Saṃsāra-duḥkha: Karmic Descent, Garbhavāsa, Life’s Anxieties, Death, and the Call to Jñāna-Bhakti

Verse 1

सनक उवाच । एवं कर्मपाशनियंत्रितजंततवः स्वर्गादिपुण्यस्थानेषु पुण्यभोगमनुभूय यातीव दुःखतरं पापफलमनुभूय प्रक्षीणकर्मा वशेषेणामुं लोकमागत्य सर्वभयविह्वलेषु मृत्युबाधासंयुतेषुस्थावरादिषु जायते । वृक्षगुल्मलतावल्लीगिरयश्च तृणानि च । स्थावरा इति विख्याता महामोहसमावृताः ॥ १ ॥

သနကာက ပြောသည်—ဤသို့ ကမ္မကြိုးပတ်ဖြင့် ချုပ်နှောင်ခံရသော သတ္တဝါတို့သည် ကောင်းမှုကြောင့် ကောင်းရာဌာနများ၊ ကောင်းကင်စသည့် ပုဏ္ဏိယလောကများတွင် ပုဏ္ဏိယအပျော်ကို ခံစားပြီးနောက်၊ ပိုမိုနာကျင်သော အပြစ်အကျိုးကိုလည်း ခံစားရသည်။ ကမ္မကုန်ခမ်းသော် ဤလောကသို့ ပြန်လာကာ မရေရာကြောက်ရွံ့မှုများနှင့် သေခြင်း၏ကန့်သတ်မှုတို့ကြောင့် ထိခိုက်နေသော အတည်တံ့အမျိုးအစားများ—အပင်၊ ချုံ၊ လျားပင်၊ တောင်တန်း၊ မြက်ပင်တို့အဖြစ် မွေးဖွားရသည်။ ထိုအတည်တံ့တို့ကို “စ្ថာဝရ” ဟု ခေါ်ကြပြီး မဟာမောဟဖြင့် ဖုံးလွှမ်းနေကြသည်။

Verse 2

स्थावरत्वे पृथिव्यामुत्पबीजानि जलसेकानुपदं सुसंस्कारसामग्रीवशादंतरुष्मप्रपाचितान्युच्छूनत्वमापद्य ततो मूलभावं तन्मूलादंकुरोत्पत्तिस्तस्मादपि पर्णकांडनालादिकं कांडेषु च प्रसवमापद्यंते तेषु च पुष्पसंभवः ॥ २ ॥

မျိုးစေ့များသည် မြေထဲ၌ တည်နေပြီး ရေကို ထပ်ခါတလဲလဲ လောင်းပေးသော်၊ သင့်လျော်သော ပြင်ဆင်မှုနှင့် အထောက်အကူပြု အခြေအနေတို့၏ အာနုဘော်ကြောင့် အတွင်းအပူဖြင့် နွေးထွေးကာ ဖောင်းပွလာသည်။ ထို့နောက် အမြစ်အဖြစ် ပုံသဏ္ဍာန်ယူပြီး၊ အမြစ်မှ အညှောက်ပေါက်လာကာ၊ ထိုမှ ရွက်၊ တံတောင်၊ တံခွန်စသည်တို့ ပေါ်ထွက်သည်။ ထိုတံခွန်တို့သည် ထပ်မံကြီးထွား၍ နောက်ဆုံးတွင် ပန်းများ ပေါ်ပေါက်လာသည်။

Verse 3

तानि पुष्पाणि कानिचिदफलानि कानिचित्फलहेतुभूतानि तेषु पुष्पेषु वृद्धभावेषु सत्सु तत्पुष्पमूलतस्तुषोत्पत्तिर्जायते तेषु तुषु भोक्तॄणां प्राणिनां संस्कारसामग्रीवशाद्धिमरश्मिकिरणासन्नतया तदोषधिरसस्तुषांतः प्रविश्य क्षीरभावं समेत्य स्वकाले तंडुलाकारतामुपगम्य प्राणिनां भोगसंस्कारवशात्संवत्सरे फलिनः स्युः ॥ ३ ॥

ထိုပန်းများအနက် အချို့သည် မဖူးမဖွားဘဲ အချို့သည် အသီးဖြစ်စေသော အကြောင်းရင်းဖြစ်လာသည်။ ပန်းများ ရင့်ကျက်လာသောအခါ ထိုပန်း၏ အမြစ်ရင်းမှ တုရှ (အခွံ) ပေါ်ပေါက်လာသည်။ ထို့နောက် ထိုအခွံအတွင်း၌ စားသုံးခံစားမည့် သတ္တဝါတို့၏ စံစကား (အကျင့်အကြံအမှတ်) နှင့် လိုအပ်သော အခြေအနေတို့၏ အာနုဘော်ကြောင့်၊ နေရောင်ခြည်၏ နီးကပ်မှုကြောင့်လည်း ဆေးပင်ရည်သည် အခွံအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ကာ နို့ရည်သဘောသို့ ပြောင်းလဲပြီး အချိန်တန်လျှင် ဆန်စေ့ကဲ့သို့ အစေ့ပုံသဏ္ဍာန်ကို ရောက်သည်။ ထို့ကြောင့် သတ္တဝါတို့၏ ခံစားမှုဆိုင်ရာ စံစကားအလိုက် တစ်နှစ်အတွင်း အသီးပွင့်သောအဖြစ် ဖြစ်လာသည်။

Verse 4

स्थावरत्वेऽपि बहुकालं वानरादिभिर्भुज्यमाना हि च्छेदनदवाग्निदहनशीतातपादिदुःखमनुभूय म्रियते । ततश्च क्रिमयो भूत्वा सदादुःखबहुलाः क्षणार्ध्दं जीवंतः क्षणार्ध्दं म्रियमाणा बलवत्प्राणिपीडायां निवारयितुमक्षमाः शीतवातादिक्लेशभूयिष्ठा नित्यं क्षुधाक्षुधिता मलमूत्रादिषु सचरंतो दुःखमनुभवंति ॥ ४ ॥

အပင်၊ သစ်ပင်ကဲ့သို့ တည်ငြိမ်သောအဖြစ်ကို ရောက်သော်လည်း အချိန်ကြာမြင့်စွာ မျောက်တို့နှင့် အခြားသတ္တဝါတို့က ကိုက်စားကြပြီး ခုတ်ဖြတ်ခြင်း၊ တောမီးလောင်ခြင်း၊ အအေး၊ အပူ စသည့် ဒုက္ခများကို ခံစားကာ နောက်ဆုံး သေဆုံးရသည်။ ထို့နောက် ပိုးကောင်အဖြစ် ပြန်လည်ဖြစ်လာ၍ ဒုက္ခများပြည့်နှက်နေသည်။ ခဏတစ်ဝက် အသက်ရှင်၊ ခဏတစ်ဝက် သေသကဲ့သို့ ဖြစ်ပြီး အားကြီးသတ္တဝါတို့၏ ပြင်းထန်သောညှဉ်းပန်းမှုကို မတားဆီးနိုင်။ အအေး၊ လေ စသည့် ကလေးရှ်များက ပိုမိုနှိပ်စက်၍ အမြဲဆာလောင်ကာ အညစ်အကြေး၊ ဆီး စသည့်အတွင်း လှုပ်ရှားနေပြီး ဒုက္ခသာ ခံစားရသည်။

Verse 5

तत एव पद्मयोनिमागत्य बलवद्वाधोद्वेजिता वृथोद्वेगभूयिष्ठाः क्षुत्क्षांता नित्यं वनचारिणो मातृष्वपि विषयातुरा वातादिक्लेषबहुलाः कश्मिंश्चिज्जन्मनि तृणाशनाः कस्मिंश्चिज्जन्मनि मांसामेध्याद्यदनाः कस्मिंश्चिज्जन्मनि कंदमूलफलाशना दुर्बलप्राणिपीडानिरता दुःखमनुभवंति ॥ ५ ॥

ထို့နောက် ပဒ္မယောနိ (ဗြဟ္မာ) ၏လောကသို့ ရောက်လာသောအခါ သတ္တဝါတို့သည် အင်အားကြီးသော ထိခိုက်ဒဏ်ရာနှင့် ကြောက်ရွံ့မှုတို့ကြောင့် ပူပန်ရပြီး အကျိုးမဲ့ စိုးရိမ်ပူပန်မှုများက လွှမ်းမိုးကာ ဆာလောင်ခြင်းနှင့် ရေငတ်ခြင်းကို အမြဲခံရသည်။ တောထဲတွင် အစဉ်လှည့်လည်နေကြပြီး မိခင်အပေါ်တောင် အာရုံခံအရာဝတ္ထုများကြောင့် စိတ်ပူပန်တတ်ကြသည်။ လေဒေါသ (vāta) စသည့် ရောဂါကလေးရှ်များ များစွာက နှိပ်စက်သည်။ အချို့မွေးဖွားမှုတွင် မြက်ကိုစား၊ အချို့တွင် အသားနှင့် မသန့်ရှင်းသော အစာကိုစား၊ အချို့တွင် ကန်ဒ၊ အမြစ်၊ အသီးတို့ကို စားသုံး၍ အသက်မွေးကြသည်။ အားနည်းသတ္တဝါတို့ကို ထိခိုက်စေခြင်း၌ မျှော်လင့်နေသဖြင့် ဒုက္ခကို ခံစားရသည်။

Verse 6

अंडजत्वेऽपि वाताशनामांसामेध्याद्यशनाश्च परपीडापरायणा नित्यं दुःखबहुला ग्राम्यपशुयोनिमागता अपि स्वजातिवियोगभारोद्वहनपाशादिबंधनताडनहलादिधारणादिसर्वदुःखान्यनुभवंति ॥ ६ ॥

ဥမှပေါက်သောအဖြစ်၌ပင် လေကိုစားသကဲ့သို့၊ အသားနှင့် မသန့်ရှင်းသော အစာတို့ကို စားသုံးကာ အခြားသတ္တဝါတို့ကို နှိပ်စက်ရန် အမြဲတမ်း အားထုတ်ကြသည်။ ဒုက္ခများပြည့်နှက်နေပြီး၊ ရွာတွင်းမွေးမြူသတ္တဝါ၏ ယောနိသို့ ရောက်လာသော်လည်း မျိုးတူများနှင့် ခွဲခွာရခြင်း၊ လေးလံသော ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးကို ထမ်းရခြင်း၊ ကြိုးနှင့် အခြားအရာတို့ဖြင့် ချည်နှောင်ခံရခြင်း၊ ရိုက်နှက်ခံရခြင်း၊ လယ်ထွန်တံနှင့် အခြားဝန်များကို သယ်ဆောင်ရခြင်း စသည့် ဒုက္ခအမျိုးမျိုးကို ခံစားရသည်။

Verse 7

एवं बहुयोनिषु संभ्रांताः क्रमेण मानुषं जन्म प्राप्नुवंति । केचिच्च पुण्यविशेषाद्युत्क्रमेणापि मनुष्यजन्माश्नुवते ॥ ७ ॥

ဤသို့ မျိုးစုံသော ယောနိများအတွင်း လှည့်လည်ပျံ့နှံ့နေကြပြီး နောက်ဆုံး အစဉ်လိုက်ဖြင့် လူ့မွေးဖွားခြင်းကို ရရှိကြသည်။ သို့သော် အချို့သည် ကုသိုလ်၏ ထူးခြားသော အင်အားကြောင့် ပုံမှန်အစဉ်အလာကို ကျော်လွန်၍ပင် လူ့ဘဝကို ရရှိတတ်ကြသည်။

Verse 8

मनुष्यजन्म नापि च । चर्मकारचंडालव्याधानापितरजककुंभकारलोहकारस्वर्णकारतंतुवाचसौचिकजटिलसिद्धधावकलेखकभृतकशासनहारिनीचभृत्यद्ररिदहीनांगाधिकांगत्वादि दुःखबहुलज्वरतापशीतश्लेष्मगुल्मपादाक्षिशिरोगर्भपार्श्ववेदनादिदुःखमनुभवंति ॥ ८ ॥

သူတို့သည် လူ့မွေးဖွားခြင်းကိုတောင် မရနိုင်ဘဲ၊ အစားထိုး၍ ဒုက္ခများပြည့်နှက်သော အခြေအနေများတွင် နေထိုင်ရသည်—အနိမ့်ကျ သို့မဟုတ် ကြမ်းတမ်းသော အလုပ်အကိုင်များတွင် မွေးဖွားခြင်း (အရေပြားလုပ်သား၊ ချန်ဒာလ၊ မုဆိုး၊ ဆံပင်ညှပ်သမား၊ အဝတ်လျှော်သမား၊ အိုးလုပ်သမား၊ သံလုပ်သမား၊ ရွှေလုပ်သမား၊ အထည်ယက်သမား၊ အပ်ချုပ်သမား၊ ဆံပင်မတ်တပ်ရပ် သာသနာရှင်၊ ‘စိဒ္ဓ’ ဟုခေါ်သော လေ့ကျင့်သူ၊ လျှော်သမား၊ စာရေး၊ အလုပ်သမားငှား၊ အခွန်ကောက်သူ၊ ကျွန်/ဝန်ထမ်း စသဖြင့်) သို့မဟုတ် ဆင်းရဲသူ၊ ကိုယ်အင်္ဂါချို့တဲ့သူ သို့မဟုတ် အင်္ဂါပိုသူအဖြစ်။ ထို့ပြင် ဖျားနာခြင်း၊ မီးလောင်သကဲ့သို့ အပူဒဏ်၊ အအေးဒဏ်၊ ချွဲရောဂါများ၊ ဝမ်းဗိုက်အဖုအကျိတ်၊ ခြေ၊ မျက်စိ၊ ခေါင်း၊ သားအိမ်၊ ဘေးဖက်နာကျင်မှု စသည့် ဒုက္ခအမျိုးမျိုးကို ခံစားရသည်။

Verse 9

मनुष्यत्वेऽपि यदा स्त्रीपुरुषयोर्व्यवायस्तत्समयेरेतो यदा जरायुं प्रविशति तदैव कर्मवशाज्जंतुः शुक्रेण सह जरायुं प्रविश्य शुक्रशोणितकलले प्रवर्त्तते ॥ ९ ॥

လူအဖြစ်မွေးဖွားရာတွင်ပင် အမျိုးသားနှင့်အမျိုးသမီး ပေါင်းဖက်သောအခါ သုက်ပိုးသည် သားအိမ်အတွင်းသို့ ဝင်ရောက်သည့်အချိန်၌ပင် အတိတ်ကံတရား၏ တွန်းအားပေးမှုကြောင့် ဝိညာဉ်သည် သုက်ပိုးနှင့်အတူ သားအိမ်အတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ပြီး သုက်သွေးတို့ဖြင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော သန္ဓေသားလောင်း၌ စတင်တည်ရှိလေသည်။

Verse 10

तद्वीर्यं जीवप्रवेशात्पञ्चाहात्कललं भवति अर्द्धमासे । पलवलभावमुपेत्य मासे प्रादेशमात्रत्वमापद्यते ॥ १० ॥

ထိုမျိုးစေ့အတွင်းသို့ ဝိညာဉ်ဝင်ရောက်ပြီးနောက် ငါးရက်အတွင်း ၎င်းသည် ကျောက်ကျောကဲ့သို့သော အခဲ (ကလလ) ဖြစ်လာသည်။ လဝက်ကြာသောအခါ ပိုမိုဖွံ့ဖြိုးလာပြီး တစ်လအတွင်းတွင် လက်တစ်ထွာခန့် ပမာဏရှိသော အသားတစ်ုံး (ပလ္လဝ) အဖြစ်သို့ ရောက်ရှိလေသည်။

Verse 11

ततः प्रभृति वायुवशाच्चैतन्याभावेऽपि मातुरुह्ये दुःसहतापल्केशतयैकत्र स्थातुमशक्यत्वाद् भ्रमति ॥ ११ ॥

ထိုအချိန်မှစ၍ လေ၏တွန်းအားကြောင့် အသိစိတ်ကင်းမဲ့နေသော်လည်း သားအိမ်အတွင်း၌ လှည့်လည်သွားလာနေရသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် မခံမရပ်နိုင်သော အပူရှိန်နှင့် အမွေးအမျှင်များ၏ ထိတွေ့မှုတို့ကြောင့် တစ်နေရာတည်းတွင် မနေနိုင်သောကြောင့်ဖြစ်သည်။

Verse 12

मासे द्वितीये पूर्णे पुरुषाकारमात्रतामुपगमय मासत्रितये पूर्णे करचरणाद्यवयवभावमुपगम्य चतुर्षु मासेषु गतेषु सर्वावयवानां संधिभेदपरिज्ञानं पंचस्वतीतेषु नखानामभिव्यंजककता षट्स्वतीतेषु नखसंधिपरिस्फुटतामुपगम्य नाभिसूत्रेण पुष्यमाणममेध्यमूत्रसिक्तांगं जरायुणा बंधितरक्तास्थिक्रिमिवसामज्जास्नायुकेशादिदूषिते कुत्सिते शरीरे निवासिनं स्वयमप्येवं परिदूषितदेहं मातुश्च कट्वम्ललवणात्युष्णभुक्तदह्यमात्मानं दृष्ट्वा देही पूर्वजन्मस्मरणानुभावात्पूर्वानुभूतनरकदुःथानि च स्मृत्वांतर्दुःखेन च परिदह्यमानो मातुर्देहातिमूत्रादिरुक्षेण दह्यमान एवं मनसि प्रलयति ॥ १२ ॥

ဒုတိယလပြည့်သောအခါ သန္ဓေသားသည် လူပုံသဏ္ဍာန် အကြမ်းဖျင်းသာ ရရှိသည်။ တတိယလတွင် လက်ခြေ စသည်တို့ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ လေးလကြာသောအခါ အဆစ်အကွေးများကို သိရှိလာသည်။ ငါးလတွင် လက်သည်းများ ပေါ်လာပြီး ခြောက်လတွင် လက်သည်းအဆစ်များ ထင်ရှားလာသည်။ ချက်ကြိုးမှတဆင့် အာဟာရရရှိပြီး မစင်၊ ဆီး၊ သွေး၊ အရိုး၊ သန်ကောင်၊ အဆီ၊ ခြင်ဆီ၊ အကြော၊ ဆံပင်တို့ဖြင့် ညစ်ညမ်းသော ခန္ဓာကိုယ်တွင် နေရသည်။ မိခင်၏ အစပ်၊ အချဉ်၊ အငန်နှင့် အပူလွန်ကဲသော အစာများကြောင့် ပူလောင်ရမှုကို ခံစားရပြီး အတိတ်ဘဝက ငရဲဒုက္ခများကို ပြန်လည်အောက်မေ့ကာ စိတ်ဆင်းရဲခြင်း၊ မိခင်၏ ဆီးစသည်တို့ကြောင့် ပူလောင်ခြင်းတို့ဖြင့် သတိလစ်မတတ် ဖြစ်ရလေသည်။

Verse 13

अहोऽत्यंतपापोऽहंपूर्वजन्मनिभृत्यापत्यमित्रयोषिद्गृहक्षेत्रधनधान्यादिष्वत्यंतरागेण कलत्रपोषणार्थं परधनक्षेत्रादिकं पश्यतो हरणाद्युपायैरपह्यत्य कामांधतया परस्त्रीहरणादिकमनुभूय महापापान्याचरंस्तैः पापैरहमेक एवंविधनरकाननुभूय पुनः स्थावरादिषु महादुःखमनुभूय संप्रति जरायुणा परिवेष्टितोऽन्तर्दुखेन बहिस्तापेन च दह्यामि ॥ १३ ॥

အို... ငါသည် အလွန်အပြစ်ကြီးပါတကား။ အတိတ်ဘဝက အစေခံ၊ သားသမီး၊ မိတ်ဆွေ၊ အမျိုးသမီး၊ အိမ်၊ ခြံမြေ၊ စည်းစိမ်ဥစ္စာတို့အပေါ် အလွန်တွယ်တာမက်မောခဲ့ပြီး ဇနီးမယားကို လုပ်ကျွေးရန်အတွက် သူတစ်ပါးပိုင်ပစ္စည်းများကို မျက်ဝါးထင်ထင် လုယူခိုးယူခဲ့မိသည်။ ရမ္မက်တဏှာ အন্ধမိုက်ဖုံးလွှမ်း၍ သူတစ်ပါးမယားကို ပြစ်မှားခြင်းစသော မဟာအကုသိုလ်များကို ကျူးလွန်ခဲ့မိသည်။ ထိုအပြစ်များကြောင့် ငါတစ်ဦးတည်း ငရဲဒုက္ခများကို ခံစားခဲ့ရပြီး၊ တဖန် တည်ငြိမ်သော သစ်ပင်စသည်တို့အဖြစ် မဟာဒုက္ခများကို ခံစားခဲ့ရပြီးနောက် ယခုအခါ သားအိမ်အတွင်း၌ အတွင်းမီး အပြင်မီးတို့ဖြင့် ပူလောင်ဆင်းရဲစွာ ခံစားနေရပါတကား။

Verse 14

मया पोषिता दाराश्च स्वकर्मवशादन्यतो गताः ॥ १४ ॥

ကျွန်ုပ်သည် မယားနှင့် မိသားစုကို ထောက်ပံ့စောင့်ရှောက်ခဲ့သော်လည်း၊ သူတို့လည်း မိမိတို့၏ ကံအာဏာကြောင့် အခြားနေရာသို့ ထွက်ခွာသွားကြ၏။

Verse 15

अहो दुखं हि देहिनाम् ॥ १५ ॥

အို… အမှန်တကယ်ပင် ကိုယ်ခန္ဓာရှိသော သတ္တဝါတို့အတွက် ဒုက္ခသည် မည်မျှများလှသနည်း။

Verse 16

देहस्तु पापात्संजातस्तस्मात्पापं न कारयेत् । भृत्यभित्रकलत्रार्थमन्यद्द्रव्यं हृतं मया ॥ १६ ॥

ကိုယ်ခန္ဓာသည်ပင် ပ罪မှ ပေါ်ပေါက်လာသဖြင့် ထို့ကြောင့် ထပ်မံပ罪 မပြုသင့်။ သို့သော် အမှုထမ်းများ၊ မှီခိုသူများနှင့် မယားအတွက်ဟုဆိုကာ အခြားသူ၏ ဥစ္စာကို ကျွန်ုပ် ယူဆောင်ခဲ့၏။

Verse 17

तेन पापेन दह्यामि जरायुपरिवेष्टितः । दृष्ट्वान्यस्य श्रियं पूर्वं सतत्पोऽहमसूयया खितः ॥ १७ ॥

ထိုပ罪ကြောင့် ကျွန်ုပ်သည် မီးလောင်သကဲ့သို့ ခံရပြီး၊ အမြှေးအလွှာတစ်ခုဖြင့် ပတ်လည်ဖုံးအုပ်ထားသကဲ့သို့ ဖြစ်၏။ ယခင်က အခြားသူ၏ စည်းစိမ်ကို မြင်သော် အမြဲတမ်း မနာလိုစိတ်ကြောင့် ပင်ပန်းနာကျင်ခဲ့၏။

Verse 18

गर्भाग्निनानुदह्येयमिदानीमपि पापकृत् । कायेन मनसा वाचा परपीडामकारिषम्तेन पापेन दह्यामि त्वहमेकोऽतिदुःखितः ॥ १८ ॥

ယခုတိုင်ပင် ပ罪ပြုသူဖြစ်သော ကျွန်ုပ်သည် မိခင်ဝမ်း၏ မီးဖြင့် လောင်ကျွမ်းနေရ၏။ ကိုယ်၊ စိတ်၊ နှုတ်ဖြင့် အခြားသူတို့ကို နာကျင်စေခဲ့သဖြင့် ထိုပ罪ကြောင့် ကျွန်ုပ်တစ်ယောက်တည်း မီးလောင်ကာ အလွန်ဒုက္ခရောက်နေရ၏။

Verse 19

एवं बहुविधं गर्भस्थो जंतुर्विलप्य स्वयमेव वा ॥ १९ ॥

ဤသို့ မိခင်ဝမ်းအတွင်းရှိ ကိုယ်တည်သတ္တဝါသည် နည်းမျိုးစုံဖြင့် ငိုကြွေးပူဆွေး၏—အသံထွက်၍လည်းကောင်း၊ စိတ်အတွင်း၌လည်းကောင်း။

Verse 20

आत्मानमाश्वास्य उत्पत्तेरनंतरं सत्संगेन विष्णोश्चरितश्रवणेन च विशुद्धमना भूत्वा सत्कर्माणि निर्वर्त्य अखिलजगदंतरात्मनः सत्यज्ञानानंदमयस्य शक्तिप्रभावानुष्टितविष्टपवर्गस्य लक्ष्मीपतेर्नारायणस्य सकलसुरासुरयक्षगंधर्वराक्षसपन्न गमुनिकिन्नरसमूहार्चितचरणकमलयुगं भक्तितः समभ्यर्च्य दुःसहः संसारच्छेदस्यकारणभूतं वेदरहस्योपनिषद्भिः परिस्फुटं सकललोकपरायणं हृदिनिधाय दुःखतरमिमं संस्कारागारमतिक्रमिष्यामीति मनसि भावयति ॥ २० ॥

မွေးဖွားပြီးနောက် မိမိကိုယ်ကို သက်သာစေကာ သဒ္ဓါရှင်တို့၏ သန့်ရှင်းသောပေါင်းသင်းမှုနှင့် ဗိဿနု၏ လီလာတော်များကို နားထောင်ခြင်းကြောင့် စိတ်သည် သန့်စင်လာ၏။ ကုသိုလ်ကောင်းမှုများကို ဆောင်ရွက်ပြီးနောက် လောကအလုံးစုံ၏ အတွင်းအတ္တဖြစ်သော၊ သစ္စာ–ဉာဏ်–အာနန္ဒ သဘာဝရှိသော၊ လောကစနစ်တို့ကို အင်အားတော်ဖြင့် ထင်ရှားစေသော လက္ခမီပတိ နာရာယဏ၏ ကြာပန်းတော်ခြေတော်နှစ်ဖက်ကို ဘက္တိဖြင့် ပူဇော်၏။ ထိုခြေတော်ကို ဒေဝ၊ အသူရ၊ ယက္ခ၊ ဂန္ဓဗ္ဗ၊ ရက္ခသ၊ နာဂ၊ မုနိ၊ ကိန္နရ အစုအဝေးတို့ကလည်း အာရုံပြုကန်တော့ကြ၏။ ဥပနိသဒ်တို့က ထင်ရှားစေသော ဝေဒ၏ လျှို့ဝှက်အဓိပ္ပါယ်ကို—လောကအားလုံး၏ အားကိုးရာ၊ မခံနိုင်သော သံသရာကို ဖြတ်တောက်ပေးသော အကြောင်းတရား—ဟృဒယ၌ ထားကာ «ဤဒုက္ခကြီးသော သံစကားအိမ်ကို ကျော်လွန်မည်» ဟု စိတ်၌ ဆုံးဖြတ်၏။

Verse 21

यतस्तन्मातुः प्रसूतिसमये सति गर्भस्थोदेही नारदमुने वायुनापरिपीडितो मातुश्चापि दुःखं कुर्वन्कर्मपाशेन बलाद्योनिमार्गान्निष्क्रामन्सकलयातनाभोगमेककालभवमनुभवति ॥ २१ ॥

ထို့ကြောင့် အို နာရဒမုနိ၊ မိခင်၏ မွေးဖွားချိန်တွင် ဝမ်းအတွင်းရှိ ကိုယ်တည်သတ္တဝါသည် အသက်လေများကြောင့် ဖိနှိပ်ညှဉ်းပန်းခံရ၏။ မိခင်ကိုလည်း နာကျင်စေကာ ကမ္မကြိုးပတ်၏ အင်အားကြောင့် မွေးဖွားလမ်းကြောင်းမှ အတင်းအကျပ် ထွက်လာရပြီး တစ်ခဏတည်းတွင် ဒုက္ခယာတနာ အမျိုးမျိုးကို အပြည့်အဝ ခံစားရ၏။

Verse 22

तेनातिक्लेशेन योनियंत्रपीडितो गर्भान्निष्कांतो निःसंज्ञतां याति ॥ २२ ॥

ထိုအလွန်ပြင်းထန်သော ဒုက္ခကြောင့်—ဝမ်း၏ “ယန္တရား” ထဲတွင် ဖိနှိပ်ခံရ၍—ဝမ်းမှ ထွက်လာသောအခါ သတိလစ်သွား၏။

Verse 23

तं तु बाह्यवायुः समुज्जीवयति । बाह्यवायुस्पर्शसमनंतरमेव नष्टस्मृतिपूर्वानुभूताखिलदुःखानि वर्त्तमानान्यपि ज्ञानाभावदविज्ञायात्यंतदुःखमनुभवति ॥ २३ ॥

သို့သော် ပြင်ပလေက သူ့ကို ပြန်လည်အသက်သွင်း၏။ ပြင်ပလေထိတွေ့သည့် ခဏချင်းတွင် သတိမှတ်ဉာဏ် ပျောက်ကွယ်သဖြင့် ယခင်က ခံစားခဲ့သမျှ ဒုက္ခများကိုလည်းကောင်း၊ လက်ရှိဖြစ်နေသည့် ဒုက္ခများကိုလည်းကောင်း အမှန်တကယ်သော ဉာဏ်မရှိခြင်းကြောင့် မသိမမြင်နိုင်ဘဲ အလွန်အမင်း ဒုက္ခကို ခံစားရ၏။

Verse 24

एवं बालत्वमापन्नो जंतुस्तत्रापि स्वमलमूत्रलित्पदेह आध्यात्मिकादिपीड्यमानोऽपि वक्तुमशक्तक्षुत्तृषापीडितो रुदिते सति स्तनादिकं देयमिति मन्वानाः प्रयतन्ते ॥ २४ ॥

ဤသို့ သားငယ်အရွယ်သို့ ရောက်လာသော ဇီဝသည် ထိုနေရာ၌ပင် မိမိ၏ မစင်နှင့် ဆီးတို့ဖြင့် ကိုယ်ခန္ဓာညစ်ပတ်လျက်ရှိသည်။ အာဓျာတ္မိက စသည့် အတွင်းဒုက္ခများနှင့် အခြားဒုက္ခများကြောင့် နှိပ်စက်ခံရသော်လည်း စကားမပြောနိုင်။ ဆာလောင်ခြင်း၊ ရေငတ်ခြင်းကြောင့် ငိုယိုသဖြင့် ထိန်းသိမ်းသူတို့က «နို့စသည် ပေးရမည်» ဟုထင်ကာ ကျွေးမွေးနှစ်သိမ့်ရန် ကြိုးစားကြသည်။

Verse 25

एवमनेकं देहभोगमन्याधीनतयानुभूयमानो दंशादिष्वपि निवारयितुमशक्तः ॥ २५ ॥

ဤသို့ အခြားသူတို့အပေါ် မူတည်နေရင်း ကိုယ်ခန္ဓာဒုက္ခများစွာကို ခံစားရကာ၊ ကိုက်ခဲခြင်းများ (ပိုးကိုက်ခြင်း စသည်) ကိုတောင် တားဆီးရန် မစွမ်းနိုင်တော့သည်။

Verse 26

बाल्यभावमासाद्य मातापित्रोरुपाध्यायस्य ताडनं सदा पर्यटनशीलत्वं पांशुभस्मपंकादिषुक्रीडनं सदा कलहनियतत्वाम शुचित्वं बहुव्यापाराभासकार्यनियतत्वं तदसंभव आध्यात्मिकदुःखमेवंविधमनुभवति ॥ २६ ॥

ကလေးသဘောသို့ ရောက်လာသောအခါ အာဓျာတ္မိက (အတွင်း) ဒုက္ခကို ဤသို့ ခံစားရသည်—မိဘနှင့် ဆရာတို့၏ ရိုက်နှက်ခြင်းကို အမြဲခံရခြင်း၊ အမြဲလှည့်လည်သွားလာနေခြင်း၊ ဖုန်၊ ပြာ၊ ရွံ့စသည်တို့တွင် ကစားနေခြင်း၊ အမြဲရန်ဖြစ်နေခြင်း၊ မသန့်ရှင်းစွာ နေထိုင်ခြင်း၊ အလုပ်များစွာ လုပ်သကဲ့သို့သာ ဖြစ်ပြီး အမှန်တကယ် မအောင်မြင်သည့် အလုပ်များတွင် အဆုံးမဲ့ မူးမောနေခြင်း။

Verse 27

ततस्तु तरुणभावेन धनार्जनमर्जितस्य रक्षणं तस्य नाशव्ययादिषु चात्यंतदुःखिता मायया मोहिताः कामक्रोधादिदुष्टमनसाः सदासूयापरायणाः परस्वपरस्त्रीहरणोपायपरायणाः पुत्रमित्रकलत्रादिभरणोपायचिंतापरायणा वृथाहंकारदूषिताः पुत्रादिषु व्याध्यादि पीडितेषु सत्सु सर्वव्यात्पिं परित्यज्य रोगादिभिः क्लेशितानां समीपे स्वयमाध्यात्मिकदुःखेन परिप्लुता । वक्ष्यमाणप्रकारेण चितामश्नुवते ॥ २७ ॥

ထို့နောက် လူငယ်အရွယ်၏ အားမာန်ဖြင့် ရရှိထားသော ဥစ္စာကို ကာကွယ်ရန် အလွန်အမင်း စိတ်စိုက်ကာ၊ ပျောက်ဆုံးခြင်း၊ သုံးစွဲကုန်ကျခြင်း စသည်တို့ကြောင့် အလွန်ဒုက္ခရောက်ကြသည်။ မာယာကြောင့် မောဟဖြစ်၍ ကာမ၊ က్రోဓ စသည့် အပြစ်များက မနက်စိတ်ကို ပျက်စီးစေကာ မနာလိုစိတ်တွင် အမြဲတမ်း လိုက်လံနေကြပြီး၊ အခြားသူ၏ ဥစ္စာခိုးယူခြင်းနှင့် အခြားသူ၏ မယားကို ဖမ်းယူရန် နည်းလမ်းများကို လိုက်စားကြသည်။ သားသမီး၊ မိတ်ဆွေ၊ ဇနီးတို့ကို ထောက်ပံ့ရန် စိုးရိမ်ပူပန်သော အကြံအစည်များတွင် နစ်မြုပ်ကာ အလဟဿ အဟင်္ကာရကြောင့် မလွတ်နိုင်။ သားသမီးတို့ စသည်တို့ ရောဂါနှင့် ဒုက္ခခံနေရသော် ကောင်းမွန်သော အကျင့်အကြံအားလုံးကို စွန့်ပစ်ပြီး၊ ရောဂါနှင့် ကလေးရှ်တို့ဖြင့် နှိပ်စက်ခံရသူတို့အနီး၌ ရပ်နေရင်း မိမိကိုယ်တိုင်လည်း အာဓျာတ္မိက ဒုက္ခဖြင့် လွှမ်းမိုးခံရသည်။ နောက်တစ်ဖန် ဖော်ပြမည့်ပုံစံအတိုင်း နောက်ဆုံးတွင် မီးသင်္ဂြိုဟ်စင် (စိတား) သို့ ရောက်ကြသည်။

Verse 28

गृहक्षेत्रादिकं कम किंचिन्नापि विचारितम् । समृद्धस्य कुटुम्बस्य कथं भवति वर्त्तनम् ॥ २८ ॥

အိမ်၊ လယ်ယာ စသည်တို့ကို အနည်းငယ်တောင် မစဉ်းစားမိလျှင်၊ စည်းစိမ်ပြည့်စုံသော မိသားစု၏ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းနှင့် ထိန်းသိမ်းရေးကို မည်သို့ စီမံနိုင်မည်နည်း။

Verse 29

मम मूलधनं नास्ति वृष्टिश्चापि न वर्षति । अश्वः पलायितः कुत्र गावः किं नागता मम ॥ २९ ॥

ကျွန်ုပ်၏ မူလဥစ္စာ မကျန်တော့၊ မိုးလည်း မရွာတော့။ ကျွန်ုပ်၏ မြင်းသည် ဘယ်သို့ ပြေးပျောက်သွားသနည်း။ ကျွန်ုပ်၏ နွားများသည် အဘယ်ကြောင့် မပြန်လာသနည်း။

Verse 30

बालापत्या च मे भार्या व्याधितोऽहं च निर्धनः । अविचारात्कृषिर्नष्टा पुत्रा नित्यं रुदंति च ॥ ३० ॥

ကျွန်ုပ်၏ ဇနီးသည် ကလေးငယ်များကို ထမ်းဆောင်နေရပြီး၊ ကျွန်ုပ်လည်း နာမကျန်း၍ ဆင်းရဲသည်။ မစဉ်းစားမိခြင်းကြောင့် လယ်ယာလုပ်ငန်း ပျက်စီးကာ သားများသည် နေ့တိုင်း ငိုကြွေးနေကြသည်။

Verse 31

भग्नं छिन्नं तु मे सद्म बांधवा अपि दूरगाः । न लभ्यते वर्त्तनं च राज बाधातिदुःसहा ॥ ३१ ॥

ကျွန်ုပ်၏ အိမ်သည် ပျက်စီးကွဲပြား၍ ခုတ်ထွင်ခံရသကဲ့သို့ ဖြစ်ပြီး၊ ဆွေမျိုးများလည်း အဝေးတွင် ရှိကြသည်။ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းရန် လမ်းမတွေ့၊ မင်း၏ ဖိနှိပ်မှုသည် မခံနိုင်အောင် ကြမ်းတမ်းလှသည်။

Verse 32

रिपवो मां प्रधावंते कथं जेष्टाम्यहं रिपून् । व्यवसायाक्षमश्चाहं प्रात्पाः प्राघूर्णका अमी ॥ ३२ ॥

ရန်သူတို့သည် ကျွန်ုပ်ထံသို့ အပြေးအလွှား တိုက်ခိုက်လာကြသည်—ကျွန်ုပ်သည် မည်သို့ ရန်သူတို့ကို အနိုင်ယူမည်နည်း။ ကျွန်ုပ်လည်း ကြိုးပမ်းအားထုတ်မှု တည်ငြိမ်စွာ မလုပ်နိုင်၊ ထိုသူတို့သည် မုန်တိုင်းကဲ့သို့ လှည့်ဝိုင်း၍ ရောက်လာကြသည်။

Verse 33

एवमत्यंतचिन्ताकुलः स्वदुःखानि निवारयितुमक्षमो धिग्विधिं भाग्यहीनं मां किमर्थं विदधे इति दैवमाक्षिपति ॥ ३३ ॥

ဤသို့ အလွန်အမင်း စိုးရိမ်ပူပန်မှုဖြင့် လွှမ်းမိုးကာ ကိုယ့်ဒုက္ခကို ဖယ်ရှားရန် မစွမ်းနိုင်သဖြင့်၊ ဖန်ဆင်းရှင်ကို ရှုတ်ချ၍ “အို ကံကြမ္မာဆိုးပါ၏—ကံကောင်းခြင်းမရှိသော ငါကို အဘယ်ကြောင့် ဖန်ဆင်းခဲ့သနည်း” ဟု ကံကြမ္မာကို အပြစ်တင်လေသည်။

Verse 34

तथा वृद्धत्वमापन्नो हीयमानसारो जरापलितादिव्यात्पदेहो व्याधिबाध्यत्वादिकमापन्नः । प्रकंपमानावयवश्वासकासादिपीडितो लोलाविललोचनः श्लेष्मण्यात्पकंठः पुत्रदारादिभिर्भर्त्स्यमानः कदा मरणमुपयामीति चिंताकुलो मयि मृते सति मदर्जितं गृहक्षेत्रादिकं वस्तु पुत्रादयः कथं रक्षंति कस्य वा भविष्यति ॥ ३४ ॥

ထိုနည်းတူ အိုမင်းလာသောအခါ အတွင်းအားက လျော့နည်းသွား၍ ကိုယ်ခန္ဓာသည် ဆံပင်ဖြူခြင်း စသည့် ဇရာဒုက္ခများနှင့် ရောဂါများကြောင့် ပင်ပန်းနာကျင်ရသည်။ လက်ခြေတုန်ယင်၍ အသက်ရှုမဝ ကချောင်းဆိုး စသည့် ဝေဒနာများနှင့် ဖိစီးခံရကာ မျက်လုံးများ မတည်မငြိမ် လှုပ်ရှား၍ လည်ချောင်းတွင် ချွဲကပ်ကာ ကလေးများ၊ ဇနီးနှင့် အခြားသူများကပါ ဆူပူကြိမ်းမောင်းကြသည်။ စိုးရိမ်ပူပန်မှုကြောင့် စိတ်ရှုပ်ထွေးကာ «သေခြင်းက ငါ့ထံ ဘယ်အချိန်လာမလဲ။ ငါသေပြီးနောက် ငါရရှိထားသော အိမ်မြေစသည်တို့ကို သားသမီးတို့က ဘယ်လိုကာကွယ်မလဲ၊ သို့မဟုတ် ဘယ်သူ့ပိုင်ဖြစ်မလဲ» ဟု တွေးပူနေသည်။

Verse 35

मद्धने परैरपहृते पुत्रादीनां कथं वर्त्तनं भविष्यतीति ममतादुःखपरिप्लुतो गाढं निःश्वस्य स्वेन वयसा कृतानि कर्माणि पुनः पुनः स्मरन् क्षणे विस्मरति च संततस्त्वासन्नमरणो ॥ ३५ ॥

သူ၏ ငွေကြေးဥစ္စာကို အခြားသူများက ယူဆောင်သွားသောအခါ ပိုင်ဆိုင်လိုစိတ်မှ ပေါက်ဖွားသော ဝမ်းနည်းမှုက လွှမ်းမိုး၍ အလွန်အမင်း သက်ပြင်းချကာ «အခု သားသမီးတို့နဲ့ အခြားသူတွေ ဘယ်လိုနေထိုင်ကြမလဲ» ဟု စိုးရိမ်သည်။ သေခြင်းနီးလာသော်လည်း သူသည် မိမိအသက်တာတစ်လျှောက် ပြုခဲ့သော ကံအလုပ်များကို ထပ်ခါထပ်ခါ သတိရပြီး တစ်ခဏတစ်ခဏ ပြန်လည်မေ့လျော့သွားသည်။

Verse 36

व्याधिपीडितोऽन्तस्तापार्तः क्षणं शय्यायां क्षणं मंचे च ततस्ततः पर्यटन् क्षुत्तृटूपरिपूडितः किंचिन्मात्रमुदकं देहीत्यतिकार्पण्येन याचमानस्तत्रापि ज्वराविष्टानामुदकं न श्रेयस्करमिति ब्रुवतो मनसातिद्वेषं कुर्वन्मंद चैतन्यो भवति ॥ ३६ ॥

ရောဂါကြောင့် ဖိစီးခံရ၍ အတွင်းပူလောင်နာကျင်သဖြင့် သူသည် မငြိမ်မသက် လှုပ်ရှားနေကာ တစ်ခဏ အိပ်ရာပေါ်၊ တစ်ခဏ ကုတင်ပေါ် သွားလာပြောင်းရွှေ့နေသည်။ ဆာလောင်ခြင်းနှင့် ရေငတ်ခြင်းက ဖိနှိပ်သဖြင့် အလွန်ဆင်းရဲစွာ «ရေတစ်စက်လောက်ပဲ ပေးပါ» ဟု တောင်းဆိုသည်။ သို့သော် လူများက «ဖျားနာသူအတွက် ရေသောက်ခြင်း မကောင်းပါ» ဟု ပြောသောအခါ စိတ်ထဲတွင် အလွန်မုန်းတီးလာပြီး သတိဉာဏ်လည်း မဲမှောင်၍ မပြတ်သားတော့သည်။

Verse 37

ततश्च हस्तपादाकर्षणे न तु क्षमो रुद्रद्भिबंधुजनैर्वेष्टितो वक्तुमक्षमः स्वार्जितधनादिकं कस्य भविष्यतीति चिंतापरो बाष्पाविलविलोचनः कंठे वुरघुरायमाणे सति शरीरान्निष्क्रांतप्राणो यमदूतैर्भर्त्स्यमानः पाशयंत्रितो नरकादीन्पूर्ववदश्नुते ॥ ३७ ॥

ထို့နောက် လက်ခြေကို ဆွဲယူခြင်းကိုတောင် မခံနိုင်တော့ဘဲ ငိုကြွေးနေသော ဆွေမျိုးများက ဝိုင်းရံထားသော်လည်း စကားမပြောနိုင်တော့သည်။ သူသည် «ငါ့ကိုယ်တိုင် ရှာဖွေထားသော ငွေကြေးဥစ္စာတွေ ဘယ်သူ့ပိုင်ဖြစ်မလဲ» ဟု စိုးရိမ်ပူပန်မှုတွင် စိတ်ကပ်နေသည်။ မျက်လုံးများသည် မျက်ရည်ကြောင့် မရှင်းလင်းတော့ဘဲ လည်ချောင်းတွင် ရှိုက်သံကဲ့သို့ အသံထွက်လာသည်။ အသက်ရှူသက်တမ်းက ကိုယ်ခန္ဓာမှ ထွက်ခွာသွားသောအခါ ယမဒူတတို့က ကြိမ်းမောင်းကာ ကြိုးပတ်ချုပ်နှောင်ပြီး ယခင်ဖော်ပြခဲ့သကဲ့သို့ နရကနှင့် အခြားဒဏ်ခတ်မှုများကို ခံစားရသည်။

Verse 38

आमलप्रक्षयाद्यद्वदग्नौ धाम्यंति धातवः । तथैव जीविनः सर्व आकर्मप्रक्षयाद् भृशम् ॥ ३८ ॥

အညစ်အကြေး ပျက်ကွယ်သွားစေရန် မီးထဲတွင် သတ္တုများကို အပူပေးကာ ပြင်းပြင်းထန်ထန် ဖုတ်လှန်၍ သန့်စင်သကဲ့သို့၊ သတ္တဝါအသက်ရှိသူ အားလုံးလည်း စုဆောင်းထားသော ကံ၏ အကျိုးကျန်မှု ပျောက်ကွယ်သွားသောအခါ အလွန်အမင်း သန့်စင်လာကြသည်။

Verse 39

तस्मात्संसारदावाग्नितापार्तो द्विजसत्तम । अभ्यसेत्परमं ज्ञानं ज्ञानान्मोक्षमवान्पुयात् ॥ ३९ ॥

ထို့ကြောင့်၊ ဒွိဇအမြတ်တော်၊ သံသာရတောမီး၏ ပူလောင်မှုကြောင့် နာကျင်သူသည် အမြင့်ဆုံးသော ဉာဏ်ကို စေတနာပြု၍ လေ့ကျင့်ရမည်။ ဉာဏ်ကြောင့်ပင် မောက္ခကို ရောက်နိုင်သည်။

Verse 40

ज्ञानशून्या नरा ये तु पशवः परिकीर्तिताः । तस्मात्संसारमोक्षाय परं ज्ञानं समभ्यसेत् ॥ ४० ॥

ဉာဏ်အမှန်မရှိသော လူတို့ကို တိရစ္ဆာန်ကဲ့သို့ဟု ဆိုကြသည်။ ထို့ကြောင့် သံသာရမှ လွတ်မြောက်ရန် အမြင့်ဆုံးသော ဉာဏ်ကို အားထုတ်၍ လေ့ကျင့်ရမည်။

Verse 41

मानुष्यं चैव संप्राप्य सर्वकर्मप्रसाधकम् । हरिं न सेवते यस्तु कोऽन्यस्तस्मादचेतनः ॥ ४१ ॥

အရာရာသော သာသနာရေးရည်မှန်းချက်များကို ပြီးမြောက်စေနိုင်သော လူ့ဘဝကို ရရှိပြီးနောက် ဟရီကို မဆည်းကပ်သူသည် ထိုသူထက် မသိမသာသောသူ အခြားရှိပါမည်လော။

Verse 42

अहो चित्रमहो चित्रमहो चित्रं मुनीश्वराः । आस्थिते कामदे विष्णो नरा यांति हि यातनाम् ॥ ४२ ॥

အို အံ့ဩဖွယ်၊ အံ့ဩဖွယ်၊ တကယ်အံ့ဩဖွယ်ပါ၊ မုနိအရှင်တို့။ ဆန္ဒပြည့်စုံစေသော ဗိဿနုဘုရား ရှိနေလျက်ပင် လူတို့သည် ဒုက္ခနှင့် ညှဉ်းပန်းရာသို့ သွားကြသည်။

Verse 43

नारायणे जगन्नाथे सर्वकामफलप्रदे । स्थितेऽपि ज्ञानरहिताः पच्यंते नरकेष्वहो ॥ ४३ ॥

ကမ္ဘာ၏ အရှင် နာရာယဏ၊ ဆန္ဒအားလုံး၏ အကျိုးကို ပေးသနားတော်မူသူ ရှိနေလျက်ပင် ဉာဏ်မရှိသူတို့သည် နရကများတွင် “ချက်ပြုတ်ခံရ” သကဲ့သို့ ပူလောင်ကြရသည်—အို မောဟ!

Verse 44

स्त्रवन्मूत्रपुरीषे तु शरीरेऽस्मिन्नृशाश्वते । शाश्वतं भावयंत्यज्ञा महामोहसमावृताः ॥ ४४ ॥

ဤလူ့ခန္ဓာသည် မတည်မြဲ၍ ဆီးနှင့် မစင် ယိုစိမ့်နေသော်လည်း မဟာမောဟာဖုံးလွှမ်းသော မသိသူတို့သည် မတည်မြဲသောအရာကို တည်မြဲသည်ဟု ထင်မြင်ကြ၏။

Verse 45

कुत्सितं मांसरक्ताद्यैर्देहं संप्राप्य यो नरः । संसारच्छेदकं विष्णुं न भजेत्सोऽतिपातकी ॥ ४५ ॥

အသား၊ သွေး စသည်တို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော အမုန်းတရားဖြစ်စေသော ဤခန္ဓာကို ရရှိပြီးလျှင် သံသရာချည်နှောင်မှုကို ဖြတ်တောက်ပေးသော ဗိဿနုကို မဘုရားမခိုလှုံသူသည် အလွန်ကြီးမားသော အပြစ်သား ဖြစ်၏။

Verse 46

अहो कष्टमहो कष्टमहो कष्टं हि मूर्खता । हरिध्यानपरो विप्र चण्डालोऽपि महासुखी ॥ ४६ ॥

အို—အလွန်ခက်ခဲလှ၏၊ အလွန်ခက်ခဲလှ၏၊ မိုက်မဲမှုသည် တကယ်ပင် ခက်ခဲလှ၏။ ဟေ ဗြာဟ္မဏ၊ ဟရီကို ဓျာနပြုရာ၌ အာရုံစိုက်သူဖြစ်လျှင် ချဏ္ဍာလပင်လျှင် အမြင့်ဆုံးသော သုခကို ရရှိ၏။

Verse 47

स्वदेहान्निस्सृतं दृष्ट्वा मलमूत्रादिकिल्बिषम् । उद्वेग मानवा मूर्खाः किं न यांति हि पापिनः ॥ ४७ ॥

ကိုယ့်ခန္ဓာမှ ထွက်လာသော မစင်၊ ဆီး စသည့် အညစ်အကြေးကို မြင်လျှင် မိုက်မဲသော လူတို့သည် ရွံရှာကြ၏။ ထိုသို့ဆိုလျှင် အပြစ်သားတို့သည် မိမိတို့၏ အပြစ်ကို အဘယ်ကြောင့် မရွံရှာကြသနည်း။

Verse 48

दुर्लभं मानुषं जन्म प्रार्थ्यते त्रिदशैरपि । तल्लब्ध्वा परलोकार्थं यत्नं कुर्य्याद्विचक्षणः ॥ ४८ ॥

လူ့ဘဝမွေးဖွားခြင်းသည် အလွန်ရှားပါး၍ နတ်တို့တောင် ဆုတောင်းလိုကြ၏။ ထိုကို ရရှိပြီးလျှင် ပညာရှိသူသည် နောက်ဘဝ၏ အမြင့်မြတ်သော အကျိုးအတွက် အားထုတ်ကြိုးစားသင့်၏။

Verse 49

अध्यात्मज्ञानसंपन्ना हरिपूजापरायणाः । लभन्ते परमं स्थानं पुनरावृत्तिदुर्लभम् ॥ ४९ ॥

အတွင်းရေးရာ အာধ্যာတ္မဉာဏ် ပြည့်စုံ၍ ဟရီဘုရားကို ပူဇော်ခြင်း၌ အပြည့်အဝ အနုမောဒနာရှိသူတို့သည် ပြန်လည်မွေးဖွားခြင်း မရှိသည့် ပြန်မလာရခက်သော အမြင့်ဆုံး နေရာတော်ကို ရရှိကြသည်။

Verse 50

यतो जातमिदं विश्वं यतश्चैतन्यमश्नुते । यस्मिंश्च विलयं याति स संसारस्य मोचकः ॥ ५० ॥

ဤလောကကြီး မွေးဖွားလာရာ အရင်းအမြစ်၊ အသိဉာဏ်ကို ရရှိစေရာ အရင်းအမြစ်၊ နောက်ဆုံးတွင် ပျော်ဝင်သွားရာ အရင်းအမြစ်—ထိုသူတော်သည် သံသရာမှ လွတ်မြောက်စေသော မောက္ခပေးရှင် ဖြစ်သည်။

Verse 51

निर्गुणोऽपि परोऽनंतो गुणवानिव भाति यः । तं समभ्यर्च्य देवेशं संसारात्परिमुच्यते ॥ ५१ ॥

အရည်အသွေးများကို ကျော်လွန်သော (နိရ္ဂုဏ) အမြင့်ဆုံး အနန္တဖြစ်သော်လည်း အရည်အသွေးရှိသကဲ့သို့ ထင်ရှားတော်မူသူကို သင့်လျော်စွာ ဂုဏ်ပြု၍ ပူဇော်လျှင် သံသရာမှ အပြည့်အဝ လွတ်မြောက်ရသည်။