Adhyaya 12
Genealogies from Dakṣa’s Daughters: Ṛṣi Lines, Agni-Forms, Pitṛ Classes, and the Transition to Manu’s Progeny
ဤအခန်းသည် ယခင်မျိုးရိုးအပိုင်းကို ပိတ်သိမ်းပြီး စူတ၏ပြောကြားမှုကို ဆက်လက်၍ ဒက္ခ၏သမီးမျိုးရိုးများနှင့် ဆက်စပ်သော မျိုးဆက်အရေးကြီးများကို ခြေရာခံဖော်ပြသည်။ လက္ရှ္မီကို ဘ္ရိဂုနှင့် ချျာတီမှ မွေးဖွားသည်ဟု ဆိုပြီး၊ ဓာတာနှင့် ဝိဓာတာတို့သည် အာယတိနှင့် နိယတိမှတစ်ဆင့် မေရုမိသားစုနှင့် အိမ်ထောင်ရေးဖြင့် ချိတ်ဆက်ကာ ပရာဏနှင့် မೃကဏ္ဍုကို မွေးဖွားစေပြီး မာရ္ကဏ္ဍေယသည် မೃကဏ္ဍုမှ ပေါ်ထွန်းလာသည်။ ထို့နောက် ရှိသီမျိုးဆက်များ (ပုလဟ—ခ္ရှမာမှ; အတြိ—အနသူယာမှ၊ ဆိုမ၊ ဒုရ္ဝာသ၊ ဒတ္တာတြေယ၊ စ္မရ္တိ) နှင့် လနှင့်ဆိုင်သော ပုဂ္ဂိုလ်များ (စိနီဝါလီ၊ ကုဟူ၊ ရာကာ၊ အနုမတီ) ကို ရေတွက်ဖော်ပြသည်။ နောက်တစ်ဖန် ယဇ္ဉာကမ္ဘာဗေဒသို့ လှည့်ကာ အဂ္ဂိကို ရှင်းလင်းသည်—စွာဟာ၏ မီးသုံးပါး ပာဝက၊ ပဝမာန၊ သုစိ တို့ကို မူလနှင့် လုပ်ဆောင်ချက်အလိုက် ခွဲခြားပြီး ရုဒြသဘာဝနှင့် တပသီတို့၏ ယဇ္ဉာတွင် ပါဝင်မှုနှင့် ဆက်စပ်သော မီးမျိုးရိုးကို ပိုမိုချဲ့ထွင်ဖော်ပြသည်။ ထို့နောက် ပိတೃတို့ကို အဂ္နိရှ္ဝာတ္တ နှင့် ဘာရ္ဟိရှဒ ဟူ၍ ခွဲကာ၊ စွဓာမှ မေနာနှင့် ဝိုင်တရဏီ ပေါ်ထွန်းသည်။ မေနာ၏ မျိုးရိုးသည် ဟိမဝတ်နှင့် ဂင်္ဂါသို့ ချိတ်ဆက်ကာ ဒေဝီ၏ ယောဂသက္တိသို့ ပြန်လည်ညွှန်ပြသည်။ အဆုံးတွင် ဒက္ခသမီးမျိုးဆက်များကို ပြီးစီးပြီးနောက် မနု၏ မျိုးဆက်ဖန်တီးမှုကို ရှင်းလင်းမည်ဟု အကြောင်းအရာပြောင်းလဲသည့် အညွှန်းဖြင့် မန္ဝန္တရ အစီအစဉ်သို့ ဆက်သွားသည်။
Shlokas
Verse 1
इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे एकादशो ऽध्यायः सूत उवाच भृगोः ख्यात्यां समुत्पन्ना लक्ष्मीर्नारायणप्रिया / देवौ धाताविधातारौ मेरोर्जामातरौ तथा
ဤသို့ဖြင့် «သရီ ကူර්မပုရာဏ» ၏ ဆဋ္စာဟသ္ရီ သံဟိတာ၊ ပူရ္ဝဗိဘာဂ၌ အခန်းတစ်ဆယ့်တစ် ပြီးဆုံး၏။ စူတာ မိန့်ကြားသည်– ဘൃဂုနှင့် ချျာတီမှ လက္ခ္မီ မိခင်တော် ပေါ်ထွန်း၍ နာရာယဏ၏ ချစ်မြတ်နိုးရာ ဖြစ်၏။ ထို့ပြင် ဒ္ဟာတာနှင့် ဝိဒ္ဟာတာ ဟူသော ဒေဝတော်နှစ်ပါးလည်း ပေါ်ထွန်းကာ မေရု၏ သမက်တော်များ ဖြစ်ကြ၏။
Verse 2
आयतिर्नियतिर्मेरोः कन्ये चैव महात्मनः / धाताविधात्रोस्ते भार्ये तयोर्जातौ सुतावुभौ
အာယတိနှင့် နိယတိတို့သည် မဟာစိတ်ရှိသော မေရု၏ သမီးနှစ်ပါး ဖြစ်ကြ၏။ ထိုသမီးနှစ်ပါးသည် ဒ္ဟာတာနှင့် ဝိဒ္ဟာတာတို့၏ ဇနီးများ ဖြစ်လာကြပြီး၊ ထိုနှစ်ပေါင်းစည်းမှုမှ သားနှစ်ယောက် ပေါ်ထွန်းလာ၏။
Verse 3
प्राणश्चैव मृकण्डुश्च मार्कण्डेयो मृकण्डुतः / तथा वेदशिरा नाम प्राणस्य द्युतिमान् सुतः
ပရာဏနှင့် မೃကဏ္ဍုတို့ ပေါ်ထွန်းကြ၏။ မೃကဏ္ဍုမှ မာရ္ကဏ္ဍေယ ရှင်ရသေ့ ပေါ်ထွန်းလာ၏။ ထို့အတူ ပရာဏ၌ ဝေဒသိရ ဟူသော တောက်ပမြင့်မြတ်သည့် သားတော်တစ်ပါး ရှိ၏။
Verse 4
मरीचेरपि संभूतिः पौर्णमासमसूयत / कन्याचतुष्टयं चैव सर्वलक्षणसंयुतम्
မရီချိမှ ဆမ္ဘူတိသည် ပေါုර්ဏမာသ ကို မွေးဖွား၏။ ထို့ပြင် ကောင်းမြတ်သော လက္ခဏာအပေါင်းနှင့် ပြည့်စုံသည့် သမီးလေးပါးကိုလည်း မွေးဖွား၏။
Verse 5
तुष्टिर्ज्येष्ठा तथा वृष्टिः कृष्टिश्चापचितिस्तथा / विरजाः पर्वश्चैव पौर्णमासस्य तौ सुतौ
တုဿ္ဋိနှင့် ဇျေဋ္ဌာ၊ ထို့အတူ ဝೃဋ္ဋိ၊ ကೃဋ္ဋိ နှင့် အပစိတိ၊ ထို့ပြင် ဝိရဇာ နှင့် ပရဝ—ဤတို့သည် ပေါုර්ဏမာသ၏ သားတော်များဟု ကြေညာထားသည်။
Verse 6
क्षमा तु सुषुवे पुत्रान् पुलहस्य प्रजापतेः / कर्दमं च वरीयांसं सहिष्णुं मुनिसत्तमम्
ခ္ෂမာ (အတည်ခံခြင်း) သည် ပရဇာပတိ ပုလဟ၏ သားတော်များကို မွေးဖွားခဲ့သည်—ကර්ဒမ၊ ထို့ပြင် ဝရီးယာန် နှင့် သဟိෂ္ဏု၊ မုနိတို့အနက် အမြတ်ဆုံး။
Verse 7
तथैव च कनीयासं तपोनिर्धूतकल्पषम् / अनसूया तथैवात्रेर्जज्ञे पुत्रानकल्पषान्
ထို့အတူ နောက်ထပ် အငယ်ဆုံးသားတော်ကိုလည်း မွေးဖွားခဲ့ပြီး၊ တပသ် (တပ) ကြောင့် အပြစ်အညစ်အားလုံးမှ သန့်စင်ထားသူ ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် အတြိ၏ ဇနီး အနသူယာလည်း အညစ်အကြေးကင်းသော သားတော်များကို မွေးဖွား하였다။
Verse 8
सोमं दुर्वाससं चैव दत्तात्रेयं च योगिनम् / स्मृतिश्चाङ्गिरसः पुत्रीर्जज्ञे लक्षणसंयुताः
သူမထံမှ သောမ၊ ဒုರ್ವာသ၊ နှင့် ယောဂီ ဒတ္တာတြေယ တို့ မွေးဖွားလာပြီး၊ စ္မෘတိ လည်း ထွက်ပေါ်လာသည်။ အင်္ဂိရသ၏ သမီးများသည် မင်္ဂလာလက္ခဏာနှင့် ဂုဏ်ရည်တို့ ပြည့်စုံ၍ မွေးဖွားလာကြသည်။
Verse 9
सिनीवालीं कुहूं चैव राकामनुमतिं तथा / प्रीत्यां पुलस्त्यो भगवान् दत्तात्रिमसृजत् प्रभुः
စိနီဝာလီ၊ ကုဟူ၊ ရာကာ နှင့် အနုမတိ တို့ကိုလည်း၊ ထို့ပြင် ပုလස්တျ—ကောင်းချီးခံ အရှင်၊ အာဏာရှင် မုနိ—သည် ပရိတီထံမှ ဂုဏ်ပြုထိုက်သော ဒတ္တာတြေယကို ဖန်ဆင်းပေါ်ထွန်းစေ하였다။
Verse 10
पूर्वजन्मनि सो ऽगस्त्यः स्मृतः स्वायंभुवे ऽन्तरे / वेदबाहुं तथा कन्यां सन्नतिं नाम नामतः
ယခင်ဘဝတစ်ဘဝ၌ အဂஸ္တျ မုနိကို စွာယံဘူဝ မန်ဝန္တရအတွင်းရှိသူဟု မှတ်မိကြသည်။ ထို့ပြင် ဝေဒဗာဟု နှင့် “သန္နတိ” ဟု အမည်ပေးထားသော ကညာတစ်ဦးလည်း ရှိ하였다။
Verse 11
पुत्राणां षष्टिसाहस्त्रं संततिः सुषुवे क्रतोः / ते चोर्ध्वरेतसः सर्वे बालखिल्या इति स्मृताः
ကရတု၏ မျိုးဆက်မှ သားတော် ခြောက်သောင်း ပေါ်ထွန်းလာ၏။ ထိုသူတို့အားလုံးသည် ဥဓ္ဝရေတသ (ဗြဟ္မစရိယာကို ထိန်းသိမ်းသော) တပသီများဖြစ်၍ “ဗာလခိလျာ” ဟု ထုံးတမ်း၌ မှတ်သားကြသည်။
Verse 12
वसिष्ठश्च तथोर्जायां सप्तपुत्रानजीजनत् / कन्यां च पुण्डरीकाक्षां सर्वेशोभासमन्विताम्
ထို့နောက် ဝသိဋ္ဌ မုနိသည် ဥရ္ဇာ မှတစ်ဆင့် သားတော် ခုနစ်ဦးကို မွေးဖွားစေ하였다။ ထို့ပြင် ပုဏ္ဍရိကာက္ရှာ ဟုခေါ်သော သမီးတော်တစ်ဦးလည်း ရှိ၍ အလှအပနှင့် မင်္ဂလာတောက်ပမှု အစုံအလင် ပြည့်စုံ하였다။
Verse 13
रजोहश्चोर्ध्वबाहुश्च सवनश्चानघस्तथा / सुतपाः शुक्र इत्येते सप्त पुत्रा महौजसः
ရဇောဟ၊ ဥဓ္ဝဗာဟု၊ စဝန နှင့် အနဃ တို့၊ ထို့ပြင် စုတပါ နှင့် သုကြ—ဤတို့သည် မဟောဩဇသ၏ အင်အားတောက်ပသော သားတော် ခုနစ်ဦး ဖြစ်ကြသည်။
Verse 14
यो ऽसौ रुद्रात्मको वह्निर्ब्रह्मणस्तनयो द्विजाः / स्वाहा तस्मात् सुतान् लेभे त्रीनुदारान् महौजसः
အို ဒွိဇ မုနိတို့၊ ရုဒ္ရ၏ သဘာဝတည်းဟူသော အဂ္နိ (မီး) သည် ဘြဟ္မာ၏ သားတော်ဖြစ်၏။ ထိုအဂ္နိအားဖြင့် စွာဟာသည် ဂုဏ်သိက္ခာမြင့်၍ အလွန်တောက်ပသော သားတော် သုံးဦးကို ရရှိ하였다။
Verse 15
पावकः पवमानश्च शुचिरग्निश्च ते त्रयः / निर्मथ्यः पवमानः स्याद् वैद्युतः पावकः स्मृतः
ပာဝက၊ ပဝမာန နှင့် သုစိ—ဤသုံးပါးသည် အဂ္နိ၏ သုံးရုပ်ဖြစ်သည်။ ထိုအထဲ၌ အရဏိကို ချွတ်နှိုက်၍ ထွက်သော မီးကို ပဝမာန ဟုခေါ်ကြပြီး၊ မိုးကြိုးမှ ပေါ်သော မီးကို ပာဝက ဟုမှတ်ယူကြသည်။
Verse 16
यश्चासौ तपते सूर्यः शुचिरग्निस्त्वसौ स्मृतः / तेषां तु संततावन्ये चत्वारिंश्च पञ्च च
တောက်ပ၍ လောင်ကျွမ်းသကဲ့သို့ နေရောင်ဖြစ်သောသူကို ဤနေရာ၌ သန့်ရှင်းသော မီး (သုစိ-အဂ္နိ) ဟုမှတ်ယူကြသည်။ ထို့ပြင် သူတို့၏ ဆက်စပ်မျိုးဆက်တွင် အခြားသူများလည်း ရှိ၍ စုစုပေါင်း လေးဆယ်ငါး ပါးရှိသည်။
Verse 17
पावकः पवमानश्च शुचिस्तेषां पिता च यः / एते चैकोनपञ्चाशद् वह्नयः परिकीर्तितः
ပာဝက၊ ပဝမာန၊ သုစိ နှင့် သူတို့၏ ဖခင်ဖြစ်သောသူ—ဤတို့ကို မီးတော် (ဝဟ္နိ) လေးဆယ်ကိုး ပါးဟု ကြေညာကြသော်လည်း ဤရေတွက်တွင် တစ်ပါးလျော့၍ (လေးဆယ်ရှစ်) ဟုဆိုသည်။
Verse 18
सर्वे तपस्विनः प्रोक्ताः सर्वे यज्ञेषु भागिनः / रुद्रात्मकाः स्मृताः सर्वे त्रिपुण्ड्राङ्कितमस्तकाः
သူတို့အားလုံးကို တပသ္ဝီ (တပသ) များဟုဆိုကြပြီး၊ အားလုံးသည် ယဇ္ဉများတွင် အပိုင်းဝင်သူများဖြစ်သည်။ အားလုံးကို ရုဒ္ရ၏ သဘောတရားကို ဆောင်သူများဟုမှတ်ယူကြပြီး၊ နဖူးပေါ်တွင် သုံးကြောင်း သန့်ရှင်းသော ပြာလိုင်း (တရိပုဏ္ဍရ) ဖြင့် အမှတ်တံဆိပ်ထားကြသည်။
Verse 19
अयज्वानश्च यज्वानः पितरो ब्रह्मणः स्मृताः / अग्निष्वात्ता बर्हिषदो द्विधा तेषां व्यवस्थितिः
ပိတၱရ်တို့ကို ဗြဟ္မာ၏ မျိုးဆက်ဟု မှတ်ယူကြပြီး အမျိုးအစားနှစ်မျိုးရှိသည်—ယဇ္ဉ မပြုသူများနှင့် ယဇ္ဉ ပြုသူများ။ ထိုအထဲ၌ အဂ္နိသ္ဝာတ္တ နှင့် ဘရ္ဟိသဒ် တို့သည် နှစ်မျိုးခွဲထားသော စီစဉ်မှုဖြစ်သည်။
Verse 20
तेभ्यः स्वधा सुतां जज्ञे मेनां वैतरणीं तथा / ते उभे ब्रह्मवादिन्यौ योगिन्यौ मुनिसत्तमाः
ထိုသူတို့မှ စွဝဓာသည် သမီးနှစ်ယောက်—မေနာနှင့် ဝိုင်တရဏီ—ကို မွေးဖွား하였다။ နှစ်ဦးစလုံးသည် ဘြဟ္မဗေဒကို ဟောပြောတတ်သူ၊ ယောဂိနီအောင်မြင်သူ၊ မုနိအထွတ်အမြတ်တို့ ဖြစ်ကြသည်။
Verse 21
असूत मेना मैनाकं क्रौञ्चं तस्यानुजं तथा / गङ्गा हिमवतो जज्ञे सर्वलोकैकपावनी
မေနာသည် မိုင်နာကနှင့် သူ၏ညီငယ် ကရောဉ္စကိုလည်း မွေးဖွား하였다။ ထို့ပြင် ဟိမဝတ်မှ ဂင်္ဂါသည် မွေးဖွားလာ၍ လောကအားလုံးကို တစ်ပါးတည်း သန့်စင်ပေးသူ ဖြစ်သည်။
Verse 22
स्वयोगाग्निबलाद् देवीं लेभे पुत्रीं महेश्वरीं / यथावत् कथितं पूर्वं देव्या माहात्म्यमुत्तमम्
မိမိ၏ ယောဂမီးအင်အားကြောင့် မဟာဒေဝီသည် ဒေဝီကို သမီးအဖြစ် ရရှိ하였다။ ထို့ကြောင့် ယခင်က အစဉ်အတိုင်း ပြောကြားခဲ့သကဲ့သို့ ဒေဝီ၏ အမြင့်မြတ်သော မဟာတန်ခိုးကို ဖော်ပြခဲ့သည်။
Verse 23
एषा दक्षस्य कन्यानां मयापत्यानुसंततिः / व्याख्याता भवतामद्य मनोः सृष्टिं निबोधत
ထို့ကြောင့် ယနေ့ ငါသည် ဒက္ရှ၏ သမီးများမှ ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်လာသော မျိုးဆက်ကို သင်တို့အား ရှင်းလင်းပြောကြားပြီးပြီ။ ယခု မနု၏ စೃષ્ટိ—မျိုးဆက်ဖန်ဆင်းခြင်း—ကို နားလည်ကြလော့။
Frequently Asked Questions
It completes the descendant-map arising from Dakṣa’s daughters and allied unions, then explicitly announces a shift to ‘Manu’s progeny-creation’ (manu-sarga), moving from family-lines to manvantara-governed population and social-cosmic order.
They represent three principal forms of Agni tied to sacrificial function and cosmic operation; the chapter differentiates their manifestations (e.g., araṇi-produced fire and lightning-born fire) and frames their lineage as ascetic, yajña-sharing, and marked by Rudra-nature, reinforcing the Purāṇa’s synthesis of ritual and theology.
They are the two principal classes of Pitṛs (ancestral beings) described as Brahmā’s progeny, distinguished by sacrificial relation—forming a twofold structure that anchors śrāddha/ancestral rites within the broader yajña-based cosmology.