Adhyaya 72
MahishasuraDemonsAssembly42 Shlokas

Adhyaya 72: The Reconciliation Rite, Sarasvati Sacrifice, and the Birth of Uttama Manu (Auttama Manvantara Prelude)

मैत्री-इष्टिः सारस्वती-इष्टिः उत्तम-जननम् (Maitrī-Iṣṭiḥ Sārasvatī-Iṣṭiḥ Uttama-Jananam)

Mahishasura's Rise

ဤအধ্যာယတွင် မိတ်ရီ-အိဋ္ဌိ (ပြန်လည်သဟဇာတဖြစ်စေသော ယဇ္ဉ) ကိုပြုလုပ်၍ အငြင်းပွားမှုများကိုငြိမ်းချမ်းစေသည်။ ထို့နောက် စာရස්ဝတီ-အိဋ္ဌိ ကို ဆောင်ရွက်ကာ ဒေဝီ စာရස්ဝတီ၏ ကရုဏာနှင့် ဉာဏ်ပညာအာနုဘော်ကို ဆုတောင်းသည်။ ယဇ္ဉ၏ အာနုဘော်ကြောင့် ဥတ္တမ မနု မွေးဖွားလာပြီး အော်တ္တမ မနွန္တရ၏ အစပြုအကြိုအဖြစ် ထင်ရှားလာသည်။

Divine Beings

सरस्वती (Sarasvatī, invoked through Sārasvatī-iṣṭi)नागराजसुता / उरगात्मजा (Nāgarājasutā / Uragātmajā, nāga-princess as boon-giver)

Celestial Realms

पाताल / रसातल (Pātāla / Rasātala, underworld realm of nāgas)

Key Content Points

Royal ethical tension: the king upholds another’s dharma (restoring a brāhmaṇa’s wife) yet remains afflicted by conjugal discord despite his queen’s chastity.Ritual as social-psychological technology: the brāhmaṇa performs repeated maitri-generating iṣṭis (sevenfold) to establish prīti between estranged spouses.Underworld retrieval motif: a remembered niśācara is invoked and sent to Pātāla to bring back the queen, enabling reconciliation without impugning her character.Sārasvatī iṣṭi and mantraic repair: the queen’s request leads to a Sarasvatī rite and recitation of sārasvatāni sūktāni to remove a curse of muteness.Manvantara linkage: the nāga-princess’ boon and prophecy culminate in the birth and naming rationale of Uttama, identified as the future Manu of the Auttama cycle.

Focus Keywords

Markandeya Purana Adhyaya 72Auttama ManvantaraUttama Manu birth storyMaitri Ishti ritualSarasvati Ishti Markandeya PuranaPātāla Rasātala narrativePuranic dharma and marriage reconciliationNāga princess boon prophecy

Shlokas in Adhyaya 72

Verse 1

इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे औत्तममन्वन्तरे एकसप्ततितमोऽध्यायः । द्विसप्ततितमोऽध्यायः- ७२ मार्कण्डेय उवाच ततः स्वनगरं प्राप्य तं ददर्श द्विजं नृपः । समेतं भार्यया चैव शीलवत्या मुदान्वितम् ॥

ဤသို့ဖြင့် သီရိ မာရ္ကဏ္ဍေယ ပုရာဏ၌ အော်တ္တမ မန္ဝန္တရအတွင်း အခန်း ခုနစ်ဆယ်တစ် (၇၁) ပြီးဆုံး၏။ အခန်း ခုနစ်ဆယ်နှစ် (၇၂) စတင်၏။ မာရ္ကဏ္ဍေယက ပြောသည်—ထို့နောက် မင်းသည် မိမိ၏ မြို့သို့ ရောက်လာသောအခါ သီလပြည့်ဝ၍ ဝမ်းမြောက်ရွှင်လန်းသော ဇနီးနှင့်အတူရှိသော ထိုဗြာဟ္မဏကို တွေ့မြင်၏။

Verse 2

ब्राह्मण उवाच राजवर्य ! कृतार्थोऽस्मि यतो धर्मो हि रक्षितः । धर्मज्ञेह भवता भार्यामानयता मम ॥

ဗြာဟ္မဏက ပြောသည်—အို မင်းတို့အနက် အမြတ်ဆုံးသော မင်းကြီး၊ ကျွန်ုပ်သည် ပြည့်စုံသွားပြီ။ အကြောင်းမူ ဓမ္မသည် အမှန်တကယ် ကာကွယ်ခံရပြီ—ဓမ္မကို သိမြင်သော သင်က ကျွန်ုပ်၏ ဇနီးကို ပြန်လည်ခေါ်ဆောင်ပေးခြင်းဖြင့် ဖြစ်၏။

Verse 3

राजोवाच कृतार्थस्त्वं द्विजश्रेष्ठ ! निजधर्मानुपालनात् । वयं सङ्कटिनो विप्र ! येषां पत्नी न वेष्मनि ॥

မင်းကြီးက ပြောသည်။ “အို ဒွိဇအထက်မြတ်သော ဘြာဟ္မဏ၊ သင်သည် မိမိ၏ ဓမ္မတာဝန်ကို လိုက်နာခြင်းဖြင့် ပြည့်စုံနေပြီ။ သို့သော် ကျွန်ုပ်တို့သည် အခက်အခဲဒုက္ခ၌ ရှိကြသည်၊ အို ဘြာဟ္မဏ—အိမ်တွင် ဇနီးမရှိသူတို့ ဖြစ်ကြသည်။”

Verse 4

ब्राह्मण उवाच नरेन्द्र ! सा हि विपिने भक्षिताऽऽ श्वनापदैर्यदि । अलन्तया किमन्यस्या न पाणिर्गृह्यते त्वया । क्रोधस्य वशमागम्य धर्मो न रक्षितस्त्वया ॥

ဘြာဟ္မဏက ပြောသည်။ “အို လူတို့၏ အရှင်၊ သူမကို တောထဲရှိ တိရစ္ဆာန်ရိုင်းများ စားသွားခဲ့လျှင် ထိုမျှဖြင့် လုံလောက်ပြီ—အဘယ်ကြောင့် အခြားမိန်းမ၏ လက်ကို မယူသနည်း။ သို့သော် ဒေါသ၏ အာဏာအောက်သို့ ကျရောက်၍ သင်သည် ဓမ္မကို မကာကွယ်ခဲ့ပေ။”

Verse 5

राजोवाच न भक्षिताऽऽ मे दयिता श्वापदैः सा हि जीवति । अविदूषितचारित्रा कथमेतत्करोम्यहम् ॥

မင်းကြီးက ပြောသည်။ “ကျွန်ုပ်၏ ချစ်သူဇနီးကို တိရစ္ဆာန်များ မစားသွားပါ; သူမ အသက်ရှင်နေသည်။ သူမ၏ အကျင့်သီလသည် အညစ်အကြေးမရှိ—ကျွန်ုပ် ဘယ်လိုလုပ်နိုင်မလဲ (အခြားဇနီးယူခြင်းကို)?”

Verse 6

ब्राह्मण उवाच यदि जीवति ते भार्या न चैव व्यभिचारिणी । तदपत्नी कताजन्म किं पापं क्रियते त्वया ॥

ဘြာဟ္မဏက ပြောသည်။ “သင်၏ ဇနီးသည် အသက်ရှင်ပြီး သစ္စာမဖောက်လျှင်၊ သင်ကိုယ်တိုင်က ဘာအပြစ်ကို ကျူးလွန်ခဲ့သဖြင့် ဇနီးမရှိသကဲ့သို့ ဖြစ်လာရသနည်း?”

Verse 7

राजोवाच आनीताऽपि हि सा विप्र ! प्रतिकूला सदैव मे । दुःखाय न सुखायालं तस्या मैत्री न वै मयि । तथा त्वं कुरु यत्नं मे यथा सा वशगामिनी ॥

မင်းကြီးက ပြောသည်။ “အို ဘြာဟ္မဏ၊ သူမကို ပြန်လည်ခေါ်ဆောင်လာခဲ့သော်လည်း သူမသည် အမြဲတမ်း ကျွန်ုပ်ကို ရန်လိုနေသည်။ သူမသည် ပျော်ရွှင်မှုအတွက် မဟုတ်ဘဲ ဝမ်းနည်းမှုအတွက်သာ လုံလောက်သည်; ကျွန်ုပ်အပေါ် ချစ်ခင်မှု မရှိ။ ထို့ကြောင့် ကျွန်ုပ်အတွက် အားထုတ်ပေးပါ၊ သူမသည် ကျွန်ုပ်၏ အလိုတော်ကို လိုက်နာလာစေရန်။”

Verse 8

ब्राह्मण उवाच तव संप्रीतये तस्याः वरेष्टिरुपकारिणी । क्रियते मित्रकामैर्या मित्रविन्दां करोमि ताम् ॥

ဗြာဟ္မဏက ပြောသည်— «သင်၏ အပြည့်အဝ ကျေနပ်မှုအတွက်၊ သူမအတွက် အကျိုးအမြတ် အလွန်ကြီးသော ‘vara‑iṣṭi’ (ကောင်းချီးပေးသော အဟုတိ/ယဇ်) ရှိသည်။ မိတ်သဟာယကို လိုလားသူတို့က ဆောင်ရွက်ကြပြီး၊ ထိုယဇ်အားဖြင့် ငါသည် သူမကို ‘Mitravindā’—မိတ်ရင်းနှီးမှုကို ရှာဖွေတွေ့ရှိသူ (သို့) မိတ်သဘောကို ကိုယ်စားပြုသူ—အဖြစ် ပြုမည်»။

Verse 9

अप्रीतयोः प्रीतिकरो सा हि संजननी परम् । भार्यापत्योर्मनुष्येन्द्र ! तान्तवेष्टिं करोम्यहम् ॥

«ချစ်ခင်မှု မရှိသူတို့အတွက်လည်း ထိုယဇ်၏ အာနိသင်က ချစ်ခင်မှုကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ အမှန်တကယ်ပင်၊ ဇနီးနှင့် ခင်ပွန်းအကြား သဟဇာတကို ဖြစ်စေသော အမြင့်ဆုံး အကြောင်းတရားဖြစ်သည်၊ လူတို့၏ အရှင်တော်။ ငါသည် ‘tāntava‑iṣṭi’ ကို ဆောင်ရွက်မည်»။

Verse 10

यत्र तिष्ठति सा सुभ्रूस्तव भार्या महीपते । तस्मादानयतां सा ते परां प्रीतिमुपैष्यति ॥

«အို မင်းကြီး၊ မျက်ခုံးလှသော သင်၏ မိဖုရား နေထိုင်ရာ မည်သည့်နေရာမဆို ထိုနေရာမှ ခေါ်ဆောင်လာပါစေ။ သူမသည် သင်အပေါ် အမြင့်ဆုံး ချစ်ခင်မှုကို ရရှိလိမ့်မည်»။

Verse 11

मार्कण्डेय उवाच इत्युक्तः स तु सम्भारानशेषानवनिपतिः । आनिनाय चकारेष्टिं स च तां द्विजसत्तमः ॥

မာရ္ကဏ္ဍေယက ပြောသည်— ထိုသို့ ပြောကြားခံရသဖြင့် မင်းကြီးသည် လိုအပ်သော ပစ္စည်းအားလုံးကို ယူဆောင်လာ하였다။ ထို့နောက် နှစ်ကြိမ်မွေးမြတ်သော အကောင်းဆုံး ဗြာဟ္မဏက ‘iṣṭi’ (ယဇ်ပူဇော်ပွဲ) ကို ဆောင်ရွက်하였다။

Verse 12

सप्तकृत्वः स तु तदा चकारेष्टिं पुनः पुनः । तस्य राज्ञो द्विजश्रेष्ठो भार्यासम्पादनाय वै ॥

ထို့နောက် ဗြာဟ္မဏအကောင်းဆုံးသည် ထိုမင်းကြီးအတွက် ‘iṣṭi’ ကို ခုနစ်ကြိမ်တိုင်တိုင် ထပ်ခါထပ်ခါ ဆောင်ရွက်하였다—အမှန်တကယ်ပင် သူ၏ မိဖုရားကို ပြန်လည်ရရှိစေရန် (သို့) အတည်ပြုစေရန် အတွက် ဖြစ်သည်။

Verse 13

यदारोपितमैत्रीन्ताममন্যत महामुनिः । स्वभर्तरि तदा विप्रस्तमुवाच नराधिपम् ॥

မဟာရသီက မိမိခင်ပွန်းအပေါ် မေတ္တာနှင့် မိတ်သဟာယစိတ်ကို သူမအတွင်း ထည့်သွင်းထားပြီးကြောင်း စဉ်းစားသိမြင်သော်၊ ဗြာဟ္မဏသည် မင်းထံသို့ စကားဆို၏။

Verse 14

आनीयतां नरश्रेष्ठ ! या तवेष्टात्मनोऽन्तिकम् । भुङ्क्ष्व भोगांस्तया सार्धं यज यज्ञान्स्तथादृतः ॥

«အို လူတို့အနက် အမြတ်ဆုံး၊ iṣṭi ယဇ်ကို ပြုလုပ်ပြီးသူဖြစ်သော သင်၏ ရှေ့တော်သို့ သူမကို ခေါ်ဆောင်လာပါ။ သူမနှင့်အတူ သင့်အခွင့်အရေးတော်မူသော အပျော်အပါးကို ခံစားပါ၊ ထို့အပြင် လေးစားစွာဖြင့် ယဇ်ပူဇော်မှုတို့ကိုလည်း ပြုလုပ်ပါ» ဟုဆို၏။

Verse 15

मार्कण्डेय उवाच इत्युक्तस्तेन विप्रेण भूपालो विस्मितस्तदा । सस्मार तं महावीर्यं सत्यसन्धं निशाचरम् ॥

မာရ္ကဏ္ဍေယက ဆိုသည်– ထိုဗြာဟ္မဏ၏ အမိန့်ညွှန်ကြားချက်ကို ခံယူပြီးနောက် အံ့ဩနေသော မင်းသည် သစ္စာ၌ တည်ကြည်၍ အင်အားကြီးမားသော ညလှည့်သွားသတ္တဝါ (niśācara) ကို သတိရလေ၏။

Verse 16

स्मृतस्तेन तदा सद्यः समुपेत्य नराधिपम् । किं करोमीति सोऽप्याह प्रणिपत्य महामुने ॥

မင်းက သူ့ကို သတိရလိုက်သည်နှင့် ချက်ချင်းပင် မင်းထံသို့ ရောက်လာ၏။ ဦးညွှတ်ကန်တော့ပြီး လေးစားစွာဖြင့် «အို မဟာရသီ၊ ကျွန်ုပ် ဘာလုပ်ရမည်နည်း» ဟုဆို၏။

Verse 17

ततस्तेन नरेन्द्रेण विस्तरेण निवेदिते । गत्वा पातालमादाय राजपत्नीमुपाययौ ॥

ထို့နောက် မင်းက အကြောင်းအရာအားလုံးကို အသေးစိတ် ရှင်းပြပြီးသော်၊ သူသည် ပာတာလာ (Pātāla) သို့ ဆင်းသွားကာ မင်း၏ မိဖုရားကို ယူဆောင်၍ ပြန်လည် ခေါ်ဆောင်လာ၏။

Verse 18

आनीता चातिहार्देन सा ददर्श तदा पतिम् । उवाच च प्रसीदेति भूयोभूयो मुदान्विता ॥

ချစ်ခင်မြတ်နိုးစွာဖြင့် ခေါ်ဆောင်လာပြီးနောက်၊ သူမသည် မိမိ၏ခင်ပွန်းကို တွေ့မြင်လေ၏။ ဝမ်းမြောက်ရွှင်လန်းစွာဖြင့် «ကျေးဇူးပြုပါ၊ စိတ်တော်ကျပါစေ» ဟု ထပ်တလဲလဲ ပြောလေ၏။

Verse 19

ततः स राजा रभसा परिष्वज्याह मानिनीम् । प्रिये ! प्रसन्न एवाहं भूयोऽप्येवं ब्रवीषि किम् ॥

ထို့နောက် ဘုရင်သည် မာန်မာနရှိသော မိန်းမကို စိတ်အားထက်သန်စွာ ဖက်လျက် ပြောလေ၏။ «ချစ်သူရေ၊ ငါသည် အလွန်ပင် စိတ်တော်ကျပြီးသား—အဘယ်ကြောင့် ထပ်မံ၍ ဒီလို ပြောနေသနည်း»။

Verse 20

पत्नीउवाच यदि प्रसादप्रवणं नरेन्द्र ! मयि ते मनः । तदेतदभियाचे त्वां तत् कुरुष्व ममार्हणम् ॥

မိဖုရားက ပြောလေ၏။ «အို ဘုရင်၊ သင်၏စိတ်သည် ကျွန်မကို အနုဂ्रहပြုလိုလျှင်၊ ဤအရာကို တောင်းဆိုပါ၏—ကျွန်မအတွက် ဂုဏ်ပြုခြင်း/ဝတ်ပြုခြင်း၏ အမှုကို ပြုလုပ်ပေးပါ»။

Verse 21

राजोवाच निःशङ्कं ब्रूहि मत्तो यद्भवात्या किञ्चिदीप्सितम् । तदलब्ध्यं न ते भीरु ! तवायत्तोऽस्मि नान्यथा ॥

ဘုရင်က ပြောလေ၏။ «မတွန့်ဆုတ်ဘဲ ငါထံမှ သင်လိုချင်သမျှကို ပြောပါ။ ကြောက်ရွံ့တတ်သူရေ၊ သင့်အတွက် မရနိုင်သောအရာ မရှိပါ; ငါသည် သင့်အမိန့်အောက်တွင် ရှိ၏—အခြားမဟုတ်»။

Verse 22

पत्नीउवाच मदर्थं तेन नागेन सुता शप्ता सखी मम । मूका भविष्यसीत्याह सा च मूकत्वमागताः ॥

မိဖုရားက ပြောလေ၏။ «ကျွန်မအတွက် ကျွန်မ၏မိတ်ဆွေ—အဲဒီ မိန်းကလေး—ကို နာဂါက ‘နင်သည် စကားမပြောနိုင်သူ ဖြစ်ရမည်’ ဟု ကျိန်စာတင်ခဲ့သည်။ ထိုကြောင့် သူမသည် အမှန်တကယ် မူန့်တိတ်သွားလေ၏»။

Verse 23

तस्याः प्रतिक्रियां प्रीत्या मम शक्नोति चेद्भवान् । वाग्विघातप्रशान्त्यर्थं ततः किं न कृतं मम ॥

သင်သည် ကျွန်ုပ်ကို ချစ်ခင်သနားကြင်နာမှုကြောင့် သူမအတွက် ကုထုံးတစ်ရပ်ကို ဆောင်ရွက်နိုင်လျှင်၊ ထိုစကားပြောအတားအဆီးကို သက်သာစေရန် ကျွန်ုပ်က မလုပ်နိုင်သည့်အရာ မည်သို့ရှိနိုင်မည်နည်း။

Verse 24

मार्कण्डेय उवाच ततः स राजा तं विप्रमाहास्मिन् कीदृशी क्रिया । तन्मूकतापनॊदाय स च तं प्राह पार्थिवम् ॥

မာရ္ကဏ္ဍေယက ဆိုသည်—ထို့နောက် မင်းကြီးသည် ထိုဗြာဟ္မဏကို “ထိုအသံမထွက်မပြောနိုင်ခြင်းကို ဖယ်ရှားရန် မည်သို့သော ရိတိ (ပူဇော်ပွဲ) ရှိသနည်း” ဟု မေးမြန်းရာ၊ ထိုဗြာဟ္မဏသည် အုပ်ချုပ်သူထံ ပြန်လည်ဖြေကြား하였다။

Verse 25

ब्राह्मण उवाच भूप ! सारस्वतीमिष्टिं करोमि वचनात्तव । पत्नी तवेयमानृण्यं यातु तद्वाक्प्रवर्तनात् ॥

ဗြာဟ္မဏက ဆိုသည်—“အို မင်းကြီး၊ မင်း၏ အမိန့်အတိုင်း ကျွန်ုပ်သည် စရஸဝတီ-ဣဋ္ဌိ (Sarasvatī-iṣṭi) ကို ဆောင်ရွက်မည်။ သူမ၏ ဝါစာ (စကား) ကို လှုပ်ရှားစေခြင်းအားဖြင့် မင်း၏ မိဖုရားသည် အကြွေး/တာဝန်ကို ပြန်လည်ရှင်းလင်းကာ လွတ်မြောက်ပါစေ။”

Verse 26

मार्कण्डेय उवाच इष्टिं सारस्वतीं चक्रे तदर्थं स द्विजोत्तमः । सारस्वतानि सूक्तानि जजाप च समाहितः ॥

မာရ္ကဏ္ဍေယက ဆိုသည်—ထိုအကြောင်းအတွက် ဗြာဟ္မဏတို့အနက် အကောင်းဆုံးသူသည် စရஸဝတီ-ဣဋ္ဌိ ကို ဆောင်ရွက်ပြီး စိတ်တည်ငြိမ်စွာ စရஸဝတီ သီချင်းတော်များကို ရွတ်ဆို하였다။

Verse 27

ततः प्रवृत्तवाक्यान्तां गर्गः प्राह रसातले । उपकारः सखिभर्त्रा कृतोऽयमतिदुष्करः ॥

ထို့နောက် သူမ၏ စကားပြောမှု စီးဆင်းလာသောအခါ ဂါရ္ဂသည် ရသာတလ (Rasātala) တွင် “မိဖုရား၏ မိတ်ဆွေ၏ ခင်ပွန်းက ပြုသော ဤကူညီမှုသည် အလွန်ရှားပါး၍ အလွန်ခက်ခဲသော အရာတည်း” ဟု ပြော하였다။

Verse 28

इत्तं ज्ञानं समासाद्य नन्दा शीघ्रगतिः पुरम् । ततो राज्ञीं परिष्वज्य स्वसखीमुरगात्मजा ॥

ဤသို့ လုပ်ဆောင်ရမည့်အရာ၏ ဉာဏ်ကို ရရှိပြီးနောက် လှုပ်ရှားမြန်သော နန္ဒာသည် မြို့သို့ သွားလေ၏။ ထို့နောက် နဂါးမင်း၏ သမီးသည် မိမိ၏ မိတ်ဆွေဖြစ်သော မိဖုရားကို ဖက်လှမ်းလေ၏။

Verse 29

तञ्च संस्तूय भूपालं कल्याणोक्त्या पुनः पुनः । उवाच मधुरं नागी कृतासनपरिग्रहा ॥

ထို့နောက် မြေကြီးကို ကာကွယ်သော အရှင်ဘုရင်ကို မင်္ဂလာစကားများဖြင့် အကြိမ်ကြိမ် ချီးမွမ်းပြီး၊ နဂါးမိန်းမသည် ထိုင်ရာယူကာ ချိုသာစွာ ပြောလေ၏။

Verse 30

उपकारः कृतो वीर ! भवता यो ममाधुना । तेनास्म्याकृष्टहृदया यद्ब्रवीमि शृणुष्व तत् ॥

«အို သူရဲကောင်း၊ ယခုလေးတင် သင်က ငါ့အပေါ် ပြုခဲ့သော ကြင်နာမှုကြောင့် ငါ့နှလုံးသည် သင့်ထံသို့ ဆွဲငင်လျက်ရှိ၏။ ထို့ကြောင့် ငါပြောမည့်စကားကို နားထောင်လော့»။

Verse 31

तव पुत्रो महावीर्यो भविष्यति नराधिप । तस्माप्रतिहतं चक्रमस्यां भुवि भविष्यति ॥

«အို လူတို့၏ အရှင်၊ သင်၏ သားသည် အလွန်ကြီးမားသော သတ္တိဗလရှိလိမ့်မည်။ ထို့ကြောင့် ဤမြေပြင်ပေါ်တွင် သူ၏ အာဏာစက်ဝိုင်း (အုပ်စိုးမှု၏ စက်) သည် အတားအဆီးမရှိ လှည့်ပတ်လိမ့်မည်»။

Verse 32

सर्वार्थशास्त्रतत्त्वज्ञो धर्मानुष्ठानतत्परः । मन्वन्तरेश्वरॊ धीमान् ! भविष्यति स वै मनुः ॥

«သူသည် လူ့ဘဝ၏ ရည်မှန်းချက်များနှင့် ဆိုင်သော သာသနာကျမ်းများ အားလုံး၏ အမှန်တရားကို သိမြင်လိမ့်မည်။ သူသည် ဓမ္မကို လက်တွေ့ကျင့်သုံးရာ၌ သစ္စာရှိလိမ့်မည်။ ပညာရှိဖြစ်၍ မန္ဝန္တရ တစ်ခေတ်၏ အရှင်ဖြစ်မည်—အမှန်ပင် သူသည် မနု (Manu) ဖြစ်လိမ့်မည်»။

Verse 33

मार्कण्डेय उवाच इति दत्वा वरं तस्मै नागराजसुता ततः । सखीṃ तां संपरिष्वज्य पातालमगमन्मुने ॥

မာရ္ကဏ္ဍေယက ဆိုသည်– «ဤသို့ ကောင်းချီးပေးပြီးနောက် နာဂမင်း၏ သမီးသည် မိတ်ဆွေကို ဖက်လှုပ်ကာ၊ အို ရှင်ရသေ့၊ ပာတာလာသို့ ဆင်းသွား하였다»။

Verse 34

तत्र तस्य तया सार्धं रमतः पृथिवीपतेः । जगाम कालः सुमहान् प्रजाः पालयतस्तथा ॥

ထိုနေရာ၌ မြေကြီး၏ အရှင်တော်သည် သူမနှင့်အတူ သာယာစွာ နေထိုင်စဉ် အချိန်အလွန်ရှည်လျားစွာ ကုန်လွန်သွားပြီး၊ သူသည် မိမိပြည်သူတို့ကို ဆက်လက်ကာကွယ်စောင့်ရှောက်နေ하였다။

Verse 35

ततः स तस्यान्तनयो जज्ञे राज्ञो महात्मनः । पौर्णमास्यां यथा कान्तश्चन्द्रः संपूर्णमण्डलः ॥

ထို့နောက် မဟာစိတ်ဓာတ်ရှိသော ထိုဘုရင်ထံ၌ သားတော်တစ်ပါး မွေးဖွားလာသည်—ပုဏ္ဏမီည၏ လှပသော လပြည့်ကဲ့သို့၊ လဝိုင်းပြည့်စုံလျက်။

Verse 36

तस्मिन् जाते मुदं प्रापुः प्रजाः सर्वा महात्मनि । देवदुन्दुभयो नेदुः पुष्पवृष्टिः पपात च ॥

သူ မွေးဖွားလာသောအခါ ထိုမြတ်နိုးဖွယ်သူကို ပြည်သူအားလုံး ဝမ်းမြောက်ကြသည်။ ကောင်းကင်တီးဝိုင်းများ မြည်ဟည်း၍ ပန်းမိုးရွာကျ하였다။

Verse 37

तस्य दृष्ट्वा वपुः कान्तं भविष्यं शीलमेव च । औत्तमश्चेति मुनयो नाम चक्रुः समागताः ॥

သူ၏ လှပသော ရုပ်သဏ္ဌာန်နှင့် အနာဂတ်၌ ဖြစ်လာမည့် သဘောသဘာဝကိုလည်း မြင်၍ စုဝေးနေသော ရသေ့တို့က သူ့ကို «အော်တ္တမ» ဟု အမည်ပေး하였다။

Verse 38

जातोऽयमुत्तमे वंशे तत्र काले तथोत्तमे । उत्तमावयवस्तेन औत्तमोऽयं भविष्यति ॥

သူသည် အလွန်မြတ်သော မျိုးရိုး၌ မွေးဖွားလာပြီး ထိုအလွန်မြတ်သော အချိန်တည်း၌ပင် ဖြစ်၏။ အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းနှင့် ကိုယ်ခန္ဓာဖွဲ့စည်းပုံကလည်း အထူးကောင်းမွန်သဖြင့် ထို့ကြောင့် ဤသူကို «အော်တ္တမ» (Auttama) ဟု ခေါ်ကြလိမ့်မည်။

Verse 39

मार्कण्डेय उवाच । उत्तमस्य सुतः सोऽथ नाम्ना ख्यातस्तथौत्तमः । मनुरासीत्तत्प्रभावो भागुरे श्रूयतां मम ॥

မာရ္ကဏ္ဍေယက ပြောသည်– သူသည် ဥတ္တမ၏ သားဖြစ်သဖြင့် «အော်တ္တမ» (Auttama) ဟူသော အမည်ဖြင့် ထင်ရှားလာ၏။ သူသည် မနု (Manu) ဖြစ်လာပြီး၊ ထိုမနွန္တရ၏ အာနုဘော်—အို ဘာဂုရီ—ငါ့ထံမှ နားထောင်လော့။

Verse 40

उत्तमाख्यानमखिलं जन्म चैवोत्तमस्य च । नित्यं शृणोति विद्वेषं स कदाचिन्न गच्छति ॥

ဥတ္တမ၏ အကြောင်းအရာ အပြည့်အစုံနှင့် အော်တ္တမ၏ မွေးဖွားခြင်းကိုလည်း အမြဲတမ်း နားထောင်သူအပေါ်၌ မည်သည့်အခါမျှ မုန်းတီးမှု မရောက်လာ။

Verse 41

इष्टैर्दारैस्तथा पुत्रैर्बन्धुभिर्वा कदाचन । वियोगो नास्य भविता शृण्वतः पठतोऽपि वा ॥

ချစ်မြတ်နိုးသော ဇနီး၊ သားသမီးများ သို့မဟုတ် ဆွေမျိုးများထံမှ ခွဲခွာရခြင်းသည် မည်သည့်အခါမျှ မဖြစ်ပေါ်လာ—ဤကို နားထောင်သူဖြစ်စေ၊ ရွတ်ဆိုသူဖြစ်စေ။

Verse 42

तस्य मन्वन्तरं ब्रह्मन् ! वदतो मे निशामय । श्रूयतां तत्र यश्चेन्द्रो ये च देवास्तथर्षयः ॥

အို ဘြာဟ္မဏ၊ သူ၏ မနွန္တရအကြောင်းကို ငါပြောမည်၊ နားထောင်လော့။ ထိုနေရာ၌ အင်္ဒြာ (Indra) သည် မည်သူဖြစ်သနည်း၊ မည်သည့် ဒေဝတားများနှင့် ရိရှီများ (ရှိနေ) သနည်းကိုလည်း ကြားသိစေ။

Frequently Asked Questions

The chapter examines how dharma is preserved when personal emotion (krodha, aversion, estrangement) threatens social order—arguing that righteous ends (protecting marital fidelity and harmony) require both ethical restraint and properly authorized ritual means, not mere coercion.

It functions as a generative prelude to the Auttama Manvantara by narrating the conditions and blessings that culminate in the birth of Uttama, who is explicitly identified as the future Manu; thus household reconciliation and ritual efficacy become the narrative bridge to cosmic chronology.

The nāga-princess’ boon declares that the king’s son will be a mighty, dharma-oriented sovereign and ultimately Uttama Manu; the naming rationale (‘Auttama/ Uttama’) and the promise of uninterrupted prosperity for reciters reinforce the purāṇic strategy of legitimizing manvantara succession through exemplary kingship and ritual merit.