Adhyaya 4

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे तृतीयो ऽध्यायः सूत उवाच श्रुत्वाऽश्रमविधिं कृत्सनमृषयो हृष्टमानसाः / नमस्कृत्य हृषीकेशं पुनर्वचनमब्रुवन्

ဤသို့ဖြင့် သီရိကူර්မပုရာဏ၊ ဆတ်စာဟသ္ရီ သံဟိတာ၏ ပထမပိုင်း၊ တတိယအခန်း ပြီးဆုံး၏။ စူတာက ပြောသည်– အာရှရမ စည်းကမ်းကို အပြည့်အစုံ ကြားနာပြီးနောက် ရှင်မုနိတို့သည် စိတ်ပျော်ရွှင်လျက် ဟೃṣīkeśa ကို နမസ്കာရပြုပြီး ထပ်မံ၍ စကားဆိုကြ၏။

Verse 2

मुनय ऊचुः भाषितं भवता सर्वं चातुराश्रम्यमुत्तमम् / इदानीं श्रोतुमिच्छामो यथा संभवते जगत्

မုနိတို့က ပြောကြသည်– “သင်သည် အာရှရမ လေးပါး၏ အထူးမြတ်သော သဒ္ဓမ္မကို အပြည့်အစုံ ဟောပြပြီးပြီ။ ယခုမူ ကမ္ဘာလောက မည်သို့ ဖြစ်ပေါ်လာသည်ကို ကြားလိုပါသည်။”

Verse 3

कुतः सर्वमिदं जातं कस्मिंश्च लयमेष्यति / नियन्ता कश्च सर्वेषां वदस्व पुरुषोत्तम

“ဤအရာအားလုံးသည် ဘယ်မှ မွေးဖွားလာသနည်း၊ နောက်ဆုံးတွင် ဘယ်ထဲသို့ လျောကွယ်သွားမည်နည်း။ ထို့ပြင် အားလုံး၏ အုပ်စိုးသူကား မည်သူနည်း။ ပြောပြပါ၊ ပုရုရှောတ္တမ (အထွတ်အထိပ် ပုရုရှ) ရေ။”

Verse 4

श्रुत्वा नारायणो वाक्यमृषीणां कूर्मरूपधृक् / प्राह गम्भीरया वाचा भूतानां प्रभवाप्ययौ

ရသေ့တို့၏စကားကို ကြားသိပြီးနောက်၊ လိပ်ရုပ်ကို ဆောင်ထားသော နာရာယဏသည် အသံအနက်ရှိုင်းစွာဖြင့် သတ္တဝါအပေါင်း၏ ပေါ်ပေါက်ခြင်းနှင့် ပျက်လဲခြင်းကို ဟောကြားတော်မူ၏။

Verse 5

श्रीकूर्म उवाच महेश्वरः परो ऽव्यक्तश्चतुर्व्यूहः सनातनः / अनन्तश्चाप्रमेयश्च नियन्ता विश्वतोमुखः

သီရိကူර්မက မိန့်တော်မူသည်– «မဟေရှ္ဝရသည် အမြင့်မြတ်ဆုံးသော အရှင်၊ မမြင်နိုင်သော (အဗျက္တ)၊ စနာတန၊ လေးမျိုးသော ဗျူဟာအဖြစ် ထင်ရှားတော်မူ၏။ အဆုံးမရှိ၊ တိုင်းတာမရ၊ အတွင်းမှ ထိန်းချုပ်သူ၊ မျက်နှာသည် အရပ်အနှံ့သို့ မျက်နှာမူတော်မူ၏»။

Verse 6

अव्यक्तं कारणं यत्तन्नित्यं सदसदात्मकम् / प्रधानं प्रकृतिश्चेति यदाहुस्तत्त्वचिन्तकाः

အကြောင်းရင်းအမြစ်ဟု ခေါ်ဆိုကြသော မမြင်နိုင်သည့် အဗျက္တ သဘောတရားသည် နိစ္စဖြစ်၍ ရှိခြင်းနှင့် မရှိခြင်း နှစ်မျိုးသဘောကို ဆောင်၏။ တတ္တဝါကို စဉ်းစားသူတို့က ၎င်းကို ပရဓာန သို့မဟုတ် ပရကృతိ ဟု ခေါ်ကြ၏။

Verse 7

गन्धवर्णरसैर्हेनं शब्दस्पर्शविवर्जितम् / अजरं ध्रुवमक्षय्यं नित्यं स्वात्मन्यवस्थितम्

ထိုအရှင်ကို အနံ့၊ အရောင်၊ အရသာတို့ဖြင့် သိမြင်နိုင်သော်လည်း အသံနှင့် ထိတွေ့မှုမှ ကင်းလွတ်တော်မူ၏။ မမွေးဖွား၊ မအိုမင်း၊ တည်ကြည်၍ မပျက်စီး—နိစ္စတော်မူကာ ကိုယ်တော်၏ အတ္တမၼာ၌ တည်ရှိတော်မူ၏။

Verse 8

जगद्योनिर्महाभूतं परं ब्रह्म सनातनम् / विग्रहः सर्वभूतानामात्मनाधिष्ठितं महत्

စနာတန အမြင့်မြတ်သော ပရဗြဟ္မသည် လောက၏ မိခင်အုံ—မဟာဘူတ အကြီးမြတ်ဆုံးဖြစ်၏။ သတ္တဝါအပေါင်း၏ အခြေခံရုပ်သဘောတည်းဟူသော မဟတ်တတ္တဝါကို အတွင်းအတ္တမၼာဖြင့် တည်ထောင်ကာ ထောက်ပံ့တော်မူ၏။

Verse 9

अनाद्यन्तमजं सूक्ष्मं त्रिगुणं प्रभवाप्ययम् / असांप्रतमविज्ञेयं ब्रह्माग्रे समवर्तत

အစမရှိ အဆုံးမရှိ၊ မမွေးဖွား၊ အလွန်သိမ်မွေ့၍ သုံးဂုဏ်တို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းကာ အရာအားလုံး၏ ပေါ်ပေါက်ခြင်းနှင့် ပျက်လဲခြင်း၏ အရင်းမြစ်ဖြစ်သော—ယခုအခါ အာရုံမမီ မသိနိုင်သော—ထို ဘြဟ္မန်သည် ဘြဟ္မာ (ဖန်ဆင်းရှင်) မပေါ်မီ အစဦး၌ တည်ရှိနေခဲ့သည်။

Verse 10

गुणसाम्ये तदा तस्मिन् पुरुषे चात्मनि स्थिते / प्राकृतः प्रलयो ज्ञेयो यावद् विश्वसमुद्भवः

ဂုဏ်သုံးပါးသည် ညီမျှမှုသို့ ပြန်လည်ရောက်လာ၍၊ ပုရုෂ—အတ္တ—သည် မိမိအတွင်း၌ တည်မြဲနေသော်၊ ထိုအခြေအနေကို «ပရာကృత ပရလယ» (ပရကృతိသို့ လျော်ဝင်ပျက်လဲခြင်း) ဟု သိရမည်၊ ကမ္ဘာလောက ပြန်လည်ပေါ်ပေါက်လာသည့်အထိ ဆက်လက်တည်တံ့သည်။

Verse 11

ब्राह्मी रात्रिरियं प्रोक्ता अहः सृष्टिरुदाहृता / अहर्न विद्यते तस्य न रात्रिर्ह्युपचारतः

ဤကာလကို ဘြဟ္မာ၏ «ည» ဟု ဆိုကြပြီး၊ ပေါ်ထွန်းခြင်းကာလကို «နေ့» ဟု ခေါ်ကြသည်။ သို့သော် အမြင့်ဆုံးသော သတ္တဝါတရားအတွက် အမှန်တကယ်တော့ နေ့လည်းမရှိ၊ ညလည်းမရှိ—ဤတို့သည် အလေ့အထအရ ခေါ်ဆိုခြင်းသာ ဖြစ်သည်။

Verse 12

निशान्ते प्रतिबुद्धो ऽसौ जगदादिरनादिमान् / सर्वभूतमयो ऽव्यक्तो ह्यन्तर्यामीश्वरः परः

ည၏အဆုံး၌ ထိုသူသည် နိုးထလာသည်—ကမ္ဘာလောက၏ အစပြုအရင်းမြစ်၊ အစမရှိသူ။ သူသည် သတ္တဝါအားလုံး၏ အနှစ်သာရ၊ မပေါ်လွင်သောသူ၊ အတွင်း၌ နေထိုင်ကာ အုပ်စိုးသော အန္တర్యာမင် (အတွင်းအုပ်ချုပ်ရှင်) ဖြစ်သည့် အမြင့်ဆုံး အီශ්ဝရ ဖြစ်သည်။

Verse 13

प्रकृतिं पुरुषं चैव प्रविश्याशु महेश्वरः / क्षोभयामास योगेन परेण परमेश्वरः

မဟေရှဝရ—အမြင့်ဆုံး အုပ်စိုးရှင်—သည် ပရကృతိနှင့် ပုရုෂ နှစ်ပါးလုံးထဲသို့ လျင်မြန်စွာ ဝင်ရောက်ကာ၊ မိမိ၏ အလွန်မြင့်မြတ်သော ယောဂဖြင့် ထိုနှစ်ပါးကို လှုပ်ရှားစေ၍ လုပ်ဆောင်မှုသို့ တိုးတက်စေ하였다။

Verse 14

यथा मदो नरस्त्रीणां यथा वा माधवो ऽनिलः / अनुप्रविष्टः क्षोभाय तथासौ योगमूर्तिमान्

အရက်မူးခြင်းက ယောက်ျားမိန်းမတို့၏စိတ်ကို လှုပ်ရှားစေသကဲ့သို့၊ နွေဦးလေ «မာဓဝ» သည် အတွင်းသို့ဝင်၍ အရာအားလုံးကို တုန်လှုပ်စေသကဲ့သို့၊ ယောဂရုပ်တော်ဖြစ်သော ထိုအရှင်သည် အတွင်းသို့ဝင်ကာ ကိုယ်ရှိသတ္တဝါတို့၏အတွင်းစိတ်ကို လှုပ်ရှားစေသောအကြောင်းရင်း ဖြစ်လာသည်။

Verse 15

स एव क्षोभको विप्राः क्षोभ्यश्च परमेश्वरः / स संकोचविकासाभ्यां प्रधानत्वे ऽपि च स्थितः

ဗြာဟ္မဏတို့ရေ၊ ထိုပရမေရှွရသည် လှုပ်ရှားစေသူလည်း ဖြစ်၍ လှုပ်ရှားခံရသူလည်း ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် ပဓာန (မူလသဘာဝ) အဖြစ်တည်နေသော်လည်း ချုံ့ခြင်းနှင့် ဖြန့်ခြင်းတို့အားဖြင့် တည်မြဲစွာ ရပ်တည်တော်မူသည်။

Verse 16

प्रधानात् क्षोभ्यमाणाच्च तथा पुंसः पुरातनात् / प्रादुरासीन्महद् बीजं प्रधानपुरुषात्मकम्

လှုပ်ရှားခံရသော ပဓာန (မူလသဘာဝ) မှလည်းကောင်း၊ ရှေးဦးပုရုෂ (မူလသတိ) မှလည်းကောင်း၊ ပဓာနနှင့် ပုရုෂ နှစ်မျိုးလုံး၏သဘောပါဝင်သည့် ကြီးမားသောမျိုးစေ့ «မဟတ်» ပေါ်ထွန်းလာ하였다။

Verse 17

महानात्मा मतिर्ब्रह्मा प्रबुद्धिः ख्यातिरीश्वरः / प्रज्ञाधृतिः स्मृतिः संविदेतस्मादिति तत् स्मृतम्

ထိုအရာကို «မဟာအတ္မာ» ဟု ခေါ်ကြသည်။ ၎င်းသည် ဉာဏ် (မတိ) ဖြစ်၍ ဗြဟ္မန်လည်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် နိုးကြားမှု၊ ဂုဏ်သတင်းနှင့် အရှင် (ဣရှွရ) ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ပညာ၊ တည်ကြည်မှု၊ မှတ်ဉာဏ်နှင့် အသိစိတ် ဖြစ်သဖြင့် ဤနာမများဖြင့် မှတ်မိ၍ ခေါ်ဆိုကြသည်။

Verse 18

वैकारिकस्तैजसश्च भूतादिश्चैव तामसः / त्रिविधो ऽयमहङ्कारो महतः संबभूव ह

မဟတ် (ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာဉာဏ်) မှ အဟင်္ကာရ (အတ္တသဘော) သုံးမျိုး ပေါ်ထွန်းလာသည်။ သတ္တဝိကကို «ဝိုင်ကာရိက» ဟုခေါ်၍၊ ရာဇသကို «တိုင်ဇသ» ဟုခေါ်ကာ၊ တာမသကို «ဘူတာဒီ» ဟု သိကြသည်။

Verse 19

अहङ्कारो ऽबिमानश्च कर्ता मन्ता च स स्मृतः / आत्मा च पुद्गलो जीवो यतः सर्वाः प्रवृत्तयः

အဟင်္ကာရ (ကိုယ်တိုင်ဟုခံယူမှု) နှင့် အဘိမာန (ကိုယ်ပိုင်ဟုကပ်လှုပ်သတ်မှတ်မှု) တို့သည် လုပ်သူ၊ တွေးသူဟု မိမိကိုယ်ကို မှတ်ယူစေသော သဘောတရားဟု ဆိုကြသည်။ ထိုသဘောတရားကို အာတ္မာ၊ ပုဒ္ဂလ၊ ဇီဝ ဟူ၍လည်း ခေါ်ကြပြီး လှုပ်ရှားမှုအားလုံးသည် ထိုမှ ပေါ်ပေါက်လာသည်။

Verse 20

पञ्चभूतान्यहङ्कारात् तन्मात्राणि च जज्ञिरे / इन्द्रियाणि तथा देवाः सर्वं तस्यात्मजं जगत्

အဟင်္ကာရမှ မဟာဘူတ ငါးပါးနှင့် တန်မာထရ (သိမ်မွေ့အနှစ်သာရများ) ပေါ်ပေါက်လာ၏။ ထို့အတူ အင်ဒြိယများနှင့် ဒေဝတားတို့လည်း ဖြစ်ပေါ်လာကြ၏။ အမှန်တကယ် ဤလောကတစ်ခုလုံးသည် ထို၏ သားသမီးအဖြစ် မွေးဖွားလာသည်။

Verse 21

मनस्त्वव्यक्तजं प्रोक्तं विकारः प्रथमः स्मृतः / येनासौ जायते कर्ता भूतादींश्चानुपश्यति

မနတ် (manas) သည် အဗျက်တ (avyakta) မှ ပေါ်လာသည်ဟု ဆိုကြပြီး ပထမဆုံး ပြောင်းလဲမှု (vikāra) ဟု မှတ်ယူကြသည်။ ထိုမနတ်ကြောင့် ကိုယ်ထဲရှိ ဇီဝသည် မိမိကိုယ်ကို ကర్తာ (လုပ်သူ) ဟု ထင်မြင်လာပြီး ဘူတများနှင့် အခြား ဖန်ဆင်းသဘောတရားများကို သိမြင်သည်။

Verse 22

वैकारिकादहङ्कारात् सर्गो वैकारिको ऽभवत् / तैजसानीन्द्रियाणि स्युर्देवा वैकारिका दश

ဝိုင်ကာရိက (sāttvika) အဟင်္ကာရမှ ဝိုင်ကာရိက စೃષ્ટိ ပေါ်လာ၏။ တೈဇသ (rājasa) အစိတ်အပိုင်းမှ အင်ဒြိယများ ပေါ်လာကြပြီး ထိုအင်ဒြိယများကို အုပ်စိုးသော ဒေဝတား ဆယ်ပါးကို ဝိုင်ကာရိက (sāttvika) ဟု ဆိုကြသည်။

Verse 23

एकादशं मनस्तत्र स्वगुणेनोभयात्मकम् / भूततन्मात्रसर्गो ऽयं भूतादेरभवन् प्रजाः

ထိုနေရာတွင် ဆယ့်တစ်မြောက် သဘောတရားအဖြစ် မနတ် (manas) ပေါ်လာ၏—မိမိ၏ ဂုဏ် (guṇa) ကြောင့် နှစ်မျိုးသဘောရှိသည်။ ဤသည်မှာ တန်မာထရနှင့် ဘူတတို့၏ စೃષ્ટိ ဖြစ်ပြီး ဘူတအာဒီ (မူလအရင်းအမြစ်) မှ သတ္တဝါများ (prajā) ပေါ်ပေါက်လာကြသည်။

Verse 24

भूतादिस्तु विकुर्वाणः शब्दमात्रं ससर्ज ह / आकाशं शुषिरं तस्मादुत्पन्नं शब्दलक्षणम्

ဘူတာဒီ (တမသ အဟင်္ကာရ) သည် ပြောင်းလဲကာ အသံ၏ သန့်ရှင်းသိမ်မွေ့သော အနှစ်သာရတစ်မျိုးတည်းကို ဖန်ဆင်း하였다။ ထိုမှ အသံကို လက္ခဏာအဖြစ်ထားသော အာကာသ (အလွတ်အာကာသ) သည် ပေါ်ထွန်းလာ၏။

Verse 25

आकाशस्तु विकुर्वाणः स्पर्शमात्रं ससर्ज ह / वायुरुत्पद्यते तस्मात् तस्य स्पर्शो गुणो मतः

အာကာသသည် ပြောင်းလဲရာတွင် ထိတွေ့မှု၏ သန့်ရှင်းသိမ်မွေ့သော အနှစ်သာရတစ်မျိုးတည်းကို ဖန်ဆင်းသည်။ ထိုမှ ဝါယု (လေ) ပေါ်ထွန်းလာပြီး ထိတွေ့မှုသည် ၎င်း၏ ဂုဏ်လက္ခဏာဟု ဆိုကြသည်။

Verse 26

वायुश्चापि विकुर्वाणो रूपमात्रं ससर्ज ह / ज्योतिरुत्पद्यते वायोस्तद्रूपगुणमुच्यते

ဝါယုလည်း ပြောင်းလဲကာ ရုပ်သဏ္ဌာန်/အရောင်၏ သန့်ရှင်းသိမ်မွေ့သော အနှစ်သာရတစ်မျိုးတည်းကို ဖန်ဆင်းသည်။ ဝါယုမှ ဇျောတိ (မီး/အလင်း) ပေါ်ထွန်းလာပြီး ရုပ်သည် ၎င်း၏ ဂုဏ်ဟု ဆိုကြသည်။

Verse 27

ज्योतिश्चापि विकुर्वाणं रसमात्रं ससर्ज ह / संभवन्ति ततो ऽम्भांसि रसाधाराणि तानि तु

ဇျောတိ (အလင်း/မီး) သည် ပြောင်းလဲကာ အရသာ၏ သန့်ရှင်းသိမ်မွေ့သော အနှစ်သာရတစ်မျိုးတည်းကို ဖန်ဆင်းသည်။ ထိုမှ အာပတ် (ရေ) ပေါ်ထွန်းလာပြီး အရသာကို အခြေခံသော ရေများ ဖြစ်ကြသည်။

Verse 28

आपश्चापि विकुर्वन्त्यो गन्धमात्रं ससर्जिरे / संघातो जायते तस्मात् तस्य गन्धो गुणो मतः

ရေများလည်း ပြောင်းလဲရာတွင် အနံ့၏ သန့်ရှင်းသိမ်မွေ့သော အနှစ်သာရတစ်မျိုးတည်းကို ဖန်ဆင်းကြသည်။ ထိုမှ ထုထည်တည်ငြိမ်မှု/ခိုင်မာမှု (စုစည်းမှု) ပေါ်ထွန်းလာပြီး ထို့ကြောင့် အနံ့သည် ၎င်း၏ ဂုဏ်ဟု မှတ်ယူကြသည်။

Verse 29

आकाशं शब्दमात्रं यत् स्पर्शमात्रं समावृणोत् / द्विगुणस्तु ततो वायुः शब्दस्पर्शात्मको ऽभवत्

အာကာသသည် အာရုံခံဂုဏ်တစ်ပါးတည်းဖြစ်သော «အသံ» သာရှိ၏။ ထို့နောက် «ထိတွေ့မှု» ဂုဏ်က လွှမ်းမိုးဝင်ရောက်လာရာမှ၊ ဝါယု (လေ) သည် အသံနှင့် ထိတွေ့မှု နှစ်ဂုဏ်ပါသော ဓာတ်အဖြစ် ပေါ်ထွန်းလာ၏။

Verse 30

रूपं तथैवाविशतः शब्दस्पर्शौ गुणावुभौ / त्रिगुणः स्यात् ततो वह्निः स शब्दस्पर्शरूपवान्

ထို့နောက် «ရုပ်ပုံ/အရောင်» (rūpa) လည်း ဝင်ရောက်လာ၍ အသံနှင့် ထိတွေ့မှု ဆိုသော ဂုဏ်နှစ်ပါးနှင့် ပေါင်းစည်း၏။ ထို့ကြောင့် သုံးဂုဏ်ဖြစ်လာပြီး၊ ထိုမှ ဝဟ္နိ (မီး) ပေါ်ထွန်းလာကာ အသံ၊ ထိတွေ့မှု၊ ရုပ်ပုံတို့ကို ပိုင်ဆိုင်၏။

Verse 31

शब्द स्पर्शश्च रूपं च रसमात्रं समाविशन् / तस्माच्चतुर्गुणा आपो विज्ञेयास्तु रसात्मिकाः

အသံ၊ ထိတွေ့မှု၊ ရုပ်ပုံနှင့် «အရသာတန်မာတ်ရ» (taste tanmātra) တို့ ဝင်ရောက်ပေါင်းစည်းရာမှ၊ အာပ (ရေ) သည် လေးဂုဏ်ပါသော ဓာတ်ဟု သိရပြီး အရသာကို အဓိကအနှစ်သာရအဖြစ် ထားရှိ၏။

Verse 32

शब्दः स्पर्शश्च रूपं च रसो गन्धं समाविशन् / तसमात् पञ्चगुणा भूमिः स्थूला भूतेषु शब्द्यते

အသံ၊ ထိတွေ့မှု၊ ရုပ်ပုံ၊ အရသာနှင့် အနံ့ တို့ ဝင်ရောက်ပေါင်းစည်းလာသောအခါ၊ ထို့ကြောင့် «ဘူမိ» (မြေ) သည် ဂုဏ်ငါးပါသော ဓာတ်ဖြစ်၍ ဓာတ်များအနက် အထူထဲဆုံးဟု ခေါ်ဆို၏။

Verse 33

शान्ता घोराश्च मूढाश्च विशेषास्तेन ते स्मृताः / परस्परानुप्रवेशाद् धारयन्ति परस्परम्

ထို့ကြောင့် ၎င်းတို့ကို သီးခြားလက္ခဏာများအဖြစ်—ငြိမ်းချမ်းသော၊ ကြမ်းတမ်းသော၊ မောဟဖြစ်သော—ဟု မှတ်ယူကြ၏။ အပြန်အလှန် ဝင်ရောက်ပေါင်းစည်းခြင်းကြောင့် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု အပြန်အလှန် ထိန်းထားပေးကြ၏။

Verse 34

एते सप्त महात्मानो ह्यन्योन्यस्य समाश्रयात् / नाशक्नुवन् प्रजाः स्त्रष्टुमसमागम्य कृत्स्नशः

ထိုမဟာအတ္တမန် ခုနစ်ပါးသည် အချင်းချင်းအပေါ် မှီခိုနေကြသဖြင့် အပြည့်အဝ ပေါင်းစည်းမလာသေးသရွေ့ သတ္တဝါများကို မဖန်ဆင်းနိုင်ခဲ့ကြ။

Verse 35

पुरुषाधिष्ठितात्वाच्च अव्यक्तानुग्रहेण च / महादादयो विशेषान्ता ह्मण्डमुत्पादयन्ति ते

ပုရုရှ (Puruṣa) အမြင့်ဆုံးပုဂ္ဂိုလ်၏ အုပ်စိုးမှုအောက်တွင်ရှိကြပြီး၊ အဗျက္တ (Avyakta/Prakṛti) ၏ ကရုဏာအကူအညီကြောင့် မဟတ် (Mahat) မှ စ၍ ဝိသေသ (viśeṣa) များအထိ တတ္တဝါတို့သည် ပေါင်းစည်းကာ ဘြဟ္မာဏ္ဍ (Brahmāṇḍa) ကို ပေါ်ထွန်းစေကြသည်။

Verse 36

एककालसमुत्पन्नं जलबुद्बुदवच्च तत् / विशेषेभ्यो ऽण्डमभवद् बृहत् तदुदकेशयम्

အချိန်တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ရေပေါ်ဖ泡ကဲ့သို့ ပေါ်ထွန်းလာ၍၊ ဝိသေသတို့မှ မဟာဘြဟ္မာဏ္ဍ အဏ္ဍကြီး ဖြစ်ပေါ်လာပြီး ထိုအဏ္ဍကြီးသည် ရေများပေါ်တွင် အိပ်စက်တည်နေ하였다။

Verse 37

तस्मिन् कार्यस्य करणं संसिद्धिः परमेष्ठिनः / प्राकृते ऽण्डे विवृत्तः स क्षेत्रज्ञो ब्रह्मसंज्ञितः

ထိုအဏ္ဍအတွင်း၌ ဖန်ဆင်းရေးအလုပ်အတွက် ကိရိယာနှင့် အမြင့်ဆုံးအရှင်၏ ရည်ရွယ်ချက် ပြည့်စုံခြင်းတို့ ပေါ်ထွန်းလာ하였다။ ပရာကృత (prākṛta) အဏ္ဍထဲတွင် က్షೇತ್ರज्ञ (kṣetrajña) သည် ထင်ရှားလာပြီး ဘြဟ္မာ (Brahmā) ဟု ခေါ်ကြသည်။

Verse 38

स वै शरीरी प्रथमः स वै पुरुष उच्यते / आदिकर्ता स भूतानां ब्रह्माग्रे समवर्तत

သူသည် အရင်ဆုံး ကိုယ်ခန္ဓာရှိသူ ဖြစ်၏; ထို့ကြောင့် ပုရုရှ (Puruṣa) ဟု ခေါ်ကြသည်။ သတ္တဝါတို့၏ အာဒိကర్తာအဖြစ်၊ ဘြဟ္မာမတိုင်မီပင် ထင်ရှားပေါ်ထွန်းလာ하였다။

Verse 39

यमाहुः पुरुषं हंसं प्रधानात् परतः स्थितम् / हिरण्यगर्भं कपिलं छन्दोमूर्ति सनातनम्

သူတို့သည် ထိုအရှင်ကို အမြင့်ဆုံး ပုရုෂ—ဟံသ—ဟု ခေါ်ကြ၏။ ပရဓာန (မူလသဘာဝ) ထက်လွန်၍ တည်ရှိသူ၊ ဟိရဏ္ယဂರ್ಭ၊ ကပိလ၊ ချန္ဒောမూర్తိ (ဝေဒမေတ္တာနှင့် သီချင်းများ၏ ရုပ်သဏ္ဍာန်) ဖြစ်သော အနန္တတော်ဟု ဆိုကြ၏။

Verse 40

मेरुरुल्बमभूत् तस्य जरायुश्चापि पर्वताः / गर्भोदकं समुद्राश्च तस्यासन् परमात्मनः

ထိုအမြင့်ဆုံး အတ္တမန်အတွက် မေရုတောင်သည် ဝမ်းအိမ် (ulba) ဖြစ်လာ၏။ တောင်တန်းများသည် ဝမ်းအုံအလွှာ (jarāyu) ဖြစ်လာကြ၏။ သမုဒ္ဒရာများသည် ကိုယ်ဝန်ရေ (garbhodaka) ဖြစ်ကြ၏။

Verse 41

तस्मिन्नण्डे ऽभवद् विश्वं सदेवासुरमानुषम् / चन्द्रादित्यौ सनक्षत्रौ सग्रहौ सह वायुना

ထို ကောသမိက် ဥ (aṇḍa) အတွင်း၌ စကြဝဠာတစ်ခုလုံး ပေါ်ထွန်းလာ၏—ဒေဝ၊ အသူရ၊ လူသားတို့နှင့်တကွ။ လ၊ နေ၊ ကြယ်စုများ၊ ဂြိုဟ်များနှင့် လေ (ဝါယု) ပါဝင်၏။

Verse 42

अद्भिर्दशगुणाभिश्च बाह्यतो ऽण्डं समावृतम् / आपो दशगुणेनैव तेजसा बाह्यतो वृताः

ကောသမိက် ဥ (brahmāṇḍa) သည် အပြင်ဘက်မှ ရေဖြင့် ဆယ်ဆ တိုး၍ ဖုံးလွှမ်းထား၏။ ထိုရေသည်လည်း အပြင်ဘက်မှ မီးတောက် (tejas) ဖြင့် ဆယ်ဆ တိုး၍ ဖုံးလွှမ်းထား၏။

Verse 43

तेजो दशगुणेनैव बाह्यतो वायुनावृतम् / आकाशेनावृतो वायुः खं तु भूतादिनावृतम्

မီး (tejas) သည် အပြင်ဘက်မှ လေဖြင့် ဆယ်ဆ တိုး၍ ဖုံးလွှမ်းထား၏။ လေသည် အာကာသ (ākāśa) ဖြင့် ဖုံးလွှမ်းထား၏။ အာကာသသည် ထို့နောက် ဗူတာဒီ (ဒြပ်ธာတုများ၏ မူလအရင်းအမြစ်) ဖြင့် ဖုံးလွှမ်းထား၏။

Verse 44

भूतादिर्महता तद्वदव्यक्तेनावृतो महान् / एते लोका महात्मनः सर्वतत्त्वाभिमानिनः

အို မဟာအတ္မာ၊ ဗူတများမှ စတင်သော တတ္တဝါသဘောသည် မဟတ် (Mahat) အတွင်း၌ ဖုံးလွှမ်းထား၏။ ထို့အတူ မဟတ်သည်လည်း အဗျက်တ (မဖော်ပြနိုင်သော) အတွင်း၌ ဖုံးကွယ်ထား၏။ ဤလောကတို့သည် အို မဟာစိတ်ရှိသူ၊ တတ္တဝါအားလုံးနှင့် ကိုယ်တိုင်တူဟု အယူအဆဖြင့် ပြည့်နှက်နေ၏။

Verse 45

वसन्ति तत्र पुरुषास्तदात्मानो व्यवस्थिताः / ईश्वरा योगधर्माणो ये चान्ये तत्त्वचिन्तकाः

ထိုနေရာ၌ ပုရုရှ (Purusha) များသည် ထိုအတ္တမိမိ၌ တည်ကြည်စွာ နေထိုင်ကြ၏။ ထိုနေရာ၌ပင် ယောဂဓမ္မများကို ပိုင်ဆိုင်သော အီရှ္ဝရသဘောရှိသူများနှင့် တတ္တဝါကို ဆင်ခြင်သုံးသပ်သော အခြားသော တရားရှာဖွေသူများလည်း နေထိုင်ကြ၏။

Verse 46

सर्वज्ञाः शान्तरजसो नित्यं मुदितमानसाः / एतैरावरणैरण्डं सप्तभिः प्राकृतैर्वृतम्

သူတို့သည် အရာအားလုံးကို သိမြင်သောသူများ ဖြစ်၍ ရဇသ (rajas) ၏ လှုပ်ရှားမှုကို ငြိမ်းစေကာ စိတ်သည် အမြဲတမ်း တည်ငြိမ်ပျော်ရွှင်နေ၏။ ထိုသို့သော ပညာရှိတို့က ဤအဏ္ဍ (aṇḍa) ကမ္ဘာဥကို ပရကృతိ (prakṛti) ဆိုင်ရာ အဖုံးအကာ ခုနစ်ထပ်ဖြင့် ပတ်လည်ဖုံးအုပ်ထားသည်ဟု ဆိုကြ၏။

Verse 47

एतावच्छक्यते वक्तुं मायैषा गहना द्विजाः / एतत् प्राधानिकं कार्यं यन्मया बीजमीरितम् / प्रजापतेः परा मूर्तिरितीयं वैदिकी श्रुतिः

ဒီလောက်သာ ပြောနိုင်သည်၊ အို ဒွိဇ (နှစ်ကြိမ်မွေး) တို့—ဤ မာယာ (Māyā) သည် အလွန်နက်နဲ၍ မသိမြင်လွယ်။ ဤသည်မှာ ပရဓာန (Pradhāna) ဆိုင်ရာ အကျိုးဖြစ်၍ ငါကြေညာခဲ့သော မျိုးစေ့တည်း။ ထို့ပြင် ဗေဒသရုတိကလည်း—ဤသည်ပင် ပရဇာပတိ (Prajāpati) ၏ အမြင့်ဆုံး ရုပ်သဏ္ဍာန်ဟု ဆို၏။

Verse 48

ब्रह्माण्डमेतत् सकलं सप्तलोकतलान्वितम् / द्वितीयं तस्य देवस्य शरीरं परमेष्ठिनः

ဤ ဘြဟ္မာဏ္ဍ (brahmāṇḍa) ကမ္ဘာဥ အလုံးစုံသည် လောက ခုနစ်လောကနှင့် အောက်လောကတလများ ပါဝင်လျက်၊ ထို အမြင့်ဆုံး သခင်ဘုရား—ပရမေဋ္ဌင် (Parameṣṭhin) မဟာဖန်ဆင်းရှင်၏ ဒုတိယ ကိုယ်ခန္ဓာဟု ဆိုကြ၏။

Verse 49

हिरण्यगर्भो भगवान् ब्रह्मा वै कनकाण्डजः / तृतीयं भगवद्रूपं प्राहुर्वेदार्थवेदिनः

ဟိရဏ္ယဂರ್ಭဟူသည် ရွှေဥမှ မွေးဖွားသော ဘဂဝန် ဘြဟ္မာ ဖြစ်၏။ ဝေဒ၏ အဓိပ္ပါယ်အမှန်ကို သိမြင်သူတို့က ထိုအရာကို ဘဂဝန်၏ တတိယပုံသဏ္ဌာန်ဟု ကြေညာကြသည်။

Verse 50

रजोगुणमयं चान्यद् रूपं तस्यैव धीमतः / चतुर्मुखः स भगवान् जगत्सृष्टौ प्रवर्तते

ထိုပညာရှိ အမြင့်ဆုံးဘုရား၏ အခြားပုံသဏ္ဌာန်တစ်ရပ်သည် ရဇသ်ဂုဏ်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထား၏။ မျက်နှာလေးပါးရှိသော ဘဂဝန် ဘြဟ္မာအဖြစ်၊ သူသည် စကြဝဠာဖန်ဆင်းခြင်း၌ စတင်လှုပ်ရှားတော်မူသည်။

Verse 51

सृष्टं च पाति सकलं विश्वात्मा विश्वतोमुखः / सत्त्वं गुणमुपाश्रित्य विष्णुर्विश्वेश्वरः स्वयम्

ဗိဿနုသည် စကြဝဠာ၏ အရှင်၊ အရာအားလုံး၏ အတ္တမ၊ မျက်နှာသည် အရပ်ရပ်သို့ ပြန့်နှံ့သောသူ ဖြစ်၍၊ စတ္တဝဂုဏ် (sattva) ကို အားကိုးကာ ဖန်ဆင်းပြီးသော လောကအားလုံးကို ထိန်းသိမ်းတော်မူသည်။

Verse 52

अन्तकाले स्वयं देवः सर्वात्मा परमेश्वरः / तमोगुणं समाश्रित्य रुद्रः संहरते जगत्

အဆုံးကာလ၌ ကိုယ်တိုင်ဘုရားတော်—အရာအားလုံး၏ အတ္တမ ဖြစ်သော အမြင့်ဆုံးအရှင်—တမသ်ဂုဏ် (tamas) ကို ခံယူကာ ရုဒြအဖြစ် ပြောင်းလဲ၍ စကြဝဠာကို ပြန်လည်သိမ်းယူတော်မူသည်။

Verse 53

एको ऽपि सन्महादेवस्त्रिधासौ समवस्थितः / सर्गरक्षालयगुणैर्निर्गुणो ऽपि निरञ्जनः / एकधा स द्विधा चैव त्रिधा च बहुधा पुनः

အမှန်တကယ် တစ်ပါးတည်းဖြစ်သော မင်္ဂလာရှိ မဟာဒေဝသည် ဤနေရာ၌ သုံးမျိုးသဘောဖြင့် တည်ရှိတော်မူ၏။ ဖန်ဆင်းခြင်း၊ ကာကွယ်ထိန်းသိမ်းခြင်း၊ ပျက်သိမ်းခြင်း ဟူသော လုပ်ငန်းများကြောင့် ဂုဏ်ရှိသကဲ့သို့ ထင်ရသော်လည်း၊ အမှန်မှာ ဂုဏ်ကင်း၍ အညစ်အကြေးကင်းစင်တော်မူ၏။ သူသည် တစ်ပါးတည်းဖြစ်ပြီး၊ ထပ်မံ၍ နှစ်မျိုး၊ သုံးမျိုး၊ ထို့နောက် များစွာသော ပုံစံများအဖြစ် ပေါ်ထွန်းတော်မူသည်။

Verse 54

योगेश्वरः शरीराणि करोति विकरोति च / नानाकृतिक्रियारूपनामवन्ति स्वलीलया

ယောဂ၏အရှင်သည် ကိုယ်ခန္ဓာများကို ဖြစ်ပေါ်စေပြီး ထပ်မံပြောင်းလဲစေတော်မူ၏။ မိမိ၏ သာသနာတော်လီလာဖြင့် ပုံသဏ္ဌာန်၊ လုပ်ဆောင်မှု၊ အလှအပနှင့် အမည်တို့ကို မျိုးစုံဖြစ်စေတော်မူ၏။

Verse 55

हिताय चैव भक्तानां स एव ग्रसते पुनः / त्रिधा विभज्य चात्मानं त्रैकाल्ये संप्रवर्तते / सृजते ग्रसते चैव वीक्षते च विशेषतः

ဘက္တများ၏ အကျိုးအတွက် ထိုအရှင်တော်တစ်ပါးတည်းကပင် စကြဝဠာကို မိမိအတွင်းသို့ ပြန်လည်သိမ်းယူတော်မူ၏။ မိမိအတ္တကို သုံးမျိုးခွဲ၍ အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန်၊ အနာဂတ် သုံးကာလတစ်လျှောက် လှုပ်ရှားတော်မူ၏။ အထူးသဖြင့် ဖန်ဆင်းတော်မူ၍ ပြန်လည်လျှိုဝှက်သိမ်းယူတော်မူကာ သတိတရားဖြင့် စောင့်ကြည့်တော်မူ၏။

Verse 56

यस्मात् सृष्ट्वानुगृह्णाति ग्रसते च पुनः प्रजाः / गुणात्मकत्वात् त्रैकाल्ये तस्मादेकः स उच्यते

ဖန်ဆင်းပြီးနောက် ထိုအရှင်တော်သည် ကမ္ဘာကို ထိန်းသိမ်းကာ ကရုဏာပေးတော်မူပြီး နောက်တဖန် သတ္တဝါတို့ကို ပြန်လည်သိမ်းယူတော်မူ၏။ ထို့ပြင် ဂုဏသုံးပါး၏ အနှစ်သာရဖြစ်သဖြင့် သုံးကာလတစ်လျှောက် လုပ်ဆောင်တော်မူရာကြောင့် ထိုအရှင်တော်ကို “တစ်ပါးတည်း” ဟု ဆိုကြ၏။

Verse 57

अग्रे हिरण्यगर्भः स प्रादुर्भूतः सनातनः / आदित्वादादिदेवो ऽसौ अजातत्वादजः स्मृतः

အစဦးကာလ၌ ထာဝရ ဟိရဏ္ယဂರ್ಭသည် ပေါ်ထွန်းလာတော်မူ၏။ အစဦးဖြစ်သောကြောင့် “အာဒိဒေဝ” ဟု ခေါ်ကြပြီး၊ မမွေးဖွားသောကြောင့် “အဇ” — “မမွေးဖွားသူ” ဟု မှတ်ယူကြ၏။

Verse 58

पातियस्मात् प्रजाः सर्वाः प्रजापतिरिति स्मृतः / देवेषु च महादेवो माहदेव इति स्मृतः

သတ္တဝါအားလုံးကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်သောကြောင့် “ပရာဇာပတိ” (သတ္တဝါတို့၏ အရှင်) ဟု မှတ်ယူကြ၏။ ထို့ပြင် ဒေဝတို့အတွင်း၌ မဟာဒေဝကို “မဟာဒေဝ” (အမြင့်ဆုံး ဒေဝ) ဟု မှတ်ယူကြ၏။

Verse 59

बृहत्त्वाच्च स्मृतो ब्रह्मा परत्वात् परमेश्वरः / वशित्वादप्यवश्यत्वादीश्वरः परिभाषितः

အလွန်ကျယ်ပြန့်တော်မူခြင်းကြောင့် «ဗြဟ္မာ» ဟု မှတ်မိကြသည်။ အလွန်လွန်ကဲမြင့်မြတ်၍ အထက်ဆုံးဖြစ်တော်မူခြင်းကြောင့် «ပရမေရှွရ» အမြင့်ဆုံးသခင်ဟု ခေါ်ကြသည်။ ထို့ပြင် အုပ်စိုးအာဏာပြည့်ဝ၍ မည်သူ့အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင်မျှ မကျရောက်သဖြင့် «ဣရှွရ» ဟု သတ်မှတ်ကြသည်။

Verse 60

ऋषिः सर्वत्रगत्वेन हरिः सर्वहरो यतः / अनुत्पादाच्च पूर्वत्वात् स्वयंभूरिति स स्मृतः

အရာရာအနှံ့ သွားလာနိုင်ခြင်းကြောင့် «ရိရှီ» ဟု ခေါ်ကြသည်။ အရာအားလုံးကို ဖယ်ရှားယူတော်မူသဖြင့် «ဟရီ» ဟု ခေါ်ကြသည်။ ထို့ပြင် မမွေးဖွားဘဲ အားလုံးထက် အရင်ရှိတော်မူသဖြင့် «စွယံဘူ» ကိုယ်တိုင်ပေါ်ထွန်းတော်မူသူဟု မှတ်မိကြသည်။

Verse 61

नराणामयनो यस्मात् तेन नारायणः स्मृतः / हरः संसारहरणाद् विभुत्वाद् विष्णुरुच्यते

သတ္တဝါအားလုံး၏ အားကိုးရာနှင့် နောက်ဆုံးအနားယူရာ (အယန) ဖြစ်တော်မူသဖြင့် «နာရာယဏ» ဟု မှတ်မိကြသည်။ သံသရာလှည့်လည်မှုကို ဖယ်ရှားပေးတော်မူသဖြင့် «ဟရ» ဟု ခေါ်ကြသည်။ ထို့ပြင် အလုံးစုံကို လွှမ်းမိုးပြည့်ဝသော အရှင့်မဟာတန်ခိုးကြောင့် «ဗိရှ္ဏု» ဟု ဆိုကြသည်။

Verse 62

भगवान् सर्वविज्ञानादवनादोमिति स्मृतः / सर्वज्ञः सर्वविज्ञानात् सर्वः सर्वमयो यतः

အရာရာကို သိမြင်တော်မူခြင်းနှင့် သတ္တဝါတို့ကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်တော်မူခြင်းကြောင့် «ဘဂဝန်» ဟု မှတ်မိကြသည်။ ထို့ပြင် «အောမ်» ဟူသော သဒ္ဒါတော်လည်း ဖြစ်တော်မူသည်။ အလုံးစုံကို သိတော်မူသဖြင့် «သဗ္ဗဇ္ဉ» (အလုံးစုံသိ) ဟု ခေါ်ကြပြီး၊ အရာရာကို လွှမ်းမိုး၍ အရာရာဖြစ်တော်မူသဖြင့် «သဗ္ဗ» (အလုံးစုံ) ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။

Verse 63

शिवः स निर्मलो यस्माद् विभुः सर्वगतो यतः / तारणात् सर्वदुः खानां तारकः परिगीयते

အညစ်အကြေးကင်းစင်၍ သန့်ရှင်းတော်မူသဖြင့် «ရှီဝ» ဟု ခေါ်ကြသည်။ အရာရာအနှံ့ ရှိတော်မူသော အရှင်ကြီးဖြစ်သဖြင့်လည်း ထိုနာမတော်ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် သတ္တဝါတို့ကို ဒုက္ခအမျိုးမျိုးမှ ကူးမြောက်စေတော်မူသဖြင့် «တာရက» ကယ်တင်ရှင်ဟု ချီးကျူးသီဆိုကြသည်။

Verse 64

बहुनात्र किमुक्तेन सर्वं ब्रह्ममयं जगत् / अनेकभेदभिन्नस्तु क्रीडते परमेश्वरः

ဤနေရာတွင် အများကြီးပြောရန် အဘယ်လိုအကျိုးရှိသနည်း။ စကြဝဠာတစ်လုံးလုံးသည် ဗြဟ္မန် (Brahman) ဖြင့် ပြည့်နှံ့နေသော်လည်း၊ အမြင့်မြတ်သခင် (Parameśvara) သည် များစွာသော ကွဲပြားမှုများအဖြစ် ထင်မြင်ရသကဲ့သို့ လီလာတော်ကို ကစားတော်မူ၏။

Verse 65

इत्येष प्राकृतः सर्गः संक्षेपात् कथितो मया / अबुद्धिपूर्वको विप्रा ब्राह्मीं सृष्टिं निबोधत

ထို့ကြောင့် ဤ ပရကృత (prākṛta) သဘာဝဖန်ဆင်းခြင်းကို ငါ အကျဉ်းချုပ် ပြောပြီးပြီ။ ယခု အို ဗြာဟ္မဏ ရှင်ပညာရှိတို့၊ ဗြဟ္မာမှ ပေါ်ထွန်းသော ဖန်ဆင်းခြင်း (brāhmī sṛṣṭi) ကို နားလည်ကြလော့—အကြိုတင်စဉ်းစားမှုမရှိသော မူလလှုံ့ဆော်မှုမှ ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်လာသော ဖန်ဆင်းခြင်းဖြစ်သည်။