Adhyaya 331

Verse 1

#ब>८5 >> हु #* +/<<< त्रिशर्दाधिकत्रिशततमो< ध्याय: शुकदेवको नारदजीका सदाचार और अध्यात्मविषयक उपदेश नारद उवाच अशोकं शोकनाशार्थ शास्त्र शान्तिकरं शिवम्‌ | निशम्य लभते बुद्धि तां लब्ध्वा सुखमेधते,नारदजी कहते हैं--शुकदेव! शास्त्र शोकको दूर करनेवाला, शान्तिकारक और कल्याणमय है। जो अपने शोकका नाश करनेके लिये शास्त्रका श्रवण करता है, वह उत्तम बुद्धि पाकर सुखी हो जाता है

နာရဒက မိန့်တော်မူသည်– “အို ရှုကဒေဝ၊ သာသ္တရ (śāstra) သည် ဝမ်းနည်းမှုကင်းစင်ပြီး ဝမ်းနည်းမှုကို ဖျက်ဆီးရန်အတွက်ပင် နားထောင်ရသည်။ ၎င်းသည် ငြိမ်းချမ်းမှုကို ပေး၍ မင်္ဂလာဖြစ်စေသည်။ ဝမ်းနည်းမှုကို အဆုံးသတ်လို၍ သာသ္တရကို နားထောင်သူသည် မှန်ကန်သော ဉာဏ်ကို ရပြီး ထိုဉာဏ်ရပြီးနောက် ပျော်ရွှင်ခြင်း၌ တိုးတက်လေသည်။”

Verse 2

शोकस्थानसहस्राणि भयस्थानशतानि च । दिवसे दिवसे मूढमाविशन्ति न पण्डितम्‌,शोकके सहस्रों और भयके सैकड़ों स्थान हैं, जो प्रतिदिन मूढ़ पुरुषोंपर ही अपना प्रभाव डालते हैं, विद्वानूपर नहीं

နာရဒက မိန့်တော်မူသည်– “ဝမ်းနည်းရန် အကြောင်းအရာ ထောင်ပေါင်းများစွာနှင့် ကြောက်ရွံ့ရန် အကြောင်းအရာ ရာပေါင်းများစွာ ရှိသည်။ နေ့စဉ်နေ့တိုင်း ၎င်းတို့သည် မိုက်မဲသူကိုသာ ဝင်ရောက်ဖမ်းဆီးပြီး ပညာရှိကို မလွှမ်းမိုးနိုင်။”

Verse 3

तस्मादनिष्टनाशार्थमितिहासं निबोध मे | तिष्ठते चेद्‌ वशे बुद्धिर्लभते शोकनाशनम्‌,इसलिये अपने अनिष्टका नाश करनेके लिये मेरा यह उपदेश सुनो--यदि बुद्धि अपने वशमें रहे तो सदाके लिये शोकका नाश हो जाता है

နာရဒက မိန့်တော်မူသည်– “ထို့ကြောင့် မလိုလားအပ်သောအရာကို ဖျက်ဆီးရန် ငါ၏ ဤအဟောင်းအကြောင်းအရာ (အီတိဟာသ) ပုံစံဖြင့် သင်ကြားချက်ကို နားထောင်လော့။ ဉာဏ်သည် မိမိ၏ ထိန်းချုပ်မှုအောက်၌ တည်နေပါက ဝမ်းနည်းမှုသည် အမြဲတမ်း ပျောက်ကွယ်သွားလိမ့်မည်။”

Verse 4

अनिष्टसम्प्रयोगाच्च विप्रयोगात्‌ प्रियस्प च । मनुष्या मानसैर्दु:खैर्युज्यन्ते स्वल्पबुद्धय:,मन्दबुद्धि मनुष्य ही अप्रिय वस्तुकी प्राप्ति और प्रिय वस्तुका वियोग होनेपर मन-ही- मन दुखी होते हैं

နာရဒ မိန့်တော်မူသည်— မနှစ်သက်ဖွယ်အရာတို့နှင့် ပေါင်းသင်းရခြင်းကြောင့်လည်း၊ ချစ်မြတ်နိုးဖွယ်အရာတို့နှင့် ခွဲခွာရခြင်းကြောင့်လည်း၊ ဉာဏ်နည်းသောလူတို့သည် စိတ်ထဲက ဒုက္ခများဖြင့် ချည်နှောင်ခံရ၏။ ဤသင်ခန်းစာသည် စိတ်၏သီလကိုညွှန်ပြသည်— ပျော်ရွှင်မှုကို ပြင်ပထိတွေ့မှုနှင့် ဆုံးရှုံးမှုတို့ပေါ် မူတည်စေသော် ဒုက္ခက ပိုမိုတိုးပွားပြီး၊ ခွဲခြားသိမြင်မှုနှင့် အတွင်းစည်းကမ်းကနေ တည်ငြိမ်မှု ပေါ်ထွန်းလာသည်။

Verse 5

द्रव्येषु समतीतेषु ये गुणास्तान्‌ न चिन्तयेत्‌ । न तानाद्रियमाणस्य स्नेहबन्ध: प्रमुच्यते,जो वस्तु भूतकालके गर्भमें छिप गयी (नष्ट हो गयी), उसके गुणोंका स्मरण नहीं करना चाहिये; क्योंकि जो आदरपूर्वक उसके गुणोंका चिन्तन करता है, उसका उसके प्रति आसक्तिका बन्धन नहीं छूटता है

နာရဒ မိန့်တော်မူသည်— ပိုင်ဆိုင်မှုတို့သည် ကုန်လွန်သွားပြီးနောက်၊ အတိတ်က ၎င်းတို့၏ ကောင်းမှုဂုဏ်သတ္တိများကို မစွဲလမ်းစွာ မတွေးတောင့်သင့်။ အကြောင်းမူကား ထိုဂုဏ်သတ္တိများကို အလေးအနက်ထား၍ ဆက်လက်စဉ်းစားနေသူ၏ အစွဲအလမ်းချည်နှောင်မှုသည် မလွတ်မြောက်နိုင်သေးသောကြောင့် ဖြစ်၏။

Verse 6

दोषदर्शी भवेत्‌ तत्र यत्र राग: प्रवर्तते । अनिष्टवर्धितं पश्येत्‌ तथा क्षिप्रं विरज्यते,जहाँ चित्तकी आसक्ति बढ़ने लगे, वहीं दोषदृष्टि करनी चाहिये और उसे अनिष्टको बढ़ानेवाला समझना चाहिये। ऐसा करनेपर उससे शीघ्र ही वैराग्य हो जाता है

နာရဒ မိန့်တော်မူသည်— အစွဲအလမ်း ပေါ်ထွန်းလာရာနေရာ၌ပင် အပြစ်ကိုမြင်တတ်အောင် ရည်ရွယ်၍ ကြည့်ရှုရမည်။ ထိုလိုလားတပ်မက်ရာအရာကို မကောင်းမှုကို တိုးပွားစေသောအရာဟု မှတ်ယူရမည်။ ဤသို့မြင်မြင်သာသာ ပြုစုပျိုးထောင်လျှင် မကြာမီ ဝိရာဂ (ကင်းလွတ်ခြင်း) ပေါ်လာ၍ စိတ်သည် အစွဲအလမ်းမှ လျော့ပါးသွားသည်။

Verse 7

नार्थों न धर्मो न यशो यो5तीतमनुशोचति । अप्यभावेन युज्येत तच्चास्य न निवर्तते,जो बीती बातके लिये शोक करता है, उसे न तो अर्थकी प्राप्ति होती है न धर्मकी और न यशकी ही प्राप्ति होती है। वह उसके अभावका अनुभव करके केवल दु:ख ही उठाता है। उससे अभाव दूर नहीं होता

နာရဒ မိန့်တော်မူသည်— ကုန်လွန်ပြီးသောအရာအတွက် ဝမ်းနည်းပူဆွေးသူသည် ဥစ္စာလည်း မရ၊ ဓမ္မလည်း မရ၊ ဂုဏ်သတင်းလည်း မရ။ သူသည် ချို့တဲ့မှု၏ ခံစားချက်နှင့်သာ တွဲဖက်နေရသော်လည်း ဒုက္ခကိုသာ ခံရပြီး၊ ထိုချို့တဲ့မှုသည် ငိုကြွေးပူဆွေးခြင်းဖြင့် မပျောက်ကွယ်နိုင်။

Verse 8

गुणैर्भूतानि युज्यन्ते वियुज्यन्ते तथैव च । सर्वाणि नैतदेकस्य शोकस्थान हि विद्यते,सभी प्राणियोंको उत्तम पदार्थोंसे संयोग और वियोग प्राप्त होते रहते हैं। किसी एकपर ही यह शोकका अवसर आता हो, ऐसी बात नहीं है

နာရဒ မိန့်တော်မူသည်— သတ္တဝါအားလုံးသည် ကောင်းမွန်သောအရာများနှင့် တွေ့ဆုံရခြင်းလည်း ရှိသကဲ့သို့ ခွဲခွာရခြင်းလည်း ရှိ၏။ ဤသည်မှာ အားလုံး၏ သဘောတရားဖြစ်ပြီး၊ ဝမ်းနည်းခြင်းသည် တစ်ဦးတည်းအပေါ်သာ ကျရောက်သော အခြေအနေမဟုတ်။ ထို့ကြောင့် ဒုက္ခကို သာမန်အဖြစ် သိမြင်ကာ ဉာဏ်ဖြင့် စိတ်ကို တည်ငြိမ်စေ၍ မလွှမ်းမိုးခံရအောင် ပြုရမည်။

Verse 9

मृतं वा यदि वा नष्ट यो5तीतमनुशोचति । दुःखेन लभते दुःखं द्वावनर्थो प्रपद्यते,जो मनुष्य भूतकालमें मरे हुए किसी व्यक्तिके लिये अथवा नष्ट हुई किसी वस्तुके लिये निरन्तर शोक करता है, वह एक दुःखसे दूसरे दुःखको प्राप्त होता है। इस प्रकार उसे दो अनर्थ भोगने पड़ते हैं

နာရဒက ဆို၏—အတိတ်ကာလကို မပြတ်မလပ် ဝမ်းနည်းပူဆွေးနေသူသည်၊ သေဆုံးသွားသောသူအတွက်ဖြစ်စေ ပျောက်ဆုံးသွားသောအရာအတွက်ဖြစ်စေ၊ ဝမ်းနည်းမှုတစ်ခုမှ နောက်တစ်ခုသို့ ရွေ့လျားသွားတတ်၏။ ထို့ကြောင့် အနာဂတ်မကောင်းမှုနှစ်ပါးကို ခံရသည်—မူလဆုံးရှုံးမှု၏ နာကျင်မှုနှင့် မပြတ်ပူဆွေးခြင်းကြောင့် ကိုယ်တိုင်ဖန်တီးသော ဒုက္ခတည်း။

Verse 10

नाश्रु कुर्वन्ति ये बुद्धया दृष्टवा लोकेषु संततिम्‌ सम्यक्‌ प्रपश्यत: सर्वे नाश्रुकर्मोपपद्यते,जो मनुष्य संसारमें अपनी संतानकी मृत्यु हुई देखकर भी अश्रुपात नहीं करते, वे ही धीर हैं। सभी वस्तुओंपर समीचीन भावसे दृष्टिपात या विचार करनेपर किसीका भी आँसू बहाना युक्तिसंगत नहीं जान पड़ता है

နာရဒက ဆို၏—လောက၌ မိမိ၏ သားသမီး သေဆုံးခြင်းကို မြင်ရသော်လည်း ဉာဏ်ပညာဖြင့် မျက်ရည်မကျသူတို့သာ တည်ငြိမ်ခိုင်မာသူ အမှန်တကယ် ဖြစ်ကြ၏။ အရာအားလုံးကို မှန်ကန်စွာ၊ ကျယ်ပြန့်စွာ မြင်သိစဉ်းစားလျှင် မျက်ရည်ကျခြင်းသည် သင့်လျော်သော တုံ့ပြန်မှုဟု မထင်ရ။

Verse 11

दुःखोपघाते शारीरे मानसे चाप्युपस्थिते | यस्मिन्‌ न शक्यते कर्तु यलस्तन्नानुचिन्तयेत्‌,यदि कोई शारीरिक या मानसिक दुःख उपस्थित हो जाय और उसे दूर करनेके लिये कोई यत्न किया जा सके अथवा किया हुआ यत्न काम न दे सके तो उसके लिये चिन्ता नहीं करनी चाहिये

နာရဒက ဆို၏—ကိုယ်ခန္ဓာဒုက္ခ သို့မဟုတ် စိတ်ဒုက္ခ ပေါ်ပေါက်လာသော် ထိုအပေါ် မစဉ်းစားမိမိကိုယ်ကို ပူပန်မနေသင့်။ ကြိုးစား၍ ဖြေရှင်းနိုင်လျှင် လုပ်ဆောင်လော့; ကြိုးစားပြီးနောက်တောင် မပြေလည်နိုင်လျှင်လည်း ထိုအတွက် စိတ်ပူပန်ကာ အတွေးအခေါ်တွင် မနစ်မြုပ်သင့်။

Verse 12

भैषज्यमेतद्‌ दुःखस्य यदेतन्नानुचिन्तयेत्‌ । चिन्त्यमानं हि न व्येति भूयश्चापि प्रवर्धते,दुःख दूर करनेकी सबसे अच्छी दवा यही है कि उसका बार-बार चिन्तन न किया जाय। चिन्तन करनेसे वह घटता नहीं, बल्कि बढ़ता ही जाता है

နာရဒက ဆို၏—“ဒုက္ခအတွက် ဆေးကောင်းဆုံးမှာ ထိုဒုက္ခကို ထပ်ခါထပ်ခါ မစဉ်းစားခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ အကြောင်းမှာ ဒုက္ခကို အမြဲတမ်း တွေးတောနေသော် မပျောက်ကွယ်ဘဲ ပို၍ပင် ကြီးထွားလာတတ်သည်”။

Verse 13

प्रज्ञया मानसं दु:खं हन्याच्छारीरमौषधै: । एतद्‌ विज्ञानसामर्थ्य न बालै: समतामियात्‌

နာရဒက ဆို၏—“ဉာဏ်ပညာဖြင့် စိတ်ထဲက ဒုက္ခကို ချေဖျက်ရမည်၊ ဆေးဝါးဖြင့် ကိုယ်ခန္ဓာ၏ ဝေဒနာကို ကုသရမည်။ ဤသည်ကား အမှန်တကယ် သိမြင်နားလည်မှု၏ အင်အားပင် ဖြစ်၏—ကလေးငယ်နှင့် မရင့်ကျက်သူတို့သည် ထိုအဆင့်နှင့် မတူညီနိုင်ကြ”။

Verse 14

इसलिये मानसिक दु:खको बुद्धिके द्वारा विचारसे और शारीरिक कष्टको औषध- सेवनद्वारा नष्ट करना चाहिये। शास्त्रज्ञानके प्रभावसे ही ऐसा होना सम्भव है। दुःख पड़नेपर बालकोंकी तरह रोना उचित नहीं है ।। अनित्यं यौवन रूप॑ं जीवितं द्रव्यसंचय: । आरोग्यं प्रियसंवासो गृध्येत्‌ तत्र न पण्डित:,रूप, यौवन, जीवन, धन-संग्रह, आरोग्य तथा प्रियजनोंका सहवास--ये सब अनित्य हैं। विद्वान्‌ पुरुषको इनमें आसक्त नहीं होना चाहिये

နာရဒ မဟာရိရှီက ပြောသည်။ လူငယ်ရွယ်ရည်နှင့် အလှအပသည် မတည်မြဲ။ အသက်တာ၊ ဥစ္စာစုဆောင်းမှု၊ ကျန်းမာရေးနှင့် ချစ်သူခင်သူတို့၏ အတူနေထိုင်မှုတို့လည်း မတည်မြဲပင်။ ထို့ကြောင့် ပညာရှိသည် ဤအရာတို့၌ မကပ်ငြိသင့်။ ဒုက္ခရောက်လာသော် စိတ်ဒုက္ခကို ဉာဏ်ဖြင့် ဆင်ခြင်သုံးသပ်ကာ ဖယ်ရှားရမည်၊ ကိုယ်ဒုက္ခကိုလည်း သင့်လျော်သော ဆေးဝါးနှင့် ကုထုံးတို့ဖြင့် သက်သာပျောက်ကင်းစေရမည်။ ဤသို့ တည်ငြိမ်နိုင်ခြင်းသည် သာသနာကျမ်းပညာ၏ အာနုဘော်ကြောင့်သာ ဖြစ်နိုင်သည်။ အပျက်အဆီးကြုံလျှင် ကလေးကဲ့သို့ ငိုကြွေးခြင်း မသင့်တော်။

Verse 15

न जानपदिकं दुःखमेक: शोचितुमहति । अशोचन्‌ प्रतिकुर्वीत यदि पश्येदुपक्रमम्‌,सारे देशपर आये हुए संकटके लिये किसी एक व्यक्तिको शोक करना उचित नहीं है। यदि उस संकटको टालनेका कोई उपाय दिखलायी दे तो शोक छोड़कर उसे ही करना चाहिये

နာရဒက ပြောသည်။ တစ်ပြည်တစ်ဒေသလုံးကို အန္တရာယ်ကျရောက်လာသောအခါ၊ လူတစ်ယောက်တည်းက မိမိတစ်ဦးတည်း၏အဖြစ်ကဲ့သို့ ဝမ်းနည်းပူဆွေးနေခြင်း မသင့်။ ထိုအန္တရာယ်ကို တားဆီးရန် သို့မဟုတ် တုံ့ပြန်ရန် လက်တွေ့နည်းလမ်းတစ်ခု မြင်နိုင်လျှင် ပူဆွေးမှုကို စွန့်ကာ ထိုနည်းလမ်းကို လုပ်ဆောင်ရမည်။

Verse 16

सुखाद्‌ बहुतरं दुःखं जीविते नात्र संशय: । स्निग्धत्वं चेन्द्रियार्थेषु मोहान्मरणमप्रियम्‌,इसमें संदेह नहीं कि जीवनमें सुखकी अपेक्षा दुःख ही अधिक होता है। किंतु सभीको मोहवश विषयोंके प्रति अनुराग होता है और मृत्यु अप्रिय लगती है

နာရဒက ပြောသည်။ ဤဘဝ၌ သုခထက် ဒုက္ခက ပိုများသည်ဟု သံသယမရှိ။ သို့သော် မောဟကြောင့် သတ္တဝါတို့သည် အာရုံအရာဝတ္ထုများအပေါ် ချစ်ခင်ကပ်ငြိလာကြပြီး ထို့ကြောင့် သေခြင်းကို မနှစ်သက်ဟု ထင်မြင်ကြသည်။

Verse 17

परित्यजति यो दु:खं सुखं वाप्युभयं नर: । अभ्येति ब्रह्म सो>त्यन्तं न तं शोचन्ति पण्डिता:,जो मनुष्य सुख और दु:ख दोनोंकी ही चिन्ता छोड़ देता है, वह अक्षय ब्रह्मको प्राप्त हो जाता है। विद्वान पुरुष उसके लिये शोक नहीं करते

နာရဒက ပြောသည်။ သုခနှင့် ဒုက္ခ နှစ်ပါးလုံးအပေါ် စိုးရိမ်ကပ်ငြိမှုကို စွန့်လွှတ်နိုင်သောသူသည် မပျက်မယွင်းသော ဗြဟ္မန်ကို ပြည့်စုံစွာ ရောက်ရှိသည်။ ပညာရှိတို့သည် ထိုသူအတွက် မပူဆွေးကြ၊ အကြောင်းမှာ သူသည် လောကီဆန့်ကျင်ဘက်နှစ်ဖက်၏ လှုပ်ရှားမှုကို ကျော်လွန်သော အမြင့်ဆုံးကောင်းကျိုးသို့ ရောက်ပြီးဖြစ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။

Verse 18

त्यज्यन्ते दुःखमर्था हि पालने न च ते सुखा: । दुःखेन चाधिगम्यन्ते नाशमेषां न चिन्तयेत्‌,धन खर्च करते समय बड़ा दुःख होता है। उसकी रक्षामें भी सुख नहीं है और उसकी प्राप्ति भी बड़े कष्टसे होती है, अत: धनको प्रत्येक अवस्थामें दु:खदायक समझकर उसके नष्ट होनेपर चिन्ता नहीं करनी चाहिये

နာရဒက ပြောသည်။ ဥစ္စာကို စွန့်လွှတ်ရသည်မှာ နာကျင်မှုနှင့်သာ ဖြစ်တတ်သည်။ ထိုဥစ္စာကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရာတွင်လည်း အမှန်တကယ် သုခမရှိ။ ရယူရခြင်းကလည်း ခက်ခဲပင်ပန်းမှုဖြင့်သာ ရသည်။ ထို့ကြောင့် ဥစ္စာသည် အခြေအနေတိုင်းတွင် ဒုက္ခ၏ အကြောင်းရင်းဟု သိထား၍ ပျောက်ဆုံးသွားသော် မပူပန်သင့်။

Verse 19

अन्यामन्यां धनावस्थां प्राप्य वैशेषिकीं नसः । अतृप्ता यान्ति विध्वंसं संतोष यान्ति पण्डिता:,मनुष्य धनका संग्रह करते-करते पहलेकी अपेक्षा ऊँची धन-सम्पन्न स्थितिको प्राप्त होकर भी कभी तृप्त नहीं होते। वे और अधिककी आशा लिये हुए ही मर जाते है; किंतु विद्वान्‌ पुरुष सदा संतुष्ट रहते हैं (वे धनकी तृष्णामें नहीं पड़ते

နာရဒက မိန့်ကြားသည်– ပိုမိုမြင့်မား၍ ထူးခြားသည့် ဥစ္စာအခြေအနေများကို ရရှိလာသော်လည်း လူတို့သည် မကျေနပ်နိုင်ကြသေး; ထပ်မံလိုချင်တပ်မက်မှုကို ကိုင်စွဲထားလျက် ပျက်စီးရာသို့ ဆင်းသက်ကြသည်။ သို့ရာတွင် ပညာရှိတို့သည် စိတ်ကျေနပ်မှုကို ရကြပြီး ဥစ္စာအပေါ် တဏှာမီးထဲသို့ မကျရောက်ကြ။

Verse 20

सर्वे क्षयान्ता निचया: पतनान्ता: समुच्छुया: । संयोगा विप्रयोगान्ता मरणान्तं हि जीवितम्‌,संग्रहका अन्त है विनाश। ऊँचे चढ़नेका अन्त है नीचे गिरना। संयोगका अन्त है वियोग और जीवनका अन्त है मरण

နာရဒက မိန့်ကြားသည်– စုဆောင်းထားသမျှသည် အဆုံးတွင် လျော့ပါးကုန်ခမ်းခြင်းသို့ ရောက်၏။ မြင့်တက်သမျှသည် အဆုံးတွင် ကျဆင်းခြင်းသို့ ရောက်၏။ တွေ့ဆုံသမျှသည် ခွဲခွာခြင်းသို့ ရောက်၏။ အသက်ရှင်ခြင်း၏ အဆုံးသည် မရဏပင် ဖြစ်၏။ ထို့ကြောင့် ဥစ္စာပစ္စည်း၊ အဆင့်အတန်း၊ ဆက်ဆံရေးတို့ကို အမြဲတမ်းတည်မြဲသကဲ့သို့ မကပ်မိစေဘဲ မလှုပ်မရှားသော စိတ်တည်ကြည်မှုနှင့် မှန်ကန်သော အကျင့်ကို ပြောင်းလဲမှုမလွဲမသွေကြား၌ ပျိုးထောင်ရမည်။

Verse 21

अन्तो नास्ति पिपासायास्तुष्टिस्तु परमं सुखम्‌ | तस्मात्‌ संतोषमेवेह धनं पश्यन्ति पण्डित:,तृष्णाका कभी अन्त नहीं होता। संतोष ही परम सुख है, अत: पण्डितजन इस लोकमें संतोषको ही उत्तम धन समझते हैं

နာရဒက မိန့်ကြားသည်– တဏှာ၏ အဆုံးမရှိ။ စိတ်ကျေနပ်မှုသာ အမြင့်ဆုံးသော ချမ်းသာဖြစ်၏။ ထို့ကြောင့် ဤလောက၌ ပညာရှိတို့သည် စိတ်ကျေနပ်မှုကိုပင် အကောင်းဆုံးသော ဥစ္စာဟု မြင်ကြသည်။

Verse 22

निमेषमात्रमपि हि वयो गच्छन्न तिष्ठति । स्वशरीरेष्वनित्येषु नित्यं किमनुचिन्तयेत्‌,आयु निरन्तर बीती जा रही है। वह पलभर भी ठहरती नहीं है। जब अपना शरीर ही अनित्य है, तब इस संसारकी किस वस्तुको नित्य समझा जाय

နာရဒက မိန့်ကြားသည်– မျက်တောင်ခတ်သည့် ခဏတစ်ခဏမျှပင် အသက်အရွယ်သည် မရပ်တန့်; အစဉ်တစိုက် လွန်သွားနေသည်။ ကိုယ့်ခန္ဓာကိုယ်တောင် မတည်မြဲသော်၊ ဤလောက၌ မည်သည့်အရာကို တည်မြဲသကဲ့သို့ စဉ်းစားနေရမည်နည်း။

Verse 23

भूतेषु भावं संचिन्त्य ये बुद्ध्वा मनस: परम्‌ । न शोचन्ति गताध्वान: पश्यन्त: परमां गतिम्‌,जो मनुष्य सब प्राणियोंके भीतर मनसे परे परमात्माकी स्थिति जानकर उन्हींका चिन्तन करते हैं, वे संसार-यात्रा समाप्त होनेपर परमपदका साक्षात्कार करते हुए शोकके पार हो जाते हैं

သတ္တဝါအားလုံးအတွင်းရှိ အရှိတရားကို စဉ်းစား၍ စိတ်ထက်လွန်သော အမြင့်မြတ်ဆုံး အတ္တမန် (ပရမတ္တမန်) ကို သိမြင်ကာ ထိုအရာကိုသာ စိတ်နှလုံးဖြင့် အမြဲနှလုံးသွင်းသူတို့သည်၊ လောကခရီးဆုံးသို့ ရောက်သောအခါ အမြင့်မြတ်ဆုံး ဂတိကို မြင်တွေ့လျက် ဝမ်းနည်းခြင်းကို ကျော်လွန်သွားကြသည်။

Verse 24

संचिन्वानकमेवैनं कामानामवितृप्तकम्‌ । व्याप्र: पशुमिवासाद्य मृत्युरादाय गच्छति,जैसे जंगलमें नयी-नयी घासकी खोजमें विचरते हुए अतृप्त पशुको सहसा व्याघ्र आकर दबोच लेता है, उसी प्रकार भोगोंकी खोजमें लगे हुए अतृप्त मनुष्यको मृत्यु उठा ले जाती है

နာရဒက ဆိုသည်— «လိုချင်တပ်မက်ရာများကို စုဆောင်းနေသော်လည်း မပြည့်မဝသောသူကို သေမင်းက ခေါ်ယူသွားသည်။ သစ်တောထဲတွင် အသစ်အသစ်သော မြက်ကို ရှာဖွေ၍ လှည့်လည်နေသော တိရစ္ဆာန်ကို ကျားက ရုတ်တရက် ဖမ်းဆီးသကဲ့သို့ပင်»။

Verse 25

तथाप्युपायं सम्पश्येद्‌ दुः:खस्य परिमोक्षणम्‌ । अशोचन्‌ नारभेच्चैव मुक्तश्नाव्यसनी भवेत्‌,तथापि सबको दुःखसे छूटनेका उपाय अवश्य सोचना चाहिये। जो शोक छोड़कर साधन आरम्भ करता है और किसी व्यसनमें आसक्त नहीं होता, वह निश्चय ही दु:खोंसे मुक्त हो जाता है

သို့ရာတွင်လည်း ဒုက္ခမှ လွတ်မြောက်ရန် နည်းလမ်းကို သေချာစွာ ရှာဖွေသင့်သည်။ ဝမ်းနည်းခြင်းကို ပယ်ချ၍ မှန်ကန်သော ကြိုးပမ်းမှုကို စတင်ရမည်။ စွဲလမ်းမှုနှင့် ပျက်စီးစေသော အကျင့်ဆိုးများမှ ကင်းလွတ်သူသည် အမှန်တကယ် ဒုက္ခမှ လွတ်မြောက်သည်။

Verse 26

शब्दे स्पर्शे च रूपे च गन्धेषु च रसेषु च । नोपभोगात्‌ परं किंचिद्‌ धनिनो वाधनस्य च,धनी हो या निर्धन, सबको उपभोगकालनमें ही शब्द, स्पर्श, रूप, रस और उत्तम गन्ध आदि विषयोंमें किंचित्‌ सुखकी प्रतीति होती है, उपभोगके पश्चात्‌ नहीं

နာရဒက ဆိုသည်— «အသံ၊ ထိတွေ့မှု၊ ရုပ်သဏ္ဌာန်၊ အနံ့၊ အရသာတို့တွင် ပျော်ရွှင်မှုသည် ခံစားနေချိန်ကို ကျော်လွန်၍ မရှိ—ချမ်းသာသူဖြစ်စေ ဆင်းရဲသူဖြစ်စေ အတူတူပင်။ ပျော်ရွှင်မှုဟူသည် ခံစားနေစဉ်သာ ပေါ်ထွက်ပြီး ခံစားမှုလွန်သွားလျှင် မကျန်တော့»။

Verse 27

प्राक्सम्प्रयोगाद्‌ भूतानां नास्ति दुःखं परायणम्‌ । विप्रयोगात्‌ तु सर्वस्य न शोचेत्‌ प्रकृतिस्थित:,प्राणियोंके एक-दूसरेसे संयोग होनेके पहले कोई दुःख नहीं रहता। जब संयोगके बाद वियोग होता है तभी सबको दुःख हुआ करता है। अतः अपने स्वरूपमें स्थित विवेकी पुरुषको किसीके वियोगमें कभी भी शोक नहीं करना चाहिये

နာရဒက ဆိုသည်— «သတ္တဝါတို့ အချင်းချင်း မပေါင်းဆုံမီက ဒုက္ခဟူသည် မတည်နိုင်။ ပေါင်းဆုံပြီးနောက် ခွဲခွာရသောအခါမှသာ လူတိုင်းအတွက် ဒုက္ခ ပေါ်ထွက်လာသည်။ ထို့ကြောင့် မိမိ၏ သဘာဝအမှန်၌ တည်နေသော ပညာရှိသည် မည်သူနှင့်မဆို ခွဲခွာခြင်းကြောင့် မဝမ်းနည်းသင့်»။

Verse 28

धृत्या शिक्षोदरं रक्षेत्‌ पाणिपादं च चक्षुषा । चक्षु:श्रोत्रे च मनसा मनो वाचं च विद्यया

နာရဒက ဆိုသည်— «တည်ကြည်မှုဖြင့် ဝမ်းနှင့် အစာစားလိုစိတ်ကို ထိန်းချုပ်ရမည်။ သတိပြုစောင့်ကြည့်မှုဖြင့် လက်နှင့် ခြေကို မမှန်ကန်သော လုပ်ရပ်မှ ကာကွယ်ရမည်။ စိတ်ဖြင့် မျက်စိနှင့် နားကို အုပ်ချုပ်ရမည်။ အမှန်တရား၏ ဉာဏ်ပညာဖြင့် စိတ်နှင့် စကားကို စည်းကမ်းတကျ လေ့ကျင့်ရမည်»။

Verse 29

मनुष्यको चाहिये कि वह धैर्यके द्वारा शिश्र और उदरकी, नेत्रके द्वारा हाथ और पैरकी, मनके द्वारा आँख और कानकी तथा सद्विद्याके द्वारा मन और वाणीकी रक्षा करे |। प्रणयं प्रतिसंहृत्य संस्तुतेष्वितरेषु च । विचरेदसमुन्नद्ध: स सुखी स च पण्डित:,जो पूजनीय तथा अन्य मनुष्योंमें आसक्तिको हटाकर विनीतभावसे विचरण करता है, वही सुखी और वही विद्वान है

နာရဒက သင်ကြားသည်မှာ—လူသည် ကိုယ်တွင်းစိတ်နှင့် အာရုံခံအင်္ဂါတို့ကို စည်းကမ်းတကျ ကိုယ်ကိုထိန်းချုပ်ခြင်းဖြင့် ကာကွယ်ရမည်။ တည်ငြိမ်သတ္တိဖြင့် မျိုးပွားအင်္ဂါနှင့် ဝမ်းဗိုက်၏ လှုပ်ရှားလိုစိတ်ကို ထိန်းချုပ်ရမည်။ မျက်စိဖြင့် လက်နှင့် ခြေတို့ မလွဲမသွားအောင် စောင့်ရှောက်ရမည်။ စိတ်ဖြင့် မျက်စိနှင့် နားကို အုပ်ချုပ်ရမည်။ အမှန်တရား၏ ဗဟုသုတဖြင့် စိတ်နှင့် စကားကို ကာကွယ်ရမည်။ မိမိကို ချီးမွမ်းသူများနှင့် အခြားသူများအပေါ်ရှိ ကိုယ်ရေးကိုယ်တာကပ်ငြိမှုကို ဆုတ်ခွာပြီး မာနမရှိဘဲ နိမ့်ချစွာ လှုပ်ရှားနေထိုင်ရမည်။ ထိုသို့သောသူသာ အမှန်တကယ် ပျော်ရွှင်သူ၊ အမှန်တကယ် ပညာရှိဖြစ်သည်။

Verse 30

अध्यात्मरतिरासीनो निरपेक्षो निरामिष: । आत्मनैव सहायेन यश्चरेत्‌ स सुखी भवेत्‌,जो अध्यात्मविद्यामें अनुरक्त, कामनाशून्य तथा भोगासक्तिसे दूर है, जो अकेला ही विचरण करता है, वह सुखी होता है

နာရဒက ဆိုသည်—အတွင်းအတ္တ၌ ပျော်ရွှင်မှုဖြင့် တည်ငြိမ်စွာ နေထိုင်၍ အပြင်ဘက်အထောက်အကူများကို မမှီခို၊ အာရုံခံအပျော်အပါး၏ ဆွဲဆောင်မှုမထိခိုက်ဘဲ၊ မိမိအတ္တကိုသာ အဖော်အဖြစ် ယုံကြည်ကာ လှုပ်ရှားနေထိုင်သူသည် အမှန်တကယ် ပျော်ရွှင်သူ ဖြစ်လာသည်။

Verse 330

इति श्रीमहाभारते शान्तिपर्वणि मोक्षधर्मपर्वणि शुकाभिपतने त्रिंशदधिकत्रिशततमो<्ध्याय:

ဤသို့ဖြင့် «သီရိ မဟာဘာရတ» ၏ «ရှာန္တိ ပရဝ» အတွင်း၊ အထူးသဖြင့် «မောက္ခဓမ္မ» အခန်း၌၊ «ရှုက၏ ဆင်းသက်/ချဉ်းကပ်လာခြင်း» ကို အကြောင်းပြုသော အခန်း ၃၃၀ သည် အဆုံးသတ်လေ၏။ ဤသည်မှာ အခန်းပိတ် ကော်လိုဖွန်ဖြစ်၍ လွတ်မြောက်ခြင်းနှင့် မှန်ကန်သော ကျင့်ဝတ်အကြောင်း ဆွေးနွေးချက်အတွင်း၌ သင်ကြားမှုကို တည်နေရာချပြသည်။