Adhyaya 348
Adhyāya 348: Nāga–Nīgabhāryā Saṃvāda on Anger, Hope, and Ethical Response
Upa-parva: Didactic Dialogue on Restraint (Krodha-nigraha) in a Nāga Household Episode
This chapter presents a structured exchange. (1) The nāga questions who the brāhmaṇa-disguised visitor truly is—human or divine—and asserts nāga potency and their reputed role as guardians of wealth for humans (śl. 1–4). (2) The nāgabhāryā responds with measured discernment: she judges the visitor not as a deity but as devoted and not excessively wrathful; she frames his desire to see the nāga as persistent and sincere, and argues that no divine being would need to ‘guard’ the nāga, implying the visitor’s humble status and thus the appropriateness of granting audience (śl. 5–7). (3) She advances normative claims: abandon innate anger; do not ‘burn’ oneself by cutting off another’s hope; frustrating those who approach in hope is equated with grave moral fault, while silence, giving, and truthfulness yield knowledge, fame, and elevated standing (śl. 8–10). (4) She further links gift (including land) with spiritual progress and asserts that fulfilling an intended, non-harmful act prevents descent into suffering states (śl. 11–12). (5) The nāga concedes: pride and birth-based fault had generated anger, but her speech has extinguished it; he cites exempla of powerful figures destroyed by doṣa-driven anger, calling anger an enemy of tapas and welfare (śl. 13–18). (6) He praises his wife’s virtues and commits to go where the brāhmaṇa stands, ensuring the petitioner will not depart unfulfilled (śl. 19–20).
Chapter Arc: Vaishampayana relates to Janamejaya how, upon hearing the words and glory of Nara-Narayana, Devarshi Narada’s devotion to Bhagavan swells until it becomes exclusive and unwavering. → Narada abides for a long season at the Nara-Narayana ashrama, hearing the Bhagavad-akhyana and beholding the imperishable Hari; the narrative widens into a ‘rahasya-sahita dharma’ received from Narayana Himself, while stern warnings arise for those who harbor hatred toward Vishnu in thought, speech, or deed. → The teaching strikes its highest note: Vishnu-Narayana is to be known as the very Atman of all beings—this is the true situation; to hate Him is to ruin one’s own world and even drag one’s ancestors into darkness. → The Narayaniya account is declared fully told—spoken in response to the questions of Shaunaka and the Naimisharanya sages—affirming Narayana as the primal cause, the subtle refuge of moksha, the eternal, unmoving shelter, praised by self-controlled seekers of Sankhya and yoga.
Shlokas
Verse 1
वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! नर-नारायणका वह कथन सुनकर भगवानके प्रति नारदजीकी भक्ति बहुत बढ़ गयी। वे उनके अनन्य भक्त हो गये
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြော၏—«အို ဇနမေဇယ၊ နရနှင့် နာရာယဏ၏ ထိုမိန့်ခွန်းကို ကြားနာပြီးနောက် နာရဒ၏ ဘုရားသခင်အပေါ် သဒ္ဓါဘက်တိသည် အလွန်တိုးပွားလာ၏။ ထိုအရှင်တော်ကိုသာ တစ်စိတ်တစ်လုံးတည်းဖြင့် ဆည်းကပ်သော အနန္တဘက်တိဝန် ဖြစ်လာ၏»။
Verse 2
प्रोष्य वर्षमहस्नं तु नरनारायणाश्रमे । श्रुत्वा भगवदाख्यानं दृष्टवा च हरिमव्ययम्
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြော၏—နရ-နာရာယဏ အာရှရမ၌ တစ်နှစ်တာ နေထိုင်ပြီး၊ ဘုရားသခင်အကြောင်း သန့်ရှင်းမြတ်နိုးဖွယ် အတ္ထုပ္ပတ္တိကို ကြားနာကာ၊ ထို့ပြင် မဖျက်ဆီးနိုင်သော ဟရိကိုလည်း မြင်တွေ့ပြီးနောက်—(ထိုမင်္ဂလာတွေ့ဆုံမှုမှ ပုံပြင်သည် ဆက်လက်တိုးတက်သွား၏)။
Verse 3
तावपि ख्याततपसौ नरनारायणावृषी
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြော၏—ထိုတပသဖြင့် နာမည်ကျော်သော ရှင်သန်တော်နှစ်ပါး၊ နရနှင့် နာရာယဏ ရှိကြ၏ (ဤအကြောင်းအရာ၌ ထိုသူတို့ကိုလည်း ထည့်သိမှတ်ရမည်)။
Verse 4
तस्मिन्नेवा श्रमे रम्ये तेपतुस्तप उत्तमम् | तत्पश्चात् वे विख्यात तपस्वी नर-नारायण ऋषि भी पुनः उसी रमणीय आश्रममें रहते हुए उत्तम तपस्यामें संलग्न हो गये ।। ३ $ ।। त्वमप्यमितविक्रान्त: पाण्डवानां कुलोद्वह:
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြော၏—ထိုလှပသော အာရှရမ၌ပင် သူတို့သည် အမြင့်မြတ်ဆုံးသော တပသကို ဆောင်ရွက်ကြ၏။ ထို့နောက် နာမည်ကျော် တပသဝန် ရှင်သန်တော် နရနှင့် နာရာယဏတို့သည် ထိုချမ်းမြေ့သော အာရှရမ၌ ထပ်မံ နေထိုင်လျက် အထွတ်အထိပ် ပင်နန့်ကို ဆည်းကပ်ကြ၏။ ထို့ပြင် သင်လည်း—မတိုင်းတာနိုင်သော အင်အားဗီရိယရှိသူ—ပाण्डဝ မျိုးရိုး၏ ထမ်းဆောင်သူ ဖြစ်၏။
Verse 5
नैव तस्यापरो लोको नायं पार्थिवसत्तम
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြော၏—ထိုသူအတွက် နောက်ဘဝ၌ မြင့်မြတ်သောလောက မရှိ၊ ဤမြေပြင်ပေါ်ရှိ ကောင်းကျိုးတောင် မရှိတော့—အို မင်းမြတ်တို့အနက် အမြတ်ဆုံး။
Verse 6
मज्जन्ति पितरस्तस्य नरके शाश्वती: समा:
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြော၏—“ထိုသူ၏ ဘိုးဘွားများသည် အမြဲတမ်းနှစ်ကာလများတိုင်အောင် နရက၌ နစ်မြုပ်ကြရ၏။”
Verse 7
कथं नाम भवेद् द्वेष्प आत्मा लोकस्य कस्यचित्
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြော၏—“လောက၌ မည်သူမဆိုအတွက် မိမိ၏ ကိုယ်တိုင်သော အတ္တသည် မုန်းတီးရာ အရာဖြစ်လာနိုင်မည်နည်း?”
Verse 8
य एष गुरुरस्माकमृषिर्गन्धवतीसुत:,तात! ये जो हमलोगोंके गुरु गन्धवतीपुत्र महर्षि व्यास बैठे हैं, इन्होंने ही भगवान्के परम उत्तम अविनाशी माहात्म्यका वर्णन किया है। निष्पाप! उन्हींसे मैंने यह सब सुना है और मेरेद्वारा तुमको भी कहा गया है
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြော၏—“ချစ်သားရေ၊ ငါတို့၏ ဆရာဖြစ်သော ဂန္ဓဝတီ (သတ္တျဝတီ) ၏ သား မဟာဋ္ဌာနရှင် ဗျာသ ရှင်တော်သည် ဘုရားသခင်၏ အလွန်မြတ်၍ မပျက်မယွင်းသော မဟာတန်ခိုးကို ဖော်ပြခဲ့သည်။ အပြစ်ကင်းသူရေ၊ ငါသည် ထိုရှင်တော်ထံမှ ဤအရာအားလုံးကို ကြားနာခဲ့ပြီး၊ ထို့နောက် သင့်အားလည်း ပြန်လည်ဟောပြောခဲ့သည်။”
Verse 9
तेनैतत् कथितं तात माहात्म्यं परमव्ययम् । तस्माच्छुतं मया चेदं कथितं च तवानघ,तात! ये जो हमलोगोंके गुरु गन्धवतीपुत्र महर्षि व्यास बैठे हैं, इन्होंने ही भगवान्के परम उत्तम अविनाशी माहात्म्यका वर्णन किया है। निष्पाप! उन्हींसे मैंने यह सब सुना है और मेरेद्वारा तुमको भी कहा गया है
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြော၏—“ချစ်သားရေ၊ ဤအလွန်မြင့်မြတ်၍ မပျက်မယွင်းသော မဟာတန်ခိုးကို ဤသို့ ကြေညာခဲ့ပြီးပြီ။ ထိုအရင်းအမြစ်ထံမှ ငါသည် ဤအရာအားလုံးကို ကြားနာခဲ့ပြီး၊ အပြစ်ကင်းသူရေ၊ ယခု သင့်အားလည်း ပြန်လည်ဟောပြောလိုက်ပြီ။”
Verse 10
नारदेन तु सम्प्राप्त: सरहस्य: ससंग्रह: । एष धर्मो जगन्नाथात् साक्षान्नारायणान्नूप,नरेश्वर! देवर्षि नारदने तो रहस्य और संग्रह-सहित इस धर्मको साक्षात् जगदीश्वर नारायणसे ही प्राप्त किया था
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြောသည်– «အို မင်းကြီး၊ လူတို့အနက် အမြတ်ဆုံးသော မင်းမြတ်ရေ။ ဓမ္မအကြောင်း ဤသင်ခန်းစာသည် အတွင်းလျှို့ဝှက်အဓိပ္ပါယ်နှင့် စနစ်တကျ စုစည်းထားသော အကျဉ်းချုပ်တို့ပါဝင်ပြီး၊ ဒေဝရိရှီ နာရဒသည် ကမ္ဘာလောက၏ အရှင် နာရာယဏထံမှ တိုက်ရိုက် လက်ခံရရှိခဲ့သည်»။
Verse 11
एवमेष महान् धर्म: स ते पूर्व नृपोत्तम । कथितो हरिगीतासु समासविधिकल्पित:,नृपश्रेष्ठट इस प्रकार यह महान धर्म मैंने तुम्हें पहले हरिगीतामें संक्षेपसे बताया है
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြောသည်– «ထို့ကြောင့် မင်းမြတ်အနက် အမြတ်ဆုံးသော မင်းကြီးရေ၊ ဤမဟာဓမ္မသင်ခန်းစာကို ငါသည် ယခင်ကပင် ‘ဟရိ၏ သီချင်းများ’ အတွင်း၌ ထည့်သွင်းကာ အကျဉ်းချုပ်သော်လည်း စနစ်တကျ စီစဉ်၍ သင့်အား ပြောကြားပြီးသားဖြစ်သည်»။
Verse 12
कृष्णद्वैपायनं व्यासं विद्धि नारायणं भुवि । को हान्य: पुरुषव्याप्र महाभारतकृद् भवेत्,पुरुषसिंह! तुम कृष्णद्वैपायन व्यासको इस भूतलपर नारायणका ही स्वरूप समझो। भला, भगवानके सिवा दूसरा कौन महाभारतका कर्ता हो सकता है?
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြောသည်– «လူတို့အနက် ကျားသဖွယ် ရဲရင့်သူရေ၊ ကృష్ణဒွൈပာယန ဗျာသကို ဤမြေပြင်ပေါ်၌ နာရာယဏ၏ ကိုယ်တိုင်သရုပ်ဟု သိမှတ်လော့။ အရှင်ဘုရားမှတပါး မဟာဘာရတကို ဖန်တီးရေးသားနိုင်သူ အခြားမည်သူ ရှိနိုင်မည်နည်း»။
Verse 13
धर्मान् नानाविधांश्वैव को ब्रूयात् तमृते प्रभुम्,भगवानके सिवा दूसरा कौन ऐसा है, जो नाना प्रकारके धर्मोका वर्णन कर सके? तुम्हारा यह महान् यज्ञ, जैसा कि तुमने संकल्प कर रकक््खा है, निरन्तर चालू रहे। तुमने अश्वमेध-यज्ञ करनेका संकल्प लिया है और सब धर्मोका यथार्थ रूपसे श्रवण किया है
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြောသည်– «အရှင်ဘုရားတစ်ပါးတည်းမှတပါး ဓမ္မ၏ အမျိုးမျိုးသော ပုံစံများကို မည်သူက ရှင်းလင်းဟောပြောနိုင်မည်နည်း။ သင်၏ ခိုင်မာသော သစ္စာကတိဖြင့် စတင်ထားသော မဟာယဇ်ပူဇော်ပွဲသည် အနှောင့်အယှက်မရှိ ဆက်လက်တည်တံ့ပါစေ။ သင်သည် အရှွမေဓယဇ်ကို ပြုလုပ်မည်ဟု ကတိပြုထားပြီး ဓမ္မ၏ အမှန်တရားကို သင့်လျော်စွာ ကြားနာခဲ့ပြီးပြီ»။
Verse 14
वर्ततां ते महायज्ञों यथा संकल्पितस्त्वया । संकल्पिताश्वमेधस्त्वं श्रुतधर्मश्न॒ तत्त्वतः,भगवानके सिवा दूसरा कौन ऐसा है, जो नाना प्रकारके धर्मोका वर्णन कर सके? तुम्हारा यह महान् यज्ञ, जैसा कि तुमने संकल्प कर रकक््खा है, निरन्तर चालू रहे। तुमने अश्वमेध-यज्ञ करनेका संकल्प लिया है और सब धर्मोका यथार्थ रूपसे श्रवण किया है
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြောသည်– «သင်က ဆုံးဖြတ်ထားသကဲ့သို့ သင်၏ မဟာယဇ်ပူဇော်ပွဲသည် ဆက်လက်ကျင်းပပါစေ။ သင်သည် အရှွမေဓယဇ်ကို ဆုံးဖြတ်ထားပြီး ဓမ္မကို အနှစ်သာရအမှန်အတိုင်း တကယ်ကြားနာနားလည်ခဲ့ပြီးပြီ»။
Verse 15
सौतिर्वाच एतत् तु महदाख्यानं श्रुत्वा पार्थिवसत्तम: । ततो यज्ञसमाप्यर्थ क्रिया: सर्वा: समारभत्,सूतपुत्र कहते हैं--शौनक! वैशम्पायनजीके मुखसे यह महान् उपाख्यान सुनकर राजाओंमें श्रेष्ठ जनमेजयने अपने यज्ञको पूर्ण करनेका सारा कार्य आरम्भ किया
သုတိက ပြောသည်— «အို ရှောနကာ၊ ဝိုင်ရှမ္ပာယန၏ ပါးစပ်မှ ဤမဟာဇာတ်ကြောင်းကို ကြားနာပြီးနောက်၊ မင်းတို့အထဲ၌ အမြတ်ဆုံးဖြစ်သော ဇနမေဇယ မင်းသည် မိမိ၏ ယဇ္ဉကို သင့်တော်စွာ ပြီးမြောက်စေရန် လိုအပ်သော အခမ်းအနားနှင့် စီမံကိန်းအမှုအရာ အားလုံးကို စတင်ဆောင်ရွက်하였다»။
Verse 16
नारायणीयमाख्यानमेतत् ते कथितं मया । पृष्टेन शौनकाद्येह नैमिषारण्यवासिषु,शौनक! आज तुम्हारे प्रश्नके अनुसार इन नैमिषा-रण्यनिवासी मुनियोंके समीप मैंने यहाँ यह नारायणका माहात्म्य-सम्बन्धी उपाख्यान तुम्हें सुनाया है
ဝိုင်ရှမ္ပာယန ပြောသည်— «အို ရှောနကာ၊ သင်၏ မေးမြန်းချက်အတိုင်း၊ နိုင်မိရှာတော၌ နေထိုင်သော ရှင်ရသေ့တို့၏ ရှေ့မှောက်တွင် ဤနေရာ၌ ငါသည် နာရာယဏ၏ မဟာတန်ခိုးကို ကြေညာသော ‘နာရာယဏီယ’ အကြောင်းအရာကို သင်အား ပြောကြားခဲ့ပြီ»။
Verse 17
नारदेन पुरा राजन् गुरवे मे निवेदितम् । ऋषीणां पाण्डवानां च शृण्वतो: कृष्णभीष्मयो:,राजन! पूर्वकालमें नारदजीने ऋषियों, पाण्डवों, श्रीकृष्ण तथा भीष्मके सुनते हुए यह प्रसंग मेरे गुरु व्यासजीको बताया था
ဝိုင်ရှမ္ပာယန ပြောသည်— «အို မင်းကြီး၊ ရှေးကာလတုန်းက ဤအကြောင်းအရာကို နာရဒက ငါ၏ ဆရာ (ဗျာသ) ထံသို့ တင်ပြခဲ့သည်။ ထိုအခါ ရသေ့များနှင့် ပाण्डဝတို့ နားထောင်နေကြပြီး၊ ကృష్ణနှင့် ဘီရှ္မတို့လည်း ကြားနာခဲ့ကြသည်»။
Verse 18
स हि परमगुरुर्जनभुवनपति: पृथुधरणिधर: श्रुतिविनयनिधि: । शमनियमनिधिर्द्धिजपरमहित- स्तव भवतु गतिहरिरमरहित:,वे परम गुरु, जनपति, भुवनपति, विशाल पृथ्वीको धारण करनेवाले, वेदज्ञान और विनयके भण्डार, शम और नियमकी निधि, ब्राह्मणोंके परम हितैषी तथा देवताओंके हितचिन्तक श्रीहरि तुम्हारे आश्रय हों
ထိုသူသည် အမြင့်မြတ်ဆုံးသော ဆရာ—လူမျိုးတို့၏ အရှင်၊ လောက၏ အရှင်၊ ကျယ်ပြန့်သော မြေကြီးကို ထမ်းဆောင်သူ; ဝေဒဗေဒနှင့် စည်းကမ်းသိက္ခာ၏ خزန်; သမနှင့် နိယမ၏ နိဿယ; ဒွိဇတို့၏ အမြတ်ဆုံး အကျိုးပြုသူ၊ ဒေဝတို့၏ အကျိုးကို စောင့်ရှောက်သူ ဖြစ်၏။ ထို ဟရိသည် သင်၏ အားကိုးရာနှင့် လမ်းညွှန်ဖြစ်ပါစေ။
Verse 19
असुरवधकरस्तपसां निधि: सुमहतां यशसां च भाजनम् | मधुकैटभहा कृतधर्मविदां गतिदो- 5भयदो मखभागहरोडस्तु शरणं स ते,असुरोंका वध करनेवाले, तपस्याकी निधि, विशाल यशके भाजन, मधु और कैटभके हन्ता, सत्ययुगके धर्मोका ज्ञान रखकर उनका पालन करनेवालोंको सदगति प्रदान करनेवाले, अभयदाता तथा यज्ञका भाग ग्रहण करनेवाले भगवान् नारायण तुम्हें शरण दें
ဝိုင်ရှမ္ပာယန ပြောသည်— နာရာယဏသည် သင်၏ အားကိုးရာ ဖြစ်ပါစေ—အဆုရတို့ကို သတ်ဖြတ်သူ၊ တပသ၏ خزန်၊ မဟာဂုဏ်သတင်းနှင့် ဂုဏ်ရည်၏ အထိုက်အလျောက် အိမ်ရာ; မဓုနှင့် ကိုင်တဘကို သတ်သူ; တည်မြဲသော ဓမ္မကို သိ၍ ထိန်းသိမ်းသူတို့အား အမြင့်ဆုံး လမ်းကြောင်းကို ပေးသူ; အကြောက်ကင်းစေသူ; ယဇ္ဉ၏ အပိုင်းကို လက်ခံသူ ဖြစ်တော်မူသော နာရာယဏသည် သင်ကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ပါစေ။
Verse 20
त्रिगुणो विगुण श्षतुरात्मधर: पूर्तेष्टयोश्न फलभागहर: । विदधातु नित्यमजितो5तिचलो गतिमात्मगां सुकृतिनामृषीणाम्,जो तीनों गुणोंसे विशिष्ट होते हुए भी निर्गुण हैं, वासुदेव, संकर्षण, प्रद्युम्म और अनिरुद्ध नामक चार विग्रहोंको धारण करनेवाले हैं, इष्ट (यज्ञ-याग आदि), आपूर्त (वापी, कूप, तड़ाग-निर्माण आदि) के फलभागको ग्रहण करनेवाले हैं, जो कभी किसीसे पराजित नहीं होते तथा धैर्य या मर्यादासे विचलित नहीं होते, वे भगवान् श्रीहरि पुण्यात्मा ऋषियोंको आत्मज्ञानजन्य सदगति प्रदान करें
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြောသည်။ ဂုဏ်သုံးပါးနှင့် ဆက်နွယ်နေသော်လည်း အမှန်တကယ် ဂုဏ်သုံးပါးကို ကျော်လွန်တော်မူ၍၊ ပုံသဏ္ဌာန်လေးပါး (ဝာစုဒေဝ၊ သင်္ကရ္ရှဏ၊ ပြဒျုမ္န၊ အနိရုဒ္ဓ) ကို ဆောင်တော်မူကာ၊ ယဇ္ဉကိစ္စများနှင့် အများပြည်သူအကျိုးပြု ဒါနများ၏ အကျိုးဖလကို ခံယူတော်မူသော—အမြဲမရှုံးနိမ့်သော ထိုသခင်သည် တည်ကြည်မှုမှ မလွဲမသွားဘဲ၊ သုကရိတ ဥရှီတို့အား အတွင်းမှ ပေါက်ဖွားသော အမြင့်ဆုံးလမ်းကြောင်း (လွတ်မြောက်ရာဂတိ) ကို အစဉ်ပေးတော်မူပါစေ။
Verse 21
त॑ लोकसाक्षिणमजं पुरुष॑ पुराणं रविवर्णमीश्वरं गतिं बहुश: । प्रणमध्वमेकमनसो यतः सलिलोद्धवो5पि तमृषिं प्रणत:
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြောသည်။ «စိတ်ကို တစ်ချက်တည်း စူးစိုက်၍ ထိုအဇာတ၊ ရှေးဦးပုရုရှ—နေကဲ့သို့ တောက်ပသော အရှင်၊ လောက၏ သက်သေတော်နှင့် အမြင့်ဆုံး ခိုလှုံရာ—ထံသို့ ထပ်ခါထပ်ခါ ဦးညွှတ်ကြလော့။ ရေမှ ပေါ်ထွန်းလာသော ရှင်ရသီတောင်လည်း ထိုအရှင်အား ဦးညွှတ်ခဲ့၏»။
Verse 22
जो सम्पूर्ण जगत्के साक्षी, अजन्मा, अन्तर्यामी, पुराणपुरुष, सूर्यके समान तेजस्वी, ईश्वर और सब प्रकारसे सबकी गति हैं, उन परमेश्वरको तुम सब लोग एकाग्रचित्त होकर प्रणाम करो; क्योंकि उन वासुदेवस्वरूप नारायण ऋषिको शेषशायी भी प्रणाम करते हैं २१ ।। स हि लोकयोनिरमृतस्य पद सूक्ष्मं परायणमचलं हि पदम् | तत्सांख्ययोगिभिरुदारवृतं बुद्धया यतात्मभिरिदं सनातनम्
ထိုအရှင်သည် လောကတို့၏ မူလအမြစ်ဖြစ်၍၊ သေးငယ်နူးညံ့သော မသေမပျက် အခြေအနေ—အမြင့်ဆုံး ခိုလှုံရာ၊ အလုံးစုံမလှုပ်ရှားသော အဘိဓာန်—ဖြစ်တော်မူ၏။ ထိုအနန္တသနာတန သတ္တဝါတရားကို စာင်ခယနှင့် ယောဂ အကျင့်ရှင်တို့က ဉာဏ်သိမြင်မှု သန့်စင်၍ ကိုယ်စိတ်ထိန်းသိမ်းသော ဝိညာဉ်များဖြင့် သိမြင်ကာ ထောက်ထားကြ၏။ ထို့ကြောင့် အတွင်းအုပ်စိုးရှင်ဖြစ်၍ သတ္တဝါအားလုံး၏ အဆုံးစွန်သွားရာဖြစ်သော ထိုသခင်ထံသို့ စိတ်ကို စုစည်းကာ ဦးညွှတ်ရမည်။
Verse 26
हिमवन्तं जगामाशु यत्रास्य स्वक आश्रम: । नर-नारायणके आश्रममें भगवानकी कथा सुनते और प्रतिदिन अविनाशी श्रीहरिका दर्शन करते हुए जब नारदजीके एक हजार दिव्य वर्ष पूरे हो गये तब वे शीघ्र ही हिमालयपर्वतके उस भागमें चले गये, जहाँ उनका अपना आश्रम था
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြောသည်။ နာရဒသည် နရ-နာရာယဏ အာရှရမ်၌ ဘုရားသခင်၏ သာသနာကထာကို နားထောင်ကာ မပျက်မယွင်းသော သရီဟရီကို နေ့စဉ် ဖူးမြင်လျက် နတ်နှစ်တစ်ထောင် ပြည့်မြောက်သွားသောအခါ၊ မိမိအာရှရမ်ရှိရာ ဟိမာလယ တောင်တန်းဒေသသို့ အလျင်အမြန် ထွက်ခွာသွား၏။
Verse 43
पावितात्माद्य संवृत्त: श्रुत्वेमामादित: कथाम् | जनमेजय! तुम पाण्डवोंके कुलभूषण और अत्यन्त पराक्रमी हो। तुम भी प्रारम्भसे ही इस कथाको सुनकर आज परम पवित्र हो गये हो
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြောသည်။ «အို ဇနမေဇယ၊ ဤကထာကို အစမှစ၍ နားထောင်ခဲ့သဖြင့် ယနေ့ သင်၏ စိတ်ဝိညာဉ်သည် သန့်စင်သွားပြီ။ သင်သည် ပाण्डဝ မျိုးရိုး၏ အလှဆင်တန်ဆာဖြစ်၍ အလွန်ရဲရင့်သူလည်း ဖြစ်၏။ သင်လည်း ဤအကြောင်းအရာကို အစမှစ၍ နားထောင်ခြင်းကြောင့် ယခု အလွန်သန့်ရှင်းစင်ကြယ်လာပြီ»။
Verse 53
कर्मणा मनसा वाचा यो द्विष्याद् विष्णुमव्ययम् । नृपश्रेष्ठ! जो मन, वाणी, और क्रियाद्वारा अविनाशी भगवान् विष्णुके साथ द्वेष रखता है, उसका न इस लोकमें ठिकाना है और न परलोकमें
ဝိုင်ရှမ္ပာယနက ပြောသည်– «အို မင်းမြတ်တို့အနက် အမြတ်ဆုံးသော မင်းကြီး၊ မဖျက်ဆီးနိုင်သော သခင် ဗိဿနုကို ကိုယ်ကာယဖြင့်ဖြစ်စေ၊ စိတ်ဖြင့်ဖြစ်စေ၊ နှုတ်ဖြင့်ဖြစ်စေ မုန်းတီးသူသည် ဤလောက၌လည်း မတည်မြဲရာ မရှိ၊ နောက်လောက၌လည်း မတည်မြဲရာ မရှိ»။
Verse 63
यो द्विष्याद् विबुधश्रेष्ठ देवं नारायणं हरिम् । जो देवश्रेष्ठ भगवान् नारायण हरिसे द्वेष करता है, उसके पितर सदाके लिये नरकमें डूब जाते हैं
ဝိုင်ရှမ္ပာယနက ပြောသည်– «အို ပညာရှိတို့အနက် အမြတ်ဆုံး၊ နတ်တို့အထက်မြတ်သော နာရာယဏ—ဟရီ—ကို မုန်းတီးသူသည် မိမိမျိုးရိုးကို ပျက်စီးစေ၏။ ထိုသူ၏ ဘိုးဘွားပုရောဟိတ်တို့သည် အစဉ်အမြဲ နရက၌ နစ်မြုပ်ကြသည်ဟု ဆိုကြ၏»။
Verse 73
आत्मा हि पुरुषव्याप्र ज्ञेयो विष्णुरिति स्थिति: । पुरुषसिंह! भगवान् विष्णुको सबका आत्मा जानना चाहिये। यही वास्तविक स्थिति है। कोई भी मनुष्य भला अपने आत्माके साथ द्वेष कैसे कर सकता है?
ဝိုင်ရှမ္ပာယနက ပြောသည်– «လူအပေါင်းတို့ကို ဖြန့်ကျက်လွှမ်းမိုးနေသော အတ္တသည် ဗိဿနုဟူ၍ သိမြင်ရမည်—ဤသည်ပင် အမှန်တရား၏ အနေအထားဖြစ်သည်။ အို လူသတ္တဝါတို့အနက် ခြင်္သေ့တော်မူသောသူ၊ သခင် ဗိဿနုကို အားလုံး၏ အတွင်းအတ္တဟူ၍ သိမှတ်ရမည်။ ဤတစ်ခုတည်းသာ အမှန်တရားဖြစ်၏။ လူတစ်ယောက်သည် မိမိအတ္တကို မုန်းတီးနိုင်မည်နည်း»။
Verse 346
वे इस जगत्के आदिकारण, अमृतपद (मोक्षके आश्रय) सूक्ष्मस्वरूप, दूसरोंको शरण देनेवाले, अविचल और सनातन पद हैं। उदार शौनक! अपने मनको वशमें रखनेवाले सांख्ययोगी बुद्धिके द्वारा उन्हींका वरण करते हैं ।। इति श्रीमहाभारते शान्तिपर्वणि मोक्षधर्मपर्वणि नारायणीये षट्चत्वारिंशदधिकत्रिशततमो<ध्याय:
ဝိုင်ရှမ္ပာယနက ပြောသည်– «သူသည် ဤလောက၏ အရင်းအမြစ်ပထမအကြောင်းရင်း၊ မောက္ခ၏ အားကိုးရာဖြစ်သော မသေမပျက် အမရအခြေအနေ၊ အနှစ်သာရ၌ နူးညံ့သိမ်မွေ့သော သဘော၊ အခြားသူတို့အား ခိုလှုံရာ ပေးအပ်သူ၊ မလှုပ်မယှက် တည်ကြည်၍ ထာဝရသော အမြင့်ဆုံး အဘိဓာန်တော်ဖြစ်၏။ အို ဂုဏ်သရေရှိသော ရှောနက၊ စိတ်ကို အနိုင်ယူထားသော စာင်ခယ-ယောဂီတို့သည် ဉာဏ်၏ ခွဲခြားသိမြင်မှုဖြင့် သူတစ်ပါးတည်းကိုသာ ရွေးချယ်ကြ၏»။
Frequently Asked Questions
Whether a powerful being should act from pride and suspicion—refusing audience to a brāhmaṇa petitioner—or restrain innate anger and respond ethically, recognizing the moral burden of denying a request made in hope.
Anger is framed as a self-damaging force that destroys discernment and undermines tapas; ethical speech and conduct—truthfulness, measured silence, and generosity—are presented as stabilizing virtues that protect both social order and personal flourishing.
Yes in a normative form: the text asserts beneficial results for restraint, truth, and giving (knowledge, fame, elevated standing, progress through land-gift), and claims that completing an intended, non-harmful act prevents descent into suffering states—functioning as an outcome-oriented validation of the teaching.