
Snātaka and Gṛhastha-Dharma: Conduct, Marriage Norms, Daily Rites, and Liberating Virtues
ယခင်အပိုင်းကိုအဆုံးသတ်ပြီးနောက် ဗျာသသည် ဝေဒပညာသင်ယူမှုကိုပြီးစီး၍ သမားဝတ္တန (အဆုံးရေချိုး) ပြုရန်သင့်တော်သော စ္နာတကကို ဗဟုသုတနှင့်အမိန့်သဘောရှိသော ဓမ္မသင်ကြားမှုသို့ ပြောင်းလဲတင်ပြသည်။ စည်းကမ်းတကျနေထိုင်မှု၏ အပြင်ပန်းလက္ခဏာများ—တောင်တံ၊ အဝတ်အစား၊ ယဇ္ဈနာကြိုး၊ ကမဏ္ဍလု၊ သန့်ရှင်းမှု၊ အလှဆင်မှုကိုထိန်းချုပ်ခြင်း—နှင့် ရိတုအညစ်အကြေးကာကွယ်ရန်၊ အရှက်အကြောက်ထိန်းရန် ဟန့်တားချက်များကို ဖော်ပြသည်။ ထို့နောက် ဂೃಹಸ್ಥဓမ္မ—ဓမ္မနယ်နိမိတ်အတွင်း လက်ထပ်ခြင်း (မိခင်ဘက်သွေးဆက်နှင့် ဂိုထရကိုရှောင်)၊ တိထိတားမြစ်ချက်များကိုဂရုစိုက်၍ အိမ်ထောင်ရေးဆက်ဆံမှုကို စည်းကမ်းထားခြင်း၊ အိမ်မီးတည်ထောင်ကာ အဂ္နိ (ဇာတဝေဒသ) ထံ နေ့စဉ်ဟောမ/ပူဇာပြုခြင်း—ကို သတ်မှတ်သည်။ ဝေဒတာဝန်ကို လျစ်လျူရှုလျှင် နရကသို့ကျရောက်ကြောင်း၊ သန္ဓျာ၊ ဘြဟ္မယဇ္ဈ၊ စာဝိတ္ရီ ဂျပ်၊ ရှရဒ္ဓ၊ မေတ္တာကရုဏာတို့ကို သစ္စာရှိစွာကျင့်လျှင် ဘြဟ္မလောကနှင့် မုတ်ခ္ခသို့ မြှင့်တင်ကြောင်းကို အထူးတင်ပြသည်။ နောက်ဆုံးတွင် ခ္သမာ၊ ဒယာ၊ သတ္တျ၊ ဉာဏ/ဝိဉာဏ၊ ကိုယ်ထိန်းချုပ်မှု စသည့် ဂုဏ်သတ္တိများကို သတ်မှတ်ကာ ဓမ္မကိုပင် သခင်နှင့် အားကိုးရာဟု ကြေညာသည်။ ဤဓမ္မအခန်းကို ဖတ်ရွတ် သို့မဟုတ် သင်ကြားသူသည် ဘြဟ္မလောက၌ ဂုဏ်သိက္ခာရမည်ဟု ဖလရှရုတိကတိပြုကာ နောက်အခန်းသို့ ရောက်လာသည့်အခါ အပြင်ပန်းစည်းကမ်းမှ ယောဂ-ဝေဒန္တ အတွင်းပိုင်းသို့ (အတ္တမနှင့် ဣရှ္ဝရကို သိမြင်ခြင်း) ဦးတည်ကြောင်း ပြသသည်။
Verse 1
इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे चतुर्दशो ऽध्यायः व्यास उवाच वेदं वेदौ तथा वेदान् वेदान् वा चतुरो द्विजाः / अधीत्य चाधिगम्यार्थं ततः स्नायाद् द्विजोत्तमः
ဤသို့ပင် သီရိကူර්မပုရာဏ၌ ဆဋ္သဟස්တရီ သံဟိတား၊ အပရိဗိဘာဂ၌ ဆယ့်လေးမြောက် အဓ್ಯಾಯ ပြီးဆုံး၏။ ဗျာသက မိန့်တော်မူသည်—ဒွိဇအထူးကောင်းသူသည် ဝေဒတစ်ပါး၊ နှစ်ပါး သို့မဟုတ် ဝေဒများ၊ ထို့ပြင် လေးဝေဒလုံးကိုပင် လေ့လာပြီး အဓိပ္ပါယ်ကို သိမြင်လျှင် ထို့နောက် သန့်စင်ရေး စနာန (ရေချိုး) ကို ပြုရမည်။
Verse 2
गुरवे तु वरं दत्त्वा स्नायीत तदनुज्ञया / चीर्णव्रतो ऽथ युक्तात्मा सशक्तः स्नातुमर्हति
အရင်ဆုံး ဂုရုအား သင့်လျော်သော ဒက္ခိဏာ (လက်ဆောင်) ပေးအပ်ပြီး၊ ဂုရု၏ ခွင့်ပြုချက်ဖြင့် အဆုံးသတ် စနာန (ရေချိုး) ကို ပြုရမည်။ ထို့နောက် ဝရတကို ပြီးမြောက်စွာ ကျင့်ပြီး စိတ်တည်ငြိမ်၊ ကိုယ်ကိုထိန်းချုပ်နိုင်၍ ကိုယ်ခန္ဓာအားကောင်းလျှင် အဆုံးသတ်အာဘိသေက ရေချိုးရန် အရည်အချင်းပြည့်စုံသည်။
Verse 3
वैणवीं धारयेद् यष्टिमन्तर्वासस्तथोत्तरम् / यज्ञोपवीतद्वितयं सोदकं च कमण्डलुम्
ဗေဏု (ဝါး/ရိဒ်) ဖြင့် ပြုလုပ်သော တံ杖ကို ကိုင်ဆောင်၍ အတွင်းဝတ်နှင့် အပေါ်ဝတ်ကို ဝတ်ဆင်ကာ၊ ယဇ္ဉောပဝီတ (သန့်ကြိုး) နှစ်ချောင်းကို ထားရှိပြီး၊ ရေဖြည့်ထားသော ကမဏ္ဍလု (ရေအိုး) ကိုလည်း ဆောင်ရမည်။
Verse 4
छत्रं चोष्णीषममलं पादुके चाप्युपानहौ / रौक्मे च कुण्डले वेदं कृत्तकेशनखः शुचिः
ထီးနှင့် အညစ်အကြေးကင်းသော ခေါင်းပေါင်းကို ဆောင်၍ စန်ဒယ်နှင့် ဖိနပ်ကို ဝတ်ဆင်ကာ၊ ရွှေကွင်းနားကပ်ဖြင့် တန်ဆာဆင်လျက်—ဝေဒကို လေ့လာပြီး၊ ဆံပင်နှင့် လက်သည်းခြေသည်းကို ဖြတ်တောက်ကာ သန့်ရှင်းစင်ကြယ်သူသည်—ဓမ္မအတိုင်း နေထိုင်ရမည်။
Verse 5
स्वाध्याये नित्ययुक्तः स्याद् बहिर्माल्यं न धारयेत् / अन्यत्रकाञ्चनाद् विप्रोनरक्तां बिभृयात् स्त्रजम्
ဗြာဟ္မဏသည် စွဝါဓျာယ (ကိုယ်တိုင်လေ့လာသင်ယူခြင်း) တွင် အမြဲတစေ တည်ကြည်ရမည်။ ပြသရန်အတွက် အပြင်ဘက်တွင် ပန်းကုံး မဆင်ရ; ထို့ပြင် ခွင့်ပြုထားသော ရွှေမှတပါး ဗြာဟ္မဏသည် အနီရောင် ပန်းကုံးကို မဆင်သင့်။
Verse 6
शुक्लाम्बरधरो नित्यं सुगन्धः प्रियदर्शनः / न जीर्णमलवद्वासा भवेद् वै विभवे सति
သူသည် အမြဲတမ်း သန့်ရှင်းသော အဖြူရောင်ဝတ်စုံကို ဝတ်ဆင်၍ မွှေးရနံ့သင်းပျံ့ကာ မြင်ရသော်လည်း ကြည်ညိုဖွယ် ဖြစ်ရမည်။ စွမ်းအားရှိသော် အိုဟောင်း၍ အညစ်အကြေးကပ်နေသော အဝတ်ကို မဝတ်သင့်။
Verse 7
न रक्तमुल्बणं चान्यधृतं वासो न कुण्डिकाम् / नोपानहौ स्त्रजं चाथ पादुके च प्रयोजयेत्
တောက်ပြောင်သော အနီရောင်ဝတ်စုံကို မသုံးရ၊ အခြားသူဝတ်ပြီးသား အဝတ်ကိုလည်း မဝတ်ရ။ ထို့ပြင် ကုဏ္ဍိကာ (ရေခွက်/ရေဘူး) ကို မအသုံးပြုရ။ ထိုနည်းတူ ဖိနပ်၊ ပန်းကုံး၊ ပာဒုကာ (သစ်သားစန်ဒယ်) တို့ကိုလည်း ဤဝတ္တရားတွင် မသုံးရ။
Verse 8
उपवीतमलङ्कारं दर्भान् कृष्णाजिनानि च / नापसव्यं परीदध्याद् वासो न विकृतं वसेत्
သူသည် ဥပဝီတ (သန့်ရှင်းသောကြိုး) နှင့် သတ်မှတ်ထားသော ပူဇော်ပစ္စည်းများဖြစ်သည့် ဒರ್ಭမြက်နှင့် ကృష్ణအဇိန (အနက်ရောင်သမင်အရေ) ကို ဝတ်ဆင်ရမည်။ ဥပဝီတကို ပြောင်းပြန် (အမင်္ဂလာ) ပုံစံဖြင့် မဝတ်ရ၊ ပုံပျက်မသင့်တော်သည့် အဝတ်ကိုလည်း မဝတ်ရ။
Verse 9
आहरेद् विधिवद् दारान् सदृशानात्मनः शुभान् / रूपलक्षणसंयुक्तान् योनिदोषविवर्जितान्
သူသည် ဓမ္မနည်းတကျ အခမ်းအနားအတိုင်း မိမိနှင့်သင့်တော်၍ မင်္ဂလာရှိသော ဇနီးကို လက်ထပ်ယူရမည်။ သူမသည် ရုပ်ရည်လှပ၍ ကောင်းမွန်သော လက္ခဏာများပါဝင်ကာ မျိုးရိုးအပြစ်ကင်းရမည်။
Verse 10
अमातृगोत्रप्रभवामसमानर्षिगोत्रजाम् / आहरेद् ब्राह्मणो भार्यां शीलशौचसमन्विताम्
ဗြာဟ္မဏသည် မိခင်ဘက် မျိုးရိုးတူမဟုတ်သူ၊ ထို့ပြင် တူညီသော ရှိ (ṛṣi) မျိုးဆက်ဂိုထရ (gotra) မဟုတ်သူကို ဇနီးအဖြစ် ယူရမည်။ သူမသည် အကျင့်သီလကောင်း၍ သန့်ရှင်းမှုနှင့် ပြည့်စုံရမည်။
Verse 11
ऋतुकालाभिगामी स्याद् यावत् पुत्रो ऽभिजायते / वर्जयेत् प्रतिषिद्धानि प्रयत्नेन दिनानि तु
အိမ်ထောင်ရှင်သည် မိမိဇနီး၏ သားဖွားနိုင်သည့် ရာသီကာလ၌ သားယောက်ျား မွေးဖွားလာသည်အထိ နီးကပ်သင့်၏။ ထို့ပြင် တားမြစ်ထားသော နေ့ရက်များကို ကြိုးစား၍ ရှောင်ကြဉ်ရမည်။
Verse 12
षष्ठ्यष्टमीं पञ्चदशीं द्वादशीं च चतुर्दशीम् / ब्रह्मचारी भवेन्नित्यं तद्वज्जन्मत्रयाहनि
လဆန်း/လဆုတ်၏ ခြောက်ရက်၊ ရှစ်ရက်၊ တစ်ဆယ့်ငါးရက်၊ တစ်ဆယ့်နှစ်ရက်နှင့် တစ်ဆယ့်လေးရက်တို့တွင် အမြဲတမ်း ဗြဟ္မစရိယ (သန့်ရှင်းစွာ ထိန်းသိမ်းခြင်း) ကို ထိန်းရမည်။ ထို့အတူ မိမိမွေးဖွားခြင်းနှင့် ဆက်စပ်သော သုံးရက်တွင်လည်း ထိုသို့ပင် ဖြစ်ရမည်။
Verse 13
आदधीतावसथ्याग्निं जुहुयाज्जातवेदसम् / व्रतानि स्नातको नित्यं पावनानि च पालयेत्
အိမ်တွင်း ပူဇော်မီးကို တည်ထောင်ပြီးနောက် ဇာတဝေဒသ (အဂ္နိ) ထဲသို့ ဟောမပူဇော်ခြင်းကို ပြုရမည်။ ဝေဒပညာကို ပြီးမြောက်သော စနာတကသည် သန့်စင်စေသော ဝရတနှင့် စည်းကမ်းများကို နေ့စဉ် စောင့်ထိန်းရမည်။
Verse 14
वेदोदितं स्वकं कर्म नित्यं कुर्यादतन्द्रितः / अकुर्वाणः पतत्याशु नरकानतिभीषणान्
ဝေဒက ညွှန်ပြထားသော မိမိ၏ တာဝန်ကို အမြဲ မပျင်းမနာ ပြုလုပ်ရမည်။ မပြုလုပ်သူသည် အလွန်ကြောက်မက်ဖွယ် နရကများသို့ လျင်မြန်စွာ ကျရောက်တတ်၏။
Verse 15
अब्यसेत् प्रयतो वेदं महायज्ञान् न हापयेत् / कुर्याद् गृह्याणि कर्माणि संध्योपासनमेव च
ကိုယ်ကို ထိန်းချုပ်၍ သန့်ရှင်းစွာဖြင့် ဝေဒကို လေ့လာရမည်၊ မဟာယဇ္ဉများကို မလျစ်လျူရှုရ။ ထို့ပြင် အိမ်တွင်း ဂೃಹ்யကర్మများနှင့် အထူးသဖြင့် စန္ဓျာ (မနက်နှင့် ညနေ) ပူဇော်မှုကို ပြုလုပ်ရမည်။
Verse 16
सख्यं समाधैकैः कुर्यादुपेयादीश्वरं सदा / दैवतान्यपि गच्छेत कुर्याद् भार्याभिपोषणम्
သမာဓိကို အဓိကထားသောသူတို့နှင့် မိတ်သဟာယပြုရမည်။ အမြဲတမ်း ဣရှ္ဝရကို ချဉ်းကပ်၍ အားကိုးခိုလှုံရမည်။ ထိုပြင် သင့်လျော်သလို ဒေဝတားတို့ထံ သွားရောက်ပူဇော်နိုင်ပြီး၊ မိမိဇနီးကို သင့်တော်စွာ ထောက်ပံ့စောင့်ရှောက်ရမည်။
Verse 17
न धर्मं ख्यापयेद् विद्वान् न पापं गूहयेदपि / कुर्वोतात्महितं नित्यं सर्वभूतानिकम्पकः
ပညာရှိသည် မိမိ၏ဓမ္မကောင်းမှုကို ထင်ရှားအောင် မကြော်ငြာရ၊ မကောင်းမှုကိုလည်း မဖုံးကွယ်ရ။ အမြဲတမ်း မိမိအကျိုးစစ်ကို ဆောင်ရွက်ကာ သတ္တဝါအားလုံးအပေါ် ကရုဏာထားရမည်။
Verse 18
वयसः कर्मणोर्ऽथस्य श्रुतस्याभिजनस्य च / वेषवाग्बुद्धिसारूप्यमाचरन् विचरेत् सदा
အသက်အရွယ်၊ အလုပ်အကိုင်နှင့် တာဝန်၊ အရင်းအနှီး၊ သင်ယူကြားနာထားသည့် ဗဟုသုတ၊ မျိုးရိုးအဆက်အနွယ်တို့နှင့် ကိုက်ညီအောင် အဝတ်အစား၊ စကားပြောပုံ၊ အမြင်အာရုံတို့ကို သဟဇာတဖြစ်စေကာ အမြဲတမ်း လှုပ်ရှားနေထိုင်ရမည်။
Verse 19
श्रुतिस्मृत्युदितः सम्यक् साधुभिर्यश्च सेवितः / तमाचारं निषेवेत नेहेतान्यत्र कर्हिचित्
ရှုတိနှင့် စမృతိတို့က ထင်ရှားစွာ ဟောကြားထားပြီး သဒ္ဓါရှင် သာဓုတို့က လက်တွေ့ကျင့်သုံးသော အကျင့်အကြံကို ယုံကြည်စွာ လိုက်နာရမည်။ ဤကိစ္စ၌ ဤလောကတွင် မည်သည့်အခါမျှ အခြားလမ်းကို မရွေးရ။
Verse 20
येनास्य पितरो याता येन याताः पितामहाः / तेन यायात् सतां मार्गं तेन गच्छन् न रिष्यति
မိမိ၏ ဘိုးဘွားပ祖တို့ သွားခဲ့သည့်လမ်း၊ အဘိုးအဘွားကြီးတို့လည်း လျှောက်ခဲ့သည့်လမ်း—ထိုလမ်းတည်းဟူသော သတ္တမန်တို့၏ မာဂ်ကို လျှောက်ရမည်။ ထိုလမ်းကို လျှောက်လျှင် ပျက်စီးခြင်းမရှိ။
Verse 21
नित्यं स्वाध्यायशीलः स्यान्नित्यं यज्ञोपवीतवान् / सत्यवादी जितक्रोधो ब्रह्मभूयाय कल्पते
အမြဲတမ်း သာသနာစာပေကို ကိုယ်တိုင်လေ့လာဖတ်ရှုသူ ဖြစ်ရမည်၊ အမြဲ ယဇ္ဉောပဝီတ (သန့်ရှင်းကြိုး) ကို ဝတ်ဆင်ရမည်၊ စကားမှာ သစ္စာရှိ၍ ဒေါသကို အနိုင်ယူသူ—ထိုသူသည် ဗြဟ္မဘူယ (ဗြဟ္မဖြစ်ခြင်း) သို့ သင့်တော်လာသည်။
Verse 22
संध्यास्नानपरो नित्यं ब्रह्मयज्ञुपरायणः / अनसूयी मृदुर्दान्तो गृहस्थः प्रेत्य वर्धते
အိမ်ထောင်ရှင်တစ်ဦးသည် အမြဲ သန္ဓျာကာလပူဇာနှင့် သန့်စင်ရေချိုးခြင်းကို အလေးထား၍၊ ဗြဟ္မယဇ္ဉ (ဝေဒသင်ကြားဖတ်ရှု၊ ရွတ်ဆိုခြင်း) တွင် တည်ကြည်ကာ၊ မနာလိုမဖြစ်၊ နူးညံ့သိမ်မွေ့၍ ကိုယ်ကိုထိန်းချုပ်နိုင်လျှင်—သေပြီးနောက် တိုးတက်ကြီးပွား၍ မြင့်မြတ်သော ကောင်းကျိုးကို ရရှိသည်။
Verse 23
वीतरागभयक्रोधो लोभमोहविवर्जितः / सावित्रीजाप्यनिरतः श्राद्धकृन्मुच्यते गृही
အိမ်ထောင်ရှင်သည် စွဲလမ်းမှု၊ ကြောက်ရွံ့မှု၊ ဒေါသမှ ကင်းလွတ်၍ လောဘနှင့် မောဟကို စွန့်ပစ်ကာ၊ စာဝိတြီ (ဂါယတြီ) မန္တရားကို အမြဲ ဂျပ် (japa) လုပ်သူဖြစ်ပြီး၊ ရှရဒ္ဓ (śrāddha) ပူဇာကို ဆောင်ရွက်လျှင်—ထိုဂೃಹಸ್ಥသည် ချည်နှောင်မှုနှင့် အပြစ်မှ လွတ်မြောက်သည်။
Verse 24
मातापित्रोर्हिते युक्तो गोब्राह्मणहिते रतः / दान्तो यज्वा देवभक्तो ब्रह्मलोके महीयते
မိဘနှစ်ပါး၏ အကျိုးကို အမြဲ လုပ်ဆောင်သူ၊ နွားနှင့် ဗြာဟ္မဏ (Brahmin) တို့၏ ကောင်းကျိုး၌ ပျော်ရွှင်သူ၊ ကိုယ်ကိုထိန်းချုပ်နိုင်သူ၊ ယဇ္ဉ (ယဇ္ဉာ) ဆောင်ရွက်သူ၊ ဒေဝတားတို့ကို ဘက်တော်သားဖြစ်သူ—ထိုသူသည် ဗြဟ္မလောက (Brahmaloka) တွင် ဂုဏ်ပြုချီးမြှောက်ခံရသည်။
Verse 25
त्रिवर्गसेवी सततं देवतानां च पूजनम् / कुर्यादहरहर्नित्यं नमस्येत् प्रयतः सुरान्
ဘဝ၏ တြိဝဂ္ဂ (ဓမ္မ၊ အರ್ಥ၊ ကာမ) ကို အမြဲ လိုက်နာသူသည် ဒေဝတားတို့ကို အစဉ်မပြတ် ပူဇာပြုရမည်။ နေ့စဉ်နေ့တိုင်း မပျက်မကွက်၊ ကိုယ်နှလုံးစည်းကမ်းရှိစွာ ဒေဝတားတို့အား ဂုဏ်ပြု ဦးညွှတ်ရမည်။
Verse 26
विभागशीलः सततं क्षमायुक्तो दयालुकः / गृहस्थस्तु समाख्यातो न गृहेण गृही भवेत्
အမှန်တကယ်သော အိမ်ထောင်ရှင်ဟူသည် မျှတစွာ ခွဲဝေတတ်၍ အမြဲတမ်း ခံနိုင်ရည်(ခ္ṣမā)နှင့် ကရုဏာရှိသူဖြစ်သည်။ အိမ်တွင်နေသော်လည်း အိမ်အပေါ် စိတ်ကပ်ကာ “အိမ်ကပိုင်သူ” မဖြစ်စေ။
Verse 27
क्षमा दया च विज्ञानं सत्यं चैव दमः शमः / अध्यात्मनिरतं ज्ञानमेतद् ब्राह्मणलक्षणम्
ခံနိုင်ရည်(ခ္ṣမā)၊ ကရုဏာ၊ ခွဲခြားသိမြင်မှု(ဗိဇ္ဈာန)၊ သစ္စာ၊ ကိုယ်ထိန်းချုပ်မှု(ဒမ)၊ စိတ်ငြိမ်သက်မှု(သမ) နှင့် အထွတ်အမြတ် အတ္တမန်သို့ ဦးတည်သော အာဓျာတ္မ-ဇ္ဈာန—ဤအရာတို့သည် ဗြာဟ္မဏ၏ လက္ခဏာများဖြစ်သည်။
Verse 28
एतस्मान्न प्रमाद्येत विशेषेण द्विजोत्तमः / यथाशक्तिं चरन् कर्म निन्दितानि विवर्जयेत्
ထို့ကြောင့် ဒွိဇောတ္တမ (နှစ်ကြိမ်မွေးမြူသူတို့အထက်မြတ်) သည် ဤကိစ္စ၌ အထူးသဖြင့် မပေါ့ဆရ။ မိမိစွမ်းအားအတိုင်း တာဝန်ကို ဆောင်ရွက်ကာ အပြစ်တင်ခံရသော အကျင့်များကို ရှောင်ကြဉ်ရမည်။
Verse 29
विधूय मोहकलिलं लब्ध्वा योगमनुत्तमम् / गृहस्थो मुच्यते बन्धात् नात्र कार्या विचारणा
မောဟ၏ အညစ်အကြေးကို လှုပ်ခါဖယ်ရှား၍ အထွတ်အမြတ် ယောဂကို ရရှိလျှင်၊ အိမ်ထောင်ရှင်တောင်မှ ချည်နှောင်မှုမှ လွတ်မြောက်သည်—ဤအပေါ် သံသယမလို၊ ထပ်မံစဉ်းစားရန်မလို။
Verse 30
विगर्हातिक्रमाक्षेपहिंसाबन्धवधात्मनाम् / अन्यमन्युसमुत्थानां दोषाणां मर्षणं क्षमा
ခံနိုင်ရည်(ခ္ṣမā) ဟူသည် အပြန်အလှန် ဒေါသမှ ပေါက်ဖွားသော အပြစ်များ—ကဲ့ရဲ့ခြင်း၊ ကျော်လွန်ချိုးဖောက်ခြင်း၊ စော်ကားခြင်း၊ အကြမ်းဖက်ခြင်း၊ ဖမ်းဆီးချုပ်နှောင်ခြင်း၊ အသက်အန္တရာယ်ပြုရန် ကြိုးပမ်းခြင်းတို့ကို ပြန်လည်တုံ့ပြန်ခြင်းမရှိဘဲ သည်းခံတတ်ခြင်းဖြစ်သည်။
Verse 31
स्वदुः खेष्विव कारुण्यं परदुः खेषु सौहृदात् / दयेति मुनयः प्राहुः साक्षाद् धर्मस्य साधनम्
သူတစ်ပါး၏ဒုက္ခကို ကိုယ့်ဒုက္ခကဲ့သို့ ခံစားသိမြင်၍ ဒုက္ခခံသူတို့အပေါ် စိတ်ရင်းနှလုံးသားကောင်းမြတ်မှုမှ ပေါက်ဖွားလာသော ကရုဏာကို မုနိတို့က “ဒယာ” ဟု ခေါ်ကြသည်။ ထိုသည်မှာ ဓမ္မ၏ တိုက်ရိုက်အထောက်အကူ ဖြစ်သည်။
Verse 32
चतुर्दशानां विद्यानां धारणं हि यतार्थतः / विज्ञानमिति तद् विद्याद् येन धर्मो विवर्धते
ဗိဇ္ဈာန (အကောင်အထည်ဖော်သိမြင်မှု) ဟူသည်မှာ သင်ကြားပညာ ၁၄ မျိုးကို အမှန်တကယ် ထိန်းသိမ်းစုပ်ယူထားခြင်း ဖြစ်ပြီး၊ ထိုသိမြင်မှုကြောင့် ဓမ္မသည် ပိုမိုပွားမြောက် တိုးတက်လာသည်ဟု သိမှတ်ပါ။
Verse 33
अधीत्य विधिवद् विद्यामर्थं चैवोपलभ्य तु / धर्मकार्यान्निवृत्तश्चेन्न तद् विज्ञानमिष्यते
နည်းလမ်းမှန်ကန်စွာ ပညာကို လေ့လာပြီး အဓိပ္ပါယ်ကိုလည်း နားလည်သော်လည်း၊ ဓမ္မ၏ တာဝန်များမှ လှည့်ကွာသွားလျှင် ထိုသည်ကို စစ်မှန်သော ဗိဇ္ဈာန ဟု မခံယူကြ။
Verse 34
सत्येन लोकाञ्जयति सत्यं तत्परमं पदम् / यथाभूतप्रवाद् तु सत्यमाहुर्मनीषिणः
သစ္စာဖြင့် လောကများကို အောင်နိုင်သည်။ သစ္စာသည် အမြင့်ဆုံးသော အနေအထား ဖြစ်၏။ ပညာရှိတို့က သစ္စာဟူသည် အရာတို့ကို ဖြစ်သကဲ့သို့ တိတိကျကျ ပြောဆိုခြင်းဟု ဆိုကြသည်။
Verse 35
दमः शरीरोपरमः शमः प्रज्ञाप्रिसादजः / अध्यात्ममक्षरं विद्याद् यत्र गत्वा न शोचति
ဒမ (ကိုယ်ခန္ဓာအလိုဆန္ဒများကို ထိန်းချုပ်ခြင်း) သည် ကိုယ်၏ လှုပ်ရှားမှုများကို တိတ်ဆိတ်စေခြင်း ဖြစ်၏။ သမ (အတွင်းငြိမ်းချမ်းမှု) သည် ပညာ၏ ကြည်လင်သန့်ရှင်းမှုနှင့် တည်ငြိမ်မှုမှ ပေါက်ဖွားသည်။ အဓျာတ္မန်ဟူသော မဖျက်မပျက် အက္ခရာတရားကို သိမှတ်ပါ; ထိုသို့ ရောက်လျှင် မစိုးရိမ်မဝမ်းနည်းတော့။
Verse 36
यया स देवो भगवान् विद्यया वेद्यते परः / साक्षाद् देवो महादेवस्तज्ज्ञानमिति कीर्तितम्
အလွန်မြင့်မြတ်သော ဘုရားသခင်—အားလုံးထက်လွန်ကဲသော ပရမေရှ్వర—ကို တကယ်တမ်း သိမြင်စေသော သန့်ရှင်းသော ဗိဒ္ဓယာ (ပညာ) ကိုပင် «ဉာဏ» ဟု ခေါ်ကြ၏။ အကြောင်းမူကား ထိုဉာဏသည် မဟာဒေဝကို တိုက်ရိုက် ထင်ရှားစေသော အရာဖြစ်သည်။
Verse 37
तन्निष्ठस्तत्परो विद्वान्नित्यमक्रोधनः शुचिः / महायज्ञपरो विप्रो लभते तदनुत्तमम्
ထိုပရမသတ္တဝါ (အမြင့်ဆုံးအဖြစ်တရား) ထဲ၌ တည်ကြည်၍ ထိုအရာတစ်ခုတည်းကိုသာ အလွန်အမင်း ဆည်းကပ်သော ပညာရှိ ဘြာဟ္မဏသည် အမြဲ အမျက်မထွက်၊ သန့်ရှင်းစင်ကြယ်၍ မဟာယဇ္ဉကို အဓိကထားသူဖြစ်လျှင် ထိုအလွန်မတူညီသော အမြင့်ဆုံးအခြေအနေကို ရရှိ၏။
Verse 38
धर्मस्यायतनं यत्नाच्छरीरं परिपालयेत् / न हि देहं विना रुद्रः पुरुषैर्विद्यते परः
ကိုယ်ခန္ဓာသည် ဓမ္မ၏ အိမ်ရာနှင့် အထောက်အကူဖြစ်သဖြင့် ကြိုးစား၍ သေချာစွာ ထိန်းသိမ်းရမည်။ ကိုယ်ခန္ဓာမရှိလျှင် လူတို့သည် အမြင့်ဆုံး ရုဒ္ဒရ (Rudra) ကို မသိမြင်နိုင်ကြ။
Verse 39
नित्यधर्मार्थकामेषु युज्येत नियतो द्विजः / न धर्मवर्जितं काममर्थं वा मनसा स्मरेत्
စည်းကမ်းရှိသော ဒွိဇ (နှစ်ကြိမ်မွေး) သည် ဓမ္မ၊ အರ್ಥ၊ ကာမ တို့၌ အမြဲတမ်း ပါဝင်ကျင့်သုံးရမည်။ ဓမ္မမပါသော ဆန္ဒ (ကာမ) သို့မဟုတ် ဓမ္မကင်းသော ဥစ္စာရှာဖွေမှုကို စိတ်ထဲတွင်တောင် မစဉ်းစားသင့်။
Verse 40
सीदन्नपि हि धर्मेण न त्वधर्मं समाचरेत् / धर्मो हि भगवान् देवो गतिः सर्वेषु जन्तुषु
ဒုက္ခအခက်အခဲထဲသို့ ကျရောက်နေသော်လည်း ဓမ္မအတိုင်းသာ လုပ်ဆောင်ရမည်၊ အဓမ္မကို မကျင့်ရ။ အကြောင်းမူကား ဓမ္မကိုယ်တိုင်သည် ဘုရားသခင်တော် ဖြစ်ပြီး သတ္တဝါအားလုံးအတွက် အားကိုးရာနှင့် နောက်ဆုံးသွားရာ လမ်းဖြစ်သည်။
Verse 41
भूतानां प्रियकारी स्यात् न परद्रोहकर्मधीः / न वेददेवतानिन्दां कुर्यात् तैश्च न संवसेत्
သတ္တဝါအားလုံးအတွက် ချစ်ခင်ဖွယ်၊ အကျိုးပြုဖွယ် အပြုအမူကို ပြုရမည်၊ အခြားသူကို ထိခိုက်စေသော အလုပ်များကို မရည်ရွယ်ရ။ ဝေဒနှင့် ဒေဝတားတို့ကို မစော်ကားရ၊ ထိုသို့စော်ကားသူများနှင့်လည်း နီးကပ်စွာ မပေါင်းသင်းနေထိုင်ရ။
Verse 42
यस्त्विमं नियतं विप्रो धर्माध्यायं पठेच्छुचिः / अध्यापयेत् श्रावयेद् वा ब्रह्मलोके महीयते
သို့ရာတွင် စည်းကမ်းတကျ၍ သန့်ရှင်းသော ဗြာဟ္မဏ်သည် ဓမ္မအခန်းဤကို ပုံမှန်ရွတ်ဖတ်လျှင်၊ သင်ကြားပေးလျှင်၊ သို့မဟုတ် အခြားသူများအား နားထောင်စေလျှင်၊ ဗြဟ္မာလောက (Brahmaloka) တွင် ဂုဏ်တင်ချီးမြှောက်ခံရသည်။
Completion of Vedic study with grasp of meaning, offering dakṣiṇā to the guru, receiving permission, and maintaining mental discipline and physical capability—signaling readiness to enter regulated social life with dharmic restraint.
Vijñāna is not merely learned comprehension; it is truthful assimilation of disciplines that nourish Dharma, and it is invalidated if one turns away from dharmic duties even after understanding the teachings.
It explicitly affirms that even a gṛhastha can be released from bondage by shaking off delusion and attaining unsurpassed yoga—supported by daily sandhyā, purity, brahma-yajña, Sāvitrī-japa, śrāddha, and ethical virtues.
It identifies Dharma as the Lord and refuge, and describes jñāna as that by which the transcendent Īśvara is known—naming Mahādeva/Rudra as the Supreme—while still grounding the path in Vedic duties and household rites.