Adhyaya 47: Brahma’s Awakening and the Ninefold Scheme of Creation

Verse 1

इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे ब्रह्मायु-प्रमाणो नाम षट्चत्वारिंशोऽध्यायः । सप्तचत्वारिंशोऽध्यायः । क्रौष्टुकिरुवाच— यथा ससर्ज वै ब्रह्मा भगवानादिकृत् प्रजाः । प्रजापतिः पतिर्देवस् तन्मे विस्तरतो वद ॥

ဤသို့ဖြင့် «သီ မာရ္ကဏ္ဍေယ ပုရာဏ» အတွင်းရှိ «ဗြဟ္မာ၏ အသက်တာအတိုင်းအတာ» ဟု ခေါ်သော အခန်း ၄၆ ပြီးဆုံး၏။ ယခု အခန်း ၄၇ စတင်၏။ ကရောဋ္ဌုကီက ဆို၏— «ဗြဟ္မာ၊ ကောင်းချီးမင်္ဂလာရှိသော အရှင်၊ မူလဖန်ဆင်းရှင်သည် သတ္တဝါတို့ကို မည်သို့ ဖန်ဆင်းခဲ့သနည်း? အို ပရာဇာပတိ အရှင်၊ သတ္တဝါတို့၏ ဒေဝတား၊ အသေးစိတ် ပြောပြပါ»။

Verse 2

मार्कण्डेय उवाच— कथयाम्येष ते ब्रह्मन् ससर्ज भगवान् यथा । लोककृत् शाश्वतः कृत्स्नं जगत् स्थावरजङ्गमम् ॥

မာရ္ကဏ္ဍေယက ဆို၏— «အို ဗြာဟ္မဏ၊ ကောင်းချီးမင်္ဂလာရှိသော အရှင်၊ လောကတို့၏ အနန္တဖန်ဆင်းရှင်သည် မရွေ့မလျားသောအရာနှင့် ရွေ့လျားသောအရာ အပါအဝင် စကြဝဠာတစ်ခုလုံးကို မည်သို့ ဖန်ဆင်းခဲ့သည်ကို ငါ ပြောပြမည်»။

Verse 3

पद्मावसाने प्रलये निशासुत्पोत्थितः प्रभुः । सत्त्वोद्रिक्तस्तदा ब्रह्मा शून्यं लोकमवैक्षत ॥

ပဒ္မကာလပတ်၏ အဆုံး၌ ပျက်ကွယ်ခြင်းဖြစ်လာသောအခါ၊ ကောသမစ်ညအပြီး မိုးလင်းချိန်တွင် ထမြောက်လာသော ဘြဟ္မာသခင်သည် စတ္တဝဂုဏ် ပြည့်ဝလျက် ကမ္ဘာလောကကို အလွတ်အပျက်ဟု မြင်တော်မူ၏။

Verse 4

इमञ्चोदाहरन्त्यत्र श्लोकं नारायणं प्रति । ब्रह्मस्वरूपिणं देवं जगतः प्रभवाप्ययम् ॥

ဤနေရာ၌ နာရာယဏ (Nārāyaṇa) ထံ အပ်နှံ၍ ဤဂါထာကို ရွတ်ဆိုကြသည်—“ဗြဟ္မန် (Brahman) အဖြစ်တော်ရှိသော ဒေဝတော်၊ လောက၏ ဖြစ်ပေါ်ရာနှင့် ပျက်ကွယ်ရာ ဖြစ်တော်မူ၏။”

Verse 5

आपो नारा वै तनव इत्यपां नाम शुश्रुम । तासु शेते स यस्माच्च तेन नारायणः स्मृतः ॥

“ရေတို့ကို ‘နာရာ’ ဟု ခေါ်ကြသည်” ဟု ရေ၏အမည်တစ်ရပ်အဖြစ် ကျွန်ုပ်တို့ ကြားသိရသည်။ ထိုရေများပေါ်၌ အိပ်စက်တော်မူသောကြောင့်၊ အရှင်ကို နာရာယဏ (Nārāyaṇa) ဟု မှတ်မိကြသည်။

Verse 6

विबुद्धः सलिले तस्मिन् विज्ञायान्तर्गतां महीम् । अनुमानात् समुद्धारं कर्तुकामस्तदा क्षिते ॥

ထိုရေများအတွင်း၌ နိုးထလာပြီး၊ မြေကြီးသည် ထိုရေထဲ၌ မြုပ်နှံနေသည်ကို သိမြင်တော်မူသဖြင့်၊ အကြောင်းအရာကို ခန့်မှန်းသုံးသပ်ကာ မြေကြီးကို မြှောက်တင်လိုသော ဆန္ဒ ဖြစ်တော်မူ၏။

Verse 7

अकरोत् स तनूरन्याः कल्पादिषु यथा पुरा । मत्स्यकूर्मादिकास्तद्वद्वाराहं वपुरास्थितः ॥

အရှင်သည် ယခင်က အခြားကလ္ပများတွင် ပြုခဲ့သကဲ့သို့ ကိုယ်ခန္ဓာတစ်ပါးကို ထပ်မံခံယူတော်မူ၏။ ငါးနှင့် လိပ်ကဲ့သို့သော ရုပ်သဏ္ဌာန်များကို ယူခဲ့သကဲ့သို့ပင်၊ ဝရာဟ (Varāha) ဟူသော ဝက်တောရုပ်ကိုလည်း ခံယူတော်မူ၏။

Verse 8

वेदयज्ञमयं दिव्यं वेदयज्ञमयो विभुः । रूपं कृत्वा विवेशाप्सु सर्वगः सर्वसम्भवः ॥

သတ္တဝါအပေါင်း၏ အရင်းအမြစ်ဖြစ်သော အလုံးစုံပြန့်နှံ့သည့် အရှင်သည် ဝေဒနှင့် ယဇ్ఞဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော ဒေဝရုပ်ကို ခံယူကာ ရေထဲသို့ ဝင်ရောက်တော်မူ၏။

Verse 9

समुद्धृत्य च पातालान्मुमोच सलिले भुवम् । जनलोकस्थितैः सिद्धैश्चिन्त्यमानो जगत्पतिः ॥

အောက်လောကမှ မြေကြီးကို မြှောက်တင်ပြီးနောက် လောက၏ အရှင်သည် သူမကို ရေပြင်ပေါ်သို့ လွှတ်တင်တော်မူ၏။ ဇနလောက၌ နေထိုင်သော စိဒ္ဓများသည် ထိုအရှင်ကို သမาธိဖြင့် ဆင်ခြင်ကြ၏။

Verse 10

तस्योपरि जलौघस्य महती नैरिव स्थिताः । विततत्वात्तु देहस्य न मही याति सम्प्लवम् ॥

ရေထုကြီးအပေါ်၌ မြေကြီးကြီးမားသည် ထောက်တိုင်ရှိသကဲ့သို့ တည်နေ၏။ အရှင်၏ ကိုယ်တော်သည် အလွန်ကျယ်ပြန့်စွာ ပြန့်နှံ့နေသဖြင့် မြေကြီးသည် ရေလွှမ်းမိုးမှုထဲသို့ မနစ်မြုပ်ခဲ့။

Verse 11

ततः क्षितिं समीक्ष्य पृथिव्यां सोऽसृजद् गिरिन् । प्राक् सर्गे दह्यमाने तु तदा संवर्तकाग्निना ॥

ထို့နောက် မြေပြင်ကို ညီညာစေပြီး မြေကြီးပေါ်တွင် တောင်တန်းများကို ဖန်ဆင်းတော်မူ၏—ယခင်ဖန်ဆင်းမှုတွင်တော့ ထိုအချိန်က ပရလယ မီးကြောင့် တောင်များသည် လောင်ကျွမ်းခဲ့ကြသည်။

Verse 12

तेनाग्निना विशीर्णास्ते पर्वता भुवि सर्वशः । शैला एकार्णवे मग्ना वायुनापस्तु संहताः ॥

ထိုမီးကြောင့် မြေကြီးအနှံ့ရှိ တောင်များသည် ပျက်စီးကွဲအက်သွား၏။ ကျောက်တုံးကြီးများသည် တစ်ခုတည်းသော မဟာသမုဒ္ဒရာထဲသို့ နစ်မြုပ်သွားပြီး လေက ရေများကို စုစည်းအောင် တွန်းပို့ခဲ့၏။

Verse 13

निषक्ता यत्र यत्रासंस्तत्र तत्राचलाभवन् । भूविभागं ततः कृत्वा सप्तद्वीपोपशोभितम् ॥

ထိုအစုအဝေးကြီးများ အနားယူရာရာ၌ ထိုနေရာတိုင်းသည် တောင်တန်းများဖြစ်လာ၏။ ထို့နောက် သူသည် မြေကြီးကို ခွဲဝေ၍ တိုက်ကြီး ခုနစ်ခုဖြင့် အလှဆင်တော်မူ၏။

Verse 14

भूराद्यांश्चतुरो लोकान् पूर्वंवत् समकल्पयत् । सृष्टिंचिन्तयतस्तस्य कल्पादिषु यथा पुरा ॥

သူသည် ဘူ (မြေ) မှစ၍ လောကလေးပါးကို ယခင်ကကဲ့သို့ စီစဉ်တော်မူ၏။ ဖန်ဆင်းခြင်းကို စိတ်တွင် ဆင်ခြင်သကဲ့သို့ပင် ကလ္ပတို့၏ အစဦး၌လည်း ယခင်တုန်းကအတိုင်း ဖြစ်ခဲ့၏။

Verse 15

अबुद्धिपूर्वकस्तस्मात् प्रादुर्भूतस्तमोमयः । तमो मोहो महामोहस्तामिस्त्रो ह्यन्धसंज्ञितः ॥

သူထံမှ မရည်ရွယ်ဘဲ အမှောင်ဓာတ်ဖြင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော အရာတစ်ခု ထွက်ပေါ်လာ၏—တမස් (Tamas)၊ မိုဟ (Moha)၊ မဟာမိုဟ (Mahāmoha)၊ တာမိစ္ရ (Tāmisra) နှင့် အန္ဓ (Andha—မျက်ကန်းခြင်း) ဟူ၍ ခေါ်၏။

Verse 16

अविद्या पञ्चपर्वैषा प्रादुर्भूता महात्मनः । पञ्चधावस्थितः सर्गो ध्यायतोऽप्रतिबोधवान् ॥

ဤအဝိဇ္ဇာသည် ‘အဖု’ ငါးခု (သို့မဟုတ် ခွဲခြားမှု ငါးပါး) ရှိ၍ ထိုမဟာဘုရားသတ္တဝါထံမှ ပေါ်ထွက်လာ၏။ ထို့နောက် သူသည်—မနိုးထသေးဘဲ—စဉ်းစားသကဲ့သို့ ဖန်ဆင်းခြင်းသည် ငါးမျိုးသဏ္ဌာန်ဖြင့် တည်ထောင်လာ၏။

Verse 17

बहिरन्तश्चाप्रकाशः संवृतात्मा नगात्मकः । मुख्या नगा यतश्चोक्ता मुख्यसर्गस्ततस्त्वयम् ॥

အပြင်ဘက်နှင့် အတွင်းဘက် နှစ်ဖက်လုံး၌ အလင်းမရှိဘဲ၊ အတ္တကို ဖုံးကွယ်ထားသဖြင့် ဤဖန်ဆင်းခြင်းသည် ‘နာဂ’ (မလှုပ်ရှားသော/အပင်မျိုးသတ္တဝါ) သဘောဖြစ်၏။ ဤ ‘နာဂ’ တို့ကို ပထမဟု ခေါ်ကြသဖြင့် ထို့ကြောင့် ဤကို ပထမဖန်ဆင်းခြင်း (mukhya-sarga) ဟု ဆို၏။

Verse 18

तं दृष्ट्वासाधकं सर्गममन्यदपरं पुनः । तस्याभिध्यायतः सर्गं तिर्यक्‍स्रोतो ह्यवर्तत ॥

ထိုဖန်တီးမှုသည် ရည်ရွယ်ချက်နှင့် မကိုက်ညီ၍ အကျိုးမရှိကြောင်း မြင်သဖြင့်၊ သူသည် ထပ်မံ၍ အခြားဖန်တီးမှုတစ်ရပ်ကို စိတ်ကူးတည်ဆောက်하였다။ ထိုသို့ စဉ်းစားသုံးသပ်နေစဉ် «တိရျယက်-စရောတစ်» (ဘေးဘက်သို့ စီးဆင်း/လှုပ်ရှားသော) ဟု ခေါ်သော ဖန်တီးမှု ပေါ်ပေါက်လာ하였다။

Verse 19

यस्मात्तिर्यक्प्रवृत्तिः सा तिर्यक्‍स्रोतस्ततः स्मृतः । पश्वादयस्ते विख्यातास्तमः प्रायो ह्यवेदिनः ॥

သူတို့၏ လှုပ်ရှားမှုသည် ဘေးဘက်သို့သာ စီးဆင်းသွားပြီး (ခွဲခြားသိမြင်မှုသို့ အထက်တက်မသွားသဖြင့်) ထို့ကြောင့် «တိရျယက်-စရောတစ်» ဟု ခေါ်ကြသည်။ ၎င်းတို့ကို တိရစ္ဆာန်တို့နှင့် အလားတူအဖြစ် သိကြပြီး၊ အများအားဖြင့် တမစ် (tamas) က အလွန်လွှမ်းမိုးကာ နားလည်မှုမရှိကြသည်။

Verse 20

अतपथग्राहिणश्चैव ते ’ज्ञाने ज्ञानमानिनः । अहङ्कृता अहंमाना अष्टाविंशद्विधात्मकाः ॥

သူတို့သည် လမ်းမဟုတ်သောအရာကို လမ်းဟု ဖမ်းဆုပ်ကာ၊ အဝိဇ္ဇာအတွင်း၌ ကိုယ်တိုင် သိသူဟု ထင်မြင်ကြသည်။ အဟင်္ကာရ (အတ္တသဘော) နှင့် ကိုယ်ကိုယ်မောင့်မာမှုတို့က ပုံသွင်းထားပြီး၊ အစိတ်အပိုင်း ၂၈ မျိုးပါသော ဖွဲ့စည်းပုံရှိကြသည်။

Verse 21

अन्तः प्रकाशास्ते सर्वे आवृतास्तु परस्परम् । तमप्यसाधकं मत्वा ध्यायतो ’न्यस्ततो ’भवत् ॥

သူတို့အားလုံးတွင် အတွင်းပိုင်းအလင်းရောင်ရှိသော်လည်း၊ အချင်းချင်း ဖုံးကွယ်နေကြသည်။ ထိုဖန်တီးမှုကိုလည်း အကျိုးမရှိဟု သတ်မှတ်ပြီး၊ သူ စဉ်းစားသုံးသပ်နေစဉ် အခြားဖန်တီးမှုတစ်ရပ် ထပ်မံ ပေါ်ပေါက်လာ하였다။

Verse 22

ऊर्ध्वस्रोतस्तृतीयस्तु सात्त्विकः समवर्तत । ते सुखप्रीतिबहुला बहिरन्तस्त्वनावृताः ॥

တတိယဖန်တီးမှုဖြစ်သော «ဦရ္ဓ္ဝ-စရောတစ်» (အထက်သို့ စီးဆင်းသော) သည် စတ္တဝ (sattva) သဘောဖြင့် ပေါ်ပေါက်လာ하였다။ သူတို့သည် ချမ်းသာမှုနှင့် ပီတိအာနန္ဒဖြင့် ပြည့်ဝကာ၊ အပြင်ဘက်နှင့် အတွင်းဘက် နှစ်ဖက်စလုံးတွင် မဖုံးကွယ်မခံရကြ။

Verse 23

प्रकाशा बहिरन्तश्च ऊर्ध्वस्रोतः समुद्भवाः । तुष्टात्मकस्तृतीयस्तु देवसर्गो हि स स्मृतः ॥

«ဦර්ဓ္ဝ-သ္ရောတသ» ဟူသော အမျိုးအစားဖြင့် မွေးဖွားလာသော သတ္တဝါတို့သည် အပြင်ပန်းနှင့် အတွင်းစိတ် နှစ်ဖက်လုံးတွင် တောက်ပလင်းလက်ကြသည်။ စိတ်ကျေနပ်မှုသဘောရှိသော ဤတတိယဖန်ဆင်းခြင်းကို «ဒေဝဖန်ဆင်းခြင်း» (devasarga) ဟု မှတ်မိကြသည်။

Verse 24

तस्मिन् सर्गे ’भवत् प्रीतिर्निष्पन्ने ब्रह्मणस्तदा । ततो ’न्यं स तदा दध्यौ साधकं सर्गमुत्तमम् ॥

ထိုဖန်ဆင်းခြင်း ပြီးစီးသွားသောအခါ ဘြဟ္မာသည် ထိုအပေါ်၌ ပီတိနှစ်သက်မှုကို ခံစား하였다။ ထို့နောက် သူသည် အခြားတစ်ခုကို စိတ်ကူးထင်မြင်ခဲ့သည်—အမှန်တကယ် အကျိုးသက်ရောက်စေမည့် အလွန်ကောင်းမြတ်သော ဖန်ဆင်းခြင်း (sādhaka) ဖြစ်သည်။

Verse 25

तथाभिध्यायतस्तस्य सत्याभिध्यायिनस्ततः । प्रादुर्बभौ तदाव्यक्तादर्वाक्‍स्रोतस्तु साधकः ॥

ထိုသို့ စဉ်းစားတော်မူလျက်—အမှန်တကယ် စဉ်းစားတော်မူလျက်—အဝျက္တ (avyakta) မှ «အရဝာက္-သ္ရောတသ» ဟူသော ဖန်ဆင်းခြင်း ပေါ်ထွန်းလာသည်၊ ထိုဖန်ဆင်းခြင်းသည် အကျိုးဖြစ်ထွန်းစေသော (sādhaka) ဖြစ်သည်။

Verse 26

यस्मादर्वाग् व्यवर्तन्त ततोऽर्वाक्‍स्रोतसस्तु ते । ते च प्रकाशबहुलास्तमोद्रिक्ता रजो ’धिकाः ॥

အောက်သို့ စီးဆင်းသွားကြသောကြောင့် ထို့ကြောင့် «အရဝာက္-သ္ရောတသ» ဟု ခေါ်ကြသည်။ သူတို့သည်လည်း တောက်ပမှုကြွယ်ဝသော်လည်း တမသ (tamas) တိုးပွား၍ ရဇသ (rajas) အလွန်ထင်ရှားသည်။

Verse 27

तस्मात्ते दुःखबहुला भूयोभूयश्च कारिणः । प्रकाशा बहिरन्तश्च मनुष्याः साधकाश्च ते ॥

ထို့ကြောင့် သူတို့သည် ဒုက္ခဖြင့် ပြည့်နှက်၍ အလုပ်လုပ်ခြင်းကို ထပ်ခါထပ်ခါ ပြုကြသည်။ သို့သော် အပြင်ပန်းနှင့် အတွင်းစိတ် နှစ်ဖက်လုံးတွင် တောက်ပလင်းလက်ကြသည်။ သူတို့သည် လူသားများဖြစ်၍ အောင်မြင်စွာ ပြီးမြောက်နိုင်သူများ (sādhaka) ဖြစ်ကြသည်။

Verse 28

पञ्चमोऽनुग्रहः सर्गः स चतुर्धा व्यवस्थितः । विपर्ययेण सिद्ध्या च शान्त्या तुष्ट्या तथैव च ॥

ပဉ္စမသော ဖန်ဆင်းခြင်းသည် «အနုဂ္ရဟ» (ကရုဏာတော်၊ ကျေးဇူးတော်ပေးခြင်း) ဖြစ်၍ လေးမျိုးခွဲထားသည်။ အပြန်အလှန်/ပြောင်းပြန် (viparyaya)၊ အောင်မြင်ပြည့်စုံခြင်း (siddhi)၊ ငြိမ်းချမ်းခြင်း (śānti) နှင့် ကျေနပ်တင်းတိမ်ခြင်း (tuṣṭi) တို့ဖြစ်သည်။

Verse 29

निर्वृत्तं वर्तमानञ्च तेर्’थं जानन्ति वै पुनः । भूतादिकानां भूतानां षष्ठः सर्ग स उच्यते ॥

သူတို့သည် ကုန်လွန်သွားသောအရာနှင့် လက်ရှိရှိနေသောအရာတို့၏ အဓိပ္ပါယ်ကို ထပ်မံသိမြင်ကြသည်။ ဤသည်ကို bhūtādi (အခြေခံဓာတ်သဘောတရားများ) မှ စတင်သော သတ္တဝါတို့၏ ဆဋ္ဌမ ဖန်ဆင်းခြင်းဟု ခေါ်သည်။

Verse 30

ते परिग्राहिणः सर्वे संविभागरता तथा । चोदनाश्चाप्यशीलाś्च ज्ञेया भूतादिकाश्च ते ॥

သူတို့အားလုံးသည် လောဘကြီး၍ ယူဆောင်စုဆောင်းလိုသူများဖြစ်ပြီး၊ ခွဲဝေဖြန့်ဝေခြင်း၌လည်း ပျော်ရွှင်ကြသည်။ သူတို့သည် လှုံ့ဆော်မှုများကြောင့် မောင်းနှင်ခံရပြီး တည်ငြိမ်သော စည်းကမ်းမရှိကြသဖြင့်၊ bhūtādi အမျိုးအစားဝင်သူများဟု သိမှတ်လော့။

Verse 31

प्रथमो महतः सर्गो विज्ञेयो ब्रह्मणस्तु सः । तन्मात्राणां द्वितीयस्तु भूतसर्गः स उच्यते ॥

ပထမ ဖန်ဆင်းခြင်းသည် Mahat (မဟတ်—အကြီးမားဆုံး သဘောတရား) ၏ ဖန်ဆင်းခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းကို ဘြဟ္မာ (Brahmā) နှင့် ဆိုင်သောအရာဟု နားလည်ရမည်။ ဒုတိယ ဖန်ဆင်းခြင်းသည် tanmātra များ၏ ဖန်ဆင်းခြင်းဖြစ်၍၊ ၎င်းကို bhūta-sarga (ဓာတ်များ၏ ဖန်ဆင်းခြင်း) ဟု ခေါ်သည်။

Verse 32

वैकारिकस्तृतीयस्तु सर्गश्चैन्द्रियकः स्मृतः । इत्येष प्राकृतः सर्गः सम्भूतो बुद्धैपूर्वकः ॥

တတိယ ဖန်ဆင်းခြင်းကို vaikārika ဟု ခေါ်ကြပြီး၊ indriya (အာရုံ/အင်္ဂါခံစားမှု) များ၏ ဖန်ဆင်းခြင်းဟုလည်း မှတ်သားကြသည်။ ထို့ကြောင့် ဤ prākṛta (ပရကృత) ဖန်ဆင်းခြင်းသည် buddhi (ဉာဏ်/အတွေးအခေါ်) ကို အရင်အချက်အဖြစ်ထား၍ ပေါ်ပေါက်လာသည်။

Verse 33

मुख्यः सर्गश्चतुर्थस्तु मुख्याः वै स्थावराः स्मृताः । तिर्यक्स्रोतस्तु यः प्रोक्तस्तिर्यग्योन्यः स पञ्चमः ॥

စတုတ္ထသည် «မုခ္ယ (mukhya) ဖန်ဆင်းမှု» ဖြစ်၍ မလှုပ်ရှားသော သတ္တဝါများ (sthāvara) ကို အဓိကဟု မှတ်ယူကြသည်။ ပဉ္စမသည် «တိရျက်-စရောတစ် (tiryak-srotas)» ဟု ခေါ်ပြီး တိရျက်-ယောနိ (tiryag-yoni) သတ္တဝါဝမ်းမှ မွေးဖွားသူတို့၏ ဖန်ဆင်းမှု ဖြစ်သည်။

Verse 34

तथोर्ध्वस्रोतसां षष्ठो देवसर्गस्तु स स्मृतः । ततोऽर्वाक्स्रोतसां सर्गः सप्तमः स तु मानुषः ॥

ထို့အတူ ဆဋ္ဌမ—အထက်သို့ စီးဆင်းမှုရှိသူများ (ūrdhva-srotas) ၏—ကို နတ်တို့၏ ဖန်ဆင်းမှုဟု မှတ်ယူကြသည်။ ထို့နောက် အောက်သို့ စီးဆင်းမှုရှိသူများ (arvāk-srotas) ၏ ဖန်ဆင်းမှုသည် သတ္တမဖြစ်၍ လူသားဖန်ဆင်းမှု ဖြစ်သည်။

Verse 35

अष्टमोऽनुग्रहः सर्गः सात्त्विकस्तामसश्च सः । पञ्चैते वैकृताः सर्गाः प्राकृतास्तु त्रयः स्मृताः ॥

အဋ္ဌမသည် «အနုဂြဟ (anugraha) ဖန်ဆင်းမှု» ဖြစ်၍ စာတ္တဝိက (sāttvika) လည်း ဖြစ်သကဲ့သို့ တာမသ (tāmasa) လည်း ဖြစ်သည်။ ဤငါးမျိုးသည် ဝိုင်ကృత (vaikṛta) ဖန်ဆင်းမှုများ ဖြစ်ပြီး ပရာကృత (prākṛta) ဖန်ဆင်းမှုများကို သုံးမျိုးဟု မှတ်ယူကြသည်။

Verse 36

प्राकृतो वैकृतश्चैव कौमारो नवमः स्मृतः । इत्येते वै समाख्याता नव सर्गाः प्रजापतेः ॥

ထို့ပြင် နဝမကို «ကೌမာရ (kaumāra) ဖန်ဆင်းမှု» ဟု မှတ်ယူကြပြီး ၎င်းသည် ပရာကృత (prākṛta) လည်း ဖြစ်သကဲ့သို့ ဝိုင်ကృత (vaikṛta) လည်း ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ပရဇာပတိ (Prajāpati) ၏ ဖန်ဆင်းမှု ကိုးမျိုးကို အမှန်တကယ် ရေတွက်ဖော်ပြပြီးပြီ။