။

Verse 78

दशधा करणैश्चेष्टां कार्यमाविश्य कार्यते । चेष्टंते कार्यमालंब्य विभुत्वात्करणानि तु ॥ ७८ ॥

ကရဏ (အင်္ဂါ) ဆယ်မျိုးသည် လုပ်ငန်းထဲသို့ ဝင်ရောက်ပါဝင်သော် လုပ်ဆောင်မှုသည် ပြီးမြောက်သည်။ လုပ်ငန်းအလိုက် အင်္ဂါများသည် လှုပ်ရှားလုပ်ကိုင်ကြသည်—အင်္ဂါများသည် ကိုယ်ခန္ဓာတစ်လျှောက် လုပ်ဆောင်နိုင်သော အာနုဘော်ရှိသောကြောင့် ဖြစ်သည်။

Verse 79

तन्मात्राणि तु खवायुस्तेजोऽम्भः क्ष्मेति पञ्च वै । तेभ्यो भूतान्येकगुणान्याख्यातानि भवंति हि ॥ ७९ ॥

တန်မာတ်ရ (သိမ်မွေ့သော ဓာတ်) သည် အာကာသ၊ လေ၊ မီး၊ ရေ၊ မြေ ဟူ၍ ငါးပါးတည်း။ ထိုတို့မှ အကြမ်းဓာတ်များ ပေါ်ထွန်းလာပြီး တစ်ခုချင်းစီတွင် ကိုယ်ပိုင်ဂုဏ်သတ္တိတစ်ပါးစီ ရှိကြောင်း ကြေညာထားသည်။

Verse 80

इति पञ्चसु शब्दोऽयं स्पर्शो भूतचतुष्टये । रूपं त्रिषु रसश्चैव द्वयोर्गंधः क्षितौ तथा ॥ ८० ॥

ထို့ကြောင့် အသံသည် ဓာတ်ငါးပါးလုံးတွင် ရှိသည်။ ထိတွေ့မှုသည် ဓာတ်လေးပါးတွင် ရှိသည်။ ရုပ် (အရောင်/မြင်နိုင်မှု) သည် ဓာတ်သုံးပါးတွင် ရှိသည်။ အရသာသည် ဓာတ်နှစ်ပါးတွင် ရှိပြီး အနံ့သည် မြေဓာတ်တွင်သာ ရှိသည်။

Verse 81

कार्याण्येषां क्रमेणैवावकाशो व्यूहकल्पनम् । पाकश्च संग्रहश्चैव धारणं चेति कथ्यते ॥ ८१ ॥

ဤတို့၏ လုပ်ဆောင်ချက်များကို အစဉ်လိုက်ဆိုသော်—နေရာပေးခြင်း၊ စနစ်တကျ အစုဖွဲ့စီမံခြင်း (ဗျူဟာတည်ဆောက်ခြင်း)၊ ရင့်ကျက်သန့်စင်ခြင်း၊ စုစည်းတင်ပြခြင်း၊ နှင့် ထိန်းသိမ်းထားခြင်း ဟူ၍ ဆိုကြသည်။

Verse 82

आशीतोष्णौ महा वाद्यौ शीतोष्णौ वारितेजसोः । भास्वदग्नौ जले शुक्लं क्षितौ शुक्लाद्यनेकधा ॥ ८२ ॥

လေကြီးတို့သည် အအေးနှင့် အပူ၏ လက္ခဏာရှိကြ၏။ ရေနှင့် မီးလည်း အအေးအပူဖြင့် သိမြင်ရ၏။ မီးသည် တောက်ပရောင်လင်း၏။ ရေ၌ အဖြူရောင်ရှိ၏။ မြေ၌မူ အဖြူရောင်နှင့် အခြားအရည်အသွေးများ မျိုးစုံပေါ်ထွန်း၏။

Verse 83

रूपं त्रिषु रसोंऽभः सु मधुरः षड्विधः क्षितौ । गन्धः क्षितावसुरभिः सुरभिश्च प्रकीर्तितः ॥ ८३ ॥

ရုပ်သဏ္ဌာန် (ရူပ) သည် သုံးပါးသော ဓာတ်တို့၌ ရှိ၏။ အရသာ (ရသ) သည် ရေဓာတ်၏ အင်္ဂါဖြစ်၍ ချိုမြိန်ဟု ဆို၏; မြေ၌မူ အရသာ ခြောက်မျိုးရှိ၏။ အနံ့ (ဂန္ဓ) သည် မြေ၌ ဆိုးနံ့နှင့် မွှေးနံ့ ဟူ၍ နှစ်မျိုးဟု သင်ကြားထား၏။

Verse 84

तन्मात्रं तद्भूतगुणं करणं पोषणं तथा । भूतस्य तु विशेषोऽयं विशेषरहितं तु तत् ॥ ८४ ॥

တန်မာတရ (သိမ်မွေ့ဓာတ်)၊ ထိုဓာတ်နှင့် သက်ဆိုင်သော ဓာတ်ဂုဏ်၊ အင်္ဂါ/ကရဏ (ခံယူခြင်းနှင့် လုပ်ဆောင်ခြင်း၏ အင်္ဂါ)၊ ထို့ပြင် အာဟာရပေးခြင်းတို့—ဤသည်တို့သည် ဗူတ (ထူထဲဓာတ်) ၏ ထူးခြားလက္ခဏာဖြစ်၏။ သို့ရာတွင် ထိုတန်မာတရသည် ထိုသို့သော ထူးခြားခွဲခြားမှု မရှိ။

Verse 85

इमानि पञ्चभूतानि संनिविष्टानि सर्वतः । पञ्चभूतात्मकं सर्वं जगत्स्थावरजङ्गमम् ॥ ८५ ॥

ဤ ပဉ္စမဟာဘူတတို့သည် အရပ်ရပ်၌ စိမ့်ဝင်တည်ရှိကြ၏။ လောကတစ်ခုလုံး—မလှုပ်မရှားသောအရာနှင့် လှုပ်ရှားသောအရာတို့—အားလုံးသည် ပဉ္စဘူတသဘောဖြင့် ဖွဲ့စည်းထား၏။

Verse 86

शरीरसंनिविष्टत्वमेषां तावन्निरूप्यते । देहेऽस्थिमांसकेशत्वङ्नखदन्ताश्च पार्थिवाः ॥ ८६ ॥

ယခု သူတို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာအတွင်း တည်ရှိပုံကို ရှင်းလင်းမည်။ ကိုယ်ခန္ဓာ၌ အရိုး၊ အသား၊ ဆံပင်နှင့် လက်သည်း၊ သွားတို့သည် မြေဓာတ် (ပृथဝီ) ဖြစ်သည်။

Verse 87

मूत्ररक्तकफस्वेदशुक्रादिषु जलस्थितिः । हृदि पंक्तौ दृशोः पित्ते तेजस्तद्धर्मदर्शनात् ॥ ८७ ॥

ရေဓာတ်သည် ဆီး၊ သွေး၊ ချွဲ၊ ချွေး၊ သုက်နှင့် အခြားအရာများ၌ တည်ရှိသည်။ မီးဓာတ် (တေဇစ်) သည် နှလုံး၊ အစာချေ လမ်းကြောင်း၊ မျက်စိနှင့် သည်းရည်၌ တည်ရှိသည်၊ အကြောင်းမှာ ထိုသဘောသဘာဝ လုပ်ဆောင်ချက်များကို ထိုနေရာများတွင် တွေ့မြင်ရသောကြောင့် ဖြစ်သည်။

Verse 88

प्राणादिवृत्तिभेदेन वायुश्चैवात्र संस्थितः । वियत्सर्वासु नाडीषु गर्भवृत्यनुषंगतः ॥ ८८ ॥

ဤနေရာ၌ လေဓာတ် (ဝါယု) သည် ပရాణ စသည်တို့ကဲ့သို့ လုပ်ဆောင်ချက်ကွဲပြားမှုအလိုက် တည်ရှိနေသည်။ ထို့ပြင် အတွင်းအာကာသ (ဝိယတ်) သည် နာဒီ အားလုံး၌ ပျံ့နှံ့ကာ သားအိမ်ကဲ့သို့ ဖုံးအုပ်သည့် လည်ပတ်မှု (ဂರ್ಭ-ဝృတ္တိ) နှင့် ဆက်နွယ်နေသည်။

Verse 89

प्रयोक्त्यादिमहीप्रांतमेतदंडार्थसाधनम् । प्रत्यात्मनियतं भोगभेदतो व्यवसीयते ॥ ८९ ॥

ဤဘရဟ္မာဏ္ဍ အာကာသဥ (cosmic egg) တစ်လုံးလုံးသည် ဖန်ဆင်းရှင်မှစ၍ မြေ၏ အဝေးဆုံး အစွန်းအထိ၊ မိမိရည်ရွယ်ချက် ပြည့်စုံစေသော ကိရိယာဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် အတ္တမန် တစ်ဦးချင်းစီအတွက် အတွေ့အကြုံ (bhoga) မတူညီမှုအလိုက် သတ်မှတ်ထားသည်။

Verse 90

तत्त्वान्येवं कलाद्यानि प्रतिपुंनियतानि हि । देहेषु कर्मवशतः सर्वेषु विचरंति हि ॥ ९० ॥

ထို့ကြောင့် ကလာ စသည်ဖြင့် စတင်သော တတ္တဝများ (tattva) သည် တစ်ဦးချင်းစီအတွက် အမှန်တကယ် ခွဲဝေသတ်မှတ်ထားသည်။ ကမ္မ၏ အင်အားကြောင့် မောင်းနှင်ခံရ၍ ကိုယ်ခန္ဓာရှိသမျှ အမျိုးအစားများအတွင်း လှည့်လည်သွားလာကြသည်။

Verse 91

मायेयश्चैव पाशोऽयं येनावृतमिदं जगत् । अशुद्धाध्वामतो ह्येष धरण्यादिकलावधिः ॥ ९१ ॥

ဤအရာသည် မာယာမှ မွေးဖွားသော ချည်နှောင်မှုတည်း၊ ထိုချည်နှောင်မှုကြောင့် လောကတစ်လောကလုံး ဖုံးကွယ်နေ၏။ ထို့ကြောင့် မြေဓာတ်မှ စ၍ အထက်ကလာများအထိ ဆန့်ကျင်သန့်ရှင်းသော ပေါ်ထွန်းလမ်းဟု ခေါ်ကြ၏။

Verse 92

तत्र भूमण्डलस्थोऽसौ स्थावरो जङ्गमात्मकः । स्थावरा गिरिवृक्षाद्या जङ्गमस्त्रिविधः पुनः ॥ ९२ ॥

ထိုနေရာ၌ မြေမဏ္ဍလပေါ်တွင် ထိုဖန်ဆင်းမှုသည် အငြိမ်နှင့် အလှုပ် ဟူ၍ နှစ်မျိုးရှိ၏။ အငြိမ်တို့မှာ တောင်တန်း၊ သစ်ပင်တို့ကဲ့သို့ ဖြစ်ပြီး၊ အလှုပ်တို့သည် ထပ်မံ၍ သုံးမျိုးရှိ၏။

Verse 93

स्वेदजाश्चांडजाश्चैव तथैव च जरायुजाः । चराचरेषु लक्षाणां चतुराशीतियोनयः ॥ ९३ ॥

လှုပ်ရှားသူနှင့် မလှုပ်ရှားသူ အားလုံးအတွင်း၌ ယောနီအမျိုးအစား ရှစ်ဆယ့်လေးလက္ခ (၈.၄ သန်း) ရှိသည်ဟု ဆိုကြ၏။ ထိုတို့မှာ ချွေးမှ မွေးဖွားသူ၊ ဥမှ မွေးဖွားသူ၊ ထို့အတူ သားအိမ်မှ (အမြှေးပါ) မွေးဖွားသူတို့ ဖြစ်၏။

Verse 94

भ्रममाणस्तेषु जीवः कदाचिन्मानुषं वपुः । प्राप्नोति कर्मवशतः परं सर्वार्थसाधकम् ॥ ९४ ॥

ထိုအခြေအနေများအတွင်း လှည့်လည်နေသော ဇီဝသည် တစ်ခါတစ်ရံ မိမိ၏ ကမ္မအင်အားကြောင့် လူ့ခန္ဓာကိုယ်ကို ရရှိတတ်၏။ ထိုသည်ကား ဘဝ၏ အမှန်တရားရည်မှန်းချက် အားလုံးကို ပြည့်စုံစေနိုင်သော အမြင့်မြတ်ဆုံး အခြေအနေတည်း။

Verse 95

तत्रापि भारते खण्डे ब्राह्मणादिकुलेषु च । महापुण्यवशेनैव जनिर्भवति दुर्लभा ॥ ९५ ॥

ထိုလောကများအတွင်း၌ပင် ဘာရတခဏ္ဍ၌လည်းကောင်း၊ ထို့ပြင် ဗြာဟ္မဏ မျိုးရိုးတို့ကဲ့သို့သော မိသားစုများ၌လည်းကောင်း မွေးဖွားခြင်းသည် အလွန်ရှားပါး၏—စုဆောင်းထားသော မဟာပုဏ္ဏ၏ အင်အားကြောင့်သာ ရနိုင်၏။

Verse 96

जनिश्च पुंस्त्रियोर्योगः शुक्रशोणितयोगतः । बिंदुरेकः प्रविशति यदा गर्भे द्वयात्मकः ॥ ९६ ॥

ယောက်ျားနှင့် မိန်းမတို့၏ ပေါင်းစည်းမှုကြောင့်၊ သုတ်ရည်နှင့် ရာသီသွေး ပေါင်းစည်းရာမှ ကိုယ်ဝန်တည်ခြင်း ဖြစ်ပေါ်သည်။ အစေ့တစ်စက်တည်းက သဘောတရားနှစ်မျိုးပါဝင်သကဲ့သို့ သားအိမ်ထဲ ဝင်ရောက်သော် ကိုယ်ဝန်စတင်သည်။

Verse 97

तदा रजोऽधिके नारी भवेद्रेतोऽधिके पुमान् । मलकर्मादिपाशेन कश्चिदात्मा नियंत्रितः ॥ ९७ ॥

ရာဇသ (မိန်းမဘက်) အင်အားပိုလျှင် သမီးမွေးဖွား၍၊ ရေတဟ် (ယောက်ျားဘက် သုတ်ရည်) အင်အားပိုလျှင် သားမွေးဖွားသည်။ သို့ရာတွင် အတ္တတစ်ပါးသည် မလင်မှု၊ ကမ္မနှင့် အစရှိသည့် ချည်နှောင်မှုများကြောင့် ထိန်းချုပ်ခံရသည်။

Verse 98

जीवभावं तदा तस्मिन्सकलः प्रतिपद्यते । अथ तत्राहृतैर्मात्रा पानान्नाद्यैश्च पोषितः ॥ ९८ ॥

ထို့နောက် ထိုကိုယ်ခန္ဓာအသစ်၌ အရှိန်အဟုန်ရှိသမျှသည် ဇီဝ (jīva) အဖြစ်ကို ခံယူလာသည်။ ထို့နောက် မိခင်က ယူဆောင်လာသော သောက်စရာ၊ အစားအစာ စသဖြင့် အာဟာရဖြင့် ပြုစုမွေးမြူခံရ၍ တည်တံ့နေသည်။

Verse 99

पक्षमासादिकालेन वर्धते वपुरत्र हि । दुःखाद्यः पीडितश्चैवाच्छन्नदेहो जरायुणा ॥ ९९ ॥

အမှန်တကယ် ထိုအခြေအနေ၌ ကိုယ်ခန္ဓာသည် အချိန်ကာလဖြတ်သန်းသလို—နှစ်ပတ်၊ လ စသဖြင့်—ကြီးထွားလာသည်။ ထို့ပြင် ကိုယ်ဝန်သားသည် နာကျင်မှု စသည့် ဒုက္ခများကြောင့် ညှဉ်းပန်းခံရပြီး၊ ကိုယ်ခန္ဓာသည် သားအိမ်အမြှေး (jarāyu) ဖြင့် ဖုံးလွှမ်းထားသည်။

Verse 100

एवं तत्र स्थितो गर्भे प्राग्जन्मोत्थं शुभाशुभम् । स्मरंस्तिष्टति दुःखात्मापीड्यमानो मुहुर्मुहुः ॥ १०० ॥

ဤသို့ သားအိမ်အတွင်း၌ တည်နေသော ဒုက္ခခံဝိညာဉ်သည် ယခင်မွေးဖွားမှုမှ ပေါ်ထွက်လာသော ကောင်းမှုနှင့် မကောင်းမှုတို့ကို မကြာခဏ သတိရလျက်၊ ထပ်ခါထပ်ခါ အမြဲတမ်း ညှဉ်းပန်းခံနေရသည်။

Verse 101

कालक्रमेण बालोऽसौ मातरं पीडयन्नपि । संपीडितो निःसरति योनियंत्रादवाङ्मुखः ॥ १०१ ॥

ကာလအဆင့်ဆင့်အရ ထိုကလေးသည် မိခင်ကို နာကျင်စေသော်လည်း ဖိနှိပ်ကျပ်တည်းခံရကာ သားအိမ်၏ ယန္တရားမှ မျက်နှာအောက်သို့လှည့်လျက် ထွက်ပေါ်လာသည်။

Verse 102

क्षणं तिष्ठति निश्चेष्टस्ततो रोदितुमिच्छति । ततः क्रमेण स शिशुर्वर्धमानो दिनेदिने ॥ १०२ ॥

ခဏတစ်ခဏ မလှုပ်မယှက် နေပြီးနောက် ငိုချင်လာသည်။ ထို့နောက် အစဉ်လိုက်အတိုင်း ထိုကလေးငယ်သည် နေ့စဉ်နေ့တိုင်း တဖြည်းဖြည်း ကြီးထွားလာသည်။

Verse 103

बालपौगंडभेदेन युवत्वं प्रतिपद्यते । एवं क्रमेण लोकेऽस्मिन्देहिनां देहसंभवः ॥ १०३ ॥

ကလေးဘဝ၊ လူငယ်ဘဝ ဟူသော အဆင့်ခွဲခြားမှုများကို အစဉ်လိုက် ဖြတ်သန်းကာ ယောကျ်ား/မိန်းကလေးသည် ယုဝဘဝသို့ ရောက်သည်။ ထိုနည်းတူ ဤလောက၌ ကိုယ်ရှိသတ္တဝါတို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာရရှိခြင်းသည်လည်း အဆင့်ဆင့်ဖြစ်ပေါ်လာသည်။

Verse 104

मानुषं दुर्लभं प्राप्य सर्वलोकोपकारकम् । यस्तारयति नात्मानं तस्मात्पापतरोऽत्र कः ॥ १०४ ॥

လောကအားလုံးကို အကျိုးပြုနိုင်သော ရှားပါးသည့် လူ့ဘဝကို ရရှိပြီးနောက်တောင် မိမိကိုယ်ကို သံသရာမှ ကူးမြောက်အောင် မကယ်တင်နိုင်သူထက် ဤနေရာ၌ ပို၍ အပြစ်ကြီးသူ မည်သူရှိမည်နည်း။

Verse 105

आहारश्चैव निद्रा च भयं मैथुनमेव च । पश्वादीनां च सर्वेषां च सर्वेषां साधारणमितीरितम् ॥ १०५ ॥

အစာစားခြင်း၊ အိပ်ခြင်း၊ ကြောက်ရွံ့ခြင်း၊ နှင့် မေထုန် (လိင်ဆက်ဆံခြင်း) တို့သည် တိရစ္ဆာန်တို့အပါအဝင် သတ္တဝါအားလုံးတွင် တူညီသော အရာများဟု ဆိုကြသည်။

Verse 106

चतुर्ष्वेवानुरक्तो यः स मूर्खो ह्यात्मधातकः । मनुष्याणामयं धर्मः रवबंधच्छेदनात्मकः ॥ १०६ ॥

အကန့်အသတ်ရှိသော “လေးပါး” သာကို စွဲလမ်းနေသူသည် အမှန်တကယ် မိုက်မဲသူ၊ ကိုယ့်ကိုယ်ကို ဖျက်ဆီးသူ ဖြစ်၏။ ဤသည်ပင် လူတို့၏ ဓမ္မဖြစ်၍—အလွတ်စကားနှင့် လောကသံအော်ဟစ်မှုက ချည်နှောင်ထားသော ချည်ကြိုးများကို ဖြတ်တောက်ခြင်းဟူသော သဘောတရားရှိ၏။

Verse 107

पाशबंधनविच्छेदो दीक्षयैव प्रजायते । अतो बंधनविच्छित्त्यै मंत्रदीक्षां समाचरेत् ॥ १०७ ॥

ကြိုးကဲ့သို့သော ချည်နှောင်မှုကို ဖြတ်တောက်ခြင်းသည် “ဒိက္ခာ” (အင်နိရှီယေးရှင်း) ဖြင့်သာ ဖြစ်ပေါ်လာ၏။ ထို့ကြောင့် ချည်နှောင်မှုကို ဖြတ်တောက်ရန် မန္တရဒိက္ခာကို သင့်တင့်စွာ ဆောင်ရွက်သင့်၏။

Verse 108

दीक्षाज्ञानाख्यया शक्त्या ह्यपध्वंसितबन्धनः । शुद्धात्मतत्त्वनामासौ निर्वाणपदमश्नुते ॥ १०८ ॥

“ဒိက္ခာ-ဉာဏ” ဟုခေါ်သော အင်နိရှီယေးရှင်း၏ ဉာဏ်အင်အားကြောင့် သူ၏ ချည်နှောင်မှုများသည် အပြည့်အဝ ပျက်စီးသွား၏။ သန့်ရှင်းသော အတ္တတတ္တဝ၏ အမှန်တရား၌ တည်မြဲလျက် နိဗ္ဗာဏပဒကို ရောက်ရှိ၏။

Verse 109

स्वशक्त्यात्मिकया दृष्ट्या शिवं ध्यायति पश्यति । यजते शिवमंत्रैश्च स्वपरेषां हिताय सः ॥ १०९ ॥

ကိုယ့်အတွင်းစွမ်းအား၏ သဘောတရားဖြစ်သော မြင်ကွင်းဖြင့် သူသည် ရှိဝကို သမาธိဖြင့် ဓ్యာနာပြု၍ တိုက်ရိုက် မြင်တွေ့၏။ ထို့ပြင် ရှိဝမန္တရများဖြင့် ပူဇော်ယဇ္ဈာပြုကာ ကိုယ်တိုင်နှင့် အခြားသူတို့၏ ကောင်းကျိုးအတွက် ဆောင်ရွက်၏။

Verse 110

शिवार्कशक्तिदीधित्या समर्थीकृतचिद्दृशा । शिवशक्त्यादिभिः सार्द्धं पश्यत्यात्मगतावृतिः ॥ ११० ॥

ရှင်ဝ—နေကဲ့သို့သော စွမ်းအား၏ ရောင်ခြည်ကြောင့် စိတ်သိမြင်မှု၏ မြင်ကွင်းသည် အင်အားပြည့်စုံလာပြီး၊ ရှင်ဝ၊ ရှက်တိနှင့် အခြားတို့နှင့်အတူ အတ္တကို ဝင်ရောက်ဖုံးလွှမ်းထားသော အဖုံးအကာများကို မြင်တွေ့၏။

Verse 111

अंतःकरणवृत्तिर्या बोधाख्या सा महेश्वरम् । न प्रकाशयितुं शक्ता पाशत्वान्निगडादिवत् ॥ १११ ॥

အတွင်းကရဏ၏ ပြောင်းလဲမှုဖြစ်သော «အသိဉာဏ်» သည် မဟေဿဝရကို မဖော်ထုတ်နိုင်၊ ပာရှ (ချည်နှောင်မှု) ဖြင့် ချည်ကပ်နေသဖြင့် ချိန်းကြိုးကဲ့သို့ ဖြစ်၏။

Verse 112

दीक्षैव परमो हेतुः पाशविच्छेदने पुनः । अतः शास्त्रोक्तविधिना मन्त्रदीक्षां समाचरेत् ॥ ११२ ॥

ပာရှကို ဖြတ်တောက်ရာ၌ အမြင့်ဆုံးအကြောင်းရင်းမှာ ဒိက္ခာ (dīkṣā) တစ်ခုတည်းသာ ဖြစ်၏။ ထို့ကြောင့် သာஸ္တရ၌ ဆိုထားသည့် နည်းလမ်းအတိုင်း မန္တရဒိက္ခာကို စနစ်တကျ လက်ခံကျင့်ဆောင်ရမည်။

Verse 113

दीक्षितस्तंत्रविधिना स्ववर्णाचारतत्परः । अनुष्ठानं प्रकुर्वीत नित्यनैमित्तिकात्मकम् ॥ ११३ ॥

တန်တရနည်းအတိုင်း စနစ်တကျ ဒိက္ခာခံယူပြီး၊ မိမိ၏ ဝဏ္ဏနှင့် အာစာရကို လေးစားလိုက်နာသူသည် နိတျယနှင့် နိုင်မိတ္တိက အလုပ်ဝတ္တရားများပါဝင်သော အနုဋ္ဌာန်ကို ဆောင်ရွက်ရမည်။

Verse 114

निजवर्णाश्रमाचारान्मनसापि न लंघयेत् । यो यस्मिन्नाश्रमे तिष्ठन्दीक्षां प्राप्नोति मानवः ॥ ११४ ॥

မိမိ၏ ဝဏ္ဏနှင့် အာရှရမ အာစာရများကို စိတ်ထဲတွင်တောင် မလွန်ကျူးသင့်။ လူသည် မိမိတည်ရှိနေသော အာရှရမအတွင်း၌ပင် ဒိက္ခာကို ရရှိသည်။

Verse 115

स तस्मिन्नाश्रमे तिष्ठेत्तद्धर्माननुपालयेत् । कृतान्यपि न कर्माणि बंधनाय भवंति हि ॥ ११५ ॥

ထို့ကြောင့် သူသည် ထိုအာရှရမ၌ပင် နေထိုင်၍ ထိုဓမ္မများကို သစ္စာရှိစွာ လိုက်နာရမည်။ ထိုဓမ္မနှင့် ကိုက်ညီလျှင် ပြုလုပ်ထားသော ကမ္မများပင် ချည်နှောင်မှု၏ အကြောင်းမဖြစ်ကြ။

Verse 116

एकं तु फलदं कर्म मंत्रानुष्ठानसंभवम् । दीक्षितोऽभिलषेद्भोगान्यद्यल्लोकगतानसौ ॥ ११६ ॥

မန်ထရ စည်းကမ်းကို မှန်ကန်စွာ ကျင့်သုံးခြင်းမှ ပေါ်လာသော ကర్మပူဇာသာ အကျိုးပေးတတ်၏။ ဒိက္ခာခံပြီးသူသည် မည်သည့်လောက၌မဆို မိမိလိုသော ဘောဂသုခတို့ကို ဆန္ဒပြုနိုင်၏။

Verse 117

मंत्राराधनसामर्थ्यात्तद्भुक्त्वा मोक्षमश्नुते । नित्यं नैमित्तिकं दीक्षां प्राप्य यो नाचरेन्नरः ॥ ११७ ॥

မန်ထရကို အာရాధနာပြုနိုင်သော အင်အားကြောင့် ထိုအကျိုးကို ခံစားပြီးနောက် မောက္ခကို ရရှိ၏။ သို့သော် နေ့စဉ်နှင့် အခါအားလျော်စွာ ပြုရသော ကర్మများအတွက် ဒိက္ခာရပြီးလည်း မကျင့်သုံးသူသည် တာဝန်ပျက်ကွက်သူ ဖြစ်၏။

Verse 118

कंचित्कालं पिशाचत्वं प्राप्यांते मोक्षमश्नुते । तस्मात्तु दीक्षितः कुर्य्यान्नित्यनैमित्तिकादिकम् ॥ ११८ ॥

မကျင့်သုံးလျှင် အချိန်တစ်ခဏ ပိသာစအဖြစ်ကို ရောက်ပြီး နောက်ဆုံးတွင် မောက္ခကို ရရှိမည်။ ထို့ကြောင့် ဒိက္ခာခံပြီးသူသည် နေ့စဉ်နှင့် အခါအားလျော်စွာ ပြုရသော ကర్మများနှင့် ဆက်စပ်တာဝန်တို့ကို ပြုလုပ်သင့်၏။

Verse 119

अनुष्ठानं च तेनास्य दीक्षां प्राप्याऽनुमीयते । नित्यनैमित्तिकाचार पालकस्य नरस्य तु ॥ ११९ ॥

ထိုသို့ အကျင့်အကြံကို လိုက်နာခြင်းကြောင့်ပင် သူသည် ဒိက္ခာကို ရရှိထားကြောင်း ခန့်မှန်းနိုင်၏။ နေ့စဉ်နှင့် အခါအားလျော်စွာ အာစာရကို ထိန်းသိမ်းသူအတွက် ဒိက္ခာရှိသည်ဟု သိမြင်ကြ၏။

Verse 120

दीक्षावैकल्यविरहात्सद्यो मुक्तिस्तु जायते । तत्रापि गुरुभक्तस्य गतिर्भवति नान्यथा ॥ १२० ॥

ဒိက္ခာတွင် ချို့ယွင်းချက်မရှိလျှင် ချက်ချင်း မုက္တိ ပေါ်ပေါက်၏။ ထိုအရာ၌ပင် ဂုရုကို ဘက္တိဖြင့် ကိုးကွယ်သူ၏သာ ဂတိ ဖြစ်ပြီး အခြားနည်းမရှိ။

Verse 121

दीक्षया गुरुमूर्तिस्थः सर्वानुग्राहकः शिवः । दृष्टाद्यर्थतया यस्य गुरुभक्तिस्तु कृत्रिमा ॥ १२१ ॥

ဒိက္ခာဖြင့် သတ္တဝါအားလုံးကို ကရုဏာပေးသော ရှီဝသည် ဂုရု၏ရုပ်သဏ္ဌာန်အတွင်း၌ တည်နေ၏။ သို့ရာတွင် မြင်သာသော လောကီအကျိုးအမြတ်တို့အတွက်သာ ဂုရုဘက္တိရှိသူ၏ ဂုရုဘက္တိသည် အတုအယောင်သာ ဖြစ်၏။

Verse 122

कृतेऽपि विफलं तस्य प्रायश्चित्तं पदे पदे । कायेन मनसा वाचा गुरुभक्तिपरस्य च ॥ १२२ ॥

သူက အခမ်းအနားများ သို့မဟုတ် စည်းကမ်းကျင့်စဉ်များကို ပြုလုပ်သော်လည်း ထိုအရာများသည် သူ့အတွက် အကျိုးမရှိ ဖြစ်သွား၏။ ဂုရုဘက္တိကို အဓိကထားသူအတွက်တော့ ခြေလှမ်းတိုင်း၌—ကိုယ်၊ စိတ်၊ နှုတ်ဖြင့်—ပြာယရှ္စိတ္တ (အပြစ်ဖြေ) ရှိရ၏။

Verse 123

प्रायश्चित्तं भवेन्नैव सिद्धिस्तस्य पदे पदे । गुरुभक्तियुते शिष्ये सर्वस्वविनिवेदके ॥ १२३ ॥

ထိုသို့သော တပည့်အတွက် ပြာယရှ္စိတ္တ မလိုအပ်ပါ။ ဂုရုဘက္တိနှင့် ပြည့်စုံပြီး အရာအားလုံးကို ဂုရုထံ အပ်နှံထားသော တပည့်၌ ခြေလှမ်းတိုင်းတွင် အောင်မြင်မှု ရောက်လာ၏။

Verse 124

मिथ्याप्रयुक्तमन्त्रस्तु प्रायश्चित्ती भवेद्गुरुः ॥ १२४ ॥

သို့ရာတွင် မန္တရကို မှားယွင်းစွာ အသုံးချလျှင် ဂုရုသည် ပြာယရှ္စိတ္တ (အပြစ်ဖြေ) ပြုရမည့်သူ ဖြစ်လာ၏။