Adhyaya 53
Droṇa-parva Adhyāya 53: Arjuna’s Jayadratha-vadha Pratijñā and Droṇa’s Protective Vyūha (शकटा-पद्म व्यूहः)
Upa-parva: Jayadratha-vadha Pratijñā (Oath and Counter-Strategy Episode)
Saṃjaya reports that after Arjuna’s vow to kill Jayadratha, Kṛṣṇa (Vāsudeva) cautions that the pledge was made without prior consultation and could invite public ridicule if unfulfilled. Scouts placed in the Kaurava camp confirm that Arjuna’s proclamation—accompanied by loud signals—has alarmed the Kauravas and Jayadratha’s party, who anticipate a next-day assault driven by grief and anger. Jayadratha, distressed, addresses Duryodhana in council: he asserts that even gods and other beings cannot easily overturn Arjuna’s vow, and requests robust battlefield protection or permission to withdraw. He evaluates Arjuna’s prowess with Kṛṣṇa’s support as overwhelming, citing prior feats and the potential to defeat even cosmic opponents. In response, a defensive plan is articulated: Droṇa organizes a formation described as a śakaṭa and padma-based vyūha, placing Jayadratha at the central ‘karnikā’ (core) within a needle-loop (sūcīpāśa), guarded by elite warriors—Karna, Bhūriśravā, Aśvatthāman (Drauṇi), Vṛṣasena, Kṛpa, and the Madra king. Arjuna replies with categorical confidence: he will breach the enemy’s front, neutralize defenders’ astras with his own, and accomplish Jayadratha’s death, framing the vow as truth-bound and non-negotiable. The chapter closes with Arjuna instructing Kṛṣṇa to ready the chariot for dawn, emphasizing the magnitude of the undertaken task.
Chapter Arc: अभिमन्यु-वध के युद्ध-कोलाहल के बीच कथा अचानक आदिकाल की ओर मुड़ती है—जहाँ ब्रह्मा देखते हैं कि रुद्र के क्रोध से प्रजाएँ फिर-फिर दग्ध हो रही हैं, और सृष्टि का संतुलन टूटने को है। → ब्रह्मा रुद्र से कहते हैं कि संहार उनकी इच्छा नहीं; वे पृथ्वी-हित के लिए सृष्टि-धर्म निभाना चाहते हैं, पर क्रोध की ज्वाला बढ़ती जाती है। रुद्र भी पितामह से विनती करते हैं कि स्थावर-जंगम का विनाश रोका जाए। इसी तनाव में ब्रह्मा ‘लोककृत्’ के रूप में अपनी नियुक्ति का स्मरण कराते हैं—यदि संतान-परंपरा नष्ट हुई तो समस्त प्राणियों का अभाव हो जाएगा। → ब्रह्मा संहार-प्रवृत्ति को एक रूप देकर ‘मृत्यु’ का विधान करते हैं—क्रोध से उत्पन्न, कृष्ण-रक्तवर्ण, तप्ताभूषण, उग्र नेत्रों वाली शक्ति को नियुक्त करते हैं कि वह नियोग से प्रजा-संहार करे; पर यह नियुक्ति स्वयं करुणा और भय का शिखर बन जाती है, क्योंकि ‘मृत्यु’ (देवी) इस आदेश को सुनकर अत्यन्त चिंतित होकर फूट-फूटकर रो पड़ती है। → ब्रह्मा का उद्देश्य स्पष्ट होता है—अराजक संहार नहीं, बल्कि नियमबद्ध, सीमित और लोक-व्यवस्था के अनुकूल ‘मृत्यु-धर्म’ ताकि सृष्टि चलती रहे और प्रजाएँ पूर्णतः उत्सन्न न हों। रुद्र का उग्र संहार-वेग भी इस विधान से एक मर्यादा में बँधता है। → मृत्यु के आँसुओं के साथ प्रश्न हवा में रह जाता है—क्या वह करुणा के रहते भी संहार-नियोग स्वीकार करेगी, और यह विधान आगे मनुष्यों के युद्ध-भाग्य में कैसे उतर आएगा?
Shlokas
Verse 1
इस प्रकार श्रीमहाभारत द्रोणपर्वके अन्तर्गत अभिमन्युवधपर्वमें बावनवाँ अध्याय पूरा हुआ ॥/ ५२ ॥। प्याज बछ। -ज्:डि त्रिपञज्चाशत्तमोड्ध्याय: शंकर और ब्रह्माका संवाद
ဤသို့ဖြင့် «သီရိ မဟာဘာရတ» ဒ್ರೋဏပರ್ವ အတွင်းရှိ အဘိမန်ယူ သတ်ဖြတ်ခြင်း အပိုင်း၌ အခန်း (၅၂) ပြီးဆုံးလေ၏။ ထို့နောက် အခန်း (၅၃) စတင်သည်—ရှင်ကရ (ဣရှွရ) နှင့် ဗြဟ္မာတို့၏ ဆွေးနွေးပွဲ၊ မရဏ၏ ပေါ်ပေါက်လာခြင်းနှင့် သတ္တဝါအပေါင်းကို သုတ်သင်ရသော တာဝန်ကို ၎င်းအား အပ်နှံခြင်း။ စ္ထာဏု (ရုဒြ) မိန့်တော်မူသည်– «အို အရှင်ကြီး၊ သတ္တဝါများကို ဖန်ဆင်းရန်အတွက် သင်သည် ကိုယ်တိုင် ကြိုးပမ်းခဲ့၏။ သင်သည် မျိုးစုံသော သတ္တဝါအစုအဖွဲ့တို့ကို ဖန်ဆင်းကာ ကြီးပွားစေခဲ့၏»။
Verse 2
तास्तवेह पुनः: क्रोधात् प्रजा दहान्ति सर्वश: । ता दृष्टत्वा मम कारुण्यं प्रसीद भगवन् प्रभो
နာရဒ မိန့်တော်မူသည်– «သင်၏ ထိုသတ္တဝါများသည် ဤနေရာ၌ သင်၏ အမျက်ကြောင့် ပြန်လည်၍ အရပ်ရပ်တွင် လောင်ကျွမ်းနေကြ၏။ ထိုသို့မြင်သဖြင့် ငါ့နှလုံး၌ ကရုဏာ ပြည့်လျှံလာ၏။ ထို့ကြောင့် အို ဘုရားသခင်၊ အို အရှင်ကြီး၊ ကရုဏာတော်ဖြင့် ထိုသတ္တဝါတို့ကို ကြည့်ရှု၍ စိတ်ပြေပါစေ»။
Verse 3
ब्रह्मोवाच संहर्तु न च मे काम एतदेवं भवेदिति । पृथिव्या हितकामं तु ततो मां मन्युराविशत्
ဗြဟ္မာက ပြောသည်– «ဤကမ္ဘာကို ဤသို့ပင် ဖျက်ဆီးစေလိုသော ဆန္ဒ မရှိ။ သို့သော် မြေကြီး၏ အကျိုးချမ်းသာကို ရည်ရွယ်၍ အမျက်ဒေါသသည် ငါ့အတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်»။
Verse 4
इयं हि मां सहा देवी भारार्ता समचूचुदत् । संहारार्थ महादेव भारेणाभिहता सती,महादेव! इस पृथ्वीदेवीने भारसे पीड़ित होकर मुझे जगतके संहारके लिये प्रेरित किया था। यह सती-साध्वी देवी महान् भारसे दबी हुई थी
နာရဒက ပြောသည်– «ဤမြေကြီးနတ်မသည် လေးလံသော ဘာရကြောင့် ပင်ပန်းနာကျင်၍ အို မဟာဒေဝ၊ ကမ္ဘာကို သက်သာစေမည့် ဖျက်ဆီးခြင်းသို့ ငါ့ကို အရေးတကြီး တိုက်တွန်းခဲ့သည်။ သန့်ရှင်းစင်ကြယ်၍ သီလပြည့်ဝသော နတ်မဖြစ်သော်လည်း ထိုအလေးချိန်ကြောင့် ဖိနှိပ်ခံရကာ ဘာရဖယ်ရှားရာ နည်းလမ်းကို ရှာဖွေခဲ့သည်»။
Verse 5
ततो<हं नाधिगच्छामि तथा बहुविधं तदा । संहारमप्रमेयस्य ततो मां मन्युराविशत्
ထို့နောက် ငါသည် နည်းလမ်းမျိုးစုံဖြင့် စဉ်းစားသော်လည်း အတိုင်းအတာမရှိ အဆုံးမရှိသော ကမ္ဘာကို ပျက်သုဉ်းစေမည့် နည်းလမ်းကို မတွေ့နိုင်ခဲ့။ ကုထုံးမတွေ့သဖြင့် အမျက်ဒေါသက ငါ့ကို ဖမ်းဆီးသွားသည်။
Verse 6
रुद्र उ्वाच संहारार्थ प्रसीदस्व मा रुषो वसुधाधिप । मा प्रजा: स्थावराश्नैव जंगमाश्न व्यनीनश:
ရုဒြက ပြောသည်– «အို မြေကြီး၏ အရှင်၊ ကရုဏာထားပါ။ ဖျက်ဆီးခြင်းအတွက် အမျက်မထွက်ပါနှင့်။ မလှုပ်ရှားသော သတ္တဝါများနှင့် လှုပ်ရှားသော သတ္တဝါများကို မသုတ်သင်ပါနှင့်»။
Verse 7
रुद्रने कहा--वसुधाके स्वामी पितामह! आप रोष न कीजिये। जगतका संहार बंद करनेके लिये प्रसन्न होइये। इन स्थावर-जंगम प्राणियोंका विनाश न कीजिये ।।
ရုဒြက ပြောသည်– «အို ပိတামဟ၊ မြေကြီး၏ အရှင်၊ အမျက်မထွက်ပါနှင့်။ ကမ္ဘာဖျက်ဆီးခြင်းကို တားဆီးနိုင်ရန် ကရုဏာထားပါ။ မလှုပ်ရှားသော သတ္တဝါများနှင့် လှုပ်ရှားသော သတ္တဝါများကို မပျက်စီးစေပါနှင့်။ သင်၏ ကရုဏာတော်ကြောင့်၊ အို ဘုရားသခင်၊ ဤလောကသည် အနာဂတ်၊ အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန် ဟူသော သုံးကာလအဖြစ် ဆက်လက်လည်ပတ်ပါစေ»။
Verse 8
भगवन् क्रोधसंदीप्त: क्रोधादग्निमवासृजत् । स दहत्यश्मकूटानि द्रुमांश्न सरितस्तथा
နာရဒက ပြောသည်— «အရှင်ဘုရား၊ ဒေါသဖြင့် မီးလောင်တောက်ပလာသော အရှင်သည် ဒေါသမှ ပေါက်ဖွားသော မီးကို လွှတ်တင်လိုက်ပါပြီ။ ထိုမီးသည် ကျောက်တောင်ထိပ်များ၊ သစ်ပင်များနှင့် မြစ်များကိုတောင် လောင်ကျွမ်းစေပါသည်။ ဒေါသကို တစ်ခါ လွှတ်လိုက်ပြီးနောက် မိမိရည်ရွယ်ရာတွင်သာ မကန့်သတ်တော့ဘဲ—အပြစ်မဲ့သူများကိုပါ ရည်ရွယ်ချက်နှင့်အတူ လောင်ကျွမ်းစေတတ်ပါသည်။»
Verse 9
पल्वलानि च सर्वाणि सर्वाश्विव तृपोलपान् । स्थावरं जड़मं चैव नि:शेषं कुरुते जगत्
နာရဒက ပြောသည်— «၎င်းသည် ရေကန်ငယ်ကြီး အားလုံးကို ခြောက်သွေ့စေပြီး မြက်မျိုးစုံ၊ လျှောပင်နှင့် တောအုပ်တို့ကို စားသောက်လောင်ကျွမ်းစေကာ လောကကို—မလှုပ်မရှားသောအရာမှ လှုပ်ရှားသက်ရှိအထိ—ဘာမျှမကျန်အောင် ပြုလုပ်နေပါသည်။ ထို့ကြောင့် သက်ရှိနှင့် သက်မဲ့ အားလုံးပါဝင်သော လောကတစ်ခုလုံးသည် ပြာဖြစ်သွားပါပြီ။ အရှင်ဘုရား၊ ကျေးဇူးပြု၍ ပျော်ရွှင်တော်မူပါ; သင်၏နှလုံး၌ ဒေါသ မကျန်စေပါနှင့်—ဤတစ်ခုတည်းပင် ကျွန်ုပ်တောင်းသော ဆုတောင်းအဖြစ်၏။»
Verse 10
तदेतद् भस्मसाद्धूतं जगत् स्थावरजज्भमम् प्रसीद भगवन् स त्वं रोषो न स्याद् वरो मम
နာရဒက ပြောသည်— «ထို့ကြောင့် မလှုပ်မရှားနှင့် လှုပ်ရှားသက်ရှိတို့ပါဝင်သော လောကတစ်ခုလုံးသည် ပြာဖြစ်ကာ လေဖြင့် ပျံ့နှံ့သွားပါပြီ။ အရှင်မြတ်ဘုရား၊ ကျေးဇူးပြု၍ သနားတော်မူပါ။ သင်၏နှလုံး၌ ဒေါသ မရှိစေပါနှင့်—ဤတစ်ခုတည်းပင် ကျွန်ုပ်တောင်းသော ဆုတောင်းဖြစ်ပါသည်။»
Verse 11
सर्वे हि सृष्टा नश्यन्ति तव देव कथंचन । तस्मान्निवर्ततां तेजस्त्वय्येवेदं प्रलीयताम्
နာရဒက ပြောသည်— «အရှင်ဘုရား၊ သင်ဖန်ဆင်းထားသော သတ္တဝါအားလုံးသည် တစ်နည်းနည်းဖြင့် ပျက်စီးနေကြပါသည်။ ထို့ကြောင့် ဤတောက်လောင်သော အင်အား—ဤဒေါသ—သည် လောကဖျက်ဆီးခြင်းမှ ပြန်လှည့်၍ သင်၌သာ ပြန်လည် ပေါင်းစည်းပါစေ။»
Verse 12
तत् पश्य देव सुभृशं प्रजानां हितकाम्यया । यथेमे प्राणिन: सर्वे निवर्तेरंस्तथा कुरु
နာရဒက ပြောသည်— «အရှင်ဘုရား၊ သတ္တဝါတို့၏ အကျိုးကို အလွန်လိုလားသော စိတ်ဖြင့် ဤသတ္တဝါများကို ကရုဏာပြည့်ဝသော မျက်စိဖြင့် ကြည့်ရှုတော်မူပါ။ အရှင်၊ ဤသက်ရှိအားလုံးသည် ပျက်စီးခြင်းမှ ပြန်လှည့်၍ ကယ်တင်ခံရနိုင်အောင် ထိုသို့ ပြုတော်မူပါ။»
Verse 13
अभावं नेह गच्छेयुरुत्सन्नजनना: प्रजा: । आदिदेव नियुक्तो5स्मि त्वया लोकेषु लोककृत्
နာရဒက ပြောသည်— «ဤသို့မဟုတ်လျှင် မိဘဘိုးဘွားမရှိသကဲ့သို့ ဖြစ်သွားသော လူအစုအဝေးတို့သည် ဤလောက၌ ပျောက်ကွယ်သို့ ကျရောက်ကြလိမ့်မည်။ အို လောကများကို ဖန်ဆင်းသူအရှင်! အာဒိဒေဝတော်ဖြစ်သော သင်သည် လောကများအတွင်း၌ လုပ်ဆောင်ရန် ငါ့ကို ခန့်အပ်ထားတော်မူ၏»။
Verse 14
संतानोंका नाश हो जानेसे इस जगत्के सम्पूर्ण प्राणियोंका अभाव न हो जाय। आदिदेव! आपने सम्पूर्ण लोकोंमें मुझे लोकस्रष्टाके पदपर नियुक्त किया है ।।
နာရဒက ပြောသည်— «အို စကြဝဠာ၏ အရှင်! တည်ငြိမ်သောအရာနှင့် လှုပ်ရှားသောအရာ အားလုံးပါဝင်သည့် ဤလောက မပျက်စီးပါစေနှင့်။ သင်သည် ကရုဏာတော်သို့ အမြဲလှည့်မူသော အရှင်ဖြစ်၍ လောကများအတွင်း၌ ငါ့ကို သတ္တဝါတို့၏ ဖန်ဆင်းသူနှင့် ထိန်းသိမ်းသူ အဖြစ် ထားရှိတော်မူသဖြင့်၊ ထို့ကြောင့် ငါသည် သင်၏ ရှေ့တော်၌ ဤမေတ္တာပန်ကြားချက်ကို ဆို၏—သတ္တဝါတို့၏ ဆက်နွယ်မှု မပြတ်တောက်ပါစေ»။
Verse 15
नारद उवाच श्रुत्वा हि वचन देव: प्रजानां हितकारणे | तेज: संधारयामास पुनरेवान्तरात्मनि
နာရဒက ပြောသည်— သတ္တဝါတို့၏ အကျိုးအတွက် ပြောသော ထိုအကြံဉာဏ်ကို ကြားပြီးနောက်၊ ဘုရားဘြဟ္မာသည် တောက်လောင်နေသော အင်အား—တက်လာသော ဒေါသ—ကို ထိန်းချုပ်ကာ မိမိ၏ အတွင်းစိတ်၌ ပြန်လည် ထားရှိတော်မူ၏။
Verse 16
ततोअग्निमुपसंहत्य भगवॉललोकसत्कृत: । प्रवृत्त च निवृत्तं च कथयामास वै प्रभु:
ထို့နောက် ကမ္ဘာက ချီးမြှောက်လေးစားသော ဘုရားသခင်သည် ထိုယဇ်မီးကို ပိတ်သိမ်းတော်မူ၏။ ထို့နောက် အရှင်ဆရာတော်သည် လူသားတို့အား ဓမ္မကံကို ဆောင်ရွက်သည့် လမ်း (pravṛtti) နှင့် လွတ်မြောက်စေသော ဉာဏ်သို့ ဦးတည်သည့် နုတ်ထွက်လမ်း (nivṛtti) ဟူသော လမ်းနှစ်ပါးကို ဟောကြားတော်မူ၍ တာဝန်နှင့် စွန့်လွှတ်ခြင်းတို့၏ သင့်တော်ရာကို ပြသတော်မူ၏။
Verse 17
उपसंहरतस्तस्य तमग्निं रोषजं तथा । प्रादुर्बभूव विश्वेभ्यो गोभ्यो नारी महात्मन:
နာရဒက ပြောသည်— ထိုမဟာစိတ်ရှိသူသည် ဒေါသမှ ပေါက်ဖွားသော မီးကို ပြန်လည်သိမ်းဆည်း၍ ထိန်းချုပ်နေစဉ်၊ မိမိ၏ အင်္ဂါအာရုံအားလုံးမှ (မိမိတစ်ကိုယ်လုံး၏ အစိတ်အပိုင်းတိုင်းမှ ထွက်ပေါ်လာသကဲ့သို့) မိန်းမတစ်ဦး ရုတ်တရက် ပေါ်ထွန်းလာ၏။ ဤဖြစ်ရပ်သည် မထိန်းချုပ်သော ဒေါသသည် စားသုံးဖျက်ဆီးသော အင်အားဖြစ်လာနိုင်ကြောင်းနှင့်၊ ထိုဒေါသကို ထိန်းသိမ်းကန့်သတ်ခြင်းက ကြောက်မက်ဖွယ် ရုပ်သဏ္ဌာန်ရှိသော်လည်း ရည်ရွယ်ချက်ရှိသော အင်အားတစ်ရပ်ကို မွေးဖွားစေ၍ မျက်ကန်းဖျက်ဆီးခြင်းမဟုတ်ဘဲ စကြဝဠာနှင့် ဓမ္မ၏ အမိန့်တော်ကို ထမ်းဆောင်စေကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။
Verse 18
कृष्णरक्ता तथा पिड़्रक्तजिद्दास्यलोचना । कुण्डलाभ्यां च राजेन्द्र तप्ताभ्यां तप्तभूषणा
နာရဒက ပြောသည်– «အို မင်းကြီး၊ အမည်းနှင့် အနီရောင်ရောစပ်သည့် အရောင်သဏ္ဌာန်ရှိသော မိန်းမတစ်ဦး ပေါ်ထွန်းလာ၏။ သူမ၏ လျှာ၊ ပါးစပ်နှင့် မျက်လုံးတို့သည် အဝါနှင့် အနီရောင်ရောစပ်နေ၏။ မီးပူပူဖြင့် တောက်ပနေသော ရွှေကွင်းနားကပ်တစ်စုံဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားပြီး၊ သူမ၏ အလှဆင်ပစ္စည်းအားလုံးသည် ရွှေရည်ကဲ့သို့ တောက်လက်နေသော ရွှေဖြင့် ပြုလုပ်ထား၏။»
Verse 19
सा निःसृत्य तथा खेभ्यो दक्षिणां दिशमाश्रिता । स्मयमाना च सावेक्ष्य देवी विश्वेश्वरावुभी
ထိုသို့ အင်္ဂါအာရုံတို့မှ ထွက်ပေါ်လာပြီးနောက်၊ နတ်မသည် တောင်ဘက်သို့ သွားရောက် ရပ်တည်၏။ နူးညံ့စွာ ပြုံးလျက်၊ ကမ္ဘာ၏ အရှင်များဖြစ်သော ထိုနတ်နှစ်ပါးကို မျက်နှာမူကြည့်ရှု၏။
Verse 20
तामाहूय तदा देवो लोकादिनिधनेश्वर: । (उक्तवान् मधुरं वाक््यं सान्त्वयित्वा पुन: पुनः ।) मृत्यो इति महीपाल जहि चेमा: प्रजा इति
ထို့နောက် လောကတို့၏ အစနှင့် အဆုံးကို အုပ်စိုးသော ဘုရားသည် သူမကို ခေါ်ယူ၍ နီးကပ်စေ၏။ အကြိမ်ကြိမ် သက်သာစေကာ ချိုမြိန်သော စကားဖြင့်—«အို မృတ்யု (သေခြင်း)၊ ဤသတ္တဝါတို့ကို သတ်လော့» ဟု မိန့်၏။
Verse 21
| ८22 4१; “4 + ३] ॥। 25. ६८22 9 ऐ 2 «95 ५ का] ९ प्र चक्र, प्र ॥727.।॥ 5 ्श फट ५ “2-- न. १:22. _ त्वं हि संहारबुद्धाथ प्रादुर्भूता रुषो मम । तस्मात् संहर सर्वास्त्वं प्रजाः:सजडपण्डिता:
နာရဒက ပြောသည်– «သင်သည် ငါ၏ အမျက်မှ ထွက်ပေါ်လာပြီး ဖျက်ဆီးခြင်းအကြံဖြင့် ပေါ်ထွန်းလာသူဖြစ်၏။ ထို့ကြောင့် ဤသတ္တဝါအားလုံးကို—မိုက်မဲသူဖြစ်စေ ပညာရှိဖြစ်စေ—ခွဲခြားမထားဘဲ ဖျက်ဆီးလော့။»
Verse 22
एवमुक्ता तु सा तेन मृत्यु: कमललोचना
နာရဒက ပြောသည်– ထိုသို့ သူမအား မိန့်ကြားသော်၊ ကြာပန်းမျက်လုံးရှိသော မृတ்யု—သေခြင်းနတ်မ—သည် (တုံ့ပြန်၍) လှုပ်ရှားကာ မိမိတာဝန်ကို စတင်ရန် အားပေးခံရ၏။
Verse 23
पाणिशथ्यां प्रतिजग्राह तान्यश्रूणि पितामह: । सर्वभूतहितार्थाय तां चाप्यनुनयत् तदा
နာရဒက ပြောသည်– ထို့နောက် အဘိုးမဟာ (ဗြဟ္မာ) သည် သတ္တဝါအားလုံး၏ အကျိုးအတွက် ထိုမျက်ရည်များကို လက်နှစ်ဖက်၏ ခွက်အတွင်းသို့ လက်ခံယူတော်မူ၏။ ထိုအချိန်၌လည်း ထိုမိန်းမကို နူးညံ့သော ချော့မော့နှစ်သိမ့်စကားဖြင့် သက်သာစေကာ စိတ်ငြိမ်သက်လာအောင် ပြုတော်မူ၏။
Verse 53
इति श्रीमहाभारते द्रोणपर्वणि अभिमन्युवधपर्वणि मृत्युकथने त्रिपज्चाशत्तमो5ध्याय:
ဤသို့ဖြင့် သီရိမဟာဘာရတ၏ ဒြောဏပရဝ၌၊ အဘိမန္ယုသတ်ပရဝအတွင်းရှိ “မရဏကഥန” အပိုင်း၏ အခန်း ၅၃ ပြီးဆုံး၏။ ဤကော်လိုဖွန်သည် ဇာတ်ကြောင်းအပြောင်းအလဲကို မှတ်သားစေကာ စစ်ကာလသတ်ဖြတ်မှု၏ သီလဓမ္မအလေးအနက်နှင့် မရဏ၏ မလွဲမသွေဖြစ်မှုတို့က လူ့လုပ်ရပ်နှင့် တာဝန်ယူမှုကို ဘောင်ခတ်ထားကြောင်းကို ထင်ဟပ်စေသည်။
Verse 213
मम त्वं हि नियोगेन ततः श्रेयो हुवाप्स्यसि । 'देवि! तू संहारबुद्धिसे मेरे रोषद्वारा प्रकट हुई है
နာရဒက ပြောသည်– “အမှန်ပင်၊ ငါ၏ အမိန့်ကို ဆောင်ရွက်ခြင်းအားဖြင့် နောက်တစ်ဖန် သင်သည် တကယ့်မင်္ဂလာကို ရရှိလိမ့်မည်။ အို ဒေဝီ—သင်သည် ဖျက်ဆီးလိုသော စိတ်ဖြင့် ငါ၏ ဒေါသမှ ပေါ်ထွန်းလာသောကြောင့်—မိုက်သူဖြစ်စေ ပညာရှိဖြစ်စေ သတ္တဝါအားလုံးကို ဖျက်ဆီးခြင်းကို ဆက်လက်ပြုလော့။ ငါ၏ အမိန့်ဖြင့် သင်သည် ဤတာဝန်ကို မဖြစ်မနေ ဆောင်ရွက်ရမည်။ ဤသို့ဖြင့် သင်သည် ကောင်းကျိုးကို ရလိမ့်မည်။”
Verse 226
दध्यौ चात्यर्थमबला प्ररुरोद च सुस्वरम् । ब्रह्माजीके ऐसा कहनेपर वह मृत्युनामवाली कमललोचना अबला अत्यन्त चिन्तामग्न हो गयी और फूट-फूटकर रोने लगी
နာရဒက ပြောသည်– ဗြဟ္မာ၏ စကားကို ထိုသို့ ကြားသော် ကြာပန်းမျက်လုံးရှိသော ထိုမိန်းမ—အားနည်း၍ စိုးရိမ်ပူပန်မှုကြီးစွာဖြင့် လွှမ်းမိုးခံရသူ—သည် နက်ရှိုင်းသော အတွေးအခေါ်ထဲသို့ ကျရောက်သွားပြီးနောက် မျက်ရည်ပေါက်ကွဲကာ သန့်ရှင်းပြတ်သားသော်လည်း ဝမ်းနည်းဖွယ် အသံဖြင့် အော်ဟစ်ငိုကြွေးလေ၏။ ဤမြင်ကွင်းသည် ကံကြမ္မာနှင့် နတ်မိန့်တော်တို့ကြောင့် သီလရှိသူတောင် လှုပ်ရှားတုန်လှုပ်နိုင်ကြောင်း၊ လူ့အင်အား၏ ခိုင်မာသော ကန့်သတ်ချက်ကို ရင်ဆိုင်ရာတွင် ဝမ်းနည်းခြင်းသည် သဘာဝကျစွာ လိုက်ပါလာကြောင်းကို ထင်ဟပ်စေသည်။
Frequently Asked Questions
The dilemma is the ethics of a public, time-bound vow: Arjuna’s pratijñā creates a duty to succeed despite amplified risk, while Kṛṣṇa highlights the reputational and social consequences of failure, turning personal resolve into a collective moral and political stake.
The chapter presents vows and truth-claims as binding forces that shape action and perception; it also underscores the necessity of counsel, intelligence, and preparation when dharma is pursued through high-stakes commitments.
No explicit phalaśruti is stated here; the meta-commentary is implicit in the narrative logic: understanding the chapter clarifies how oath-bound speech (satya/pratijñā) functions as a causal driver in the epic’s ethics and war strategy.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.